장음표시 사용
161쪽
cmu ut aevo onusto ad transitum praebvisse. Enimuero Marii nu cui dimensus est, piaum xvi. latitudinem se repperis
se: de altitudine vellem etiam addidisset . nec minor sane fuit. Dixit amplius Plinius, corriuatos VII. amnes. Intellegi opinor, ipsas septem Cloacas praecipuas, tot quot sunt montes. Nam ex ijs defluebant &derivabantur aquae ac sordes,& in magnam unam confluebant . Quin enim plures minutae suerint, non ambigendum est: sed istae tot suere quasi fumina, de alueo grandiore, atque cae per plana vi Dis serebantur. Liuium sic interpretor, de Tarquinio Prisco: INFIMA rbii loca circa Forum, ALIAs E interie Ias co diu CONvALLEs, quia ex plumi locis
haud facile evehebant aqua Cloacis e fastigio in Tiberim ducti siccat. Has olim per pu licum duisas idem Liuius alibi scripsit: O urbe
in iti it incens a Gallis, te linatio curam exemit vicos rigen F , a que ita CLOACAE pas priuata etiam subeunt te Za. Pcrgit de inde Plinius firmitatem commendare. & Caussas concutientes quattuor commcinorat: quarum v l singulae si missima opera euertant; at non labefactant istud. Sunt,Pugna aquarum & c
pia intus; Molcs de columnae vast quae per vias,& super illas, trahuntur; Ruinae variae & pondera incidentium aediliciorum; denique validi aliquot Terraemotus. Quidni igitur firmum &rara auritie opus, quod omnibus rcsistit Θ 5: id per tot scola3 Et si tamen repararunt, aut sui scrunt interim, quod omnino necesse suit. notatque Liuius, oen seres dereetendas Cloacas, si in uentino atque aliis partibus, qua nondum essent, faciendas locaui s. Quam sumptuosa illa, aut similis reparatio, dicit apyd Dii Lib. iii. nysium C.Aquillius stripsit , nute iis aliquando cloacis, non de uentibus , censeres in carum instaurationem m isse talenta impen se in redemptores . Ea sunt Midia Philippaeqrum: quid igitur & quanti paratio uniuersa,si tanti in partibus rei' ratio' Sed audiamus & Calliodorum de istis, ac siniamus.
SPLENDi DAE Romanae riuitatis CLOACAE, tantum visentibus: conserunt STV Pol M, Italiarum CIVITATvM MIR Cv LA stuperare. Visas illic FLUVIOs,quasi montibus concauis claus per ingentia signa dccurrere. Videaz structis N vivus per aquas rapidas, non minima oscitu me , nauigari, ne praecipitato torrent . Marina plint nausi gia sonere. Hinc δ a QMA SINGvLARIs, quanta
162쪽
pianti in te sit potest col7gi MAGNITvDO. quae enim ritum M Mut scia imbus contendere,qi Idonec IMA tuapossimis missitu- reperiretpalabra cocluti λ& in scito eo dicto conquiesco.
