장음표시 사용
211쪽
ΓΑΛΗΝΟΥ ακαθαρτον μὲν τb αἷμα, κακόχρουν δὲ τι πὰν γίγνεται . σῖμα. πότε δ' ἐνδεεστερον εχκει; ῆ δηλον oτι κακος διακειμενος; ῶσπερ οἶν τοῖς νεφροις ἐνεργειας
ουσης ελκειν τα οὐρα κακως ελκειν ὐπάρχει κακοπρα- γουσιν, ουτω καὶ τω σπληνὶ ποιότητος μελαγχολικης εελκτικὴν ἐν εαυτῶ δύναμιν εχοντι σύμφυτον αρρωστη- σαντί ποτε ταυτην ἀναγκαιον ελκειν κακος κὰν τωδε
παχυτερον ηδη καὶ μελάντερον γιγνεσθαι τb αιμα. ταυτ' ουν ἄπαντα πρύς τε τὰς διαγνωσεις τον νοσημάτων καὶ τὰς ἰάσεις μεγιστην παρεχύμενα χρειαν 10134 ὐπερεπήδησε τελεως ὁ 'Eρασίστρατος καὶ καταφρονεῖν προσεποιησατο τηλικουτων ἀνδρον ὁ μηδὲ τον τυχόντων καταφρονων αλλ' ἀεὶ φιλοτίμως ἀντιλέγων ταῖς ἐγλιθιωτάταις δόξαις. ἁ καὶ δηλον, δες Ουδὲν ἔχων ἀντειπεῖν τοις πρεσβυτεροις ὐπερ ων ἀπεφήναντο περὶ 15
σπληνος ἐνεργείας τε καὶ χρείας αὐτος εξευρισκων τι καινιν εἰς τι μηδεν ὁλως εἰπεῖν αφίκετο. ἀλλ' ημεῖς
γε πρωτον μεν εκ των αιτιων, οἱς ἄπαντα διοικεῖται
τὰ κατὰ τὰς φυσεις, του θερμου λέγω καὶ η υχρου
καὶ ξηρου καὶ ὐγρου, δευτερον δ' αἰ τον τον 20 ἐναργος φαινομενων κατὰ τι σομα ψυχρον καὶ ξηρον εἶναί τινα χρηναι, ἀπεδειξαμεν. εξης δ δτι καὶ μελαγχολικις οὐτος υπάρχει, καὶ καθαῖρον αὐτbν σπλάγχνον ὁ σπλ ήν ἐστιν, διὰ βραχέων ως ἔνι μάλιστα
των τοῖς παλαιοῖς ἀποδεδειγμενων ἀναμν4ήσαντες ἐπὶ s5 τι λεῖπον ἔτι τοῖς παρουσι λύγοις ἀφιξύμεθα.
