장음표시 사용
91쪽
plicio aduersus illos dicta sunt, nec voluit omnino eos con- Λ tristare. Simplicius vero usus est his quae de Christo erant, sermonem iuxta auditorum humilitatem dispensans. Nam
missio domini a coelo ad id adducta est, quod in eo visibile
erat siue humanum:in coelum vero susceptio,in futurum resertur. QIem oportet caelo fuscipi inquit. Atqui iam susceptus est tempore assumptionis. Sed hoc potius usus est sermone, quam qui magis proprius esset, tanquam videlicet magis eo assuetus: ut quum in sua epistola de Christo loquitur: Acci- 2 Pet.2.piens enim a Deo patre potestatem voce ad eum delapsa de ecelo. E xigit enim sermonis cotextus,ut A ccipiens pro A c- cepit sumatur, ut intellectus exprimatur. Hoc itaque etiam in loco, Quem oportet suscipi,oportet,pro Oportebat positum est. Aut quoniam eius in coelum assumptio non ab o- Bmnibus conspecta est propriis oculis, sinit eos interim suarii suspitione.Dicendo tamen coelum ad eius qui missus erat sestertionem paratum esse, his qui vigenti magis sunt ingenio, demonstrauit per hoc quod ait,Quem oponet coelo suscipi, quod, quum filius sit & coaeternus Deo patri & a patremissus,a quo ut mediator δc arbiter constitutus est, tanquam patris filius & unigenitus, etiam indubitato ad coelum redeat :ut qui ex coelo descenderat,rursumq; in paternas aedes nullo prohibente suscipiatur: & ibidem unde iuxta dispensationem ad haec inferiora venerat, iterato in sede collocetur:vt filius ac coelestis co firmetur, utque demonstretur eudem rursum tanquam approbatum a coelo venturum. Praeterea ut haec manifestius nota sint, ad Mosen ac prophetas Gremittit. Moses quidem ait: Prophetam suscitabit vobis d minus Deus noster mei similem. Et David eius de coelo de scensionem assimilat pluuiae descendenti in vellus. Deinde II ipsos ad prophetas transmissos iterum consolatur, tanquam constitutos , qui nascerentur filij obedientes prophetarum, x si non natura, tamen gratia per munificentiam largientis. Habet namque & filium naturat verum magnum est discrimen eius, qui natura filius est ad eos qui sunt adoptione fi-
iij. Hi enim spirituali prophetarum filiatione adoptati sunt, ille vero naturali dispositione filiationem obtinet. ALIO Modo. Illud quidem , Quem oportet fuscipi, positum est ac si diceretur: Necesse est ipsum suscipi, ut qui sane Deus
92쪽
D sit. Quomodo ergo non dixit, Quem coelum suscepit Hoc tanquam de superioribus temporibus disseres loquitur. Cae- quod ait: mur ad inmurationir, causam mamrestat quare nuc adhuc non veniat. Oportet inquit insta rari,& ad terminum venire uniuersa,& tunc Veniet.
Μ essiquidem ad patres dixit: Propbet in suscitabit uobis dominus Deus nostere fratribuq uestris meismilem ipsium audietis iuxta omnia quae Iocutus fuerit
uobis . continget autem. Omnis anima quae non udiearit prophetam issum, exterminabitur e popAlo.
Quid illud est, Mei similem a Nascitur Christus tu Beth- Iehem, & Moses in Aegypto : ille Israelitat sicut etiam hic
iuxta carnem: ille e genere sacerdotali , veluti ChristVs ex , Dauid propter virginem: Pharao illum persequitur, hunc Herodes: infantes occidit ille , infantes & hic interimit, Scuterque masculos : per matrem seruatur ille, per matrem cum matre seruatus est & hic in capsul; ille & ad ripam fluminis, hic etia in Lyco Aegypti ciuitate iuxta idem numendi ab aliena ille nepe filia Pharaonis nutritus est,& hic in alie- lna ciuitate quae Pharaoni subiecta fuerat. Haec autem dixe Tim non dominum seruo conserens,sed loc*m-tenuem asesimilans,& veritatem in umbra describens.
Omnes quoque prophetae i Samuela, er deinceps f quotquot sequuti unt,etiam annuciauerunt dies istos.
Etiam hic subaudiendum est. Ad patres nostros,ut sit sensus. Omnes quoq; quotquot loquuti sunt ad patres nostros.