Λ VD. Non patiar,& te excito. Quid enim3tu & ego dest tuamur in nis Cloacisὶ quae ut sint, magnae,Operos in riuiis; tamen Cloacae sunt, & oletum suum habent. Exime nos,& mundi lis alibi pone. Li Ps. Hem bona monitio. sequere me ad Danubium,& illic in eius aquis lauemur. AvD. A Tiberi ad Danubium bonus saltus,quis Pegasus nos vehetZ LIPs. Ille Mentis: quae momento summa,ima,propinqua, dissita,pe meat&pervadit. Nec ad Barbaros tamen imuS, ne metue. AvD. Ego ucro metuo, & iam cor meum vasa colligat atque abit. Nescis tu pugnis illic cum maxilne nunc pugnari ' & in quibus vita,libertas, religio aguntur3 LIPs. Scio, securus csto. Romanus imperator, atque is Traianus, nobis aderit, cum legionibus sui, copijsque. Vtinam nunc tales ibi decem,tali discuplina3 6 quam Victoria mox applaudat de circumuola pu purcis suis pennis Sed ecce in Danubio Fontem libet memorare , quem clictus ille Imperator struxit: operum omnium so
lasse, arte& dissicultate maximum, si non sumptu. Describit raphice Dic Cassius,& gratia sectori eius Xiphi bino esto, i id lhanc partem non recidit. O quam pulchrμ valentes ille aliasὶ nihil ppae nos fugeret in rebus Romanis tanta diligentia 5 a curatio fuit si scriptor ille totus exstaret. Sed de Ponte, sunt
verba e Compendio Dionis: Tra mi mperatorpontem lapideum super Ili flatuit, quem EGO NEC DIGNE HAB OADMI RARI. Nam etsi ala pulcherrima Principis eius opera exstans, tamen hoc es sui ER OMMA. Pge igitur eius uni viginti Apide D quadrato , quae altitudinem habent CL. pedum, latituῶ- - LX. Distant inter e CLXX. 'edes, fornicibus deuinctae. modo autem non aliquis svMPTu M in Was admiretur quomodo non
istio αδ firmandique modum i idque in flumine MAGNO ET
163쪽
voRTicoso, fundis ipso insido bmo . necauertere quid vi cursium luminis Iciat in modis. Alac vero dae magnitudine fluminis ideo dixi, taquam ibi maxinum sit imo νιro alibi duplom
aut triplo, atque istar pelagi se deundit: sed quia lucus i ge
II simus ii locorum , es aptigimusponte iungi, est tantus. α autem magis in arctum index lato contrahitur,o rursum inlatum
se effundit; tanto nimirum nupid fuit,'pro uiarii ex .
Vt L c quoque discultatem atque amnum operis malia auxerit . agnitudo igitur animi Traham ex eo quidem constat, non ta o
usum nobis nunc praebet .sed lae dumtaxat ant, quasi in eum finem
movisti diae, ut documento lat NIHIL ESSE QVOD INGENIO HvMANO NON POssi T EFFICI. Additque deinci Hadria num Imp. metu ne Barbari ea transirent, an aemulatione in
Optimum Principem, iustissesuperiora Pontis dirui: atque ita Pilas solas mansite. id autem ego aut tu hic digne mir mur ζ negat ab illo aeuo Dio, se id posse. Atqui plura inqua& magnifica viderat, quam nos mente concipere aut deso mare possimus. Putat tamen & ccnaset, omnia ab hoc opere superata: quod leuiter assistamus, &inspectemus. Ait, Unitas ginti suum: atqui Paulus Iouius,storentis ingeni j &stilisci ptor, licit etiamnunc triginiustae exstare & conspici,in confinio Valachiae & Transiluaniae, ad opidum Seuerinum. Viri cre' dam 3 sane si oculi nunc copia incunt ita esse, manus & herbam do; videant modo & dicant, qui adsident & possunt arbitrari. Sin rationem & scriptionem Dionis sequor , adseram audacter de viginti: quia signanter notat, fluuium ibi arctissimum ut in ijs locis esse . Atqui descriptio ista viginti Pilarum, quaesita gint ape ei latae sint; quarum fornices, centumseptuaginta: quid esticit& colligit, nisi fluuij latitudinem quattuor milis septim gentorum septuaginta fuisse' id est , paullo minus, unius micharmSi aliter,aut si grandius , videbunt ij qui accolunt & docebunt: tum nobis opus rescribere & resermare ipsum Dionem. Nam quod aliquis dicat cum nescisse, aut de opinione ista scripsit ipse opinetur & erret. cum vir ille insignis peritia rerum & ho noribus, in ipsis ijs locis Praeses fuerit Dalmatiae, Pannonia que . Itaque scire omnino potuit; & debuit , in cura ista re rum scribendarum. Vereor ut Iouius sit, quod etiam alibi, aud
164쪽
auditionum sacilis, & parum diligens examinis aut veri. Sed ut dixi, vicini aut inspectores arbitrantor. Ait Dio amplita: γ Filarum interuatam fuisse centum septuaginta pedum. Ita me Deus nam exclamo in grande hoc concamerationis spatium, nec es sciendum, nisi altitudo illa Pilarum accessisset, S: tardό ac lenta inclinatione fornix surrexisset. Praeterea, mirari se quo- modo in tali profundo flumine in verticibus P firmatae. Ego i cum, o Dio, miror: & maxime, cum neges auerti flumen pom tuisse aut derivatione hauriri. Diuicile omnino opus,&sundamentorum molitio talis e lapide: si sublicarum & materiae res esset, aliud esset. Sed heus tu Hadrianel si citare Imperatorem is, dica & lis tibi apud me sit, fortasse & punitio: quod talem pontem vix bene structum destruxisti. Dicam tibi v rum vel mortuo ZInuidisti optimo maximoque Principi, &habere super omnes gloriam voluisti magis, quam meruisti Valete spera publica: quin tu etiam, mi Auditor, in crastinum
Privatorum homiarum Vrbanae aut Ru Italis aedes.
