장음표시 사용
21쪽
Romano possideri posse negat. Fieri igitur postliminium non potest nisi eum gente, quae alieno iuro utatur; qui autem non Romano iure utuntur, exteri sunt; contendi igitur potest, ubi postliminium sit, ibi exteras civitates esse atque etiam, quoniam quodammodo nullum nisi suum ius Romani agnoscunt, ubi exterae ei vitates sint, ibi postliminium esse. Nam si ei vitates omnes idem ius haberent, postliminium seri non
posset. Et Cicero cluidem in oratione pro Balbo habita in)paueis annis anto Caesaris dictaturam dixit et Gaditanis et Atheniensibus, qui foederati erant, cum Romanis postliminium esse; et ex Festi libris') seimus Aelium Gallum, quem iurisconsultum ante Verrium Flaeeum libros suos conscripsisse constat, statuisse non solum hostibus, sed etiam liberis foederatis ino populis et regibus eum Romanis postliminium esse. Prorsus autem diversam gententiam affert ProeuluS i. c., qui Nervae a. a. u. e. DCCLXXXVI ' mortuo' successit, eum
dieit non esso dubium, quin inter Romanos et liberos populos p0stliminium non sit ); ex quo emeitur, ut ei vis Romanus aptus ab hostibus, ubi liberae ei vitatis fines intraverit, omnia pristina iura recipiat β). Claudii igitur imperatoris aetate
Cie. pro IIcubo XII, 29: sequod si civi Romano licet esse Gaditanum
sive exilio sine po/tliminio sine resectione huiu3 civitatis - quid est quam ob rem etsi Gaditano in hanc eisitatem venire non liceat μ', G. 30. Festus, 13. 2I8 M.: hpωlliminium receptum Gallus Aelisa in L Laiynificationum, quae ad iuδ pertinent, ait e e eum, qui liber, eae qua civitate in aliam abierat, in eandem civitatem redit eo iure, guod conotitutum est de postliminis cum populis liberia et cum foederatis et cum regibus postliminium nobis rat ita, uti cum hostsius; quae nationea in opinione Idicione: Cui ac.l nostra avnt, cum his spostliminium non est: Cuiae.J.μ - Cf. Κuhn, L L, n. 156.
' ) D. 49, Ib, I pr. : hnon dubito quin squamvis M.J foederati et
liberi nobis eaeterni sint, nec inter nos atque eo8 po/uiminium eMe: etenim quid inter nos atque eos p uiminio optia est, cum et illi apud nos et libertatem suam et dominium rerum δvarum aeque atque apud δe retineant et eadem nobis apud eos eontingant μ - CL eod. l. 5, 1.
3 Paul. ad Sabin. in D. 49, 15, 19, 3: ἡpoguiminio redisse videtur
eum in flnea noκπω intraverit, Aleuti amittitur, tibi Inea no8tros excessit. Sed etsi in civitatem so iam amicam tu' aut ad regem Ao tum vel amicum venerit, statim postliminio redisse ridetur, quia ibi yrimum nomine
22쪽
liberae uo foederatae civitates, quae Augusti temporibus vere exterae suerant, partes Romani imperii fuerunt, quamquam, quod laederatae quasi honoris causa appellabantur, triae dicebantur h). Quae cum ita essent, quoniam iuris exilii landamenta in exteris civitatibus posita erant, civitates autem Vere exterae ae sui iuris, Romanis legibus solutae intra imperii Romani fines reperiri iam non lioterant, nullum in orbo Romano exulibus perfugium patebat atque exilium ex aliuae et ignis interdictione in aliud poenae genus e0mmutabatur.
Itaque nullius sub principatu iustum exilium auctores nostri memoriae tradiderunt, si eausam Voleaeii Moschi 0mittimus, qui sub Augusto venefieii damnatus Massiliam abiit eique ei vitati b0na sua ut patriae reliquit R. R. u. c. DCCLXXVIII '; quod iam tune tam extraordinarium visum cst, ut senatus Romae do eius testamento decerneret; probat inique P. Lutilii exeinplum'). Sed etiam alia ratione liberarum civitatum condicionem eo tempore totam commutatam esse tirobari posse mihi quidem videtur. Nam si urbium in oriente sitarum iura consideramus, primum constat Romanos et Tei δὶ et Stratoniceae ε),
liberarum civitatum, asylum eonfirmasse seque non violaturos esse promisisse; deinde senatum, eum de asylorum iure
publico tutus esse incipiat.μ Soeunda huius loci pars additamentum osso videtur. - Conseras Hugon. Grotium l. l. III, 9, 2 ss. qui dononnullis rebus, ut mihi quidem videtur, non recto iudicat, et foedera apud Polybium l. III. J Verisimilo ost eum postliminio in liberis civitatibus rom nummariam lMOnamson, R. Imnai resere, p. 728J, et ius, quod ad vectigalia portinet, immutata osse s Suet. Oct. 47J; haud scio ait id om di eondum sit do iii risdictione et rebus militaribus.
