장음표시 사용
71쪽
' in fluat, naniram habet iraeterea, quam ii , gentes lacuum moles erunt e cogitandae, quae, cum perciae tot aquarunt copiae seculis omnii HξXAEM. 'λ:habus traiiant,&nihil inquam reponatur, non eXinpniantit tamen, nec eXhailriantur Gom stat igitur ex iis, quae dicta sunt, ideo flumini- φρῖ ebiis aquam non deficere, quod terra in illam p Ro transmittatur . Terrae uero magnitudo , licet tantum e ea copiarum rumpat, non imminuitur, quoniam assidue ab eXiccatis uapori-Mnsus instauratur. His ita costitutis non aniplais mutua nobis cletnentorum inter se commutatio claudicabit. Apparet enim ordo, quo tinius alii hirin alterum conantiitatio est ortus illius causa.
EXempli gratia aqua per uapores sublata fit
cillet et aer. Aer madcfactus insuperiore flamima exic- . Latiar. Quod terrenum est, per ignis naturam: ab humido secernitur , terraeq; redditum perties qualitatem frigidam in aqliam commutatLir Ex iio sit, ut sine ullo impedimento semper hue et elementa uiuissim inter se commeent. circunt; is ferantur, nulli imq; e illis aut consuinatur, aut ed findet, atque X uberet, sed omnia in qua. . Prinium constituta sunt mensura perpetuo ma
aeant E iis, quae disputata sunt, sequitur, Ut sic aquae sulpra firmamentum sit ab hac uimida natura discrepent Patet enim humi li pasti na turam ignis non ali demonstratumq; est, ca- iura frigido non enim ra, sed Xtingui. hul mido siccum deleti no adiuuali. Qii in xςm
72쪽
tempus est, ut orationem nostram alio conuertamus, quaeramusq; quo modo tertio die fa ctae sint omnes, quae in coelo sunt, stellae. Quod igitur omnibus rebus admirandis, quae procreatae sunt, diutinim quoddam inandatum imperiumq; sigillatim praecesse it, e Mosis histori tsi excessa haec decreta complectente in stipuerioribus animaduertimiis didicinxiisq; diuinam uocem non esse mandatuna uerbis eXpressum, explicatu, sed artisi em ac sapientem in rebus singulis potestatem, qua ea, quae in ipsis cernuntur admirabilia, perfecta sunt, primaqDei uoluntate statim omnino rerum iniuersitatem cXtitisse, ordinemq; sapientiae in ipsis infitae necessario permanentem diuinorum mandatorum vim,dicriem obtinere Breuiter enim renuia, quae sensu percipiuntur, procreationem complectens , mundum uniuersum ostendit, iaprincipio , inquiens, fecit Deus coeliimo ter. rana. Quibus uerbis rerum uniuersitate coim rehensa deinceps naturalem quendam singimarum ordinem persequitur. Simul igitur cum reliquis rebus omnibus generata cst lux sei non eXtemplo rebus omnibus praesuxit, quan diu partes rerum obscurae uim eius illustranteni impediuerunt at simulat litorebus procreatis Ornatus occasio, atque incitatio concesssa est a Deo ignea uis illustrandi praefulsit omnibus, sibiq; naturae leuitate ac mobilitate, patefactauia, prosilivit. Ac tunc quidem uniuersa in so
73쪽
coacta mundum obibat moX autem propriis partibus in ea, quae sibi cognata coniunctaq; erant, diuisa est. Quod autem eius una natura Fi non sit, ex iis, quae uidenthir, perspictium cst. Si quis tame lucem ex omnibus coactam unam esse genere dicat, non errabit quando diuinus a etiam sermo singulari uoce uniuersam signifi-tannicat, praecipiens, ut lUX, non autem, Ut plures
fiant. Verum si quis ea, quae fidentur, aspe- ac firmerit, naultipliceni illustrantis potcntiae disserenea, ter tia in rebus animaduertet Q apropter etia pro a sua phera dicis: Qui facit luminaria magna solus Et psal irit in t Apostolus,alia inquit, est claritas solis,alia clari hi a lunae, alia claritas stellaru stella enim differe . Comi ..hon ita stella in claritate itaque multa lucis omnino sunt discrimina. Et quanquam omnia,quce Pau lus enumerauit, illustrandi uim habent, sua iiii linquod lite potestate, claritateq; comprela henditur ut cuncta communi nomine luX una
