Nicolai Baccetii ... Septimianæ historiæ libri 7. Hanc notis, variis observationibus, & præfatione illustravit, necnon à temporis ludibriis vindicavit editor frater Malachias d'Inguimbert ..

211쪽

haberet inaudissetque male audire Μonachos, qui illle

commorabantur , placuit viro ad omne praeclarum laclinus paratissimo experiri , an per Septimianos Μonachos, ut olim Insubres Clarae vallenses, possent ad meliorem frugem traduci. Praeerat tunc Septimo Marcus Granac.

cius notissimae probitatis Μonachus, qui Salvium, ac Ni. colaum cum delectis viris rei gerendae aptissimis in gra. tiam Iohannis Μedices, imperantisque Innocentii VIII. Μediolanum transmisit: quibus in haec verba, eam provinciam Pontifex demandabat. Innocentius Episcopus Servus Servorum Dei oec. ac paucis interjectis: Discretioni etestra per Apostolica scripta mandamus, quatenus ad praefatum Monasicrium de Morimundo personaliter accedenres, solum Deum pra oculis habentes, Mona flerium Vs m de Morimundo,ac in eo degentes Priorem,

V Monachos auctoritate nostra visitetisWqua reformatione,'emendatione ibidem indigere reperietis,reformetis,'emendetis ; necnonsaluaris, ordinetis quod in eodem Monasterio de Mor mundo de cetero perpetuis θ' ruris temporibus vigere debeat regularis observantia dicti ordinis ; item ritus, oe mores laudabiles eorundem M nachorum dicta Contregationis S. Bernar in altae alia

magnificis,splendidisque verbis subjungit,in quibus census

pro victu,vestituque statuitur: continenturque Pinnae,prae' mia, adhortationesque paternae curae plenissimae, quo hujusmodi vitae genus, qui corrigendi erant, libentius am, plecterentur ue deterrenturque ecclesiasticae vindictae telo, si secus faciant. Ceterum ne qua exsequendae rei injiceretur mora,

Μedices Ducis vidiolani consensum adhibuit, qui ho

nectissimae causae favens, delectis ejus resormationis pro curatoribus in haec verba praecepit : Venerabilitas in

Christo DD. Primicerio Mediolanensi, Paulo de Agnis Praeposito e c. Dux Mediolani cνα

212쪽

LIBER QUINTUS. I 8 . Venerabilis in Christo nobis dilectus Remerendit usin Christo Pater D. Iohannes de Medicis S. R. E. Car. dinalis N Commentator Abbatia, siti Monasterii Samcta Maria de Morimundo Ciperciensis Ordinis Mediolanensis Dioecesis, morem praciarumsequutus, ct institu. tum familiare gentis, nihil magis cupere , curare videtur, quam ut qua ad Religionem, oe ad divinum cultum pertinent, ubi sua interes, per Sacerdotes idoneos, eosdemque probos, s sanctos viros administrentur. suo

nihil magis pium , s majori dignum lauri agere potest:

ejus precibus motus Summus Pontifex utrique Cestriam

curam delegamit reformandi, re reducendi ad obseermantiam Monasterium praedictum, re introducendi Mona thos Monasterii de Septimo Florentina Dioecesis Congregationis S. Bernardi ejusdem ordinis, vita sanctimonia

celebre nomen adeptos, qui ceteros Monachos regularem

observantiam facere nolentes in eo Monasterio ritibus, smoribus suis instruant, sicut latius constat literis , sive Bullis Sanctitatis sua, datis Roma apud S. Petrum, Idibus Tanuarii prasentis anni. res nobis quoque non potest non grata sevum quia ad Dei laudem, e gloriam spectat, cujus nos studiosi sumus, i m quod vobis deman, data est, a quibus omnia recte , prudenter ,.s mature transactum iri non dubitamus. are vos hortamur, soneramus, ut qua ejus Sanctitas vobis injunxit, ea omni

sudio, ac diligentia exsequi, s adimplere curetis; re ita alis, ut quemadmodum omnibus in rebus semper scristis, laudem, εν commendationem inde relaturi sitis: ssi qui ex Monachis dicti Monasterii Morimundi ad o

serviantiam redigi nollent, operam dabitis, ut cum eis pie, humane, s moderate agatur, itaut nulla eis debita querelae causa relinquatur , scut nos pro prudentia, s bonitate vestrafacturos nobis persuademus. Papia. Die 26.