23쪽
desterneret, sociorum pacta introspexisse Taetius tradi ty); tum ex multis titulis Graecis intellegitur asyli ius alterius ei vitatis ab altera eonfirmatum esse e0dem foedere, quo societas iniretur'). In multis denique Graecariun urbium nummis etiam, p0stquam Asia et Graecia in provineiae formam redaetae Runt, ασνλος καὶ αὐτονομος inseriptum invenimus. Quae eum ita sint, eonteere possumus asyli ius eum liberarum civitatum eondicione quadam ratione eonexum atque eoniunetum esse. Namque asylum non nisi in saero solo esse posse nemo est, qui neget, quoniam nullus loeus nisi, qui saeer est, inviolabilis seri potest. Provinciale antem solum iurisponsulti Romani saerum esse posse negant i, quippe cuius dominium pene8 p0pulum Romanum sit, possessio tantum atque usus- fructus, ut penes peregrin08 h0mines, ita penes peregrinos deos esse possit; atque sacrum id solum esse contendunt, qu0d p0ntifices ex publiea populi Romani auctoritate eon- seeratum ae tu quodam a Momnaseno eum privati iuris man- ei patione eomparato deis Romanis adquisiverunt. Quo iure Romanos reapse usos esse ex ea epistula intellegi potest, qua Traianus, cum a Plinio interrogatu8 e8set, nonne putaret aedem Magnae Matris Nicomedensis salva religione posse transferri, respondit sine sollicitudine religionis eam transferri P08Se, cum solum peregrinae civitatis capax non esset dedi-yὶ Tac. ann. III, 60: ἡmitstae scivitatest vetustis auperstitionibus aut meritis in populum R. Idebant; magnaque eiu/ diei veetea fuit, quo
senatus maiorum beneficia, ε ociorum pacta, restum etiam, qui ante vim Romanam valuerant, decreta ipsorumque numinum religiones introspexit.' - DBenescia A ad liberas, ἡPaeta μ ad foederatas civitatos pertinent.
Gaius II, 5: hsed sacrum quidem aesum tantum Gistumatur auctoritute populi Romani seri; consecratur enim lege de ea re ista aut s. c.' facto '; ih. g. et: hsed in provinciali poto pia et plerisque aesum relisti um non seri, quia in eo solo dominium populi R. est vel Caraaris, no8 autem posseAsionem tantum et uaumfruetum habere videmur; utique tamen eiusmodi locu8, licet non sit religiosus, pro religioμo hahetur, quia etiam, quod in provinciis non ea au toritate postuli Romam consecratumen, PrUrie quidem 3acrum non est, tamen pro gacro habetur.μ - Iy. I,
24쪽
eationis, quae Romanorum iure fieret Τ). Quare eum nullum asylum nisi in saero solo esse, Sacrum autem solum provinciale esse non possit, haud dubium est, quin nullum in solo provinciali asylum esse possit. Sed eum, ut supra diximus, haec esset quondam liberarum ei Vitatum condicio, ut non provinciae partes, sed eXterae e8sent, quarum iura a Romanis confirmarentur et observarentur, dedicationem vel saera in liberis ei vitatibus a Romanis ut iure saeta Observata esse necesse est; atque, eum nulla Graeca civitas proprium templum non haberet, omnes libera8 Graeeorum civitates asyli ius habuisse emei videtur. Quam eausam etiam per induetionem probari posse credo; nam Syriae δὶ urbes liberno plerumque in nummis α λοι appellantur et in Cilicia ) et in ceteris Asiae minoris provinetis ), quac de civitatum libertate et quae de urbium ἀσνυα nobis tradita 8unt, persaepe
