장음표시 사용
31쪽
nationem capitis minutio sequellatur, ut nova exilii eapitalis poena constitui pomet et deportatio in locum aquae et ignis interdictionis succederet,).
li. I o origine deportatio iis et relegationis.
Edictum Aligusti; e lictuiti Tiberii; edicto relegati; logo relegati;
eortorum locorum assigriatio l
Quamquam e X eis rebus, quae nobis de lirimis principatus temporibus traditae sunt, non multa ad ius pertinent, tamen deportationis poenae initia quibusdam vestigiis indagata afferre possvinus. Ad eam enim poenam instituendam liuod odietum Augustus a. a. n. e. D 'CLXV' proposuit, id magnum habuit momentum; δ) in eo enim vetuit, ne quis, eui aqua et igni interdictum esset, propius continentem quinii maginta milibus passuum habitaret, ut tum primum exules in insulas in eluderentur atque literisque liberis urilibu A inter-dieerentur, exceptis, ut Dio, clualii luani Causas Se ignorare profitetur, iradit: λω et ε καὶ 'Podov-εε καὶ Αεσβο v. Quae verba interpretibus magnas difficultates asserebant. δ) Nam eum primo et se eundo et quarto lOeo memoratae insulae minus quam L milia passuum a continenti distent, Sardinia autem plus distet; cum illae liberas con-
ὶ Ist. 48, 13, 3. - 48, 19, 2: h leportatis in haeum a. et t. i. su
32쪽
tineant civitates, Sardinia auteni provincia sit nequo ullam populo Romano ami eam vel liberam civitatem contineat, necesse est miremur huius inter illas Asiae insulas mentionem seri neque, cum Samus inter illas insulas sita sit, dubium esse arbitror, quin pro Σαρδο De: ει ιον legendum sit. Atque tuamquam non omnes difficultates hae coniectura expeditas esse eoneedo, quia hoc loco haec quaestio exsistit, cur eae ipsae insulae exe eptae sint, tamen eam quoque profligariae paene tolli posse putaverim. Nam eas insulas veteribus foederibus, asylis, principis amicitia longe optima condicione suisse constat, ut, quibus de causis Augustus eis exilii ius non ademerit, in universum eo Oseere possimus. Τ) Secundaverunt edicti liars demonstrat morem a Caesare do interdictorum bonis institutum iam exolevisse, quoniam Augu8tus edixit, ne tuis interdie torum plus quam quingena sestertia possideret; qua
in re etiam postea certus mos non servabatur, eum iam de universo honorum publieationis iure non dubitaretur. Tertia deniquo edicti parto docemur etiam intra fines edicto constitutos interdictos insulam sibi eligere non potuisse, Sed
certam unicuique, cum nullum iam usquam perfugium pateret, assignatam esse et, ut exules impedirentur. quominus, ut vellent, se moverent, constitutum e88o, ne quis plus quam certum numerum aut navium aut Servorum et libertinorum haberet.
Anno verum DCCLXXVP a. u. c. Tiberius aqua et igni interdietis testamenti laetionem ademit; ') peregrini autem testamenti saetione earent; ) tunc demum igitur status exulum fixus
) Rhodiis Graecarum ii rhitim propo veterrimum cum Romanis
laodus habuit et Rhodi Tiberius vixit; Coi vetus illud Aesculapii
asylum erat: Samum Augustus fovebat; Mytiletio vetus oxilium orat atquc paulo anto Agrippao domicilium, qui in titulo quodam κειστῆς appellatur. Cf. Tac. ann. VI, 9. Dio LVIII, 18, 3-4. 3 Id enim o Dionis loco colligi potest, tametsi hoc solum GrRecus
illo scriptor narrat testamenti faciendi ius eis ademptum esse: ἀnεῖπε δε ὁ Τιβεριος τοῖς πυρος κοὶ ιδ eroς μὴ διαrίθεσί cra καὶ To oro καὶ νυν eruadrrετοι. Dio LVII, 22, 5. Τ' Gaius II, 218: . tune autem vitio pergonae legatum non valere, cum ei legatum sit, cui nullo modo tegari poMit, velut peregrino, cum quo testamenti factio non git.