AI i M. CCCCXCI. Quibus fulti literis, ubi Μedio.

213쪽

iga His ΤΟRIA SEPTIMI AN EIanum pervenerunt Septimiani eandem Μorimundianis Μonachis causam exstitisse lapsus reperiebant, ac Insu-τ. eis; eius . hribus Claraevallensibus. Nempe solitudo illa, quae olim

Mediolaηensium ad pietatis Rudium exacuebat claustro conclutos, clevios,

palatosque , ut in omne licentius proruerent scelus vehementius accendebat. Hino, quae voluptatibus inserviret, gliscere pecuniae amor; sensim unicujusque marsupium peculiare ; quod erat communis juris exhaurire sacrilege: inde vitiorum monstra, inde nefariae licentiae probra prominere ad nauseam. Exhorruerunt in primis Septimia. norum nomen vecordes; ipsorumque demum aspectu ita territi sunt, ut antequam stringeretur correetionis serrum per summam desidiam fugam meditarentur . Erant enim tum Septimiani severissimi omnium , qui Deo famularentur: quippe qui & horrentem vestium cultum usurparent, & illorum parabilis cibus esset, mensaque vel ad sterilitatem usque frugalis . Tametsi autem comiter, amanter omnem adhibuissent humanitatem ut propemo dum perditos lucrarentur, ipsi tamen quo liberalius habebantur, eo magis sibi cavebant, ne purioris observantiae compedes, ut, ipsi arbitrabantur, injicerentur incautis. Salvius autem vir navus, & prudens, ad eam enervatam vivendi rationem consternatis multa salutariter nihilominus ingerebat, quo persuaderet deceptis, virtutem ama bilem esse, eidemque ab iniquis rerum aestimatoribus injuria , vel austeritatis, vel morositatis nomen imponi. Viridenim, inquiebat , dulcius esse potest, quam se cundum rectam rationem etitam traducere λ Virtus lata

est, ubi progreditur, ubi etiam suis progressionibus usa,

ad summum pro Decia fuerit, seipsa quoque contenta.

: να- adminibin At vItium unique pungit, ferit, dilacerat animum; saevamque conscientiam divexando subinde ad atrociora succendit. Denique destructor anima est, transfuga r 'tionis, praedo virtutum , male morigeratorum tormentum, vita

214쪽

mita ians, aesordes: Si quando autem delectare videtur, imponit incautis, philtroque consuetudinis dementat, quominks sentiatur ancommodum. An ιtur, non nego , primum qui contranititur sensibus: nam ex Domini merbis fricta via est, qua ducit ad vitam 3 atque ex sensuum titillatione conscelerati latantur, cum lata via sit, quae

ducit ad perditionem: seds utrorumque exitus pensetur .ae fine, re is tristi sanὸ commutatione latam illam viam Oppido distisum experiuntur, quippe qui jure,'merstὸ apud Sapientem querantur alicum: Ambulavimus vias difficiles: iliis vero stricta illa, angustaque, lata, explistataque evadet, eum illorum personam Fustinens glorieris 'ropheta. Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum. Quam ob rem obnixε monebat, ut ejurato errore sensuum ad unam reginam rationem mature , judicatόque appellarent, quae in neutram partem

flexibilis irrefragabilem hujusmodi de re posset proferre sententiam. Haec, & iis similia Salvius ingerendo essecit,

ut ex omni numero, quatuor omnino suae saluti maximε consultum vellent: ceteri consuetudine victi, certaque pecuniae summa quotannis pro vimi a Septimianis pendenda contenti. seorsum , atque diversi , hoc est extra Haustrum nuserrimam vitam tolerarunt . Ceterum Septimiani a coepta resormatione post decem , non minus annos, multarum difficultatum victores recepti Μonasterii possessionem inierunt anno MDI. nOVaque Μonachorum, cum iis, qui remanserant inducta colonia , locum perpurgarunt, & mores. Ei autem felicitati ex parte videtur cumulus defuisse, cum quos lucratum venerant ab ossicio propemodum fratrum cernerent abiisse. Interim e vivis excesserat Innocentius, quique in ejus locutresuffectus est Alexander VI. non modo praesa- tam resermationem ratam habuit, verum etiam Iohanne

