장음표시 사용
171쪽
V D. Meridies abiit, ego me tibi sisto. Lus. Video, sed quid ita tristiore vultu Z 4 v D.
Nec laeta adsero. LIPs. QNeZAvD. Tibi. Lips. diae inquam Z AvD. Vereor dicere. LIps. Aude. nec ego ex sis fatui qui ignorare mala, mederi ccsent. AvD. Obiit tibi ex amicis tuis. LIPs. Hem sex amicis 3 effare. AvD. In Gallia. Lips. Quis ibi3 Avo. Uir doctus. Lam. Ede nomen. AvD. Et probus quoque. LIPs. Enecas. e si ab his notis propemodum iam scio trism P thaeum esse. AvD. Diuinasti. obiit. LIps. At tu me vulnerasti. sed quo fatot Avo. Suo, & illa qua Augustus opta--υμ- bat,' ουι--α LIPs. Virum magnum Gallia amisit,& inter publicas chades aut iacturas hanc quoq; licet ponas. Sed ab excplo disce quam non temere heri clauserim & monuerim de morte. AvD. Prosectὁ praesagiu fuit sed tu perge ad nostra LIPs.Inter haec tristia,ad illa amoenaὶ durus es. AvD. Quid ergo Θdum vivo,non vis me viuere 3 Et ego Pythoeo nostro bene esse spero,&gaudere ac ridere in beatis piis socis: ciar doleam ζ Theodosius Imperator, qui varie in imperio iactatus,cum mors instaret,inscribi sepulenro suo hoc unum verbum iussi, EIA: id est, nitas. Prosectὁ illa medicina morborum, refugium &asylum malorum est: & in mundi his fluctibus portus, quem sapiens
172쪽
DE MAGNI T. Ro M. LIB. IIII. I73
numquam fugia imὁ Deo vocante totis velis in eum seratur. Tu autem hoc magis perge, quod iam non amoena, ut alabas, sed militi utilia aut sapientia uices, &, ut partitio erat,de visu ac Hirtutibis Romanorum. L I P s. Ita est, quartus hic noster limes: & libentii, insistam ac decurram, quia tali argumento. Cur apud te dissimulem3 finis & fructus pnaecipuus mihi stu- idiorum aut lectionum, haec talia excerpere, & cxempla aut dicta enotare ad sapientiam ac virtutem. Fabulemur autem, si placet,ambulantes. Amat valetudo, & lingua haec magis soluitur in motu . Communiter igitur priminu smec ordo hoc ata mit) laudemus Ronianos: tum & distinctius quaedam addamus. Pliij enunciatio est: Gentium in TOTO ORBE praestantis OMNI VIRTVT bauddubie Romana exstitit. Appellas ab hoc iudice,& suspectum de Romanis Romanum ii oesῆ Accipe Graecum, & Ammianus prodeat, qui breuibus & auibus verbis, VIRTVTVMQVE OMNIUML- rem dixit. Quid homo Gothici sanguinis,Cassiodorus ξ RomavIRTVTvM OMNI vM Iut imum templum. Prosecto sedes suas per aliquot secula ibi habuere, nec iniuria ipsi Romani templum struxere HONORI pariter ac vIRTvTI. Vtramque mi bant: sed de Fortunam ctiam: id est ut recte interpretemur Pr
uidentiam & Fata ab alto, quae incredibile est,quam pres nec tardanti pede secuta sint Virtutem .His duobus incrementa sua Roma debuit,his duobus statum suum & firmitatem. Nullum, imperium mihi dabis, & tam magnum simul, & tam diuturnum. Iure igitur Ammianus : Roma vi algeretur sublimibus imcrementu, foedere pacis aeter VIRTUS CONvENIT atque FOR- Tv N A, quarum si altera defuisset, a perfectumst non venerat summisarem. Conuenerunt autem ita, Vt utraque suum opus fac re niteretur, & panae dissidium esset in euehendo. Plutarchus alibi hoc ubertim edisseruit: &breuiter ac neruose Annaeus Florus extulit,Adconstituendum Romanum imperimm M FORTvNAM contendisse via ert. Sed amica contentio fuit: in
qua tamen vicit, si Rutilium iudicem capis,ipsa Virtus. Nam' ille se Romam adfatur: md reenas, minus est, quam quo regnare mereris,
173쪽
r DE MAGNITUD. ROMANA Pulchre. 5e habuit igitur FPrtunam , siue caelitum illum seu rem; sed habuit a caussis,quas iidein caelites,per virtutum gradus nexusque,praestruxerunt. Vt id liqueat,videamus primum uniuerse qui Viri in imperio illo fuerint, & tum quae Hirtutes.