33쪽
et circumscriptus est atque inde immutatus permansit. λὶ Ex
quo etiam eoncludi potest tunc reum, simulatque condemnatus esset,') capite minutum esse, civitatem amisisse. Itaque cum ea status mutatio ad omnia omnino iura exulum attineret, tune demum nova poena constituta erat, deportationem dico. Atque eam Tiberii constitutionem cum asyli iuribiis eodem et sequenti anno abolitis conexam poniunetamque esse et, quod Tacitus eius ipSius anni res narrans primum verbo deportare utitur, ) non easu, sed certa quadam ratione
factum esse puto. Nam a. DCCLXXVP deportationis poena
in reniti ublicam indueta est.
Deinceps do eo iuris instituto distendum est, quo, ut supra in edicto Augusti vidimus, antiquum illud exilii ius commutatum est atque domicilii eligendi saeuitas exulibus
erepta; quae certorum Iocorum inter dietio iluondam non ex iudicis sententia, sed ex iussu magiStratus pendebat, qui ea ad coercendum utebatur. Nam ut consulum ius per lictores summovendi, ut aedilium ius soro interdicendi ε)omittam: simili certe modo magistratus omnino in eos, qui Romae aliove quo loco manebant, quamquam tiroprium ibi commorandi ius non habebant, imperio suo utebantur. Et peregrinos quidem persaepe Roma expulSOR e8Se auctores narrant; Volscos enim in fabula de Coriolano ficta ob coniurationis metum ex urbe eiectos esse traditum est; ' quos
) Gaius I. XVII. ad ed. pron. in D. 28, 1, 8, 1 - 2: cui a. et
L interdictum sit, eius nec illud testamentu- valet, quod ante fecit, nec id, quod p tea fecerit; bona quoque, quae tunc habuit, cum damnaretur, puhlicabuntur aut, At non viderantur lucroAa, creditoribuδ conceduntur. Iuinsulam deportati in eadem causa gunt.' Causam, cur hoc loco a. et I. inter dicti a deportatis distinguantur, eam esse puto, quod in edicto, cum alisto aliis tomporibus partes tralaticiae saetae Sunt, utrumque verbum inveniebatur. - D. h. t. 7, 3. D. 48, 19, 2: .con tat, postquam deportatio in locum a. et Linterdictionis guccerast, non priu8 amittere quem civitatem, quam princγε deportutum in ingulam statuerit; praesidem enim deportare non poεδe nulla dubitatio est; sed praef. urbi ius habet deportandi statimque post δententiam praefecti amisi e civitatem videtur. ' Tac. ann. IV, 13: . Libius Serenus . . . de vi publica damnatus ob atrocitestem morum in insulam Amorgum deportatur.- -
34쪽
a consulibus e senatus consulto abire iussos esse ex eo apparet, quod praeeones iussa pronuntiaverunt. ) Latini quoque nonnunqualm edicto eiecti') et exterarum nationum legati vel extra urbem manere iussi sunt j vel intra certum diem Italia exeodore ) vel eustoditi sunt, dum ex Italia abiissent. δ)Atque notum illud senatus con8ultum, quo M. Pomponio praetori mandatum est, ut curaret philosophi et rhetores uti Ro-m te ne essent, ') quippe qui non essent cives Romani. Postea autem histriones perSaepe expulsi sunt, cum eoereitio in eos magistratibus omni tempore et loco lege τε tere permissa esset. Τ)Sed eum Gabinius consul L. Lamiam, ei Vem Romanum, relegasset edixissetque ut ab urbe abesset milia passuum ducenta, q/md ante id tempus civi Romano Romae contigit nemini, Cicero dixit consulem illum ausum esse civium omniumrioris et inauditis edictis ius libertatemque pernertere'' At alia causa et M. Fulvii et Catonis Utieensis, ', qui sub misi i-
acerbius εocii et Glini ferre soliti sunt, quam se, id quod perraro accidit, eae urbe exire a consulibus tuberi; atque illis tum erat reditus in ova acivitates, ad 3uos Grea familiareεμ etc.