215쪽

Alexander VI. Furninus Pontifex Notin undi Priori pro tempo O , .nι- .eiis Abhatis rix fuit omamenta . Morimundi Μ traiieri Mediolanetissa palmo dia deseriis hiantur: brevis hi sotia texitur

184 III sTORIAE SEPTIMI ANIEΜedIce deprecante, nobili, amploque diplomate Aula,

cavitque sub interminatorio religionis telo, ne qua intro ductis gravior aliquando lis intentaretur ; neve bona siv mobilia, sive immobilia, ut vocant, alicujus exactioni, potestatique subjicerentur; quin Priori pro tempore ea omnia contulit ornamenta, quae Abbatiali titulo insignitum viderentur decere. Adeo Septimianorum sanctoemo. niat odor undequaque dissulas in sui favorem omnes conis spirare coegerati

Sed jam non abs re fuerit perillust is Coenobii re.

censere initia, Fundatorumque liberalitatem extollere, quorum sertunis usque ad haec nostra tempora mirabiliter crevit. Ticinum nobili piscatu, aureis arenis, undarum

que perspicuitate celebre Insubriae Flumen est , quod suam e S. Gothardi montibus, qui olim summae Alpes

fuere, originem trahens,lunato maeandro per Leventinam

vallem, illime, vitroque lucidius in Verbanum Lacum devolvitur . Cujus medium in longitudinem rapidissimo cursu intersecans cum desidibus hinc inde undis quasi impetu laeto dedignatur misceri. Indeque turbinato exitu inter Aronam, Angleriamque erumpens ingenti aqua.

rum vi ditaturum Padum decurrit. Ceterum totum terrae tractum, quem alluit inter Viglebanum, Abbiatum, que, Ticini vallem Sigonius de Regno Italiae appellat. Hac ergo in valle , Μorimundi Coenobium tertio ab Abblato milliario situm est, itaque ad occidentem solemi nsana murorum struct ura insidet imae valli, ut ceteram

spectabiliorem aedificii partem prominen; supercilium

valli ad orientem lem excipiat, ostentetque superbius. Templum peramplum est, coctoque laterculo ad aeternitatem firmatum. Cujus exterioris struebarae tanta pubehritudo est, tanra Connexio, ut, marmoris Parii dese as, perpolitasque crustas spectator non lividus haud desederare posse videatur. Intus praealti fornices, quorum deor Diuiligod by Corale

216쪽

sum turbinate coeuntia extrema lateritiae praegrandes columnae suffulciunt, atque intervallo decenti dispositat eficiunt, ut triplicis ordinis inversa navi pavimentum omne superbe tegatur. Ab ara maxima usque ad occidentalem portam senum, atque clementer solum omne se ita declinat, ut in subjeetam vallem laetissimus prospectus pateat contuentibus. Privatim operaturis sacella quatuor ex more ordinis, quae altari maximo dextra, levaque jun guntur , perangustum praebent ingressum. Ad medium dextri fornicis progredientibus ad portam, fornicatum , depictoumque sacellum occurrit, liberalitate Innocentii

sinit Florentini Μorimundi quondam Abbatis constru orii us is Me istum , atque ad propitiandum Numen, Deiparae Virgiis Aux in inimo. --

ni consecratum . Hujus ego aliquando Virginis praesentissimam opem sensi. Cum enim in eo Μonasterio qua- 'draginta & novem natus annos Μonachus privatus degerem , ex limosa aqua, crassorique alimento concepto morbo, coepi praegrandi calculo laborare. Cumque mupassim mortiferi urgerent dolores, in utrumque paratus,

laetissime ancipitis, plenaeque angoribus vitae jeci aleam 3 Franciscumque Cappellium Papiensem nobilem Chirur gum subivi. Secuit ille severe, sed prosperε, itaui propemodiim cum morte confligens illud Hieronymi m cum ipse pervolverem, Medici,quos vocant Chirurgicos, erudeles putantur, oe miseri sunt. Illigatoque, mirantibus cunctis, duos praegrandes lapides detraxit, postque

triginta ferme dies vulnere coeunte convalui. Sed vix intra cubiculi fines coeperam explicare gressus, cum, qui sorte sortuna remanserat, orificio virgae intus se oppomente calculo, aegre reddebam urinam. Ingemui scilicet

post tantos sectionis dolores me non convaluisse sincerε Ergo adii Virginem, vicemque meam solitariis lacrymis, internoque clamore sum cum illa conquestus. Quid plura λ Non me paenituit fletus. In thalamum namque re- Aa gres-