AV o. Ego vere nec valeo nec salum da veniam imm destiae: in nec amoliris me, nisi nomine plene persoluto. An non, post Tubbra opera, pollicebaris Privata Z & certe ita disponebas; nec tam madida memoria sum, ut hoc effli xerit. LIPs. Disposui, haud nego: sed fatigor, nisi quod in extrema tamen calce, ut cursores, spiritus se vires excitabo a L spe tu ipse metae. Privatis igitur speribus duo nunc considero,. i Villic Illae fuerunt in tam spicndida & nitenti urbe, pro ipsa urbe, & ut pulchri corporis apta ac decora membra. Domus dico m. igniscς,ornatae,instruci ς,columnis,man Ore, auro, statuis: & quidquid excogitare ambitio aut luxuria poterat. Sed eaedem etiam laxae, patentes: quod docuerint satis Valari j haec verba, de Cincinnato, iugera aran- Lib. ii tr. tim tum Ni incitati d nitas patris miliae constitit, si etiam Ur ' Di Zatura eluta est. Et tum comparatione quadam & indigia X 3 tione
165쪽
166 DE MAGNITUD. ROMANAtione addit: Anguste se habitare nunc putat, cuius domus tantum patet, quantum Cincinnati rura patuerunt. Quid domus imis earum aliquod membrum. Idem amici Nimirumsic habit ruiat, qui hoc imperim secerae, quor AGRI quoque minorem m Lib. iii duo obtinucre,quam CELLARIA issorum. Itertimque alibi: Zinatum iugera populo J omano satis erant, nul que maiorem modum adtribuit: quo fieri spaupante Principis Neronis, contemptu huius starii viri uri, PIsCINAS iuuit habere maiores egratumque, si non atquem Cui INAs. Nec est in sermone supergresso: reuera amplae domus,& praesertim magnatium virorum procorumque. Quas & P. Victor ac Notitia imperij proprie appellant,& aibynsuiu distinguunt. Itaque computant, tota urbe quadraginta' mi is a tantas duas, Tumos misi septin gentis o toginta suisse. harii in longe minore numero,Vt ius tanto grandiores, instructior que essent. Enimuero grandes in struct arq;:& Apuleij haec attende. Igitur si s a borum fecies,
PATRIMONIA SUA. profuderunt, amaria ima o exstructio as deprehendas: a das AEMULAS URBIvM conditas, .lmos vi CE TEMPLORVM ex atas. Izane cum comparat nec solus. nam de Seneca, pistola XC I. suum vetusque aeuum disparans: Non habebant,inquit, o 3ni INSTAR URBIvM:qu
si dicat, at nos habemus. Alibi audacius De Benefici vii. cap. X. in agnoscit & inc repat aedificia priuata laxitatem MAGNARWN vRB1vM vincentis ista suntiquae item,quae Olympiodorus, in Bibliotheca Photis Zo,i μεγαλυνω, -
β que m Parum domuum omnia in se ipse habet quaecum iis
MEDIO QR Is V R B s post continere: nempe Circum, Fora, Templa, Fonte Talnea diuersa. ydes poeta dixit, VH domus vRBs est. Urbs OPIDA PLvRIA claudis. Examina & nota,mira sunt: sed Martiali etiam paucis versibus
iaphnona platanonas, γ' acria pars A, . . Et non unius Balneu lus babes. Et tua
166쪽
alcatisque tuo ubpede lucet onyx. Pulvereumque fugax Hippodromon unguli plaudit, Et pereuntis aquae Ubique sonat. Sunt ipsa , quae Olvmpiodorus dixit, exceptis Foris: quae intellegas fisisse hyp aethra quaedam&subdiu alia, inter illas Po ticus, & statuis alicui me ornatu, in Fori faciem. Quid autem si
reuera ibi iudicia & sorenses conuentus 3 Fuere, & clientium, libertorum, seruorum suorum caussas domi cognoscebant. Clientium autem magnus olim populus. Horatius:
ouit obstantes propisqM , Et populum re nitus morantem, M longa negotia
Diiudicata. LITE relinqueret. Tendens Venafranus in agros at Lacedaem nium Tarentum.