Plin. ad Trai. 49-50 i58-59J. - CL Cic. Verr. II, 1, 34, 85. 3 Collectanea in ea pleraque ex Echhel, d. n. IV, 306, et Mar-quardi, Suverae. I, passim, sumpta adscribo: et asyli ius et libertalom habuisse in Syria effici potest: Abilam, Antiochiam utramquel C. L. G. 4476 al, Apameam, Arethusam, Ascalonem, Byblum, Doram, Epiphaniam, Gadaram, Gaetum lib. 5892l, Laodiccam in Syria superioro sitam lMarq. t. t. p. 39ι n. 2l, Raphiam, Scythopolim, Seleuciam Sidonem, Tripolim, Turrim Stratonis, Tyrum. C. I. G. b853. D. L, 45,l pr.l- Liberaeno fuerint Larissa, Ptolemais, Rhosus, quae urbes asyli ius habuerunt, nescimus; et Amathum Paphum Salamina asyli ius vindieasso Tacitus lann. III, 62l narrat; iurene vindicaverint, non dicit. - Jamnota, Samaria, AZotus, Cyrrus, Dium, Gerasa, Pella, Laodicoa, Anthedon, Canatha, Balanea, Beroea, Philadelphia liberae civitatos
fuisse videntur, ituamqliam in nummis parum asyliae montionem non invenio; quorum vero oppidorum nummi partim omnino non Oxstant,
Partim non autonomi, partim perpauci. Similis ost Aradi causa. In titulo nuper Lauinae reperto praeter sonatusconsultum illarum civitatum nomina inscripta sunt, quao Stratoniceae asyli ius se observaturas esse promittebant: oas quoque liberas et asyli iuro praeditas misso conici potest. Fragmenta M, et Ν,.Jδὶ Urbes liberae, quae asyli ius habebant, in Cilicia: Aegae, Corycus, Mopsuestia, IC. I. G. 5885J Tarsus.
ginense. C. I. G. 2Jl5. Tac. ann. III, 62J, Teos l . . I. G. 30453058l utrumque ius habuisso videntur.
25쪽
- 18 ad easdem urbes liertinent. Sed ea res diligetitiorem inqui sitionena desiderat '). Graeco Verum iii verbo ασDλοιε multo maior vis inest, quam in eo, quod Romae Romani nonnunquam asylum nuncupavere. Nam eum leges, ut Callistratus iurisconsultus ait ), omnibus hominibus aequaliter tribuerent securitatem, Romani noluerunt Romae eiusmodi perfugium esse, ut homines a deis in causis eriminalibus adiuvarentur ); sed servis ad statuam licet confusere; cum in ser in omnia liceant, est aliquid, quod in hominem licere commune ius animantium vetet '). In Graecia vero eodem subsidio su specti capitalium criminum recolafautur, atque asyla, ut Romanorum exilia, perfugia portusque supplieii erant . Accedit, quod, eum Graeeo iure iidem homines complurium ei vitatum cives esse 908Sent, Romanum illud, in quo totius iuris exilii landamenta posita erant, neminem duarum civitatum ci Veni esse posse cum Graecis moribus minime congruebat '). Itaque exilium eum asylo laetio confundi poterat, praesertim eum, quae urbes asyla essent, eaedem exilii ius haberent. Quae eum ita sint, non est eur miremur multos exules, quoniam in liberis civitatibus iure asyli tuti erant, civitatem non statim aut omnino
) Cf. do Romuli asylo plauso Cussium Dionem XLI, 19. - I . XXI, 1, 17, i 2. I, 6, 2. - Palily, Realen . R. v. avium. Sci Oomnlan, Wieel. SaaDialth. II. 18. 3-9. Thuli. V, 16. - Flaminis autem Dialis virginum quo Vestalium privilegia non gravia sunt. Sen. de elem. I, 18, 2. Cf. Tac. ann. III, 36. CL C. I. G. 3046. J Cf. illa de proxenia deerota. - Cic. 1 ro Batho XII, 29: hatqui
ceterae civitates omnea non dubilarent nostros homines recipere in auageiritates, si idem iuria nol habememus, quod ceteri; sed no3 non po33vmu8 et huius rase civitatis et cuiusvis praeterea', ceteris concessum est; itaque in Graecia ei statibus ridemus Athenis Rhodio8, iacedaemonios. ceteros undique ascribi multarumque esae eoadem homine8 civitatum η - CL Corn.
