Claudii Galeni Pergameni Scripta Minora, VoL III

241쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ εἰσιν ἱκανοι, φέρε κακ των ζώων ανατομῆς ἐπιδειξωμεν αυτοις, ως ἐκάτερος τον χιτωνων ἐνεργεῖ τὴν εἰρημμην ἐνεργειαν. εἰ δή τι λαβων ε&α γυμνώσας αυτου τα περικείμενα τω στομάχρο σώματα χωρὶς του διατεμεῖν τινα τον νευρων st: τῖν αρτηριων sη τον φλεβον τον αὐτ6θι τεταγιμενων εθελοις αποτης γενυος εως του θώρακος εὐθειαις τομαῖς διελεῖντον ἐξω χιτονα τον τας εγκαρσιας ἐνας εχοντα κἄπειτα τῶ ζωω τροφην προσενεγκοις, καταπινον αυτοκαίτοι της περισταλτικὴς ἐνεργειας ἀπολωλυίας. εἰ δ' 10 αἶ πάλιν εφ' ἔτερου ζωου διατεμιοις αμι νοτερους τοὐς χιτονας τομαῖς εγκαρσιαις, θεαστὶ καὶ τουτο καταπῖνον οὐκετ' ἐνεργουντος του ἐντός. ω δηλον, υτι καὶ διὰ Π6 θατερου μεν αυτον καταπίνειν οἱον τ' ἐστίν, ii ἀλλὰ χεῖρον ὴ δι' αμφοτεριον. προς γὰρ αυ τοῖς αλλοις καὶ 15 τουτ' εστι /θεάσασθαι σαφος ἐπὶ τῆς εἰρημένης ἀνατομης, δες εν τω καταπίνειν υποπίμπλαται πνευμιατος ὁ στομαχος του συγκαταπινομενου τοῖς σιτιοις, ο περιστελλομενου μεν του εξωθεν χιτῖνος δεθεῖται ραδίως εἰς τὴν γαστερα συν τοῖς ἐδεσμασι, μονου δε του εν- 20δOν υπαρχοντος εμιποδων ισταται τη φορα τῖν σιτιων

διατεῖνον τ' αυτbν καὶ τὴν ἐνεργειαν ἐμποδιζον. ἀλλ' Oυτε τουτων οὐδεν Ἐρασιστρατος εἰπεν ουθ' ος hσκολιὰ θεσις του στομάχου διαβάλλει σαφος τb δογματων νομιιζοντων υπι τῆς ἄνωθεν βολης μόνης ποδη- 2b

242쪽

ι τb πῖς οὐ καταπινομεν ' οτι διὰ μόνης της ἄνωθεν βολῆς, ἐκ τούτου δηλον ' ου μὴν εἰθ' ἔλκούσης τῆς κοιλιας εἴτε παραγοντος αὐτὰ του στομαχου, δηλον στω. ἀλλ' ημεῖς γε l πάντας τοὐς λογισμους εἰποντες 177 τούς τ' ἐκ της κατασκευῆς του δργανων ὁρμωμενους 16 καὶ τοὐς ἀπο τῖν ἄλλων συμπτωμάτων τῖν τε προ του γυμνωθῆναι τον στόμαχον καὶ γυμνωθεντος, ῶς ολιγωπρόσθεν ἐλεγομεν, ικανος ἐνεδειξάμεθα του μ εν ελκεινενεκα τον ἐντος χιτωνα, του δ' απωθεῖν του ἐκτbς γεγονεναι. προὐθέμεθα μεν ουν ἀποδε ξαι τὴν καθ' 15 εκτικὴν δύναμιν ἐν εκά se τον ὀργάνων οἶσαν, ῶσπερ ἐν τῶ προσθεν λύγω τὴν ελκτικήν τε καὶ προσετι τὴν ἀλλοιωτικην. ὐπb δε της ἀκολουθιας του λύγου τὰς τέτταρας ἀπεδειξαμεν ὐπαρχουσας si γαστρι, τὴν ελκτικὴν μὲν ἐν τῶ καταπίνειν, τὴν καθεκτικὴν δ' ἐν 20 το πέττειν, τὴν ἀπωστικὴν δ' ἐν τοῖς ἐμετοις καὶ ταῖς του πεπεμμένων σιτιων εἰς τb λεπτbν εντερον ὐποχωρήσεσιν, αὐτὴν δε τὴν πεκνιν ἀλλοιωσιν ὐπάρχειν. Cap. n. Ουκουν ἔτ' ἀπορησομεν οὐδὲ περὰ του τληνος, ει ελκει μεν τb οἰκειον, ἀποκρινει δε τι 25 ἀλλότριον, ἀλλοιουν δὲ καὶ κατεχειν, ὁσον αν ἐπισπάσηται, πεφυκεν, ουδε περὶ ηπατος η φλεβις η αρτη-

