장음표시 사용
261쪽
IN LOC. LIB. LIII LIVIA NIdrini fatigati, iam ubivis uiloniatiorem sibi vitam ,
quam in patria, suturam rati, passim urbem deserunt. Ptolemaeus, quo solitudini subveniat, peregrinos, ut in vacuis aedibus habitatum veniant, edicto sollicitare cogitur. Haec et alia quum et regum et civitatum continuis legationibus in senatu expon
rentur , quod is quum aliorum, tum Aegypti et S
riae regnorum. quasi perpetuus quidam tutor tango iam tempore suerat; legatos ad inspiciunda sociorum regna Scipionem atque ceteros mitti placuit. XIX. In ea legatione, qua magnae orbis terrarum partis arbitrium acturus erat, vir tantae dignitatis atque gloriae, contentus fuit uno comite Panaetio, quem domi peregreque secum habere Ρraestantis ingenii causa consueverat, et septem servuIorum ministerio: ex quibus quum unus in itinere esset mortuus,
domesticis scripsit, ut alium sibi domo transmitterent: Emere enim nolebat, ne quis, domini disciplina non institutus, aliquid committeret, quod ad heri probrum posset ullo pacto pertinere. Postquam Alexandriam perventum, et ex navi degressus Scipio caput pallio tegebat, circumfusa multitudo Alexandrinorum rogavit, ut conspiciendum se praeberet hominibus rimpetratoque , ingentem clamorem atque plausum
prae laetitia edidit. XX. Rex, quum ad excipiendos honorandos ologatos nihil studii praetermitteret, magnam impendit
Curam, ut exquisitis epulis acciperentur, et laidquid in regia visu dignum, artificioque aut opulentia eximium esset, inspicerent. Ipse etiam cum iis ci cumibat, ostendens singula, vir deformis habitu,
262쪽
IO. FREl NAUEM II SUPPLEM, vultuque, et obesi ventris prominenti mole, belluae, quam homini, similior: unde m conis ei cognomen impositum suerat. ob eam corporis graVitatem, quum vacillante gressu Romanos obambulantes aegre eo sequeretur , ridiculus iis est visus, Panaetioque in aurem insusurravit Scipio: Iam tum ad uem aduentus nostri fructram ce erunt Alexindrini; nobis enim δε-bent, quod regem suum lantem ridere. XXI. Ceterum contemptis, quae maxima Aegyptio videbantur, gulae atque oculorum deliciis, ad ea, quae vere digna spectatu erant, consideranda haud persunctoriam Operam Contulere: situque et magnitudine urbis, et quae circa Pharum admiranda erant, Perlustratis, Memphin adverso Nilo vecti, bonitatem agri, commoda fluminis, multitudinem urbium, frequentiam innumerabilem populi, munimenta regionis, totius denique regni excellentiam tantam repererunt, ut minime dubitarent, cuiuslibet magnitudinis imperio sedem eam idoneam eme potuisse, si dignos se
H. Ex Aegypto in Cyprum, deinde per Syriam
et continentes regiones domum reversi. de rebus suis in senatu exposuerunt. Plurimas adierant gentes, ubi vis excepti dimissimae cum benevolentia et laudibus. Controversias , alias sponte partium composum rant, alias adactis ad aequiora , qui pertinuciores in faciunda iniitria suerant, plerumqus verborum admonitionibus, partim etiam armorum metu intentato. Quod vero ob dissicultatem negotiorum, aut alias Causas, relinqui Voluerunt, ad senatum reiecerunt. Ita passim apud reges allie civitates, reno alis,
2 . Diod. apii I Fliis. Vr in. - Itistiti. - Posidon. apud Allieu. lib. XII. - Diod. apud Vales. - Plutarch.
263쪽
IN LOC. LIB. LIII LIvlANI 261 quae unicuique cum populo romano erant, foederibus, reique publicae maiestate vehementer aucta, plurimum ubique venerationis romano nomini con-eiliarunt.