Vos estis Alij prophetaruni Cr testamenti,quod tein status est Deus ad patrei nostros, dicens ad Abrahamrsen .i i. Et per semen tuum benedicentur omnes familiae terrae. Vobis primum Deus suscitato flio suo Isim, misit eu qui benediceret uobis, dum couerteremini unoqui que
Vos estis filii prophetarum, hoc est ne timeatis. neque exi stimetis vos alienos esse a promissionibus: vos estis filij pro- .phetarum, α
93쪽
phetarum, itaque vobis dicebant, & propter vos haec facta Λsunt. Vos quidem estis filis prophetarum, ipse vero filius Dei est', qui participauit in se patris substantiam, ac seipsum σοις κα-
aliis participandum dedit. Vos esis Riι prophetarum θω- τὰ τέμ samenti. Filij, hoc est,haeredes: Nam si filius, &haeres. hae- ουσία fredes vero non recenter inscripti, sed tanquam filij. Et ut τιν πα- ostendat quod quantum est ex adoptione, utique si velint. τέρα haeredes sunt,&ipsi tanquam filij: ideo etiam ut filiis inquit νοις misit filium. Misit quidem & aliis sed vobis primum: neque αυτ ρμ. id tantum,sed primum quidem & precipue Vobis qui tamen Gesa. . eum crucifixistis & interem istis. E t quando misit non nunc solum . sed & ante passionem priusquam latum facinus perpetratum esset,& post resurrectionem. Unde ait. Suscitato fili uo miserunt. Quo tandem silet ut benediceret ac saluaret B vos, si sane etiam ipsi conuerti velitis a malis vestris.
Loquentibus autem istis ad populum, μper ζης car. uir runt eis sacerdotes, ac dux templi Cr Sadducaei, do
lentes,eo quod docerent populum, er annunciaret per Iesium resurrectionem mortuorum: σ iniecerunt eis
manus, posueruntque eos in custodia in posteru diem: erat enim lara uesipera. Multi autem ex eis qui audisorant sermonem rediderunt.
Vide quo modo res disponatur. prim una omnes simul irrisi sunt deinde in concionibus celebres effecti,quum etiam Cgrande edidissent miraculum: ita iam tandem postquam libere loquuti fuissent, permittente Deo in pericula incidunt,
ac certaminibus tanguntur. Considera vero Iudςorum progressum ac crementum ad crudelitatem , nempe quod qui
prius in Christo capiendo proditorem quaerebant, nune ipsi manus iniiciunt, audaciores facti post passionem , habebant enim dueem. Vt his quae facta essent publicum rursus crimen assigerent, nec propriam ulcisci viderentur iniuriam, quod ubique facere nituntur. , Coram multitudine autem Apostolos vinxerunt, ut eos etiam qui viderent timidiores redderent. Sed contrarium accidit: Nam multi
ex his qui audier nt sermonem credideriit. V kles manifeste diuinam
94쪽
D diuin m efficaciamὶ Atqui eos etiam qui crediderant oportuit reddi imbecilliores: ted Petri concio, diuino adiuta spiritu,ipsas eorum animas tetigerat. Privatim autem in et rosant , ne ex ipsorum libertate loquendi, auditores lucrum
E lfactus est numerus uirorum circiter quinque ma lium . Accidit autem postero die ut congregarentur principes er seniores qcscribae Ierosol mis, misique Annus princeps sacerdotum ac Caiphas, Iobannesque de Alexander er quotquot erant e generes cerdρta
ii: ipsos, in medio positos interrogabant.
E Qqinque millia. Ob hoc enim praedixerat de quinq; mini. libus. Date illis vos quod edant: hoc est, vos etiam postm dum quinque millia fide saturate. ,
a potentia aut quo nomine fecistis hoc uos Tu Petrus repletus stiritu sancto dixit ad eos:
Atqui sciebant: dolentes enim quod annuntiaret peYI sum resurrectione tenuerunt eos: interrogabant tamen,exis stimantes eos iudicium ac multitudinem veritos, esse negaturos,totumque negocium per hoc corrigendum arbitrantes. Vide autem quam subdole interrogant. Malebant enim Apostolos fateri suum esse opus, quam potentiae Christi. Et aduerte quod neque nominare volebant claudi sanitatem. s neque enim dicunt quidnam sit, sed Fecistis hoc. Illi vero h quidem eum honore nominarunt dicentes principes popu-. 11: ubi autem ad rem venerunt, non abstinuerunt ab accus tione quae opportun esset. Aiunt enim : Nos quidem tanquam bene meritos maxime coronari oportuit. Veru qu niam iudicamur seu examinamur , notum sit uniuerso popi elo. hoc enim magis eos contristabat.
