장음표시 사용
181쪽
. Fortitudo Ra mamorum militaris. . Fortitud nem in militia nunc consideremus. id tamen
hic diffundar Z nonne satis in ROMANA MILITIA in feci ' Opinor: sed argumciati & contextus etiam caussa, pauca dicantur. Aio igitur & lites de iures praestantissimos huic genti fuisse, & in omni aeuo ADMiRANDos. Vide mihi te giones illaes, quae binae iuncti, & cum totidem Sociis,equitatu autem milli octingenuorum, ad quaecumq; bella & hostem ibant: ibant, sed & victrices fere redibant. Tota autem ea manus,quid. amplius quam octodecim missium erat Z Iam si decem lestiones
iungeres, quod item factu iri: quid nisi Hirti j verbis aicam.
ea um Aruere eas potuisse' Ecce gygantes nouos,& Vero nece fabulis petitos. An non tales tibi vi tabuntur, si in spere,ogmine, cie, paullisper eos consideras8 odia opus,sodi bant, vallum & fossas ducebant; aggerem, testudines, turres struebant: omnia celeriter & industrie, ut fidem superet pau- Itemque cos homines tanta, in tantulo tempore, struxisse. In Pol orc -M MN , Iam de Agmine, quid istud est i arma omnia peditem serre, cibos semestres aut menstruos, utensilia,& septenos aut plures interdum vallos. Iumentum ita oneres, negabis par futurum. Addcordinem in toto incessu , a signis non discedere, pari passu omnes ambulare, decurrere etiam, cum opus esset, in plinis armis. Denique in acie quis par Ro mano miles erisnam non suisse quidem,id costat Cum omnibus gentibus, omni genere armorum . aut pugnarum , concumrerunt: quando vitii sunt ignauia sua aut culptinam hoc addendum.esst: &optimus ille miles semper potior,nisi mens α directio npediret imperiti aut temerarij Ducis. Liuius ori . ture Absit iniud a merbo, oi ciuilia belga sileant, numqua, ab ε iTE bosi numquam a PEDITE, APERTA rei num- quam aequis Wique lotas laborauimus. Vera dici io, &trophaea via arum gentium adstipulatur. Graecos aut Macedonas aliquos inibi compones i Pyrrhus ipse Maccdo resutabit : α cum Ro
182쪽
LIBER A R T v s. 183manae militi e periculii ira, sed cum suo periculo fecisset, vocem e pectore emisit: O quam facile erat orbis imperium occupare. aut mihi Tom is milit bu aut Romanis me rege s Atqui si quisquam Regum bono & veterano ni illae instructus fuit, is suit. id
autem mirandum tales fuisse, apud quos, a prima adolescentia, vita omnis in artatis, honos omnis ab armis crati Nemo honestiorum ad rem p. accedere, aut magistratus capere poterat, nisi decem annos militasset. Et pedetiris ipsa militia, viginti annorum decursu denique terminabatur. In ipsa pace,an quietem egista censes 8 exercitia assidua erant,vel in Campo illo Martio, vel in ipsis alibi castris. Aristidem operae pretium est in hac re. audire : aeu netiam in militari disiciplina vos, o Romani, omnium aliorum inscitiam coargu , s. Nec enim contra hostes dumtaxat militer ve iros ac Duces, sed inter se primum committitis
exercetis. Ita sit ut COTTIDIE STENT ACIE, nec umquam