Nep. Att. 3 eit. τ) E Ciceronis opistulis colligi potest elim civitatem non nau-
26쪽
Sed eum liberae civitates imperii Romani partes saetae
essent et Graecas per tirbes licentia atque impunitas asylas ueruli crebresceret i), quoniam in earum solo provinetali atque prosano asyla e88e non p0terant, non solum multa eius
modi privilegia roseissa, sed etiam omnibus asylis nihil nisi
Romanum illud artis finibus circumscriptum ius concessum esse videtur ). Quae eum a Senatu, cui a. a. u. e. DCCLXXVI 'ea inquisitio mandata erat, tractata atque decreta essent, ἀσολία urbium nihil suit nisi ornamentum et nomen inane. Quoniam satis constat cives Romanos exulantes statum suum muta 8se, videamus, quo tempore cives Romani esse desierint. Neque dubium est, quin veteribuη temporibus populus Romanus civi Romano civitatem adimere potuerit, quoniam, qui trans Tiberim venditus aut hostibus deditus aut incensus aut sestertio nummo uno mancipatus aut addi eius erat, cum libertate etiam ei vitatem invitus amittebat ). Cicero vero dicere solebat neminem invitum civitatem amittere neque
lasso. Nam non anto mensem Septombrom consilium Thessaloniea
in Asiam eundi doposuit fad Att. III, 19.J; tum vero in Epirum
proficisci voluit; postea, cum moX Romam r diturum ess speraret, ante Kal. Dec. Dyrrhachii fuit neque post comitia civitatem deposuit. Tae. ann. III, 60: - complebantur templa pe imis Rero tiorum; eodem subsidis Maerati advergum creditore8 gume ti pie capitalium riminum receptabantur, nec ullum Ratia validum imperium erat coercendis aeditionibus populi flagitia hominum ut caerimonisa deum Protestentia.μΛnimadvortas servos a liberis Separatos esse. Ita suo quao nobis traduntur inter so non pugnant: Suet. Ti. 37: habolevit et iva moremque autorum, quae tig quam erant; hqui auctor certo scit sua otinui aetate permultas urbes restuoυς apy llari; sod Gras eum illud asyli ius abolitum erat. - Τac. ann. III, 63:hfactaque δ. c. , quis multo cum honore modua tamen praescribebatur iussique ipsis in templis Mere aera δacrandam ad memoriam neu specie religionis in ambitum delahstrentur.μ Multo cum honore: nam nomen
concessum; moduA: nam ius ei reumcisum est. - Romanum
27쪽
ulli civi ne a populo quidem caput adimi posse'); quare
tiis amittitur Romana civitas cum is, qui profugit, receptus est in exilium, hoc est in aliam cisitatem. Neque dubium e88e arbitror, quin ea res se ita habuerit, praesertim cum Cieero idem compluribus locis affirmet atque etiam narret se adoleseentulum eam causam probasse; aecedit, quod idem
e lege Iulia municipali δ) colligi potest, quae vetat eos decuriones fieri, qui iudicio publico Romae condemnati sint;
nam si post condemnationem rei eiVes esse non potuissent, haec pars legis supervastanea fuisse ty). Quamquam concedo multos damnatos iam tune, ut ipsa lex doeet, civitatem omnino non mutasse atque nonnullos fortasse iurisconsultos iam tune contendisse statum ipsa condemnatione mutari ε). Ne
ille quidem Gai loeus, quo legis cuiusdam Corneliae mentionem facit, Cieeroni opponi posse mihi quidem videt β); nam eum apud illum seriptum inveniamus: cum arite in is, cui ob aliquod maleficium eae lege Cornelia aqua et igni interdicitur, civitatem Ilomanum amittat - lex Cornelia non ad amissionem civitatis pertinere videtur, sed ad interdictionem, ut
) Cie. Ie domo XXIX, 77: heum hoc iuris a maioribus proditum ait, ut nemo eivis R. aut mi poteAtatem aut civitatem possit amittere, nisi ipse a uetor fuctus ait ote. I ib. XXX, 78; pro Caec. XXXIII, 90: haed quaero de te Put ne, si populus iusserit me tuum aut item te meum εσ-rum e G id iusAum ratum atque firmum futurum perviola hoe nihil esse et fateris . . . . deinde nihil rationis affers, quam ob rem, si libertus adimi
nullo modo p sit, civitas possit f ib. XXXIV, XXXV, 101; pro Balbo XI,
27: fineque mutare civitiatem quisquam invitu3 poteδt neque, δi velit, mutare non potrat, modo a8ciscatur ab ea civitate, cuius Ore se civiliatis rem. μ