212쪽
Tι δ' αν εἴη λεῖπον αλλο Ε' ἰ - σας Oriouν τι βουλονται τε j καὶ αποδεικνυουσι περὶ τὴν τον 135 ζυμῖν γενεσιν οἱ παλαιοὶ συμβαινειν. ἐναργέστερον δ' αν γνοοσθειαὶ παραδειγματος. οἶνον δη μοι νοειε γλεύκινον οὐ προ πολλου τον σταφυλῖν ἐκτεθλιμμένον οντά τε καὶ ἀλλοιούμενον ὐπο τ ης ἐν αυτω θερμασίας ' ἔπειτα κατὰ τὴν αὐτου μεταβολην δύο γεννώμενα περιττώματα το μὲν κουφύτερόν τε καὶ ἀερωδεστερον,το δὲ βαρύτερον τε καὶ γεωδεστερον, ὼν το μεν αν- 10 δ'ος, οἶμαι, το δε τρυγα καλουσι. τουτων Τω μενετεριμ τὴν ξανθὴν χολήν, τεμ δ' ετερω την μελαινανεικάζων οὐκ αν ἁμάρτοις, οὐ τὴν αὐτ)ὶν ἐχοντων ἰδεαντον τούτων ἐν τω κατὰ φυσιν διοικεισθαι τι ζωον, οιαν καὶ παρὰ φύσιν ἔχοντος επιφαινονται πολ- 15 λάκις. η μὲν γὰρ ξανθὴ λεκιθωδης γίγνεται' καὶ γὰρ ὀνομάζουσιν ουτως αυτην, οτι ταῖς τον δεῖν λεκιθοις ὁμοιουται κατά τε χροαν καὶ πάχος. δ' αυ μελαινα κακοηθεστερα μεν πολυ καὶ αυτοὶ τῆς κατὰ φύσιν 6νομα δ' οὐδεν χιον κειται τω τοιουτω πλὴν
20 εἴ πού τινες η ξυστικον η ὁξωδη κεκλήκασιν αὐτον, ὁτι καὶ δριμψς ὁμοίως φύξει γιγνεται καὶ ξυει γε τι 136σομα του ζωου καὶ την γην, εἰ κατ' αὐτης ἐκχυθειη,
213쪽
ΓΑΛΗΝΟΥ κάτω καὶ πολλάκις ἐπιπολάζον ανω μέλανα καλεῖν χυμόν, ου μελαιναν τὼ δ' ἐκ συγκαυσεώς τινος καὶ σηπεδύνος εἰς oξειαν μεθιστάμενον ποιότητα
μέλαιναν ονομάζειν χολήν. ἀλλὰ περὶ μὲν τον δνομά των οὐ χραὶ διαφερεσθαι, τb δ' ἀληθὲς βδ' ἐχου εἰδέναι. κατὰ τὴν του α ατος γένεσιν ὁσον ὰν ἱκανος παρο καὶ γεωδες ἐκ της τον σιτιων φυσεως ἐμφερέμενον τη τροφη μὴ δεξηται καλος τὴν ἐκ της ἐμφυτου θερμασιας αλλοιωσιν, ὁ σπλην εἰς λυτιν ελκει τουτο. tb δ' δπτηθεν, δες ἄν τις ελοι, καὶ συγκαυθὲν τῆς τροφης, εἴη δ' αν τουτο τb θερμότατον ἐν αυτη καὶ γλυκύτατον, οἷον τύ τε ιμελι καὶ Ψὶ πιμελή, ξανθὴ γενομενον χολη χοληδόχων ὀνομαζομενων ὰγ- 137 γειων εκκαθαιρεται. il λεπτιν δ' ἐστὶ τουτο καὶ ὐγριν καὶ ρυτον οὐχ δεσπερ oταν ὀπτηθὲν εσχάτως ξανθον