qui quum LOCO CEDAT, ut in aeremo in caelestinor'qui uesurioue iam cummi in seruet. Reuera ita est : & de statione quod ait, quis nescit locum in acie vel in praesidio, militi se uandum, vel moriendum suisse 3 Leuiter ao eo discedere, a vita erat abire : ut severitas quidem volebat saluberrimae illius Di sciplinae. Inde contemptus periculorum & hostiuin: & in in dios illos vel exiguam manum si Dux misisset, quis non sine cunetatione parebat ἰ Exemplum illustre & notum, sed AD Mi RAB1Lε in bello Punico primo. Consili parum prouide suos ductans, in locum humiliorem, & collibus undique cinoum, insinuarat. Hostes aditus insederant, & sine ferro con sectum bellum videb atur. Ibi Tribunus consilium suppedi tat: sessul, inquit, vides su collim itam, ab h ibus nondum occupatum φ idue censio militemdam cohortem aliquam militum, si te ab H duos. Hostes enim in i Eos irruent . interea tu, si res, te exp&Eu, es peruades. Placuit Consuli sententia, de vera erat : nec de militis obedientia dubitabat, sed inquit, qui in certam mortem eat, quem habemus ἰ me sum, ait ille. Diactum, factum, quadringenti ad moriendum proficiscuntur,&cadunt selus Tribunus inter mortuos,semimortuus ipse,repe tus conualuit, & saepe utilem operam acipublicae pollea nauauit. Viros istos tali robore, talio dientia, alibi mihi dabis εἰ
183쪽
18 DE MAGNI Tu p. Rouis ASpartanos tamen excipio, solos dignos qui cum Romanis comparentur, si vires & copiae maiores fuissent. nam alia non deg nerant. Sed haec infelix audacia: illa laetior. cum Pinaico item bello, fugientelia eorum classem, pedites in mare se coniicientes de natantes, quasi in camporum firmitate ainess, inaniabus suis in litus retraxerunt. Paullo vetustiora illa sunt: ecce magis noua exempla. Besto Africano ciuili, Centurio Caesaris cum aliquot veteranis in mari captus, ad Scipionem aduersa rium Ducem perductus fuit. Ibi Scipio clementer vitam si tim offerte & honorem, si descere a Caesare, de pro se stare velalet. Ille autem contra, hortari ut ipse .lcsisteret, neu contra tam inuictum virum de copias pugnaret: inquit, cui modi
sint, si minus antea expertus es, licet nunc cognoscas. Elige ex tuu c hortibus unam, quam putas esse FIRMISSIMAM,'constitue comtra me. ego autem ex meis commilitonibus , quos nunc in tua teneste te, NON AMPLI vs D sCEM sumam : tum ex virtutem ii
inte eges, quid ex tuis copii sperare debeas. Ita Hirtius, siue Oppius,siue Balbus,caste & puriter haec narrauit. AvD.L i equidem,& memini: sed quid nisi militaria & vana haec verba sinit
Nam ut decem contra quadringentos consistant, nulla ratio aut exempla dicent. LIPs. Rationem nunc omitto,etsi ea quoque
ii, veterano isto robore est: se s cxemplis hoc firmati potest. Non tu in eodem Hirtio legisti, Numidarum copias, in coronae modum, sesaris copias cinxisse ζ caesariani interim, inquit, N O NAMPLI vs TR Es aut ATTVOR Mibres veteranis e conuerit ssen 'PILA VIRI Bus CONTORTA in Numidas infestos coni cissent, AMPLIVS DUORUM MILLIUM, AD terga P
te mi. Hoc etsi mirum,tamen verum est: & nisi fallo ipse illo scriptore arbitro de inspcetore gestum Sicut quod idem eodem bello, te Gallis nostris tradidit: occidit res increddit ut equites
Mi Nus TRIGINTA Galli, aurorum equit m duo migra
Loo rigerent, et gerentque in opidum. Vis nominatim & L. sicinium aliquem citem , cui centies si V mi es in aciem de scendit ' sex ej triginta spolia ex hostibus rettulit i octo ex pro uocatione occidit quinque ω quadraginta vulnera pectore excepit, tergo nullum Z Vis Cassium Scaeuam 'qui in Britannico litore , cum quattuor commilitonibus in scopulo reli-
184쪽