Principes populi er seniores II ei, si nos hodie examinamur super beneficio homini infirmo praestito. per quod hic saluusfactus est, notum sit uobis cr uniauerso populo Ictrael: quod per nomen Iesu C hristi Nais zareni,qssem uos cruci istis, quem deus fustitauit a
95쪽
CΑΡvae I 1 11. 13 Cap. Iliti mortuis: per boe,inquam, se adstat coram uobisμα Λnus. Hic est ille lapis qui reiectus est i uobis aedificatiotibus,qui factia est in caput anguli, er non est per uiarum alium salus. Neque enim est aliud nomen datum hominibus ub coelo,per quod oporteat nos salvos feri.
Videntes autem Petri ae Iohannis in dicendo conast otiam, compertoque quod homines essent illiteratier talotae,mirabantur, er agno siebant eos quod cumit usuifrat,bominem autem uidentes stantem cum eis suis utus fuerat,nihil poterant contradicere.
Principes populi, quantum ad' magistratum in popularem a turbam. Seniores Israel. quantum aci intelligentiam ac peri-6-m docendi populum qui a terrenis ad diuiniora subleuatur.Nam in duo diuisit coetum auditorum ,'tanquam hi non ex aequo possint intelligere quae dicuntur: sed quibusdam leuiter quodammodo auscultantibus quae proseruntur, alij lane profundius ac efficacius animo reponunt quae nunciantur. Quoniam ergo tanquam curam geretes muneris ad quod elccti estis,voluistis nos hodie examinate, qui bene elum infirmo homini contulimus: & non potius ex ipso pere venerationem cum admiratione illi tribuitis,euius nomine tantum bonum effectum est: quoniam inquam in tan- itum errorem incidistis, quid aliud hine agendum est, quam ut nos a profundo sopore vos excitemus, dicentes & vobis C& plebi qu6d per hoc nomen id effecerimus Nomen autevocat hoc loco opinionem quae de eo habetur & hloriam, quemadmodum etiam Psalmographus dum ait, Quam admi
tabile est nomen tuum in uniuersa terra. Quae opinio adeo vilis apud vos effecta est,ut non solum veneradus non sit iudicatus, verumetiam eum qui tale nomen habet, malefico- .rum morti subieceritis. Naetarenum autem eum vocat a loca
in quo illum esse natum suspicabantiir: & hic quoque in humilioribus quae de Christo sunt versatur, ut manifestius rea dat quod verae gloriae nihil officiat abiectio quae est apud homines,si modo sit qui rem acutius perspiciat. Ideo quoq; in eorum confusionem ad quos erat sermo,ubi dixisset, cribti=xi's,
96쪽
D cifixi sis, statim addit, Suscitauit a mortuis. Quas luscitauit Deus, Quoniam enim vobis eius opinioni ac gloriae inuide-tibus,placuit abolere morte infandis debita,eam quae a miraculis illi crescebat gloriam. Nam iccirco dicebant, Quid farsian.ri cimus quia hic homo multa signa facit) cruci quidem vestrae
resurrectionem opposuit. Quis 3 deus qui sulcitauit eum: Patri liquidem resurrectionem attribuit, & quia omne diuinuopus commune est,praeter illa quae vivificae trinitatis personas designant: & ut hinc quoque illos deo aduersari ostendat: nondum enim temporis occasio sinebat ,ut ita nude di- eret propria potentia eum resurrexisse, potissimii apud ho- Roma.2. mines qui sua stabilire nitebantur,& ideo dei iustitiae non erant subiecti. Per hoe ergo nome ait Petrus iste admi funus: E. Verbo Adstat,subindicat Erectus est. Et quod ait. Hic est la/4ns, non ad claudum refertur , sed ad Iesum Christum cuius nomine roboratus est claudus. Qui lapis a vobis quidem aedificium ordinantibus reprobatus est, factus est autem in caput anguli in aedificio fidei,utrunque coniungens pari tem,nempe Iudaicum populum atque gentilem, in unius si dei concordiam. Considera vero quod etiam id quod sequitur, Per alium non est alus, psalmistae explanat oraculum quo dicitur, A domino factus est iste , tanquam copula ac coniu-ctio salutaris, id indicans quod omnis homo I nullo alio quam a solo angulari lapide factus est. Neque aliud ullum no men es, hoc est veneranda gloria nisi sola haec fides in Christum lapidem angularem, quae potens est omnem aliam ob-F sturare fidem, ut in qua sola datum est salutare.
c A P. V. De incredulis pontificitus qui iuuerbant ne in nomineia . , christi pala et loquerentur, redintreratione Apostolorum: de eraelesiae gratiarum actione ob fidei Apostolorum eonstantiam e de una
nimitate iis uniusUali eommunione credontium. In quo etiam de Mn.snia cis sapphira acerbasst eorum morte continctur.