243쪽

178 ριας μὴ καρδίας η τον li αλλων τινος ' αναγκαιαι γὰρ

ἐδειχθ/ησαν αἱ τετταρες αὐται δυνάμ εις ἄπαντι μοριωτω μελλοντι θρέφεσθαι καὶ διὰ τουτ' αυτὰς υπηρετι- δας εἶναι θρεψεως εφαμεν bς-τb τῖν ἀνθρώπωναποπάτημα τοῖς κυσὶν ό διστον, ουτω καὶ τὰ του γ πα- ιτος περιττώματα τι μεν τφ σπληνι, το δε τηκυστει, τι δε τοῖς νεφροις οικεῖον. Cap. X. Kαὶ λεγειν ετι περι τρὶς τουτων γενεσεως ουκ ὰν ἐθελοιμι μεθ' Ἱπποκρατην και IΠλάτωνα καὶ 'Αριστοτελην καὶ Aιοκλεα καὶ JΠραξαγοραν καὶ Φιλο- 16 τιμον ' οὐδε γὰρ Ουδε περὶ τον δυνάμεων εiπον ἄν, εἴ τις τον εμπροσθεν ἀκριβως αειργάσατο τον υπερα ἰ τῖν λογον. επεὶ δ' οι μεν παλαιοὶ καλως ὐπερ αὐ-

τον αποφηνάμενοι παρελιπον ἀγωνισασθαι τ' λόγω, μηδ' υπονοήσαντες εσεσ/θαι τινας εἰς τοσουτον ἀναι- 15σχυντους σοφιστάς, ως ἀντιλεγειν επιχειρησαι τοῖς εναργεσιν, οι νεωτεροι δὲ τb μιεν τι νικγὶθεντες υπb τῖν σοφισμάτων ἐπεισθησαν αυτοῖς, τb δε τι καὶ ἀντι- λεγειν επιχειρησαντες ἀποδειν μοι πολὐ της τῖν πα-

179 λαιον εδοξαν δυνάμεως, it διὰ τουθ', ἁνς ὰν ἐκεινων 20αυτον, εἴπερ ετ' τις, ἀγωνίσασθαί μοι δοκεῖ πρbς τ'υς ἀνατρεποντας τῆς τεχνης τὰ κάλλιστα, καὶ αυτος ουτως επειράθην συνθεῖναι τους λογους. ὁτι δ' et οὐ- δεν μὴ παντάπασιν ἀνυσω τι σμικρόν, οὐκ ἀγνοιθ' πάμπολλα γὰρ ευρίσκω τελεως μεν ἀποδεδειγμενα τοῖς 25

244쪽

παλαιοῖς, ο ἴτε δὲ συνετὰ τοῖς πολλοῖς τοι νυν διὰμαθίαν, οὐδ' ἐπιχειρούμενα γιγνωσκεσθαι διαφα μιαν, οέ τ . εἰ καὶ γνωσθείη τινί, δικαίως εξετα- ζύμενα . χρὴ γὰρ τον μέλλοντα γνωσεσθαί τι τον πολε λον αμεινον ευθ/ς καὶ φυσει καὶ τη πρώτη διδασκαλία πολὐ τῖν αλλων διενεγκεῖν' επειδὰν δεγένηται μειρακιον, ἀληθείας τινὰ σχεῖν ἐρωτικὴν μανίαν, ῶσπερ ἐνθουσιοντα καὶ μηθ' ψιερας μήτε νυκτις διαλειπειν σπευδοντά τε καὶ συντεταμένον εκμαθεῖν, 10 5σα τοῖς ἐνδοξοτάτοις εῖρηται τον παλαιον ' ἐπειδὰν