relictus, cuin mari abeunte hostibus adire fas esset, atque hconsertim irruerent ; desertus ab alijs, solus impetum sustinuit , multos deiecit aut occidit, denique armis suis onustus, olo scuto abiecto,in mare se dedit,& aa Caesarem saatauit. amrbirens ad viri virtutem, laudare parabat: at ille disciplinς me- mor, Tλιν niam Jmperator, inquit scutum reliqui. O di 1 etum, factis illiu 'ns laudabilius: & quid a tali animo, non plina iam manibus solum, non speres Z. Idem Pompeiano bello, ad Dyrracbium castello praepositus, solus in porta consistens, contra Romanas, Romanas dico legiones & copias, id scruauit. m' tempore oculus ei effossus, humeri traiecti 5
semur, scutum centum triginta ictibus perforatum. Fabellas r citare hodiernis militibus videamur: sed nos res dicimus, tam
hercules qu in cuinsnera aut ent narramus, adeὁ non imbian a,ut nec credenda. Sed in victoria quid milites istos murorὶ magis paene in clade & morte. M iles in Cannensi proelio,
cum vulneribus consectus, manus etiam mutilatus cssiet, spoliare se conantis Numidae ceruicem brachijs inuadens, ad se traxit, &. naribus atque auribus corrosis cum alia tela non essent, aut tractare non posset) desernae cadauer aspicientibus
reliquit. De yno loquor: sed quinam illi viri fuerunt Flori verba
dabo Iquos ab elephantis obrutos Pyrrhi proelis accepimus omnium vulnera in pectore, quidum hostibus fiuiis immortui, omnium in munia Lue es, m relu , in vultibus minae, em in ipsa morte ira vivebati
Vide mihi istos,non homines, sed Myrtes, si fas dicere: & ncc ictos quidem,uincendos. Satis de Militibus, transeo ad Duces: etsi quomodo non isti omnes Duces 3 Ithb quod Thucydides de Lacedaemon s scite dixit, A ce', 'οῖν - , τὸ
ως se σπων ἀσQ. q ripas is exceptis , exercitus eorum
vvCEs DuCVM essent : id proscistὁ in Romanos conueniebat. Sed tamen Duces etiam aliqui exim ij: ut parens ille 'Romulus, ut os. Furius O mi us; ut L. Papirius fors , quem vel Alexandro parem si venisset) Liuius opponit; ut M. Claud us Marce usi eo impetu; ut AE abius Maximus Aubri tarditate; ut P.Scia pio Asic nur prio diuina felicitate; & posterior diuina virtute ut denique nam omnes quis numeretὶ caput de culmen 6. Iulius Osar: sorcula peritia, magnitudine & cclatitate animi, su pera omnes
185쪽
186 D E MAGNITUD. ROMANA omnes qui arma tractarunt,aut tractabunt. Scis concludimus:
si post Caesarem tamen unum addi lcro, alterius Cysaris o s dum uti lci 4ue ministi uim j bello prouidus & sortis, & vel caussa victoriarum Augusti, ainstrumentum. Nec post cum, flacccscente iam Romana iis dble,quos mirer habeo,nis sorte Germanicum ire sed properata mors eripuit . aut magis certe Traianum, suo & yroprio
C A P. V. ' pictas, Probitas, in antia Rom or M. SEo ad Guilem iam Virtutem Venio, domi &in re
spectandam. Eam per omnes ordines diffusa. triplicem maxime reperio, Pietatem , Probitatem, semgantia, . Pietas eminet, vana illa quidem dixerit aliquis, sed tamen iri in duo Numinis cultu pro ipsorum captu) reuerenter tapes i. Incredibile est, quam omnia publice & priuatilii religiose coepta,' administrata, patrata: ut totam ciuitatem sacris ope ratam & addictam possis arbitrari. Atque id secundum vetera instituta, nec nouitati aut munitioni dabatis hic locum Miratur hoc Dionysius : quod qtiamquam sexcentae nationes
ne in bem fluxerant, quibus singulis sacra serea ritusque patris sent tamen ad suum aeuum inc im nulti per na reli 'pub A.
si scepta i aut qua oraculorum monitu intro Ita, ea se Romano mo re culta, abdicati s redis manitaribus, aut fabusum portextis.