eiemus his hominibus f Siquidem codpicuum signum editum esse per eos, omnibus habia
re, conserebant mutuo dicentes: Ouid μα
tantibus Ierusalem munis sim est, nec possumμι ne
97쪽
ecre. Sed ne ulterius disipergatur in populum, minis Λ
interanis rastur ipsis, ne deinceps loquantur de nomine hoc ulli hominum. αἱμms uocabent eos, praeceperunt ne omnino loquerentur aut docerent de nomineisu. Petrus uero Cr Iohannes dixerunt ad eos: An iastum sit coram deo uos audire magis, quivi deum, iudicate. No possumus enim qssae vidimus er audiuium noloqui. At illi Edditis minis dimiseerunt eos, non inuenirientes quonam modo illos punirent propter populum, quod omnes glorificarcnt deum super eo quod accideis ratia Erat enim plus quini qgadraginta annorum hoα i
mo in quo editum erat signum hoc sanationis. Dimili
Quum a prioribus afflictionibus nondsi respirassent Apostoli, disperitatione quadam in alias incidebant. Siquidemptimum subsannati sunt omnes tanquam ebrij,habita suspitione ob efficaciam ignotarum illis linguarum. Secundo in pericula incidunt. Is se tamen non sese statim subsequuntur, sed primum concionibus collaudati ,& per claudi miraculum ad dicendi libertatem velut exercitati, deo potissmuni
permittente,hinc certaminibus tanguntur. Tu vero Iudqo
rum technas malosque nisus hinc mihi copsidera. In Christo enim quaerebant qui eum traderet, hic autem ipsimet e iniiciunt manus, coh fidentiores iam ac audaciores post crucem effecti, quum etiam templi duce ad temerarium facianus usi sint,ad publicum crimen facta in uertentes,& non ad priuatas ulciscendu iniuras,prout illis moris erat. Neque. e- ad incurrendum in Apostolos tetenderunt, nempe o, petente vesperat quae Iudaeis quidem fauit ut ad malos c natus temporis spatio iuuarentur, in metum cohiiciendo Apostolos per custodiam, & hinc emollire eos prouide cogi tandor Apostolis vero mora,dei disphnsatione ordinata esuvi fierent audentiores. Quinimo coram multitudine eos tun-,isse,clam vero examinare, sumini doli erat: quo terrerent
eos qui coram multitudine vincirentur,& sub tribunali examinarenturi
98쪽
D minarentur,videlicet tanquam transgressores. seorsim verone dicendi libertate, spectatores quod sanius est eligerent, etiam ob eorum qui examinarentur admirationem ac mir culum. Per quam vero potestatem,quanquam scientes,intem rogant quomodo enim ignorare poterat qui propterea eos tenuerant quod Christi rei urrectionem annunciarent exi stimantes eos timore tribunalis negaturos: & quasi, ipsis ita interrogantibus,negocium omne successurum esset. Fecisis autem dicunt,nempe Qua potestate fecistis, tanquam ipsoru non Christi potestate peractum esset. Sed neque nominatim claudum dixerunt: ex hoc enim adeo angebantur,ut neque curam nominare vellent. Ideo respondit Petrus : Nomine
Iesu Christi Nazareni quem vos crucifixistis, cum abiecta E patria & passionem dicens & resurrectionem. Praedicamus. inquit, humilia,propter eximiam resurrectionem gloriates. Vbi autem his serimonibus eos stimulasset,adiungit etia queta scriptura sunt, lapidem dicens angularem,& si quid antea de hac re a nobis tractatu est. Considera vero,quod ubi docere opportunum est etiam prophetias adductit, ut in priori concione: quando autem solum libere loqui, sententiam ferunt: Neque enim est aliud nomen datum, inquit. Et quid hoe sit iam dictum est. Uerum Apostolos non ducunt ad Pilatum quemadmodum Christum,sed ipsi iudicant:imprimis quidem rubore ac pudore affecti,deinde timentes ne ab his
F Et nunclauerunt quaecunque ad eos pontifices usenioresdixerant. At illi quum audissent uno animo ea
leuauerunt uocem ad deum ac dixerunt: Domine tu es
deus quifecisti coelum Cr terram ac mare,quis in eis
sunt:qui per os Dauid pueri tui dixisti.