I iv. XXX, 2 l. XLV, 22. XXII, 58.-J Liv. VI, IT, T 8. XXXVII, 1. 49. XL, 48. - Sall. Ius. 35:
, Iugurthal iugaus a senatu Italia decedere. Liv. XXIII, 6, 7. XLII, 36: a lictoribus custodiuntur 'ὶ Suet. rhet. 1 - Goll. XV, 11: .C. Fannio Strabone M. Valerio
Mes8alia coε8. M. Pomponius praetor genatum consuluit. Quod verba faeta Aunt de philogophia et rhetoribus de ea re stra censuerunt, ut M. Pomponius praetor animadverteret curaretque, uti ei e r Publica fideque 3va videretur, uti Romae ne rasent.
73 Suot. Aug. 45. I ae. ann. IV, 14. XIII, 25. 3 cie. Ium. XI, 16, 2; ib. XII, 29; pro Sestio XII, 29; ροδι red.
in εen. V, 12. - rho .raesare Cicero in hae causa enarranda plerumque utitur.') Liv. XL, 4l: .senatus factum egi consultum, ut M. Fulcius in Hispaniam re evaretur ultra Novam Carthaginem ; litteraeque ei datae sunt a eonsule ad P. Manlium in Hispaniam ulteriorem deferendae. Ergo mandati causa missus est. V oll. Pal. II, 45. - Cf. Suet. Otho 3. Tac. hist. I, 13. - Addo, quod quidam putant Iuvenalem, ut praefectus cohortis esset, in Aegyptum aut in Scotiam relegatum esse; ad quam causam animum meum advertit Ruben solin, doctissimus iuvenis, cui cum ob alia tum ob hoe gratias ago. - Cf. I aliten, Beri. Ah. 1883: ἡ Iuvenal u. Paris.
35쪽
sterii sit do, non iustae relegationis causa trans mare missi sunt. Similior etiam poenae, quoniam si non domi attamen militiae neque coercitio neque relegandi saeuitas magistratibus adempta erat, Cannensium Fulvianarumque legionum in Stelliam relegatio est.') Quoniam provincia civis Romani patria esse non potuit, cives etiam Romani e provinetis relegari potuisso videntur; et Marius ex Afri ea expulsus') et Cicero a praetore Siciliae non recelitus est. γ Sed etiam in urbe ipsa magistratus relegationem in cives adhibebant. Nam, quamquam, ut mihi quidem ridetur, sententiae de eapitalis rei damnatis nihil aliud continebant nisi, ut reo aqua et igni interdiceretur, tamen executio poenae ad magistratus officium pertinebat. Ita lue is, eum aquae et ignis interdietio poenae loeum in re publica obtinuisset, id curare debebat, nequis intra fines Italiae eondemnato aquam et ignem praeberet.
Tribuni enim suo edicto, ne liceret Romae quemquam esse, qui rei capitulis dum nutus esset, sive id annuum, sive tralati eium erat, ea edicta, quae praetores aut contra singulos, quibus interdietum orat, aut contra universos prolio nebant,
adiuvisse videntur. Verum e legis Julino municipalis verbis colligere possumus eo tempore, quo ea lex lata est, Italiae interdictionem cum capitali poena utique coniunctam suisse. β)Itaque iam cives relegabantur, Sed ei dumtaxat, qui rei capitalis damnati erant. Legitima vero poena relegatio lege Tullia de ambitu,
3 Liv. XXIII, 31. XXIV, 18. XXV, 6. XXVI, 1-2. XXVII, T. 3 App. b. c. I, 62. Cie. pro Planeis XL, 96: ἡpraetor ille C. Vergiliust eiusdem
tribuni pl. contionibua Propter eandem reip. causam 8aepe veXatu8 nihil amplius ilico nisi me in Siciliam venire noluit. . - Ex eo quo i Cicero Vorgilio erimini dat, quod ab eo IIOn rce plus erat, legem non Prohibuisse, quominus reciperetur, colligi potest, eodem quo modo
Dio XXXVIII, 17, 7 interpretandus est: η-λεε ιιι δο καὶ ἡ ἐν ra Σικελίs duet ριβῆ ἀπερρέθη sc. a Vergilio. - Nam, ut Zumyt, .-R. V, 427, ostendit, fines, quibus Cicero interdicitur, Itali ac
L. Iul. mun. v. IIT: hqueire iudicio publico Romae condemnatus est erit, quocirca eum in Italia erae non liceat, neque in integrum restitutus est erit. A. et t. interdictionem cuin rotegatione coniunetam esse Holigendorm eui M. Colin assentitur, osteudit.