καὶ πυρῖδες καὶ παχυ γενηται ταῖς τον ωον ὁμοιον λεκιθοις. τουτο μεν γαρ ηδη παρὰ φυσιν ' θάτερονδε τι πρότερον εἰρημενον κατὰ φύσιν ἐστίν α σπερ γε καὶ του μελανος τb μεν τὴν οἱον ζεσιν τε καὶ ζυμωσιν της γης εργαζόμενον κατὰ φυσιν ἐστι, τι δ' εἰς τοιαυτην μεθιστάμενον ἰδεαν τε καὶ δυναμιν δη παρὰ φυσιν, ως αν την ἐκ τῆς συγκαυσεως του παρὰ φυσιν /θερμου προσειληφbς δριμυτητα καὶ οἷον τεφρα τις ηδη γεγονος. Aδε πως καὶ qὶ κεκαυμενητρυξ της ἀκαυστου διήνεγκε. θερμον γάρ τι
214쪽
μένη τοi ς ἰατροὐς εστιν εὐρεῖν χρωμενους εἰς οσαπερ καὶ τη καλουμενη κεραμιτιδι καὶ τοις αλλοις, ὁσα ξηραινειν θ'' ἄμα καὶ ψυχειν πεφυκεν. εἰς τηντης ουτω συγκαυθεισης μελαινης χολης ἰδεαν καὶ η5 λεκιθώδης εκεινη μεθισταται πολλάκις, οταν καὶ αὐτηστο θ' οἱον ὀπτηθεῖσα τύχη πυρωδει θερμασια. τὰ δ'
αλλα il τον χολον εἴδη συμπαντα τὰ μεν ἐκ της τῖν 138 εἰρημενων κράσεως γιγνεται, τὰ δ' οἱον ὁδοι τινες εἰσι της τουτων γενεσεως τε καὶ εἰς αλληλα μεταβολης. 16 διαφερουσι δὲ τω τὰς μεν ἀκράτους εἶναι καὶ μονας, τὰ δ' οἱον ὀρροῖς τισιν εξυγρασμενας. ἀλλ' οἱ μεν
ωροὶ τον-απαντες περιττωματα καὶ καθαρον αὐτον εἶναι δειται του 'ου τι σῖμα. τῖν δ' εἰρη- μενων ἐστι τις τη φυσει καὶ του παχεος 15 καὶ του λεπτου καὶ καθαιρεται προς τε του σπληνις καὶ της επὶ τω ηπατι κυστεως τb αἱμα καὶ ἀποτίθεται τοσουτόν τε καὶ τοιουτον εκατέρου μερος, οσον καὶ
οἱον, εἴπερ εἰς ολον ηνεχθη του ζφου τι σομα, βλάβην Rν τιν' εἰργάσατο. τι γὰρ ικανος παχυ καὶ γεωδες 20 καὶ τελέως διαπεφευγbς την εν τω ηπατι μεταβολὴν ὁ σπλην εἰς εαυτιν ελκει' τb δ' kλλο τb μετριως σταχυσὐν τω κατειργάσθαι πάντη φερεται. δεῖται γὰρ εν πολλοῖς του ζωου μοριοις παχυτητός τινος τι αἱμα καθάπερ οἶμαι καὶ των li ηιφερομενων ἰνων. καὶ εἰρη- 13925 ται μεν καὶ Πλάτωνι περὶ τὴς χρείας αυτων, εἰρησεται δε καὶ Ψὶμῖν ἐν ἐκείνοις τοῖς γράμμασιν, εν οὶς αν τὰς
215쪽
ΓΑΛ ΗNOTχρειας των μοριων διερχώμεθα ' δειται δ' οὐχ ηκιστα καὶ του ξανθου χυμου του μήπω πυρωδους ἐσχατως γεγενημενου τι αἷμα καὶ τίς αυτω καὶ τουδε χρεια, ἐκεινων εἰρήσεται. φλεγματος δ' οὐδὲνἐ ποίησεν ὴ φύσις ὁργανον καθαρτικόν, ὁτι η υχρον καὶ εὐγρύν εστι καὶ οἱον ἐμίπεπτύς τις τροφή. δεῖται τοὐνυν ου κενουσθαι τι τοιουτον αλλ' ἐν τω σώματι