Triplex ordo in populo ostensius. ω quissuris
V Iras Unsidero dupliciter,& eos qui in Magistratu,Impe riis,Consiliis fuerunt, id est Capita reipublisae: & parte aute ra Mimra etiam membra,id est Populum &eos qui paruerunt. Dico virosque egregios suisse,nec quibus alia gens facile aut ex vero de Religione hic non est sermo aut quaesitio comparetur. Primores igitur illi in duplici discrimine sunt, Senatores Equia tesque. Illos si inspicias, qui proprie sedebant ad clauum: proh
Deus, quanta grauitas, lapientia, maiestas i Ut qui ordinem Lib.ic cum Ex REGIBUS constare dixit, Nnus veram eius yeciem cepisse, Liuio videatur. Is fuit Cyneas legatus Purrhi regis : vir nec mentis nec oris egens, qui cum urDem tuurasset, atque etiam blandiloquentia 5: munificentia varie tentasset, undique re
melilax pulsus, ad Regem rediit: & interroganti 'id λ hynium sed sentiret Vrbem TEMPLvM sibi πsem, Senatum REGvMessico sessum fatebatur. Prosectὁ talis fuit, & nec sub Principum imperio nimis degenerauit. Cassiodorus de suo aeuo: Urbs ornata tot EXIMIIs s ENATORIBVs, beata tam nobilibus piau: etsi tunc quidem fateor discessisse ab illa praestantia,&vt grande, aedificium,paullatim mole sua desedisse,& mox ruisse. Erant autem in illo Senam,ut cum Lucretio hoc dicam, Ductores nuum dilem, PRIMA VIRORvM: exim ij,inquam,ciuium, genere, censu, virtute. Nam haec spectabant: nec temere viles aut sordidos etsi plebeios interdum, quos magna virtus eueheret:) inopes numquam,& improbos raro admittebant; aut si tales,non tenebant. Censores enim solaudabile & diuinum institutum s) legebant hunc Senatum: atque iidem per singula lustra examinabant, ac relegebant: dc
174쪽
LIBER A R T V s. 171squis loco eo indignus, aut siquid in priuata etiam vita turpe aut maculosum,notabant & emouebant. Quomodo id fiebat3stentio,& sine accusitione ulla,aut causist apud iudices dicti ne. Dum taxat in recitando Senatu,quod publice & sollenniter fiebat,nomen eius praeteribant,quem motum Senatu vellent. Ita cum in albo illo non esset, nec in Senatu censebatur. Caussa quidem iis mouendi sempererat,&hanc subsignabant, & v lentibus edebant: sed cenare de ea lite,nihil opus erat.iudicium sufficiebat: quod a tam grauibus viris inam primores sere S natus erant) bonum meruisse, laus & approbatio habebatur; culpa & damnati obtriste. AvD. Pulchrum,bis pulchrum: sed cum ea lege, si viri illi boni essent . quid si per affectum iudicassenti LIPs. Rarenter,aut vix euenisse legimus. Nam vocta statim omnium damnassent, & exagitassciat: & fac tamen si mel iterumque euenisse; quid magni inali,prae magno illo bono, era Z Non enim alia poena, quam Ignominia : facile aut contemnenda, aut eluenda qui publica iudicia aut testimonia pro se haberet. Denique alij Censores mox reponebant. Nam&hoc scire debes, non in grauibus & grandibus peccatis hanc Censurain interuenisse: ea enim legibus & iudiciis seruaban tur: sed minoribus delictis, aut doluesticis flagitiis. a quibus vacare & castos csse pri inos illos Ordines maxime voleban & quorum vita erat in exemplum. A v D. Iterum exclamo, Pulchrum s Sed dic sodes, multi igitur isti tam electi in Senatu Θ Lips. initio a Romulo centum facti,& Patres, iidenique Senatores, vel a cura, vel ab aetate dicti. Postea adros creuese, & in libera Republica sic mansere, usque ad Liuium Drusum. Is in Tribunatu, cum opes Senatus vellet e tollere, eosdem iudiciis etiam praeponere; numerum auxit, &ad se centos fecit. Maia sisse ita ad Caesarem opinor, i per bella ciuilia non opes solum, sed honores multis largiturus, am-