aecte possint apellari, certae tamen in his distin- taeq; disterentiae spectantur. Quae cuin ita se habeant, nos a Nero minime recessuros eXistimo,
si dixerimus, ita Mosem intellexisse, initio ub dem totam uim illustrandi in unum congrega
tam fuisse uerum cum multae essent in subti-
litate mobilitateq; , quantum ad maiorem i norem 1 praeflantiam pertinet, in uniuersitatis natura differebitae, trium dierum spatium fuis- se satis ad eam uera certa a ratione distinguen- dam, ut, quod in natura ignea maXime erat sub-
74쪽
ille ac leue, purum, a materia remotum, summum rerum, quae sub sensiim cadunt, fastiguina obtineret, quod autem inertius , ac si gnius, intra subrilioris leuiorisq; complexum consisteret,&hoc rursum ex insitae proprietatis disserentia in septem lucis partes diuideretur, omnes inter sic similes, atquc cognatas seiunctas autem a rebus, quae diuersa generis forent. Omnibus ergo particulis, quae in solis illustrantem naturam coniccita sunt , concurrentibiis, imum quiddam magnum flectitii est stridiitidem euenit in luna, caeterisq; tuna errantibus, tum no errantibus stellis, ut similium cuiusque
particularum concursus unam aliquam earum efficeret, atque ita omnes consectae sunt. Con. tentus autem Moses, e iis luminare tantuni maiiis, hi minare minus nominasse, meras
omnes communi nomine stellas appellauit. Quod autem fatigetur mens nostra, pondere 1uo pressa nota possis diurnae sapientiae subtilitatem assequi, nemo admireriir, sed natui ren0strae tenuitatem eXctis et cum quai neclare agitur , non sit illa in re aberraiierit, sed si uel unam consequi potvelit. Haec autem dico, illuc respiciens, quae sit ratio huius trium dierum spatii, quod satis fueris ad ea distinguenda, qua luce Di pedita sunt. Est enim aliqua nimirum ratio, licet praetrantior iit, quani ut eam nos intelligere ualeainus, quatena poris huius mensura
rebus hic idis disponendis praescripta est, adhibi
75쪽
to temporis modo 'uantitati actionis ignis in motu factaq; lucis diuisione pro earum natura, adeo, ut, cum sint in eas inriti merabiles disserentiae, in suo lainen singulae situ a naturali proprietate collocatae stat, quo nimirum naturae uis insita singulas duxit. Nec ulla consecuta confusio est , aut pertilibatio, propter ordinem adiuina sapientia pro naturali cuiusque propri tate singulis adhibitum immutabilem, ut superiorem regionem circulus obliquus, seu signifer occuparet in hoc autem certam ununquodque signum sedem obtineret, insignis uero bigulis stellaeno fortuito, sed ordine suis quaeque locis collocarentur , aequabiliq; ac naturali uisua ductae immobiles, ac firmae permanerent, ubi procreatoris sapientia praescribebat. Haec,&his similia sunt ea, quae mens aspiciens haesita in imbecillitate ac segnitiem suam accidat, qtiod rationem eXcogitare non possit, qua praesinitum trium dierum spatium ad tot stellarum distinctionem fatis fuerit: aut quo modo,cum infinita esset inerrantis sphaerae ab iis, quae sunt circa terram, distantia, in medio mundi spatio magna Dei sapientia solem costituerit, ne, cum stellarum splendor propter immensum interualliim ante deficiat, quam ad nos peruenire possit, in perpetuis tenebris uiuercinus Splendente igitur solis uim ira supra nos collocauit,ut neque hebetarenti iritus radii loginquitate, nec Propitiquitate nimia molestiam afferrent aut