δ' ἐκμάθη, κρίνειν αὐτὰ καὶ βασανίζειν χρονφ παμ- πολλω καὶ σκοπεῖν, πύσα μὲν ὁμολογεῖ τοῖς ἐναργος φαινομενοις, πύσα δὲ διαφερεται, it καὶ ουτω τὰ μὲν 180

αἱρεῖσθαι, τὰ δ' ἀποστρεφεσθαι. τω μεν δὴ τοιουτω15 πάνυ σφύδρα-ηλπικα τοὐς ὴμετερους εσεσθαι λύγους' εἶ. δ' ὰν ὁλίγοι παντάπασιν οἶτοι ' τοῖς δἄλλοις ουτω γενήσεται τι γράμμα περιττύν, δες εἰ καὶ μυθον ὁνω τις λεγοι. Cap. XI. Συμπεραντεον ουν ημῖν τιν λογον ενεκα so τον τῆς ἀληθείας ἐφιεμένων οσα λειπει κατ' αὐτονἔτι προσθεῖσιν. ος γὰρ si γαστὴρ ελκει μὲν ἐναργως καὶ κατασπα τὰ σιτία τοῖς σφόδρα πεινώδεσι, πρὶν ἀκριβως εν το στύματι/λειωθῆναι, δυσχεραίνει δὲ καὶ ἀπωθεῖται τοῖς ἀποσίτοις τε καὶ πρbς ἀνάγκαὶ ν

245쪽

τουτο, καν εξ ενος ρ χιτῖνος ὁργανον τι συνεστως, ωσπερ καὶ αι κυστεις ἀμφοτεραι καὶ αι μητραι καὶ αἱ φλεβες, αριφοτερα τον ινον ἔχει τὰ γενη, τῖν θειων τε καὶ των εγκαρσιων. καὶ ριεν γε καὶ τριτον 5a8i τι il γειος ινον εστι. τῖν - ελαττον πολ0 τ' πλήθει τον προειργὶμενων δυο γενον. εὐρισκεται δ' εν μεν τοις ἐκ δυοιν χιτώνων συνεστρὶκύσιν δργάνοις ἐν θατερω μονω ταῖς ευθειαις ἰσὶν ἀναμεμιγμενον,εν δε τοῖς εξ ενις αμια τοις αλλοις δυο γενεσι. συν- 10 επιλαριβάνουσι δ' αὐται μιεγιστον τὼ της καθεκτικῆς ὀνοριασθεισης δυνάμιεως ενεργεια ' δεῖται γὰρ ἐν τουτωτεμ πανταχόθεν εσφιγχθαι καὶ περιτετάσθαι τοῖς ενυπάρχουσι το μοριον, η μεν γαστὴρ εν τω της πε- ψεως, αι μιητραι δ' εν τω της - ήσεως παντί. 15ταυτ' ἁρα καὶ ὁ της φλεβις εἷς δεν ἐκ πολυει- δῖν ἰνον ἐγενετο καὶ τον τῆς ἀρτηριας ὁ μεν ἔξωθεν

ἐκ τον στρογγυλων, ὁ δ' ἔσω θεν ἐκ μεν τον εὐθειον πλειστων, ὀλιγων δέ τινων συν αυταῖς καὶ τον λοξων, οστε τας ριεν φλεβας ταις μήτραις καὶ ταις κυστεσιν 20 ἐοικεναι κατά γε την τον ἰνον σύνθεσιν, εἰ καὶ τεμπάχει λειπονται, τας δ' ἀρτηρίας τη γαστρι. μύνα δὲ πάντων δργάνων ἐκ δυοιν θ' αρια καὶ ἀμφοτεριον ἐγκαρσιας ἐχοντων τὰς ἶνας ἐγενετο τὰ ἔντερα. τὼ δ' 182 οτι βελτιον ην ii τῖν τ' ὰλλων εκά se τοιοέτω τὴν 25