p ificauit,& vel ad milli allegit. Displicuit Augusto, & magna
cura, atque iterata aliquoties recensione, purgauit: & denique ad modum veterem,id sexcentos dii sane satis amplus numerus, etsi in amplo illo imperio : atque ex his plerique, non solum consiliis publicis semper adhibebantur, sed etiam in prouincias, ad imperia, aut exercitus mittebantur. Itaque
175쪽
176 DE MAGNITUD. ROMANAItaque curia haec velut promptuarium erat, e quo statim Prii ceps caperet viros, ad omnia ciuilia aut militaria munia antos,& suffecturos. Et hoc aspectu tenuerunt Senatum, grande vel unicum fulcrum illius Principatus. Otho Imperator ipse,apud .Hia Tacitum: vos puIber vim hancribem,dombiu stin, A in congestu lapidum , flare credituἶ uta istaec in inanima intercia
NATus firmatur. Et elogia ista de Senatu, res &veritas multis dictauit. Ita Cicerone leges: PRINCIPEM SALUTIS,
PUBLICAE QSE MENTI s. In Ammiano, AsYLvM mundito- tim. In Casliodoro, Gloriosium Senatum , MORVM in LVMINA . In Petronio, RECTI BONI E PRAECEPTOREM. Iam in Tacito etiam dicitur, CAPvΤ IMPERII,'DECORA -- aetium P ROvINCIARVM. Cur nominatim de Frouinctii Z quia
iam sub Principibus . ex omni regione capiebantur Senatores. Et viditissimi noneuissimique Prouincialium ciuitate dona' bantur, Equites fiebant, ita dc mox Senatores. Vtile inuentum, & ad populos sub unum imperium firmiter colligandos. Symmachus ea caussa scripsit: Tars metar HvMANI GEN Ris Senatus. Cassiodorus: Gidquid HvMANI GENERI s f ris est, habere curiam. Et Panegyricus scriptor: Sensi
te tandem arcem omnium gentium, te uinum esse reginam,cum OMNI Bus PROVINCIIs, Optimates viros Curiae thae pignero
rit, mi Senatus dignitas, nou nomine quam re esset ita irior, clim ex TOT Ivs ORBIs fore constaret. Alter aurem ab hoc ordo est Equitum: qui de ipsi ab illis notis tribus probati, aut probandi Nam de Gemere,inulti erant e Senatorious & Patribus orti: αcerte liberti aut libertini, nec si Censum haberent nisi beneficio Imperatorum in in hunc ordinem veniebant. Quod inferiore etiam aeuo Alexander Imp. seruauit, de quo Lampridius: Numquam libertinos in equestrem locum redegit, asserens s EN ATO-RvM SEMINARIvM equestrem locum esse. Erant tamen ex ing nuis multi,& sere omnes qui Censum equestrein haberent. Is fuit Euadringentorum: id est, decies nitigi Philippicorum. Igitur latus hic ordo & amplus, ut tunc opes plerisque amplae erant: α ideo quod ad Vitam, coercendus aut recla cndus. Apud v
176쪽
I rBER A R T V s. 1 teres id quoque Censores fecere, siue in Transuectume quae tamen eorum modo erat,qui Equumpublisum habebant siue perlustia singula , cum ordines digerebant & recognoscebant. Nam hic quoque Albun ra sue tabula & recitabant: quique primus ex iis nominatus, P inceps iuuentutu dicebatur. . pane, ut qui in Senatu primus recitatus , Trinceps item ratus, augusto titulo, dicebatur. Sed cur Iuventutu an omnes iuuenes Z imo viri plures & senes erant : sed caussa& origo, quod olim & prima republica , pauci Equites, nec serὸ nisi iiiij Senatorum. Crevit paullatim largiter num itus,&magnam civ itatis aut ciuium partem comprehendit: sed nomen tamen Iuuenum mansit. Sed & Iuuencs antiquis dicti ad annum XLv. A v D. Iam semel iterumque de Mnatorum filiis: non ergo ij Senatorii, aut Senatores Z Lips. Caue erres: distinctione hoc dicam. Aliud Senatus, si Princiapum tempora adspicias,aliud Senatorius di. Ille cccionum