XXIV. Sequutaeque sunt undiquaque legationes gratulantium gratiasque agentium senatui populoque
romano , quod tantos ad se pisos, Sc*ionemque, non unius modo urbis , sed omnium gentium uirturibus gloriaque Princ*em, misissent. Res regnorum in priorisere statu relictae. Certum enim erat, imperantium
culpa pleraque peccari; neque illos removendi causa ulla iusta erat: Aegypti regibus semper amicis, Syris eo quoque nomine tutis, quod contra foederis cum progenitoribus eorum initi leges, pudebat in Pace SOCiis et amicis auferri, quod a maioribus relictum bello victis suerat. XXIV. Eodem anno rogationem de sumptibus tribunus plebis Didius tulit: qua , poena legis Fannia
in ceteram quoque Italiam, et ad eos etiam, qui sumptuosioribuS , quam lex sinebat, epulis interfuissent, extendebatur. Triste videbatur, et obscoenum, inter samem et sunera, poenasque irati numinis, quorundam luxuriam conviviorum impensis.sine modo et pudore grassari. Magna enim sub id tempus annonas Caritas, et, quae hanc serme sequitur, pestilentia suit: Cuius causa, quum novi Consules L. Metellus Calvus, Q. Fabius Maximus Servilianus inivissent, per decemviros supplicationes habitae : neque tamen aut haeo remedia, aut saevius aliud, androgynus haruspicum
iussu mari mersus, ad averruncanda mala praesentia
profuerunt. Vsitatum id magis antiquitus Romae ,
264쪽
quam probabili ratione nisum, ut in prodigiis ambigui mares habeantur, Putant, qui CausaS rerum ab tentius consideravere: neque ambiguum est. Complura, tanquam a mundi legibus abhorrentia, Cum horrore aspici, non quia nullae sint earum a natura legitimae causae , sed quia, quae Sunt, ignorentur. XXV. Sed nos ad ordinem rerum gestarum Q. Fabius consul vocat, qui in ulteriorem Hispaniam citerioris Q. Metello prorogatum erat imperium ) duas
Iegiones romanas, sociorumque auxilia, in universum ad octodecim millia peditum, mille sexcentos equites induxit. Quorum assumpta parte quum Itucam sestinaret, obiecit se in itinere Viriathus cum sex millibus Suorum, et cum clamore tumultuque harbaris solito, impetum in Romanos fecit. Erat cum voce strepituque dissono, tum etiam adspectu horrida acies; non Ce-tem modo ornatu, sed comis quoque muliebrem in morem obumbrantibus vultum: accedebat summa hominum diuturno iam bello eXercitorum Pugnacitas. Sustinuit tamen irrumpentes consul, reque insecta discedere coactis, ipse institutum iter Prosequutus
XXVI. Vt deinde reliquus exeoaitus advenit, decemque ex Africa elephanti, quos Numidiae rex Micipsa miserat, castris Pro magnitudine copiarum auctis, prior pugnandi potestate facta, hostem splendide vicit: sed inter insequendum quum distracti
ordines essent, Viriathus, ut erat ad omnia praesenti animo, suis repente ex fuga collectis victores aggreditur: tria eorum millia prosternit; reliquos Compellit in castra, tanto ex subita sortunae conversione
265쪽
metu, ut, vix paucis ad portas resistentibus, magna pars in tentoriis se absconderent, neque ab imperatore et tribunis ad pugnam capessendam adigi possent. Insignis ea die C. Fannii virtus exstitit, C. Laelii gener, iis tum in castris militabat. Per hunc maxime
retenta munimenta Stuit: et nox superveniens diremit certamen.
XXVII. Neque tamen postea Viriathus destitit, modo noctu, modo servidissimo tempore dici negotium consuli sacessere, quum, Ieves agilesque et homines, et equos habens, par o suo incommodo hostem indesinenter fatigaret; donec, motis castris, Servilianus concessit Itucam. Tum Viriathus quo Die, cui minor
exercitus, neque huic sussi iens commeatus erat, no tu
incensis castris, in Lusitaniam est prosectus. Servilianus, quum velocissimum hostem assequi nequidquam eontendisset, in Baeturiam impressione facta, quinque oppida, quae cum Viriatho senserant, ordine expugnata diripuit: inde in Cuneos hiematum abiit. XXVIII. Eodem anno censores in Urbe suorunt P. Cornelius Scipio Africanus, L. Mummius Achaicus. In eundem cum Scipione locum Ap. Claudius petierat: qui quum nobilissimis viris stipatus, Africanum ,
populari turba circumfusum, in sorum descendore vidisset, alta voce exclamavit: et Ingemisce apud ma-x, nes, Paula Aemili, filium tuum sentiens ab Aemi-- lio praecone, et Licinio Philonico consorium can- ω didatum deduci. M Ceterum ille, censuram populariter adeptus, non ideo minus incorrupte BC Severe egit; illud moribus civitatis, hoc suae magistratusque dignitati tribuens. Ergo et populum ad mores
266쪽
ID. FREIXSl EMA SUPPLEM. antiquos gravissima oratione hortatus est, et L. Mummii facilitatem gravatus, pro rostris dixit, omnia se ex maiestate Populi romani gesturum irasse, si sibi ci-oes uel dedissent collegam, vel non dedissent. XXIX. Interim in Macedonia denuo turbatum, non minus improviso sine motuum, quam initium fuerat.