μένον αλλοιουσθαι. τb δ' εξ ἐγκεφάλου καταρρέον περίττωμα τάχα μὲν ὰν οὐδὲ φλέγμα τις ὀρθος αλλὰ βλένναν τε καὶ κορυζαν, δεσπερ οἶν καὶ δνομάζεται, 10 καλοιη. ει δὲ μὴ, ἀλλ' ὁτι γε της τούτου κενώσεως ὀρθος ρὶ φυσις προυνοήσατο, καὶ τουτ' ἐν τοῖς περὶ χρειας μορίων εἰρ ήσεται. καὶ γαρ οἶν καὶ τι κατά τε τὴν γαστερα καὶ τὰ εντερα συνιστάμενον φλέγμα ὁπως ὰν ἐκκενωθη καὶ αυτb τάχιστά τε καὶ κάλλιστα, τb 15
παρεσκευασμενον φύσει ἐκείνων εἰ-
140 ρηήσεται καὶ αυτb των ὐπομνήμιάτων. 3σον ουν ἐμφερεται ταῖς φλεψὶ φλέγμα - ὁπάρχον τοῖς ζφοις, οὐδεμιας δεῖται κενώσεως. προσέχειν δὲ χρὴ κἀνταυθα τον νουν καὶ γιγνώσκειν, δεσπερ των χολῶν 20εκατερας τb μέν τι κατὰ φυσιν τοῖς ζωοις, το δ' ἄχρηστύν τε καὶ παρὰ ουτω καὶ του φλέγματος, ὁσον μεν ἄν ὴ γλυκύ, εἶναι τουτο τω ζφφ καὶ κατὰ φυσιν, ὁσον δ' ὀξυ καὶ αλμυριν ἐγενετο, τι μὲν οξυ τελεως ἐὶ πεπτησθαι, τὼ δ' 25
216쪽
αλμυρον διασεσηφθαι. τελειαν δ' απεψιαν φλέγματος
ἀκουειν χρὴ της δευτερας πεψεως δηλονοτι της ἐν φλεη ιν οὐ γαρ δη τῆς γε πρωτης της κατα τὴν
Tαυτ' ὀιρκειν μοι δοκεῖ περὶ γενέσεως τε καὶ διαφθορας χυμων ὐπομνήματ' εἶναι των Ἱπποκρατειτε καὶ Πλάτωνι καὶ ωριστοτέλει καὶ Πραξαγορα καὶ Θιοκλεῖ καὶ πολλοῖς αλλοις των παλαιῶν εἰρημενων 10 ου γαρ ἐδικαιωσα παντα μεταφερειν εἰς τόνδε τον λύγον τα τελεως ἐκεινοις γεγραμμενα. τοσουτον δὲ μονον
ὐπὲρ ἔκαστου εἶπον, οσον ἐξορμήσει τε τοὐς ἐντυγ- 141χανοντας, εἰ μὴ πανταπασιν εἶ εν σκαιοι, τοῖς τῶν παλαιων ὁμιλησαι γραμμασι καὶ τὴν εἰς τb ραον αυτοῖς 15 συνεῖναι βοή θειαν παρέξει. γεγραπται δε που καὶ δι' ἔτερου λόγου περὶ των κατα Πραξαγόραν τbν Νικαρ- χου χυμῶν. εἰ γὰρ καὶ ὁτι μαλιστα δέκα ποιεῖ χωρὶς του αιματος, ενδεκατος γαρ αν εἴη a υμος αὐτι τι αἷμα, της Ἱπποκρατους οὐκ αποχωρεῖ διδασκαλίας. 20 αλλ' εἰς εἰδη τινα καὶ διαφορας τέμνει τοὐς ὐπ' ἐκείμ
217쪽
ἐπιθυμία νεωτερων δογμάτων αεὶ πανουργεῖν τι καὶ
σοφιζεσθαι, τὰ μὲν ἐκύντας παραλιπόντας, ῶσπερ Ερα- 142 σίστρατος ἐπὶ τῶν χυμῶν ἐποιησε, τα δὲ πα ηούργως αντιλέγοντας, δεσπερ αυτύς θ' οὐτος καὶ αλλοι πολλοὶ s