246쪽

φύσιν έ πάρχειν, Ouνπερ καὶ νυν ἐστι, τοῖς τ' ἐντεροις ἐκ δυοῖν ὁμοιαον χιτωνωυ συγκεῖσθαι της περὶ μοριων πραγματείας ουκουν νυν χρὴ ποθεῖνακούειν περὶ τον τοιουτων, ωσπερ ουδε διὰ τί περὶ ε του πλήθους τον χιτώνων ἐκάστου τον ὀργάνων διαμπεφώνηται τοις ἀνατομικοῖς ἀνδράσιν. ὐπὲρ μεν γὰρ τουτων αυτάρκως ἐν τοῖς περὶ της ἀνατομικὴς διαφωνιας εἴρηται ' περὶ δε τοῖ διοτι τοιουτον εκαστον ἐγένετο τον δργάνων, ἐν τοῖς περὶ χρείας μοριων ειρησεται. io Cap. XII. Νυνὶ δ' οὐδετερον τουτων πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ τὰς φυσικὰς δυνάμεις μονας ἀποδεικνέειν ἐν εκά φ τον ὀργάνων τέτταρας ὐπαρχουσας. ἐπὶ τουτ' ουν πάλιν ἐπανελθοντες αναμνησωμέν τε τῖν ἔμπροσθεν εἰρημένων ἐπιθομέν τε κεφαλὴν ηδη το15 λύγω παντὶ τι λεῖπον ετι προσθέντες. ἐπειδὴ γὰρ εκαστον τον ἐν το - μοριων ελκειν εἰς ἐαυτι τbν

οἰκεῖον ἴτη ποιότητι - ἀποδέδεικται καὶ πρώτη σχεδον αυτη τῖν φυσικον ἐστι δυνάμεων, ἐφεξ/ης lἐκεινω γνωστέον, δες οὐ πρότερον ἀποτριβεται, τὴν 183 20 ελχθεῖσαν τροφην ητοι συιμπασαν η καί τι περίττωμια

αυτης, πρὶν ἄν εἰς ἐναντιαν μεταπωρ διάθεσιν η αὐτὼ τι οργανον η καὶ τον περιεχομένων ἐν αὐτῶ τὰ πλεῖστα. τὶ μεν οὐν γαστ ήρ, ἐπειδὰν μεν ἱκανος ἐμπλησθη

247쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ ἐπειδαν εκαστον τον ελχθέντων ψὶ τω πλήθει διατεῖνον η τη ποιύτητι δακνον ἀνιαρbν γένηται, ' τω δ' Myτο τρόπω καὶ αἱ μητραι' ητοι γάρ, ἐπειδαν μηκετι φέρωσι διατεινύμεναι, το λυπουν αποθέσθαι σπεύδου σιν η τη ποιώτητι δακνόμεναι τον εκχυθέντων εἰς αὐ- sτας ὐγρῖν. εκατερον δὲ τον εἰρυιένων γίγνεται μὲν καὶ βιαίως εστιν ὁτε καὶ ο ιμβλωσκουσι τηνικαυτα, γίγνεται δ' δες τοι πολλα καὶ προσηκόντως, οπερ ουκαιμβλώσκειν αλλ' απυοκυῖσκειν τε καὶ τίκτειν δνομάζεται. τοῖς μὲν οὐν ἀμβλώοθριδιοις φαρμάκοις η τισιν 10 184 Riλοις παθήμασι διαφθει ρουσι τb ἔμβρυο η τινας των ὐμενων α ὁ του ρ ηγνύουσιν αἱ ἀμβλώσεις επονται,ουτω δὲ κἀπειδὰν ανιαθοσί ποθ' αἱ μητραι κακίος ἔχουσαι τη διατάσει, ταῖς δὲ τον ἐμβρύων αὐτον κινήσεσι ταῖς σφοδροτάταις οι τόκοι, καθάπερ καὶ 15τουθ' 'Lπποκράτει καλῖς εῖρηται. κοινbν δ' ὰπασον τῖν διαθέσεα ν ὴ ἀνία καὶ ταύτης αἴτιον τριττbν ὴ

6γκος περιττος η τι βάρος η δηξις ὁγκος μεν, ἐπειδὰν

μηκετι φέρωσι διατεινομεναι, βάρος δ ἐπειδὰν ὐπὲρ τὴν ρώμην αυτον τι περιεχύμενον, δηξις δ ἐπειδαν ροητοι τὰ πρότερον ἐν τοις ὐμέσιν fγρὰ στεγύμενα ραγέντων αἰ τῖν εις αὐτὰς εκχυθη τὰς ιι ήτρας η καὶ συμπαν ἀποφθαρὲν τι κύημα σηπόμενον τε καὶ δια- λυύμενον εἰς μοχθηροὐς θῖρας ουτως ἐρεθίζη τε καὶ