36쪽
quam Cicero eonsul pertulit, introducta e88e Videtur; quamquam enim Verbo relestare non usus est, Τ) tamen inter Cieeronis illud decem annorum Milium et vetus exilium, eum eivitatis certe per deeem annos interinissio seri non possit, et poena capitalis non sit nisi perpetua, multum interest. Sed sive ea lex iam lirius valere desiit, quod verisimile est, sive lege Iulia de ambitu lata abolita est, Augustus certe relegationem reduxisse videtur. Aelius enim Gallus distinguit teste relegatos ab iis, qui semitus coiisidio aut edicto magistratus relegantur; δ) itaque n0n adducor, ut credam eum, eum lesse relegatos dieat, eos significare, quibus ob capitalem poenam edieto Italia interdieatur. Sed illam legem Iuliam de adulteriis esse puto; euiu8 eum ratio esset, ut, in qu0s pater familias ad id tempus privato iure animadvertisset, ei publiea poena adfigerentur,') saeile relegatio antea edicto persaepe iniuneta ea lege legitima lioena fieri poterat. Nam patres familias eum alios, qui in eorum potestate erant, etiam libertos, tum adulteras relegare soliti erant. Ut autem de illius Aeliani loci interpretatione dubitetur, tamen relegationem et iis legis poenam fuisse effiei potest; q) nam Ovi-
in Cic. pro Mur. XXIII, 47. XXXXI, 89; Pro Sestio LXIV; in Vulta. XV; pro Ptimeto III, 8. XXXIV. - Dio XXXVII, 29:
DCCXXXVI ' lata est. J Fostus p. 278 M.: hretestati dicuntur proprie, quibus ignominiae
aut Poenae cavsa ne erae est ab urbe Roma aliore quo Deo abesRe Iesse Aenatuique conAulto aut edicto magistratu va, ut etiam Aelius Gallus indieat. 4
ρὶ Tae. ann. II, 50: .adulterii graviorem poenam deprecatu8, ut Gempla maiorem propinquis suis ultra ducente8imum lapidem remoreretur,auasit , adultero Manlio Bulia atque Africa interdictum est.' CL ib. XIII, 26. - De T. Manlio, quem Cic. olf. III, 3I, It 2 et Vat. Max. VI, 9, Irelegatum appellant, es. Liv. VII, 4-5. - D. Silanus: Val. Max. V, 8, 3. Liv. ep. 54. - CL Cic. Pro S. R c. XV, 44. - Suet. AU. 65. 66.' D. 48, 5, 30 29J, 1: hau leae adulterii damnatam, si quis duaerit uxorem, ea lege tenerin , quae verba logis intellogi non possunt, nisi relegatio, non a. pt i. interdictio, poena legis suit.