76쪽
quo modo materiae magis immersum magisq; crassum lunae corpus inferius constitutumst, oberretq; terrae proXimam regionem alli qualis iit splendor eius, quae cuni obscura sit, illim strandi tamen habet facultatem Naturae enim ipsitis crassitudo proprium nitorem obtundit,
sed opposito solis radiorum lumine ab illustrandi ui non est prorsus aliena. Caeteram sapientiae singulis in rebus conspicuae rationem natune nostrae infirmitas innieri non potest, quendam t.imen mundi totius ordinem in iis, quae facta sunt, ex descriptione legislatoris ab his, qui mediocriter norunt dispicere, quae X quibus consequantur, per quasitam coniecturcognosci posse arbitror Quamobrem repetamus ordinem eorum, qliae facta sunt sic autemh ibet. Lucem uniuersam mobilitate sua ante alia prodeuntem firmamenti absolutio ab ignis circulo definita conse lititur Levi autem natura a grauioribus separata graues inter se qualitates distinguuntur, interri aqua constitutae. inferiore uero natura Xornata, subtilis,&leuis, cXcelsa ii quoniam non omnis erat inter se similis, interiecti temporis spatio ex illa communitate in cognatas diuidini proprietates in qua innuinerabilis stellarum multitudo Xpolita pro insita cuique propria in mundi fastigium occupat, atque ita in sua quaeque sede haeret, Ut clim semper circUnferatur, inuaquam tamen locum relinquat suum Horii in cnim ut
77쪽
im H UX M M. q. ordo inmutabilis est, silc natura semper mobilis. Post uelocissimum motum sequitur secundo loco , quae uelocitate proXima est, subeuntem l circulum obtinet, tertio deinceps alia, quarto , ad septimum usque pro ratione, locitatis Tanto enim una litaeque longius abest a superiore , quanto illa ad mouendum n tura tardior est . Haec igitur quarto die factasiant, non quod tunc sileti tu procreata, sed quoci, illustradi uti m natiira sua simili coacta, apparuerint cum reliquae stetis,tu illae, quae mao nitudine caeteris praestant,solo huaa, quor ortus quidem occasio eXtitit in lucis procreatione, utriusque autem constituti, quando mouetur in tempore, quidquid morietur, mutinis particularia in conclusti eget aliquo temporis interuallo' tribus diebus perfecta est. Quale non abstride condi us orbis a magno Mose ita describitur, ut, quantum ad materiam pertinet, simul omnia dicantur uirtute opificis collituta, singularis aiatem eorum, quae in mundo uidentur,distinctio ordine quodam, ac serie naturali, eo spatio, quod dictum est, absoluta. Tunc si1mul uniueria lueeXtitit, tunc omnis rerum illustramuin natura propriis distincta dif- fcrentiis apparuit, quaruna Muinero sol est, luna . Ac quem adinodum ea, quae fluentem Dim habent, non sunt unius generis omnia, sed disterentia quadam inter se uicissim discrepant, ut uidere licet in oleo. aqua. argento uitio,
78쪽
quae si quis omnia si intit in uno uase confundat parua interiecta mora primum aspiciet argentum uiuun ob grauiorem deorsumq; tendentem naturam in fundo totum considere, licet omnia commiXta sint deinde aquam simul coactam Omnem succedere postremo oIei congregatas particula stiper natare,' super utroque consistere eodem pacto de re nobis ad dis putandum proposita possumus coniicere, illud
linum in eXemplo tantum commutantes, ut, quod illic propter grauitatem, hic contra propter leuitatem eueniat In prima enim rerum constitutione, quae leuitate sursum tendebant, quandiu ob naturalem uim insitam coleritate ualebant, pariter Omnia concurreriliat, tum ex