Vide quam absoluta sit iuxtaque temporum occasiones horum precatio. Siquidem quando dignum ad apostolatum demonstrari sibi cupiebant,precantes dicebant. Tu domine
cordium cognitor omnium : ibi enim praecognitionis erat necissitas, hic autem quoniam aduersariorum ora obturare oportebat domine inclamant. Et tanquam pacti fidem ab eo
postulantes,prophetiam in medium proseret: simul & sei
99쪽
sis eonsolantes, quod absque causa, contra ipsos vaneque eo Δnarentur inimici. Considera quoque & modestiam e neque enim cupiunt eos discerpere aut perdere, sed Respice, inquiunt, ad minas eorum,& da seruis tuis. ut cum omni libertate sermonem tuum loquantur : manum tuam porrigendo, hoc est fouendo nos inexpugnabili tua potetia r Id enim si enificat hoc loco Manus. vult enim inexpugnabilem signi Mare potentiam, Veluti quum ait: Manus tua gentes dispese Ud. 3 didit. In superioribus autem verbis, Manus tua de consilium tuum antea decreuerant, Manus significat omnia deceter,&eum ratione a deo ordinari: quoniam sola composita ratio- natisque natura,' tiae non alia est quam homo,manu ut plurimum quae utilissima sunt efficere solet.
Quare fremuerunt nationes , er populi meditati sunt inanias Adstiterut reges terrae, er principes conm
uenerunt in unum aduersius domina, er aduersus christum eius. conuenerunt enim uere aduersus sanctum puerum tuum Iesum suem unxeras Herodessimul erPontius P ιlatus.
Quaenam nationes aduersus Christum fremuerunt tiones videlicet Iudaeorum. Nam & si omnes Iudaei erant. attamen ex variis nationibus veniebant, inter quas dispersi erant. Uefacerent quaecunque manus tua: hoc est, non ipsi totuissent, sed tu es qui rem omnem permittebas dc ad finem deducebas,nempe prudens ac sapiens. Illi siquidem conuenerant tanquam inimici & truculenta voluntate, sed saciebant quae tu volebas.
In Ierusalem Hebraei cum Catapha& Anna,populi cum pilato.
Vt facerent quaecunque manlls tua er eonfilium tua antea fieri decreuerant.
Idem significat Manus ' Consilii7. Nulla enim eosiiij necessitaς cui adest potetia. Facta sunt ergo qu cunq; ab initio ordinasti. Apostoloria itaque precatio no erat ad repellendas molestias ed pro euangelicae orationis successu ' neq, enim
100쪽
o dicebant,Libera,sed Da seruis tuis vi cu libertate loquatur.
Et nunc domine restice ad minas eorum, σ da feratiis tuis, ut cum omnι libertate sermonem tuum Ioaqualitur: manum tuam porrigendo ad hoc, ut sanatio,
er figna ac prodigia eduntur per nomen sanctifth tui
Iesu. Quumque orassent illi, motus est locus in quo eaerant congregati, Cr repleti uni omnes stiritu sancto, ac loquebantur sermonem dei cum libertate.
Signum quod audita esset oratio fuit terrae motus: inter dum vero accidit, ut irae signum sit. Rep ri autem spiritat sancto significat totos addictos esse datae ipsis operationi di uini spiritus, & parum a rebus auerti carnalibus: vel quod incensi erant, & ardebat in eis donum, propter quod loquebanturicum libertate, corporea pericula despicientes, a quo etiam dono erat cor & anima, tanquam origo motibus i tellectualibus. Nam Cor id nunc significat, veluti primum . . subsistenti. ae animalis, quod etiam vitalia lustinet. Haec enim subindicat per cor & animam,quae ad unum concurrunt co- positum. Qu2d autem dicitur, Erat dei manutenentiam si- nificat,ad conseruandam animi placabilitatem. Nam inteligentis argumentum est contemnere pericula, vivacis autem indicium absolutam esse circa corporalia temperaturam, nempe ut pauca, & quantum ad tenuiter vivendum satis sint, habenti sufficiant: summam autem habeat curam, vir egentibus prouideatur. Praeterea de eo quod commotus est locus, hoc ctiam intelligere oportet, quod factus est terra motus, ut mcre dulos quidem ac comminantes terreret, Apostolos vero in audaciam adduceret. Finis siquidem ae necessitas talium signorum erat, ut ipsi confirmarentur.
Multitudinis autem credentium, erat cor unum,
Cr anima una: nec qui quam eorum quae possidebat, aliquid uum esse dicebat , sed erant illis omnia comis
munia. Mutuus amor inter eos erat, etiam ex praeceptoris Christi hi siti quum dixerat: Per hoc cognostent omnes; quod mei
sitis discipuli , si dilectiostem habueritis inter vos mutuam.