Vix uuius etiam suadet Nobita qui magistram: geTunt, ο- mos laxiore rei Bibliothecas ibi A si Li CAs ad traducia non dissimili modo,quam Pu BLICORvM OPERvM magnias centia comparat. quod in momibus eorum sepius m publica consilui, PRIVATA IUDICIA arbitriaque civ ciuntur. Sed ut in re in laetam,talis igitur laxitas: quid Apparatus & instructio ζ Coni muniter ita Seneca: puerps nos interest' nisipiis i r . eVi nos circa Tabulas m Statuas insuimus,carius inepti. si s reperti iut tore calculi Lues atquid habentes et arietatis de Elunt; nos ingentium o ae COLVMNARUM, ue ex . 3ptiis rem siue ex icae litudinibus aduectae, porticum aliqua n vel CAPACEM POPVLI caenationem ferunt. Miramur parietes tinui MARMOREisducto cum fiamus quale sit quod a ringitur: oculis nostris impo- nimus. Et eum AvRO tecta persundimus, quid aliud quam MN ario
gaudemus ' stimus en sub ligo auro foeda luna latitare. Primum in ipsa domo est, obonnarum dispositio,& eloginquiis petitarum: de quibus Plinij obiurgationes,siquis volet,legito; & degen ribus pretiisque earum totus liber eius exsistit. Et quidem n rat in una Caenatione O Claudiani liberti trib/nta seri disia Li si easque e Sudine lapide Germanico,cui ingens tunc pretium
167쪽
168 . DE MAG. NI Tu D. ROMANA&nouitas. Idem, in atrio Scauri co ocatas maximas, atque adeo duodequadragenumpedu Lucullai marmoreis. Vide hanc altitudinem in uno atrio,quam multae domus totae vix aequant. Alte rum in Seneca, ministes mammore trudum:Mod genus lacrustiti nes Latini,Graeci vino ρωους dicunt. Primum autem Romae pari
tes crusta marmor is operuisse totius domus skaeis caelis Hor Mamur LL,ri . ram equium Enm. Praefectum abrum Oesaris, Plinius tradidit auactore Nepote. Id non aliud fuit, quam marmor in tenues stasse bim parieti imponere scite,&protectorio ei dare. Lucanus: Nec summi scrustata dumisectiique nitebat
Declamator apud Senecam patrem :In hos ergo exitus variusiae fcatur lapis,ut tenuisionte parietem tegat. Secandi autem ratio in Plinio,& Isidoroὶ arena, ω 'γώ, in praetenui ilaea versante a m mas,tra i Be. Et nos in Italia hodie vidimus fieri. Tertium, Muro tecta perfundi. Significat laquearia inaurari tota silere, quod passim scriptores & tradunt & damnant. Musonius apud
posui H P . pertinent haec atria columnatu ' quo variae istae color tiones' quo aurata lacunaria' In secundo enim membro ut mea versio est legi cupiam,& ad marmora variegata parietiabus imposita reseram,ud etiam ad Musilium opus. Nam ita &Mamertinus,ad Iulianum: Neque ei comparandae PICTVRATAE marmorum crustae, oesoLIDO AvRO te Zalaquearia, qui Maiorem anni partem in nuda humo cubat. Ibidem desol dum aurum in Lacunaribus notes: quod passim in poetis, ut in Statio: Et nondum C RAsso laquearia uba METALLO, ontibus aut alte Graii s effulta nitebant ,
Qui montes etiam Gratas poetice nominat, grandes illas sibi, thesii e columnas. Idem de utroque:
Pendent innumeris astigia nixa columnis,
Robora Dalmatico likent sociata metasio. sed & Lucanus, te Cleopatrae regia: sese scus,tempsi quod vix corruptior aetas Exstruato in ar erat, laqueat metemserebant Diuitia crui sumque trabes ab oderat aurum.