Alter Pseudophilippus, qui Persei se filium serebat,
pium subito incremento ex servis aliisque perditis hominibus, quales recens Macedoniae Greciaeque rei mutatio magno numero pepererat, ad septemdecim hominum millia contraxisset, Castra romana tentare est ausus. Spem dabat absentia Licinii Nervae praetoris , qui certas ob causas, nuper ex Macedonia discesserat, Cn. Tremellio quaestore in Castris relicto. Is vocatos assi concionem milites in hanc sententiam est cohortatus: XXX. cc Est, quod sortunae gratias agamus , milin tes, novam et insperatam gloriae materiam obiicienti. a Saepe querelas audivi, .immo, sateor enim, interra querentes de sorte nostra sui; dum alii romaniis exercitus . iustum hostem, et ex eo praemiorum in uberem Occasionem habeant, hunc in agro pacato, rapaucos rebellium Macedonum, aut latrunculosis Thracas persequentem, non modo copiam, Sed ne, spem quidem habere maioris alicuius rei. At nuncis subito se offert ita comparatum. agmen, ut multis tudo hominum speciem nomenque proelii sit factu-υ ra; genus armorum militumque, ad haec conditio a ducis, certam nobis et incruentam polliceatur vi-
XXXI. is Quid enim contra legionarium militem,
267쪽
i is lorica clypeoque tectum, pilo ac gladio terribilem,
B tot insuper stipendiis exercitum, servorum agre- . Stiumve tumultuaria manus possit, nullis militariis bus armis legibusque, neque Causam neque Spem is idoneam ad bellum asserens ' Quid autem rex illora Scenicus, quem Paulo ante natum esse nesciebamus D Sane nuper etiam sic insanivit Macedonia; sod tum' maiore ingenio apparatuque instructa erat sabula, s multi potentes in provincia viri, nonnulli quoque is externi reges, audaciam Andrisci clam palamque magnis auxiliis sulciebant. At hic praeter miseramis egenorum turbam, quae non tam ipsius Promissis,n quam taedio vitae, ad periculum properat, nec . Spem, nec rem usquam ullam habet: nee quia ubra ctoriam sperat, sed quia aliter sacere non potest D ad Castra nostra successit, animam supplicio debi- D tam, rebus suis desperatis, lubentius armis nostris, daturus D.
M. Quum deinde, quid fieri vellet, ostendisset,
et inter tribunos et praeiactos Ioca militesque esset partitus, admonuit, ut signo dio secundum ea, quae Praec isset, erumperent: addiditque, se celeriter diasiecturum hostes, ut porcellos scropha soleret. Quod quum factum esset, victoria illustri parta, qua cum exercitu Pseudophilippus caesus est, Licinius imp rator est appellatus, quaestori Scro hae cognomentum rhaesit, quod posteri quosyae retinuerunt.
XXXIII. Diffieilius in Hispaniis bellum erat, hinc Celtiberis, itide Viriatho romanos duces exercentibus. Sed ut adversus Viriathum dubiae Serviliano res, o . ita Q. MetelIo proconsuli prosperae magnificaeque suerunt. Vir aceriat intentus nihil neque apud hostes
268쪽
IO. FREINSlIEMlI SUPPLEM. inexsoratum, neque apud suos remissum patiebatur; digno, quod reseratur, Severitatis saluberrimae exemplo. Quum ad Contrebiam rem gereret, cohortes Iegionarias quinque, quod loco cesserant, indignatus,
ad eundem locum recuperandum Continuo remisit: edixit etiam, tis qui eorum nisi pictor in castra reuertisset , Wo hoste caederetur: neque mutRVit Sententiam, quum omnes, ut certam ad mortem ituri, testamenta in procinctu sacerent. Ea necessitas acuit virtutem;
et qui modo multitudini hostium cesserant, ii eandem , licet victoria recenti unimatam, repulerunt: quaeque inexpugnabilis habita suerat civitas, capta est. Haec disciplina romanum militem consumavit, Celtiberos fregit; qui ct collatis signis caesi sunt a
Proconside, et egregias urbes amiSerunt, Λrvaccorum maiori parte domita; quibus tempore messis, quum frumento convellendo intenti cetera incuriosi agerent, improvisus incubuerat.