14s Cap. I. πιτι μὲν ουν ὴ θρεηνις αλλοιουμένου τε καὶ ὁμοιουμενου γιγνεται του τρέφοντος τῶ τρεφομενω καὶ δες ἐν έκαστω τον του ζωου μοριων ἐστί τις δύ- 10 ναμις, ὁὶν απι της ἐνεργειας αλλοιωτικὴν μεν κατὰ γένος, ὁμοιωτικὴν δὲ καὶ θρεπτικην κατ' εἶδος δνομα ζομεν, ἐν τω πρόσθεν δεδηλ6 3ται λογω. τὴν δ' εὐποριαν της υλης, ην τροφὴν λυτω ποιεῖται τι τρεφύ- μενον, ἐξ ἐτέρας τινος ἔχειν ἐδεικνυτο δυναμεοος ἐπι- 15 σπασθαι πεφυκυίας τbν οἰκεῖον χυμόν, εἶναι δ' οἰκεῖον 144 εκαστρο τῖν μορίων χυμον, ος αν ἐπιτηδειος εἰς τὴν αομοιωσιν ρ, καὶ τὴν ελκουσαν αὐτον δυναμιν απbτης ἐνεργειας ελκτικ ήν τέ τινα καὶ ἐπισπαστικαὶν δνο- μάζεσθαι. δέδεικται δὲ καί, δες πρb μευ της ὁμοιώσεως soπρόσφυσις ἐστιν, ἐκεινης δ' εμπροσθεν πρόσθεσις γιγνεται, τέλος, ῶς αν εἴποι τις, ουσα της κατα τὴν
218쪽
ἐπισπαστικὴν δυναμιν ἐνεργειας. αὐτο μεν γὰρ τοπαράγεσθαι τὴν τροφὴν ἐκ τον φλεβον εἰς εκαστοντον μοριων της ελκτικης ἐνεργουσης γίγνεται δυνα-μεως, τι δ' ηδη παρηχθαι τε καὶ προστίθεσθαι τωι μορι ' τb τέλος ἐστὶν αυτύ, δι' ο καὶ της τοιαύτης ἐνεργειας ἐδεήθημεν ' ινα γαρ προστεθη, δια τουθ 'ελκεται. δ' ἐντευθεν Iδη πλειονος εἰς τὴν θρεψιν του ζωου δεῖ' ελχ θῆναι μεν γαρ καὶ διὰ τα-χεων τι δυναται, προσφυναι δε καὶ ἀλλοιωθῆναι καὶ 10 τελεως ὁμοιωθ'ηναι τω τρεφομεν se καὶ μερος αυτου γενεσθαι παραχρημα μεν οὐχ οἱον τε, χρόνω δ' δν πλειονι συμβαινοι καλος. ἀλλ' εἰ μὴ μενοι κατὰ τιμερος ὁ προστεθεὶς οὐτος χυιιός, εἰς ετερον δε τι μεθισταιτο καὶ παραρρεοι διὰ παντος ἀμειβων τε καὶ 15 ὐπαλλάττων τὰ χωρια, κατ' οὐδεν αὐτον ij ουτε πρύσ- 145φυσις ουτ' εξομοιωσις εσται. δεῖ δε κἀνταυθά τινος τη φυσει δυνάμεως ετέρας εἰς πολυχρονιον μονὴν του
20 κισμενης, stiν ὰπb της ενεργείας πάλιν οἱ πρb ημωνηναγκάσθησαν δνομάσαι καθεκτικήν. ὁ μεν δη λύγος ηδη σαφως ενεδείξατο την ἀνάγκην της γενεσεως τῆς
τοιαυτης δυνάμεως καὶ ὁστις ἀκολουθίας συνεσιν εχει, πεπεισται βεβαίως δεν εἴπομεν, δες υποκειμένου τε
219쪽
ἀποδειξεως εἰθισμενοι - προστιθέντες δ' αὐτω sκαὶ τὰς εκ των ἐναργως φαινομενων ἀναγκαζοέσας τε καὶ βιαζομενας πίστεις ἐπὶ τας τοιαύτας καὶ νυν ἀφιξομεθα καὶ δειξομεν ἐπὶ μέν τινων μοριων του σαγματος ουτως ἐναργη τὴν καθεκτικὴν δύναμιν, δες αὐταῖς 146 ταῖς αἰσθησεσι διαγιγνωσκεσθαι τὴν ἐνεργειαν αυτης, io