to steti ut diximus,& intra se centos,si ab Augusto quidem: at iste, latius patuit,& iuuenes quoque ac Senatoriun siiij, sed &alij equites in eum cooptati. Censebantur enim Senatorij,qui ius lati clauia Principe impetrassent: id est , insigne ipsum
natorum. Min Senatum quidem ij veniebant, sed sententiae ius suisse non putabis. Institutum enim Augusti fuit, quod ipsis Suetoni j verbis dicam : Liberis Senatorum, νὴ celerius rei' uescerent, pratim a virissi toga latum clauum insiere, Ciuriae interes permist. Hoc ita Augustus, sed restri te, in Senatorum Diovix.: postea Caligula etiam aliis quibusdam equitibus permisit. Permisit dico, aliique Principes; sed sic ut ab ipsis pet
retur. Talis est ille Iulius Montanus apud Tacitum , Senatorii ordini se qui nondum bonorem cape flet. Hosipsos Senatores in terdum dici reperio. ut in Tacito: ubi Togonius Gallus censet, Principem diligere Senatores viginti , sorte duADi, ad custodiam hi:& Tiberius custodes oblatos hos amoliens , Nam quos omitti posse, quos eligit honoribusperfunctos, an iuuenes ' Intellegit hos nostios Iuvenes, qui nondum proprie Senatores, sed, ut ita dicam, Senaturiebant. Hi sunt, qui iJEu B es equites a Tacito e . dein, atque aliis, ad discrimen dicuntur: & palam ipse Tacitus cum senatoribus iungit, aut coaequat. Ea ustu inquit,
177쪽
ter alia dominationu arcana, seposuit AEgyptum, metitis ingreges si permisse, Senatoribi aut instribus equitibio V omanu. Sed ne , abducamur a nostris Equitibus: genus igitur distu sum, & in vario discrimine: erant qui impubi co, erant qui erant
communi nomine Equites dicti. illi qui liquo publico,tem p re Dionysj Halicarnanaei, id est Augusti, ad quis me migaerant, aut supra,vt ipse vidit ac numerauit. Qui in Iudicibus, haud pauciores: imo plures ex Plinio seribo ite, Judicum munisi quattuor V ecurias fuisse imo, ixque singula midia in Decuriis
nondumprouincia ad hoc munus iam sis. Qua adiectiuncula n tat, largiter plia res suo aeuosuisse: cum & Caligula .Quntio iecuriam addidisset. Quid iam dicemus in reliqua classe e rum,qui immunes,suisse3 Atque isti Equites.quos Perseus rex in . apud Liuium ita laudat & insignit: Equites enim ita, PONCIPEs iuuentum , equises s EMINARIvM Senatus I inde lictos iis
Patrum numerum, constes, inde Imperatores creant. Qim: omnia
satis clara tibi, ex iis quae dixi. Superest tertius ordo Plelis. de quo quid singulariter dicam Misi triplici discrimine fuisse, In
enum' Libertinos, Libertos Z Et in militia discrimen erat ab hoc Genere, itemque a Censu, sicut & in aliis muniis, siqua pubilia subirent. Vita etiam Censurae permissa: quam tamen neglexisse postea sinato sane publico) Imperatores video, comtentos duplicem illum priorem ordinem recognosse. AVD. Ω-tis decora & utilis tota narc ordinum distinctio: sed vulgo&in occursu poterantiae agnosci Z LIPs. Poterant,& statim quidem , ab habitu. Nam etsi toga communis omnium ciuium vestis esset: tamen discrimina ali hab aliis notis. Vt solis Sen toribus, aut istis quasi Senatoribus, ius Lati clam gestandierat: . quod non aliud, luam velut bullae e purpura, &capita sau rum intexta aut inserta. Equitibus autem Aures annuli, qui hunc ordinem, ut Plinius ait, a plebe distinguebant. Qui his duabus notis carebant, Plebs erant.