- CL Sabinum apud Tryptioni n. in D. 49, 15, 12, 9: fide sua 'uvi ivitate cuique constituendi facultas libera est.μ' L. Iul. mun. c. 25. 27. 3 Quod primus M. Collit, eapitis deminutis, p. 86-7, ostendit, eui in ii ac parto libri eius magis ressentior, quam in ceteris. D. 50, 7, 18: hitaque eum, qui legatum putia et, Q. Mucius stediho8tibu' quorum erant legati, politua egi respondere; guem hoδtes si non recepi ent, qua itum egi, an civis R. maneret: quibusdam existimrantibu manere, aliis contra, quia, quem semel popvlva iussisset dedi, eae civitate expulsi88e videretur, sicut faceret, cum aqua et is ni interdiceret; in qua εententia videtur Q. Mucius fuisse.μ Facile intelloetu esse videtur non ipsa Q. Mucii verba adscripta Psso.' Gallis I, 128: - . . . . sequitur, ut, qui eo modo eae numero civium R. tollitur, Proinde ac mortuo eo desinant liberi in postatate eius erae.
28쪽
fortasse contendi possit Gaium putasse interdietionis poenam a Sulla lirinio ponstitutam esse, civitatis amissionem non item. Sed etiamsi concederemus Gaium putasse Sullam eam de civitatis amissione legem tulisse, illam opinionem salsam es8e
Ea vero iura omnia sensim commutata sunt, cum plures in dies exules, tametsi solum verterant, tamen ei vitatem non deponerent, pars restitutionis spe conmaoti, para sortasse asylis tuti λ); ipiare novum genus eorum hominum exstitit, ini omnibus sero Romanorum iuribus earebant nee tamen servi neque ullius civitatis cives erant. Itaque eo tempore, quo, ut Sul ra dictum est, anti tua liberarum civitatum privilegia nihil iam valebant, quoniam Romani exules civitatem mutare non poterant, iurisconsulti Romani ea, quae erant in usu vita lue communi, spectantes eodem modo, quo Latinum ius sine eertae Latinae urbis civitate, peregrinitatem sine eertae peregrinae urbis civitate fingebant, ut exules essent
peregrini nullius certae civitatis cives sive ἀποδεδεις. Quoniam autem eisdem verbis iuriseonsulti eos definiunt, qui dedit
ciorum numero Sunt '), Momnisen inde conelnsit etiam exules dediticiorum numero esse δ): atque ea argumenta mihi quidem videntur eonfutari non posse. Quae dum ita essent, eum extiles in aliam civitatem iam non reciperentur et tamen capite minuerentur, ne eesse erat reos ipsa condemnatione
) Cf. Ciceronis causam; lestem Iuliam municipalem modo memo
3 Ulp. X, 3: ἡperegrinus si is, cui a. et t. interdictum est.μ Marcian. in D. 48, 19, 17, 1: hitem quidam αnόλάδες sunt, hoe est sine ei viιate: ut sunt in opus publicum hemetuo diali et in inδulam deportati, ut ea quidem, piae iuris civilis Runt, non habeant, quae vero se ris stentium sunt, habeant. - - Ulp. in D. de My. III, 1, 2. - Ulp. XX, 14 8.: his, qui
dediticiorum numero est, testramentum facere non retegi .... quoniam nec quasi civis Romanua testari potest nec quagi peregrinu' quoniam nullius certae civitatis civis est, ut aecvndum leges civitatis auae testetur
29쪽
8tatiun mutare et, simulatque eondemnati sint, civitatem amittere ). Reliquum est, ut de publicatione bonorum disseramus. Antiquo enim iure condemnatorum sive de eis supplicium sumptum esset, sive exilii eausa solum vertissent, bona pnblieata esse satis constat. Nam non solum quasdam leges et caput et bona saera esse iussisse δὶ, sed etiam populum antiquum illum rigorem atque severitatem in quibusdam causis adhibuisse nobis traditum est β). Quaestionum perpetuarum autem sententias publieationes honorum non sequebantur atque eo legitima iudieia a proseriptionibus maxime disserebant' . Itaque extremis liberae reipublicae temporibus bona damnatorum perveniebant ad heredes, qui antea publieatis bonis eodem, atque condemnati, damno adlaeti erant δὶ. Romani enim arbitrabantur, rem ratio naturalis quasi leae quuedam tacita liberis parentium heredi lutem addiceret, relut ad
debitam successionem eos vocamio, aequissimum esse ratiouem
haberi liberorum 'in i liberi igitur vel agnati in opes eius, qui
VII, 18. - Liv. VIII, 20; ep. XIV; XXIII, 17; XXVII, 21; XXIX, 8;36; XLV, 28.