Melocitatis praestantia ipsa quoque inter se distincta sunt. Vt igitur in Xemplo proposito rerufluentilina secretio. separatio materiam sim Iulam non constituit, sed iam factam distinesit, istinctamq; demonstrauit , sic in trium dierum spatio illustrans solis natura , potestasq; facta non est sed, cum in uniuersitato rerum dissuti esset, simul coacta est,in coniuncta . Si quis autem a nobisin tertii coeli rationem petat, quod . Moses non scripsit, sed Paulus uidit, in ipso tanqi iam in adytis sapientiae consistens arcana audiuit, ab iis, quae exposita sunt, tertium illud coelum, abesse respondebimus. Videnirenim mihi Magnus etiam Apostolus uincens omnes superiores, totius naturae, quae sensu
79쪽
IN HEXAE M. 3spercipitur, terminos transcendisse, ad eamq; ingressu inesse, quae animo menteq; comprehenditur, cum spectaculii in illud mininic corporeum fuerit, ut ipsemet significat, silue in coit ore, inquiens, nescio siue eXtra corpus, nescio. Deus scit. raptum eiusmodi hominem usque ad tertium coelum Sumnuina gisti illud uti nen huiusce mundi, quem aspicimus , arbitror asaulo tertium coelum appellari . Triplici ex enim dividi omne, quod cernitur, e scripturae consuetudine singulas partes coelum iocat. Abutens enim quodam modo significatione uerboru spatium illud crassioris aeris, quo&nubes, uenti,&4Xcelsi uolucrum uolatu peruetit tint, coelum Unum nominat, cimi&c imibos dicit, tro lucres coeli Nec simpliciter coelum hoc uocat, sed adiungit etiam illas uoces, sub firmamento. Dicit erum producant aqtia reptilia animarum Unientiti m. volatilia uolatilia super terram sub firniamento coeli Deinde alterum coelum, irmamentum appellat spatiu illud, quod inerranti spha ra inclusum considerathir, in quo stellia, quas errante nominant, peruagantur. Sic enim ait: Fecis Deus luminaria magna, posuit ea in firmamento coeli, ut lucerent super terram . Cuiuis distili tum orbis ornatum utcunque consideranti perspicuum est, haec infra supremum il-hid fastigium contigisse, quod omnia sensibus obnoXia conaplectens, eaq; sen ingens a rebus il
80쪽
lis procreatis, quae mente solum Sintelligentia comprehenauntur irmainentum 440, him appellat. Ea igitur, quae uerbis explicaria. Cον d. non possimi, cupiens Apostolus, , quemadmodum nos item hortatur nihil eorum spe
tur, temporaria sitit, quae autem non uidentur, aeterna , diuina uirtute sublatus peruenit eo, quodcsiderio ferebatur, cum lis acras literas a pueritia didicisset, uerbis scripturae usitatis rem ipsam expressit, tertium coeli lin appestans, harum trium sectionuna, quae in mundo uidentur, extremam Relicto enim aere, superatoq; medio illo spatio in itio errantium stellarum orbes uersantur, summu in letheriorum se miliambitum transcendit, ad firmam illam, quae sola mente percipitur, naturam perlaeniens, paradisi uidit pulchrinidinem, S audiuit ei, quae humana natura non loquitur . Haec tibi, uir Dei , ad propositas nobis a prudentia tua quaestiones rospondimus nullis orationis pigmentis morales allegorias conquirentes, nec ne ploratum praetereuntes quidquam eorum,qilae nobis opponebantur, sed, propria uerborum significatione servata, naturae ordinem disputando persecuti sumus, nihil eoruna, ure primo aspecti contraria uidebantur, ab aliis discrepare pro uiribus demonstratiimus. In retiquis autem ad tuadi procreationem pertinentibus, quae si dierum spatio sitiat in