168쪽
Qisibus versibus tamen plusculum etiam lata, & trabes qui-Aem auratas fuisse vult: sed cameram gemmatam, eboratam. Vtrumque enim&horum fiebat, ad splendorem & varietatem : praeserum lix templis cum templo autem Lucanus com parat) ut quasi caelum imitarentur. Arnobius de templis ipsis
Gisserens: Sint ergo haec licet aut ex molibus mammores ructa laquearibus aut renideant aure illo eant hic gemmae in sidereos evomant maritia intersitione fulgores: terra sunt haec omnia ex faece vilistaris mutemiae concireta. Et tu, mi Auditor, obiter & hoc adde ad templorum supra ornatum. De ebore autem,in Ciceronis Paradoxis auro fulgentia. In Propertio: A dnon Taenirius domus est mihi Iulia columnis,
Nec camera auratas inter eburna trabes.
Non leues porro inductiones, aut ut poeta loquitur, sputa suisse, Panegyricus ostendit: qui sOLIDO AURO tecta laquearia commemorat, & poeta supra, Crassum aurum di xerunt. Hierony- Ad Gin-mus autem in Epistola quadam, longius etiam hoc producit,&ad parietes ac columnas. Viuimus quasi altera die morituri, aeHImonus quasi per in hoc saeculo victuri. Auro parietes ro laque ria, auro fulgent capita columnarum. Sed alia hic etiam &ingeni a luxuria. nam lacunaria ista versatilia faciebant, & alia atque alia subinde facie conuiuas delectabant. Seneca alibi: Epist xei. Versatilia caenationum laquearia ita coagmentant, visubinde an atq; iEP acies succedat, in toties tecta, quoties fercula, mutentur. En,
priuata ingenia de luxuriam: quid cxistimas Principes ten osse & secisse 3 Nero Caesar in vestibulo aedium suarum Coi sis centum viginti pedum posuit. Hoc principium: deinde portitacus triplices MI LIARIAE ; item um, MARIs instar, circumsi ptum aedificiis ad vRBIvMθeciem. Rura insuper,arui atq; vinetis, g 'sic Asiluisque varia; cum multitudine omnis generis pecuiama erarum. In ceteris partibus,CvNCTA auro bra,c stincta gemmis, uni remque conchis erant. 6aenationes laqueatae tabulas eburneis vel suil sus, ut flores si lutis, mi unguenta desuperstat geren- Ita iam
tu ri Praecipua caenationum rotunda, quae perpetuo, diebus acta vice mundὶ circumageretur. Ita verbatim ista Suetonius: multa dum d
ta ADMIRANDA, si tu singillatim explicas &in rem ducis. Sed unum in hac Principum insania sita appellanda est) Plu- Y tarchi
169쪽
iro DE MAGNITUD. ROMANAtarchi testimoniti in suffecerit, qui de Capitolij magnisca Mimpendiosa si uctura cum discruisset; addidit. Ruu hunc bapitolii magnificum instructum miretur, id si V omittaniis
aut nam Porticum et Basilicam,Nel Pulneum, Nebel cum i ta tam mi ferit, exclamet cum Epicharmo, . Non liberatu aut benignus tu clues, Profusion auis.