248쪽

φυσικων και μεντοι τον παθημάτων τε καὶ νοσθματων φαινεται γιγνομενα, τα μεν ἐναργως καὶ σαφῖς ουτως,

ῶς ἀποδείξεως δεῖσθαι μηδεν, τὰ δ' ῆττον μὲν ἐναργος, οὐ μὴν αγνωστά γε πανταπασι τοῖς ii ἐθελο )σι 1 SI, 5 προσέχειν τον νουν. επὶ μεν ουν της γαστρος αι τε δήξεις εναργεῖς, διοτι πλείστης αἰσθησεως μετεχει, τὰ τ' Rλλα παθήματα τά τε ναυτιαν ἐμποιουντα καὶ οἱ καλούμενοι καρδιωγμοὶ σαφῖς,ενδεικνυνται τὴν ἀποκριτικήν τε καὶ ἀπωστικὴν τῖν ἀλλοτριων δυναμ ιν, 16 ουτω δε κἀπὶ των ὐστερῶν τε καὶ τὴν κυστεως τῆς τι οὐρον ὐποδεχομεν ης' εναργως γαρ ουν καὶ αυτ λὶ φαίνεται μεχρι τοσουτου τι et γριν υποδεχομενη τε καὶ ἀθροιζουσα, ἄχρις ὰν ητοι προς του πλήθους αυτου διατεινομενη μιηκετι φερτὶ την ανίαν η πρις τῆς ποι- 15 ύτητος δακνομεν ὶ ' χρονιζον γαρ εκαστον τον περιττωμάτων εν τω σώματι σηπεται δηλονοτι, τι μεν ελάττονι, τι δε πλειονι χρονφ, καὶ ουτω δακνωδες τε καὶ δριμυ καὶ ἀνιαρ0ν τοῖς περιεχουσι γίγνεται. OV m νεπι γε της επὶ τω ῆπατι κυστεως ὁμοιως εχει' ω δῆλον,20 5τι νευρων γ κιστα μετέχει. χρη κἀνταυθα τύν γε φυσικιν ἁνδρα τι ἀνάλογον εξευρισκειν. ει γαρ ελκειν

τε τιν Oικεῖον απεδείχθη χυμόν, ως φαίνεσθαι πολλάκις μεστχὶν, αποκρι νειν τε τον αυτον τουτον ουκ εἰς I 86

μακράν, ἀναγκαῖόν εστιν αυτὴν ὴ διὰ τι πλῆθος βα- 25 ρυνομενην η τῆς ποιοτ ητος μεταβαλλουσης επὶ τὶ,

249쪽

τέροις, εἶναι κύπρον, ὴ χολὴ δ' οὐ πολὐ μαλλονὴ το οἶρον, 'ἐπειδὰν απαξ εκπέση των φλεβον, ἐξαλλάττει τὴν ποιότητα, τάχιστα μεταβάλλοντα καὶ σηπόμενα. καὶ μὴν - εἴπερ ἐπί τε τον κατὰ τὰς ὐστέρας καὶ τὴν κοιλίαν καὶ τὰ ἔντερα καὶ προσετι, τὴν τb sοὐρον ὐποδεχομένην κύστιν ἐναργος φαίνεται διάτασίς

τις η-ῆ ἄχθος επεγεῖρον εκαστον τῖν ὀργάνων εἰς ἀποκρισιν, οὐδὲν χαλεπον κἀπὶ τῆς χοληδύχου κύστεως ταὐτb τουτ' ἐννοεῖν ἐπί τε τον αλλων ἁπάντωνδργάνων, εξ- ῶν δηλονύτι καὶ αἱ αρτηριαι καὶ αἱ 10 φλέβες εἰσίν. Cap. XIII. Οὐ μὴν οἰ δὲ το διὰ του αὐτου πορουτην λθ' ὁλκὴν γίγνεσθ)αι καὶ την ἀποκρισιν ἐν διαφέ-