217쪽

136 HisTORIAE S E Ρ T I M I A N AEgressum altior somnus oppressit mox incredibili copia perurgente urinae expergefactus surrexi, interque m jendum ad parvae siliquae magnitudinem calculum egessi feliciter . nec deinceps sum tali morbo tentatus. O Vir go utinam, tanti periculi memor, neque immemor beneficii, jam senex quinquagenarius, oc eo amplius factus, se semper, & ubique vivam, S ultimam quamque lucem

tanquam non redituram consumam lFrogredientes e choro scala haud multiplicibus gradibus ardua in dormitorium, ut vocant, perducit. I audibi exquisite vetus Architectonica , quicquid occurrerit, molita videtur. Nec secus si ad imas aedificii partes te contuleris. Nisi quod jure mirantur omnes tam insanam molem lateritiis subnixam columnis in ea iniquitate loci citra vitium proi tempore, tamdiu perdurare potuisse. Siquid autem novam Architecturam sapit, nostris Septimianis acceptum referendum est: atque in iis praecipue numero Iulianum Palluciocitum , Innocentium Pinium, Antoninum Curradum, ac Eusebium Sarrinium. Quorum postremus Sarrinius in gratiam studiosorum Biblio. thecam etiam optimis libris resertam erexit, propriique martis non temnendis monumentis ornavit. Siquidem visuntur in ea Angelidos libri tres; piorum item carminum liber unus; quibus adjecit varii argumenti exquisita poemata .

Hoc igitur tam celebre Μonasterium Cistercienses Monachi Galli e Francico Morimundo digressi, post tri

ginta annos a condito ordine exaedificarunt, atque ex ejus Coenobii nomine, unde excesserant, Μorimundum dixere . Homines quippe uni divinarum rerum dediti Contemplationi sterilia non horruerivit salieta, non circumstantium nemorum desidem aerem, non undequaque.ad alen dam origam studioso ductu stagnantes aquas. Μalebant enim cum virtutum progressu ex insalubri aere variis

218쪽

morbis tentari, quam vegeto, sanoque corpore declinare ad vitia . Neque dubitaverim, Regum Gallorum, ac Italorum Principum opibus olim Μorimundum crevisi

se . Certe constat Acci oliam gentem, cujus aliquando non ignobilis pars, saetionum cogentibus studiis, digressa Florentia , rudiolanum nobilitatura, sub Ferrariorum nomine in Insubria sedem fixit, ad id operis ingentes di, vitias contulisse . Erat enim ea gens aliquando domi, λ- risque praepotens, ac opulenta, quaeque in Graecia olim , atque Athenis nobilitata Regibus, atque Principibus lata imperitarit. Quando vero ejus Μonasterii sub Commendatariis interciderint opes, obscura, incertaque fama est: neque nos ejus rei quaesitio valdε sollicitos habuit, quippe qui noveramus , potentiorum inhiante, insidianteque cupidine, non ita diu in Cisterciensi ordine permansisse. Nobis sat sit narrasse, sub Μedice Iohanne, avita liberalitate Viro praeclaro, perantiquum Cisterciensis Ordinis Septi mianos recepisse, perpurgasseque Coenobium, ac multo post, hoc est, nostra propemodum memoria , titulo Abba tiali, quem Pius IIII. solemni diplomate suppresserat, cum Μorimundianas opes majori Μediolani Xenodo chio pro sua pietate in pauperes addicerer, attribueretque insignitos suisse. In idem fere tempus incidit, aut certe non multo Post, restauratio ad puriores mores S. Ambrosii Μ oris indiolanensis, ut in II1 r. libro in transcursu tetigimus. Clim enim Ascanius Ssertia Cardinalis, Princeps, prae

ter ceteras laudes, vere magnanimus, Commendatarius

ejus Coenobii, sex inde Μonachos nigros insigniter exleges expulisset ; ibidemque ex Claravalle, hoc est, ex iis, quos nuper precibus, & opera Μariae Blancae Vicecomi tis Ssortiae, illius, inquam cujus connubio Insubre Imperium ad Sibrtianos devolutum est, Μediolani Ducissae, Aa a Asca-