XXXIV. Ista quum severitate perfecisset, haud
minorem ex clementia fructum tulit: utriusque enim clara exempla edidit, illustri testimonio, non saevitia, sed ratione rebusque cogentibus, duriora nonnunquam imper sse. Nertobrigam Obsidebat, unaqite Parte oppisti, qua sola subiri poterat, murum admota ninamina erat disiectums. ponunt obsessi
primigriostium ictibus Rhetogenis siIios, viri inter
suos prim ii, qui ad Metellum transierat: neque movebatur rater; sed ultro hortatus imperatorem, nullam esse viam aspernandam dicebat, vitae ad victorium duceret; ex ea sibi postmodum solatium sere. Tum Metellus, parentis duritia damnatam liberorum
269쪽
IN LOC. LIB. EIII LIvi AM 267 vitam, sua mansuetudine redemit, sesulaque obsidione urbis unius, multas alias, admiratione huius
facti, sponte ipsarum, in populi romani ditionem
redegit. Duae maximae restabant urbes, Termantia et Numantia, situ locorum et viribus seroces: adversus quas tum quidem, quoniam hiems aderat, nihil movendum ratus, quamprimum anni tempus sineret, has quoque ad imperata faciunda coacturus videbatur. XXXV. Interea consularibus Bomao comitiis Q. Pompeius A. F. designatus est, qui Primus e gente Pompeia summos honores, nulla Commendatione maiorum, assequutus , amicitia Scipionis excidit, quia Laelio suffragantem astute sesellerat. Interrogatus enim , an petore Consulatum Constituisset, negavit, ultroque Laelio opem suam gratiamque ad petendum obtulit : interea ipse prosectus in serum, ambire strenue coepit. Id quum exspectantibus eum esset renuntiatum, Ceterique Stomacharentur; ec Nos verois ineptos , inquit Africanus, qui tanquam non homi-ao nes, sed deOS, essemus precaturi. Sedemus tibicisis nem e pectantes I ra nam mater Pompeii indecora fama laborabat, tanquam tibicini corpus prostituisset.
Q. Pompeio collega Cn. Servilius Caepio fuit; qui,
quum magistratu inito de provinciis retidissent, ceditamen de Hispaniis ortum, eas retinere, qui ibi Proconsules erant, cupientibus : ad extremum Q. Fabio Maximo Serviliano prorogatum est imperium in ult riore provincia, citeriorem c-suI Q. Pompeius obtinuit.
XXXVI. Quod ubi Q. Macedonico nuntiatum, Vir
etera cum maximis Comparandus , irae dolorique
270쪽
lo. FRElNS REMII SVPPLEM. temperare non potuit; non eo maxime ossensus, quod omnino successor sibi, sed quod Pompeius mitteretur, quocum simultates exercebat. Ne igitur illi suis laboribus quaesitum obtingeret praemium, modis omnibus exercitum imminuere studuit, missiones et commeatus petentibus promiscue dando; horrea, remotis custodiis , ad rapinam relinquendo: eo etiam pros ctus, ut sagittas Cretensium fractas . in amnem abiici iusserit; elephantis ciburia dari vetuerit; qua indignatione non solum inimico laudem Victoriae, sed populo romano fructum , sibique meritum ceteris iactis triumphum eripuit. Res enim eas geSSerat, ut non minus hac expeditione Celtiberici, quam priore Macedonici cognomen meruisse videatur. Adeo nimirum Pli ires aliis, quam sibi, bene imperant; faciliorques
adversus armatos exercitus, quam vitiosos animi motus, Contentio ESt.
XXXVII. Atqui ut hunc ereptum imperium ad moram rebus iniicrendam sollicitavit; ita prorogatum in altera Hispania Fabio Serviliano stimulos addebat prosequendi alacriter belli. Quippe ex Cuneis exercitu moto, Viriathum, quia se non osterebat, in sua Lusitania quaerere instituit. Per viam dimicandum ipsi cum latronum ducibus Curio et Apuleio fuit; qui, opportunis locis insidiati praetervehentia impedimenta Straxerunt. Occisus tamen in proelio est Curius; praeda quoque paulo post a Serviliano recuperata. Venerunt etiam in potestatem urbes multae , quae praesidiis insessae Viriathi suerant: quarum Escadia, et Gemella, et Obulcula suere. Hae pro meritis Singvi Iarum diversimode tractatae; aliis venia data, quaedam