187 ρουσι li οὐδεν ἔτι χαλεπον ἐξευρεῖν, εἴ γε καὶ

της γαστρις ὁ στόμαχος οὐ μονον ἐδέσματα καὶ πύ- 15ματα παράγων εἰς αὐτήν, ἀλλὰ κἀν ταῖς ναυτίαις τὴν ἐναντίαν ὐπηρεσιαν ὐπ ρετον ἐναργος φαίνεται, καὶ της επὶ τω ηπατι κυστεως ὁ αὐχὴν εἷς δεν ἄμα μὲν πληροῖ δι' αὐτο* τὴν κέστιν, - α δ' ἐκκενοῖ, καὶ τον μητρον ὁ στύμαχος οσαύτως ὁδος ἐστιν εἴσω μὲν του 20 σπερματος, ἔξω . δὲ του κυήματος. ἀλλὰ κἀνταυθα πάλιν /ῆ -ὲν ἐκκριτικὴ δυναμ ις εναργής, οὐ μὴν ὁμοίως γ' αὐτη σαφὴς τοῖς πολλοῖς /ῆ ελκτικη' ἀλλ' Ἱπποκράτης μὲν ἀρρωστου ιμητρας αἰτιωμενος αὐχενα φησί ' οὐ γὰρ δέναται αὐτέης ὁ στόμαχος εἰρυσαι τὴν γο-2βνην'. Ἐρασίστρατος δὲ καὶ Ἀσκληπιάδης εἰς τοσουτον

250쪽

ηκουσι σοφιας, ωστ' ου μονον τὴν κοιλιαν καὶ τας μητρας αποστερουσι τῆς τοιαυτης δυνάμεως αλλὰ καὶ τὴν επὶ τεμ ηπατι κυστιν ἄμα τοῖς νεφροῖς. καιτοι γ' δτι . εἰπεῖν δυνατbν ετερον αἴτιον ὴ Ουρων hs χολης διακρισεως, ἐν τω πρωτω δεδεικται λογω. καὶ μητραν ουν καὶ γαστερα καὶ τὴν ἐπὶ τω et πατι κυστιν δι' ἐνbς καὶ ταυτου στο μάχου τήν θ' ὁλκην καὶ τὴν 188ὰπόκρισιν εὐρισκοντες ποιουμενας μηκέτι θαυμάζωμεν, εἰ καὶ διὰ τον φλεβων έὶ φυσις εκκρινει πολλάκις εἰς 10 τὴν γαστερα περιττωματα. τουτου δ' ετι μὰλλον ου

ἐκ γαστρος, αυθις εἰς αυτην εξ ηπατος εν ταις μακροτεραις ασιτίαις ελκεσθαί τις δυναται τροφη. το γαρ τοῖς τοιουτοις απιστεῖν ὁμοιον εστι δηπου τω μηκετι 15 πιστευειν ὁτι τὰ καθαίροντα φάρμακα διὰ τωναυτων στομάτων εξ ὁλου του σώματος εἰς τὴν γαστερατους οἰκειους ἐπισπῆται χυμους, δι ων εμπροσθεν ῆὰνάδοσις πενετο, ἀλλ ' ετερα μεν ζητεῖν ἀναδοσεως,ετερα δε καθάρσεως στοματα. καὶ μὴν εἴπερ εν καὶ 20 ταυτb στόμα διτταις ὐπηρετεῖ δυνάμεσιν, ἐν διαφοροις χρονοις εἰς τἀναντία την ὁλκτὶν ποιουμεναις, εμπροσθεν μεν τu κατὰ τb ῆπαρ, εν δε τῶ της καθάρσεως καιρωτὴ του φαρμάκου, τι θαυμαστόν εστι διττην υπηρεσίαν τε καὶ χρειαν εἶναι ταις φλεηνὶ ταῖς εν τφ μεσφ τε 25 ταγμεναις ηπατος τε καὶ των κατὰ τὴν κοιλίαν, ωσθ',

1. την κοιλίαν καὶ τὰς μήτρας LM τλὲν μητραν καὶ τ/ην κοιλίαν O li 11. Verba εἰ δι' ων - δεναδοσις ἐγενετο eXCea PS. Orib. XXII 1. 44 il post ανεδοθη add. τι Lo li 1 3. ελκεσθαί τις δυνασθαι Lo δυναται corr. O t ελκεσθαί τινα δ'ναται τρο