37쪽
litis, quem tametsi extraordinario iudieio condemnatuη eAt, tamen contei potest ab Angusto legis Juliae poena punitum esse, dieere solebat se relegatum, non exulem esse; Τ) Suetonius autem dicit Iulias relegatas esse. ) Atque Taeitus tradit Augustum eum erimen adulterii eum filia aut nepti sua commissi gravi nomine violatae maiestatis appellaret, suas ipsum leges egressum esse; ea autem adulteria qui eommiserant, aqua et igni interdicti sunt. ) Idem alio loco reprehendit Tiberium, quod adulterii quandam ream non lege Iulia, sed exilio, id est aquae et ignis interdietione, damnaverit.ε) Ex quibus colligamus necesse est iam tum duo exilii genera legibus saneta fuisse, quapas luam conecdimus id, quod Holigendorssostendit, extraordinariorum praeeipue eriminum reos relegatione punitos esse.') Cuius rei causa quae fuerit ex eo intellegi potest, quod extraordinaria cognitio, cum a prin ipe magistratuve sine legitima quaestione exerceatur, coercitioni quam iudicio similior est, ut, qui in provinciis pro magistratu Sunt, ea p0testate, quam liberae reipublieae temporibusiain habuerant, principes vero infinito suo in suis provinciis imperio utentes relegare possint. Verum e eausa Asinii Galli, praelaeti Aegypti, quem AuguStus a. a. u. e. DCCXXVIII ' o suis provinciis expulit, senatus autem bonis
publieatis eapitali exilio punivit , discimus Augustum fines
) Ov. trist. II, 135 ss.: h Adde quod edictum, ιν amvis immite m Anaaeque, Attamen in poenae nomine lene fuit; Quippe relegatus, noueae tit illeor in ilio Prisaque fortunae aunt data verba meae; φ ib. V, II, 15:
- nec vitam nec ope8 nec iv δ mihi civis ademit.
'ὶ Tae. ann. IV. 42: ἡ ωar obiectam 3ibi adrergua reos inclementiam eo pervicaciua amμ us Aquiliam adulterii delatam eum nario Lisure quamquam Lenti, a Gaetulicus eos. dea. lege Iulia damna et, exilio puniost. μ - , Iciuium' cum leniore poena comparatum Pro u. et t. interdictione a scriptoribus ponitur.
38쪽
- 31 proconsularis sui imperii, quod proximo anno aceeperat'), non egressum esse. Paueis vero annis post, a. a. u. c. DCCXXXI', eius imperium auctum esse videtur, cum tum demum senatus ei decerneret, ut Dionis verbis utar '): ro πυλν των ε κα-σναχοθι ορχονT- ἰσχνειν. Ex eo tempore etiam in provinciis proconsularibus Augusti imperium maius erat quam pro-eonsulum.
Quare eum prineeps Omnibus provinciis interdieere potuerit, etiam alius cuiusdam eommutationis quaenam fuerint eausae intellegi potest. Nam cum ex multis rebus, tum ex Augusti edicto, quod supra memoravimus, colligi potest iam primis prinei patus temporibus exules certi loei suibus in- elusos esse, issiod ante id tempus eis solis contigit, qui cives Romani non erant, obsidibus captivisque δ). Caesar vero primus eiusmodi poenam etiam in cives Romanos adhiberi voluit, eum in senatu censeret eorum, qui eum Catilina coniuravissent, pecunias publieandas, ipsos per municipia in vinculis habendos esse ); sed sicut Cato pensuerat, senatus decretum saetum est. Praeter Lepidum autem non tam relegatum quam sepositum Juliis earumque Reelerum mini8tris, quantum s imus, primis sterti loei assignati sunt. Sed non solum in insulas esse relegatum et Ovidii et maioris Iuliae et Agrippae Postumi exempla docent' et in Oasim postea nonnull0s reos damnatos esse satis constat'). Atque etiam legati et proconsules prinei patus temporibus in insulam vel urbem vel eius, quam quis iue regit, provinciae regionem relegare possunt ne lue
βουθυrxicitia ἐεδε τίσατο. Suet. Aug. 66: -domo et provincias auia inter diaest.
- Pleraque, in quae eiusmodi custodia dabantur, oppida coloniae Latinao erant: Alba Ardea Cales Carseoli Circeiit Spoletium. Prae
terea Iguvium Et Teanum, oppida foederata, commemorRntur.