178쪽
VIR O s igitur communiter iam vidisti, & in classes subdistinctos: ire per Magistratus de officia Ciuilia aut Mia
Istari longum sit, nec nostri nunc sermonis. Etsi omnia ea optimὸ de prudentissime instituta, siqua umquam in Republica: sed omittantur, & quod propositum, de virtutibus addamus. Nam viros illos laudabiles, vel potius ADMIRABiLEs suisse dico, idque a duplici virtute, militari vel cis A. Illam in ima
petio& republica iure considero, ut tutelam eius, imo augmentum : sine qua frustra aliquis status aut commune se ia- es et. Praemitto igitur, & duo hic in Romanis,Jussi iam ac Fose miror.Quod ad illam,nescio an alia gens consideratius,&caustis in Rationis trutina libratis, bellum susceperit, quam ista. Nam plerique, aut Regum suorum arbitrio arma in lucrunt, aut primorum aliquot in Republica, qui decernebant. Hic aliter. & nec Senatui,nec populo toti, plenum hoc ius; nisi cognitio de iudicatio sacerdotum publicorum inter-uemisset, quos Feriales dicebant. Eorum arbitrio sumpta arma, posta arma: de religio, non solum iu stitia,ea tem perabar. Laudat & probat hoc unice Dionysius: de Graecossi s caruisse eo dicit: de ei est obiter expositurum , quid mone ris , iuris habuerint :ν inquat,quibus is tu hactenus fuit Romanorum in BEI Lis RELIGlo, mirari desinantselices euentusplerumque habuisse. Nam omnium besiorum initia in caussa a parebit iussim fuisse: atque ideoleos merito viti sensi e guauentes. AvD. Pindens cir pia scriptio Dionynj,fateor: an vera Lips t Itane omnia bella iusta de a talibus caussisὶ Mirum sanci cum video tot re gna aut regiones bello petitas, & subiectas ; atque adeo in pati cis annis,cum cxtra Italiam pugnare coeperunt,domitum p ne uniuersum orbem. Singularis saec occano vel opportunitas, si omnes sic ordine laeserunt aut laccsscrunt: & plane ponenda: inter tua ADMIRANDA. Qi n, quod res cst,aicimus 3 Bella
179쪽
nata, Ambitione de Atori iὶ quod nec ipsi Romani scriptores
negent. Vis Sallusti tun audire Θ Romani ama in OMN Es habent, in eos acerrima , quibus Victra smLs A maxima sunt. Et iterum: Romaniscvnnati LG,popul se,regibuπωπίω, VNA, v ET beauia caussa est , Curi Do profundu IMPERIl DIvITIA-RvM. Quid Tacitus tuus, ille iudici j consideratus simul & li
ber3 RAPTOR Es ORBIs, cuncta Nastantibi de uere te
rae, γ' mare scrutantur. Si locuples est hostis, A v A R ij si paver, AN
Lipsi,praeclara haec elogiat & ab ipsis quidem Romanis: nec tu veste aut colore aliquo sermonis iacile haec leges. LIPs. Suavia ter rideo. AvD. Ita video, cur autem in re seria 3 Liri. Nam tuam hanc malitiam imperitiam dicere non possum qui non rideam ' qui verba te dare mihi censes, in his quasi Roman rum verbis,quae reuera hostium cste non ignoro. Noniacipriora
illa Mithridates apud Sallu ilium profert,altera Galgacus apud Tacitum ' Mirum autem, si ij bene honesteq; de Romanis i quantur aut sentian qui viris & equis expugnatum eos eunt &euersum. O tuam dissimulationem ' quasi nescias decore haec historii s inseri ; non quia probe aut ver), s d quia probabiliter ab iis dicta. Nam talia non desunt, nec umquam deerunt, magnis imperiis obiectari. Miserabiles enim fere victi sunt,&favemus imbecillis; & passi iniuriam videntur, quia non