Dicit satis clare,omnia illa Capitolina quae & quanta, ante duximus) nugas & quisquilias videri, prae uno membio aliquo Palatinae domus. Quod mihi quidem stuporem incutit, non
dissimulo: & iam lingua haeret. AvD. Soluam eam quaeibuncula. Dixti auro diffineta vel ebore laquearia, an non &sluis 3 id est, an non ibi tales species, & intermixtae verae aues ΘNam Rutilius Gallicanus hoc dicere videatur, in Romae lat Abus. id loquar IN CLvs As inter laquearia SILVADVernula qua vario carmime Lais auis 'LIPs. Poetae, aut poetarum potius, vulgatam phrasim non a tendis: nec proprie, sed inter tecta&domos includit eas siluas. Luci enim & arbusta in magnis istis aedibus erant: imo & super aedes, quod inii cris, erant. Sen cam auctorem do, qui, ut solet, castigans & increpans subtilaeuum: Pomari linqvlit,insummis turribusserunt,quorumsiluae in tectis ac domorum sustigiis nutant, inde ortis radicibiu, quo improbὸ cacumina egissent. Atque ego Bruxellae mes quam ut alteram patriam colo) hoc vidisse memini, sponsione ita factum; feci in breue aliquod tempus, &cum domus oneri illi non diu esset. Satis de Domibus: ad eamus. utinam, utinam ista haec pericula & latrocinia, domo & urbe nos claudunt. OIscanum meum,cur non libere te fruor & interviso cur natali illo aere& aquis non me recreol Da Deus hoc ante obitum, & hedem itque animum vagum per rura & hortos illos ferre. Sed Vi astamen Romanam animo & memoria lustremus, ut vel disposui antea, vel promisi. De ijs hoc uniuerse Strabo pronunciat, ubi
de Pisis δc Liguria scribit: Esse ibi lupicidinasse uteri adae ficia 'berem, sed quam Romani ad aedifici eresua in urbe aut Vidis consimunt: Vistas, inquit, in quibus metit more Fersarum
170쪽
REGI As sDAM 'uunt. En, Praetoria aut Villae totae e rum, luidem 'Pejarum, referunt: quid maius ampliusque in hanc rem dicam Z Vis specimen tamen aliquod in una Villa Θ Capitolinum audi: Exsat Gordianorum vitta via Praenestius, Du CENTAS COLVMNAs m perolo habens, quarum quinquora Carysteae claudiame , quinquaginta Sirantisses, quinquaginta Numidicae, pari mensura sunt. In qua BAsILI
in orbe terrarum. Tu si lube per te surgillatim lustra: ductorem me ultra non habes. Sed nec Hadriani Villam in Tiburtino ingero, cuius superbae reliquiae exstant: quid tot aliarum insolo Latio, & circa Romam ' Vidimus ipsi apud Ostiam & AG
deam rudera : & per siluas illas aut veprela,quot Columnς,aut earum fragmina,cryptae,porticus,& disiecta aedium membraqO Deus,quae mutatio ' quam haec c talio me ad te trahit,infirma&incerta haec omnia humana spectantem,& spemctemtSed desinimus de Operibus & R I : cliram decoramus Constantij Imp elogio,apud Ammianum.Is enim visiu plerisque cum
sΤvPORE HORRENDO, de Fama querebatur Ninuald vel ma- na,qiadaugens omniastemper. in mus , ERGA HAEC EXPLICANDA, GAE ROMAE svNT, OB soLEsCIT. Si fama non
potuit adaequare, multiplici suo ore & lingua: quid ego meo sermone tenui, sine sensuum subsidio, per tenues conteisturas eunte' Sed tu,aliique,nec dicta suspicamini: & quidquid in ximum conceperitis, fortasse nec id par erit. Philosophemur autem breuiter,duce Hormisda:qui regij Persarum sanguinis,a Constantio interrogatus in re praeserui, uidia Roma sentiret'Id tantum sibi placuisse dicebis, quod didicis et i BI QM E HOMINEs MORI. Mori mi Auditor,mori:& ubi haec omnia pro clara, ampla, ADMIRANDA Z quaeri vides, ubi qui secerunt ea, aut moliti sunt 3 periisse vides. Cogita, & tibi applica. nosipsi, qui haec meditamur aut loquimur, post aliquot annos, dis horas,puluis, umbra,nihil. Nunc vale, & abi.