219쪽

38 ΗisTORIAE S EPTIMI AN EAscaniique matris, Septimiani reformaverant, novamque coloniam, duce nostro Placido induxisset, adeo praeclaro operi, succedentique feliciter adjutrices porrexit manus, ut cum sponte opulenta sane Commenda se abdicasset,

quae florenos, ut tunc vocabant, mille quingentos exploret: etiam ad bis mille, ut pietas facilius promoveretur liberalissime auxerit de suo. Eam munificam Ascanii cesssionem, splendido diplomate Alexander VI. ratam habuit, atque laudavit, attributumque Cis erciensibus Coenobium Claraevalli ea lege conjunxit, ut qui in uno

Monasterio Μonachum induisset, alterius etiam censere. tur alumnus: nigro praeterea uterentur cucullo: Ambro.

siano ritu divinum pensum persolverent, atque litarent: triginta duo, non minus Μonachi Dei opus urgerent: certam pecuniae summam nubilibus dotandis puellis, pauperibus sublevandis, redimendisque captivis, quotamnis insumerent: jus vi sitandi, corrigendi penes Ascanium esset. Inde celebris Insubrae Cisterciensis Congregationis gliscens initium . Cum enim hinc Ascanii Principis gravis juvaret autoritas ; inde Septimianorum in discipli.

na monastica adhuc profectus teperent, adeo celeris, m

rabilisque ad pietatem cursus factus est: apud Mediolane ses, ut intra spatium viginti quinque ferme annorum, quae regia liberalitate late per Insubriam fundata erant, Cl. raevallensibus Septimianorum alumnis Coenobia cesserint. Quorum pro tempore accessiones, cum propriis nasteriorum nominibus suis reddemus temporibus , cum Septimianum exemplar novis quamplurimis adauctum rebus expoliemus . Iam decimus tertius vertebatur annus, ex quo res

Cisterciensis per Hetruriam primum, perque Cisalpinam Galliam postia mirifice coeperat propagari. Iamque nu

merabantur notae opulentiae quamplurima recepta Coenobia, cum eos, qui sedebant ad clavum amor, curaquae Diuiligod by Corale

220쪽

LIBER QUINTUS. 339ineessit in unum coeundi. Siquidem pervidebant sere ex

ea animorum consensione ut maxima firmitudo, ac pro pemodum aeternitas quaedam viX dum inchoatis rebus accederer: tum succurrebat, quam virtus unita facile adversa quaeque perrumpat; quamque quasi in orbem colle sta sese valentius tueatur: suadebat deinde amor , non debere eos, vel levi alienatae voluntatis signo disjun

gi , quos sub iisdem legibus unius Dei cultus, idemque

vitae institutum junxisset. Praeterea haud vana conjectura erat magis rem successuram feliciter , si eodem omnium dirigerentur conatus, quam si rem urgerent, diversi. Postremo sibi videbantur modestiae litaturi, si correctores Hetruscos ea animorum conspiratione tanquam certissi mi amoris tessera perpetuo coluissent. Haec, inquam, tam honesta commoda, neque om nino irritae spei quamquam deliberaturis assul gerent; diu. turnior tamen in deliberando cunctatio fuit, reputanti, bus iub eodem plerunque coelo pugnare mores, atque in diversa abire, nedum eorum dissentire voluntates, quos natura invicem objectis montibus separasset, plus aequo diffusum, ut fere in corporibus evenit, observantiae caloΑrem tepescere: peregrinam ubertatem, & copiam, virtu tum nervos elidere: remque Septimianam randiu summa cum laude stetisse, quamdiu unius Μonasterii parietes uni vitae perfectioni intentos Μonachos conclusissent: neque vero tam multitudine, quam animorum puritate definiri, qui in contemplatrice vita sperarentur progressus: de mum aequo duos, tres, finge pauciores si potes, ac mille,

& eo amplius coelestis Numinis gratiam promereri, si riis

coetus inirent. Itaque cum rem totam anceps adhuc Superiorum consilium excuteret, divexaretque. inclinaturae jamjamquo parti ob summam autoritatem postulantium in unam, eamdemque publicae rei consensionem, Tobiae Baron si

cauta. quibos ad coneretaticinem conflandam Clite cienses Itali moti sunt