fecerunt. Atqui terras eorum inuaserunt, & ceperunt. Quid ergo' libere & impune haesisse vis' incipere bella, in aliet a manu est: non ponere cum lubet, & ut lubet. Amittere sua non iniuste incipit, lii aliena aut alios iniuste laesit. Sed enim or do iste mirificus, & inter mea ADMIRANDA referendus, Ut aiebas .iEgo tecum hoc sentio, & arripio : & admirabilem plane hic habeo Prouidentiam diuinam. Itane scrie quadam Delia ex bellis nata,prouinciae ex prouinciis subactae illa caussas dedit, aut pcrmisit: &ssem per duplici hoc titulo Roma ni v si, ut aut pro Sab te arma caperent, aut pro Fide. Pro illa, ubi res eorum ageretur; pro ista,ubi Sociorum. Et hoc de Sociis late patuit, & est illa catena, quae bella & terras coniunxit auti subiunxit. Cicero vere dc libere: Noster populus, so Cras Gem duntas, TERRARUM O MN IVM 'ti est. Vere inquam: & vis pauca
180쪽
T I B E R A R T V s. isi pauca exempla ZEcce Carthaginienses validi sunt, imo aenauli vitium Romanarum. Obstruat crescentibus: quid sitZremouendus ille obex,& caussam ipsi praebebunt. Siciliam inuadunt,&Mamertinos: isti ad Romanos appellant, ut Socios. Veniunt, subueniunt, pellunt eos, & quaeina iam ipsis ad se trahunt. Fit pax, es Sardinia etiam Siciliae adiicitur,concessu ipserum. Viades augmentum Z Sed enim iam sistimus,& illi manent ac si rent ἰ non . in Hispaniam mala cupidine transscendant. arma etiam Saguntinis inserant, &. amicum sectumq; Romanis opidum euertant. Bellum ergo iterum iustum: quo fine, &f - ' Victi illi, & in Africam compulsi,Hispania aucti Romani. At enim Graecia& lacedonia iam desunt. Viis iuste dari t Philippus Macedo foedus cum Annibale coibit, Romanos& Gra cos simul lacesset: atque isti eos aduocabunt,& sibi priamum, mox & Macedonibus, imponent. Talia in Antiocho, Ju urina, ipso Mithridate. qui sceleratissimus non regum, sed mortalium,quid de fraude vel iniustitia Romanorum qu ritur rut volet; ipse ab illis a nobis audiet, mictis. Non discam pereant, sed tamen pareant, qui vincere aut quiescere non potuerunt. AVD. Hem l acriter tu pro Romanis: sed ex animi tui sentcntia i Lips. Ex sententia: saltem de antiquis illis Romanis,& ante Sullam ciuilr bello nondum insectis &,ut sic t qua decoloratis. Pleraque omnia tunc pura & iusta: & liceat cum Rutilio, veta de Roma dicere, IusTis BELLO Rurus care sis , nec PACE superba,i No Aj ad suMMAs gloria venit OPEs. At postea degeneraritia . Auaritia & Ambitio quaedam dictarunt,ad hoc Rationis examen non dirigenda. AvD. Iam remis sus, & laudo. quid tamen in Rutilio audio, nec Paconsuperbe dediser Imὁ raro dedit aut impotenteres superibe dedit. LIPs.
Neque id tibi dabo. 'u'sdam populos puniui fateor; sed non nisi imperio suo,& stipendiario illo iugo. Quam mulos autem α pacem indulsit,si uti ea potuissent, aut volui mentἶIpsis Carthaginiensibus bis: Philippo etiam, & Antiocho, & Tigrani:
atque hos omnes cum pellere renis in eorum malui esset; contenti fuerunticstringere, & ut imagine hac utar, penn.as incide