) Liv. ep. 89. App. b. e. I, 95. Cic. pro S. R eio XLIII, 126 ss. - CL etiam I. l. apud Pauly, Realene. a. v. hprogeriptio' et Cic. de domo XVII.' Solet familia gonti, gens civitati anteponi; in his vero causis civitas et familiae et gonti anteponitur.' Dion. VIII, 80 proculdiibio permulta falsa continet. Sed non dubito quin Graecus illo rhotor non omnia confinxerit. - Cf. D. IV, b, 3 pr. 48, 19, 26. - Cic. de domo XVIII, 46: ἡquul indigni , Plam, qui neque ade88e 8it iu/sus, . . . . de eiuδ capite, liberi8, fortunia omnibus conductos et sicarioa 8 fragium ferre ' - 19. 48, 20, 7.
30쪽
capite minutus erat, sueste debant, aesi mortuus esset. Ceterum qui divites suerant, etiam post status mutationem, quandoquidem heredes familiaritatis necessitudinisque plerumque non oblitos esse verisimile est, minime inopia premebantur, praesertim eum taenitatem haberent per fiduetaria pacta patrimonium retinendi; reos enim, antequam civitatem amitterent, bona sua euilibet familiari mancipare potuisse, ut is ea post Status permutationem redderet, constat h). Quae cum ita essent et cum nonnulli exules civitatem Omnino non deponerent, quoniam Poena non multum ad iura privata attinebat p), Caesar dietator 13ommis facinorum auxit et parricidus, ut Cicero scribit, bonis omnibus, reliquos dimidia parte multavit'; sed ne seimus, quinam iturricidae illi fuerint et utrum novum illud ius consuetudine an edicto an lege introduetum sit in . Atque ea quoquo via pristina et diu intermissa iura principes reduxisse videntur; et ego quidem puto eam eausam fuisse, cur poenae inter se differrent, quod iudices aliis temporibus p 0pulus et infinitae potestates, aliis magistratus cum tuaestionibus essent.
Itaque vetus exilii ius primis principatus temporibus,
eum orbis Romanus coaleseeret in unius imperii eorpus, ut multim condemnatis perfugium relinqueretur, paulatim exolescebat. Publicatio autem b0n0rum reducta erat et cotidem-
Val. Max. IV, 2, 7: . etsi vero Russi ut sita inquinata, ita mi-δericordia, quam Q. Pompeio praestitit, Probanda: cui a se Publica yuaestione Prourato, cum mater Cornelia fideicommissa praedia non redderet atque iste auxilium suum litteris inmuora/Aet, pertinacissime absentia fuit. Recitavit et eius epistulam iudicio ultimae necessitatis indicem, qua impiam Corneliae anaritiam auhoertit. - - n. IV, 2, G: hCaninius
Gal&3 . . . reum admirabilem egit M. Colonium, a quo damnas fuerat, rerum 8varum procuratorem habendo.μ
Suot. d. Iul. 42: hintegris patrimoniis exulabant. μSuet. I. I. - Cf. Festii in p. 246 M.; Gollius VI lVIII, 3, 37:hminus dimidiam familiae multa GD,μ verba votoris cuiusllam legis.' Nie. Antonius, de iuribus exulum, II, 15, 9 putat non lego Seripta, sed consuetudine introductum esse. - Fieri potest, ut h. I parricidae appollonitu : rei maiestatis, vis publicae, parricidii, veneficii, inter sicarios; aut si soli bonis omnibus multati sunt, qui e lege Pompeia damnati erant.