J Sall. Cuc b I in L App. h. c. II, 6. Veli. Pal. II, 35. Suet. l. M. 14. Dio XXXVII, 36.
39쪽
famen in aliam provinciam'); quamquam neseimus, num id in certum locum relegandi ius ex eo deductum sit, quod eontendebant iuriseonsulti nihil aliud esse certi logi assignationem nisi ceterorum in provincia locorumL interdictionem, tamen, cur princeps in certum loeum relegare et deportare posset, hane fuisse eausam, quod toto imperio praeter certum loeum interdicere posset, auctores nostri tradunt t); atque idem ex eo colligi potest, quod, ut supra commemoraVimus, Cornelius quidem Gallus e Caesaris provinetis, eorum autem, qui poStannum DCCXXXI' a principe relegati sunt, permulti ex omnibus provinetis praeter certum loeum eiecti sunt. Quadraginta annis post illam causam iam omnibus Omnino, quibus aqua et igni interdictum erat, ab eo, qui Summam per totum imperium potestatem obtinuerat, eontinenti in te dictum erat et inde omnis deportatio in insulam deportatio δ)erat. Cum de relegatione nihil unquam eiusmodi constitutum esset, et sine loci assignatione et in certum locum vel certam in insulam relegare vel continentibus interdicere aut princeps
Marcianus in D. h. t. 5: . iiiiDn tripleae evi: aut certorum locorum interdictio aut lata sussa, ut omnium locorum interdicatur praeter certum locum, aut in8ulae vinclum, id e8t relmatio in insulam. uuinque postrema verba inepte addita, fortasse non a Marciano. - D. 48, 19, 4. - Plillo Iudaeus, εἰς Φλακκον, 18: κατ-
) Opinionem, quam Rein attulit, duo genera POPI RE Sse: is de portationem' ot .in ingulam deportationem ' Holigendorss recte resutavit. J IJ. h. t. 14 pr. : .remutua est is, cui interdicitur provincia aut urbe continentibusve in perpetuum vel ad tempus μ
40쪽
ll. De exilio inde a principatus initio usque adseveri Alexandri principatum.
n. De eis qui relegare Vel deportare possunt.
Princeps et praesides; procuratores et pra secti; senatus; quaestiones.J
Si deportatio non alia poena est quam aquae et ignis atque totius imperii Romani interdietio praeter certum locum, sequitur, ut nemo nisi qui et in Italia et in provinciis imperium tenuit deportare potuerit. Principem igitur deportandi iure sine eontroVersia usum esse, praesides Vero deportare non potuisse tametsi ab optimis auetoribus traditum atque eonfirmatum est, tamen iis, qui nostra aetate de deportatione seripserunt, permagnas attulit dismeultates Φ). Qui mihi non satis aesturate eonsiderare Iudentur, a quo initio ea iura prosecta sint; nam quamquam de eorum, qui liberae reipublieae temporibus provinetis praeerant, iurisdietione perpauea scimus, tamen dubitari non potest, quin ii civibus Romanis aqua et igni interdicendi ius non habuerint, quia et, dum aquae et ignis interdietio ipsa nondum poena erat, propter provoeationem civibus Romanis etiam in provinciis permissam et postea, eum quae8tiones perpetuae in provinciis non essent, in exilium mittere eive8 Romanos non poterant. Quae lege Iulia de vi publiea, cuius fragmenta exstant ),
non refelluntur, qua tenetur nemo nigi qui, cum imperium potestat nive haberet, cirem I . adrersus provocatio istin necarerit
verberaret it is errere quid leorum, quae s. s. 8.J steri aut quid in eoilum iniecerit, ut torqueatur; exilii enim hoe loeo mentio seri ideo non potest, quod, si is, qui provinciae praeeSSet, pronuntiasset se civi illi Romano aqua et igni interdicere, eiusmodi condemnatio rata ae s a non fuisset neque ullum ius damnatus amisisset. Sed eum post provincias inter Αu-