ἐπὶ δέ τινων ῆττον μὲν ἐναργως ταῖς αἰσθήσεσι, λύγω
της διδασκαλιας απ' αὐτου του τέως προτον μεθοδωτινὶ προχειρίσασθαι μορι' αττα του σώματος, ἐφ' ἁγνἀκριβος ἔστι βασανίσαι τε καὶ ζητῆσαι τὴν καθεκτικην 15 δύναμιν ὁποία ποτ' ἐστίν. ἄρ' οὐν ἄμεινον αν τις ετέρωθεν η απι τον μεγιστων τε καὶ κοιλοτ άτων ὀργάνων ὐπαρξαιτο της ζητησεως; ἐμοὶ μὲν ουν ουκ ανδοκεῖ βέλτιον. ἐναργεῖς γουν εἰκος ἐπὶ τούτων φαν/η- ναι τας ἐνεργείας δια το μέγεθος ' δες τά γε σμικρα κτάχ' αν, εἰ καὶ σφοδρὰν ἔχει την τοιαυτην δυναμιν, αλλ' οὐκ αἰσθήσει γ' ετοίμην διαγιγνώσκεσθαι τηνἐνεργειαν αὐτης. ἀλλ' εστιν ἐν τοῖς μάλιστα κοιλοτατα καὶ μεγιστα τον του ζωου μοριοον η τε γαστηρ καὶ αἱ μητραί τε καὶ ὐστεραι καλουμεναι. τί ουν κωλυει 25
ταυτα πρωτα προχειρισαμενους ἐπισκεψασθαι τὰς ἐν-3. τοιάνδε L ll 13. τεως στρῖτον L: Μ πρώτως ο πρώτου Lyll
220쪽
εργείας αὐτον, ὁσαι μεν καὶ προ της ἀνατομῆς Yὴν ἐξέτασιν ἐφ' /ῆμῖν αὐτον ποιουμενους, oσαι δ' αμυδρότεραι, τὰ παραπλησια διαιρουντας ἀνθρωπω
τον ἐγνωκύτες εἴς τε τὰς διαγνωσεις τον νοσηματων καὶ τὰς ἰάσεις αὐτονJ ευπορωτεροι γιγνώμεθα. περὶ μὲν ουν ἀμφοτερων τον δργάνων αμα λέγειν ἀδυναμ10 τον, ἐν μερει δ' ὐπὲρ ἐκατέρου ποιησόμεθα τιν λογον απι του σαφεστερον ἐνδειξασθαι δυναμενου την καθεκτικὴν δυναμιν αρξάμενοι. κατεχει μεν γὰρ καὶ ηγαστὴρ τὰ σιτια, ἐκπέψη, κατεχουσι δὲ καὶ αι μητραι τι εμβρυον, ἔστ' ὰν τελειώσωσιν ἀλλὰ 15 πολλαπλάσιός ἐστιν ὁ της τῖν ἐμβρυων τελειώσεως χρόνος της τῖν σιτιων πεψεως. Cap. III. Etabς ουν καὶ τὴν δυναμιν ἐναργέστερον εν ταῖς μήτραις φωράσειν ὴμῆς τὴν καθεκτικήν, ὁσω καὶ πολυχρονιωτεραν της γαστρις τὴν ἐνεργειαν 20 κεκτηται. μησὶ γὰρ ἐννέα που ταῖς πλεισταις τον γυναικον ἐν αυταῖς τελειουται τὰ κυηματα, μεμυκυιαις μεν μαντι τψ αυχένι, περιεχουσαις δὲ πανταχοθεν αὐτὰ συν τῶ χορίφ. πέρας γε τῆς του στοματος 148μυσεως καὶ της του κυουμένου κατὰ τὰς μήτρας μονης ab ενεργειας ἐστιν' οὐ γὰρ δες ετυχεν οὐδ' ἀλύγως ἱκανὰς περιστελλεσθαι καὶ κατεχειν τι εμβρυον