Quo valdὰ faciebat, quod sacris prici sent, de ipsi non inte pretarentur solum, sed administrarent, viri in Republica primi, honoribus honesti : qtii & exemplo picbem e3trali
bant ;'& prudentia ac maturitate, noua aut nocitura spetias bant. Ab hoc deinde capite alia Virtutum membra : dothyti mis illa 'Trobitas, quam hines inaui, id est animi rhoriumque integritas quaedam dc candor. Sine fisco, sine fallacia diu mo res illi filerunt: δc in prouerbium abierat,
ni , manu simplicitas, de Romana fides. Incerti, sed Romani
186쪽
aeuippe malo unum foto rem, quam trecentos Socratas. Et sane disserere alibi de virtute crebrum,hic usurpare. QDa in re alienum testimonium audiamus, & Polybij, id est hominis GL i. Deus bone, quam ille dilaudat, & suae genti praeserti si nos, inquit, scui talentum concred tum sit exstent decem sngraphia decemsigna,bu totidem testes tamen fidem vix est ruare. apud Romanos autem, cum Di Imperiis aut Legationibus 'lurimu te cuniae in manibus habeant si V dissensient, tu en oscium stus des compunt ut iurisiurandi religione indu Iis. Vides Probitatem in hac parte 3 sed de in bello candor is suit, & raro astu aut fraudibus victoria quaesita aut parta. Tangit grata iter M'. Aquillium Imperatorem noster Annaeus Florus, quod is bello Asiatico vene no sontes miscuisse ad deditionem quarumdam urbium. e re inqui ut maturam, ita infimem fecit victoriae quippe crin contra fas Deum, MOREscaE MMORvM, medicaminibus impuris nidtempus sACROsANCTA Romana arma violasset. Iam &huic Pr bitati Abstinentia, siue etiam Continensia, adli rent: no foede aut ii iuste appetere alienum,parce & modice suo uti. Et illius quidem Abstinenti dico quam pulchrum, nec iactatum nimis, exemplum fuit ab uniuerso populo editu , Mariana & Cinnana proscriptioneὶQuippe cum ij hostium suorum penates,omnibus opibus aut cleganths plenos,vulgi manibus diripiendos ultro obiecissent: nemo inuentus est, nemo,qui iniustam hanet raedam e ciuibus peteret,caperetve: sed,tamquam a sacris diatis omnes manus & cupidinem abstinuerunt. Et quid in toga miramur haec exempla; cum in ipso bello,& inter hostes, prat-ici abstinentia fuerit Z quc non nisi permissu capta,& sic quoq; tota ad Duces relata. Iam in Continentia quam laudabiles, si cibum, vestem,aut externa alia spectes3 Plinium & Plautum t stes habemus, populum Romanum per aliquot siccula,non nisi
serre & pulte vulgo usum. ὁd si nuptiae,scstiuitas,aut ictius conii lutum estet; pro magno pauci pisciculi,& porcinae aliquot pondo in obsonium adiechi. Similis in vestibus frugalitas: Momnium, ditium pauperum, iue, e lana: atque ea natiui&Abidi coloris . nisi quod ditiorum splendentes paullo magis &i dae a fullonia acie essent. Nam Sericum, Holosericum, a 2 ipsa
187쪽
ipsa Lintea,sero innotuerunt, & Uinide etiam in us in pauco rum venerunt. Adderem Modestiae laudcm, & rcuc entem Senatus & procerum suorum populum: nisi Tribuiticiae iis terdum procellae turbassent, quam ego pestem vilicam& l
tam reperio in re Romana. Denique & tertiam virtutem 6mstantiam seci: overe ADMIRANDAM in hac gentei Nahain alijs pares alios habeant: in hac nec comparandos: Mucius ille olim oraculum protulit: Et ere, O PATI r o TIA, Romanum est: quasi haec in malis magnis Patientia sciua ipsa est Constantiao peculiaris eorum virtus esset. Et tu dispi ce. Vmquamne unum aliquem homincm,plus inuicti,& ob nixi in omnes casus,roboris os cndisse, quam populum hulic uniuersu in Z Exemplis doceatur. Pyrrhus ille in Italiam vene- λrint, cum noui generis gentisque copijs, de inprimis inaudites terrore elephantum. Victot grandibus proelijs crat, Itali ii, percurrerat, oc a trigesimo paene lapide Romam prospexerito Quid Romani Z trepidant scilicet, & pacem petunt 3 Inrobi 'latam ultro respuunt,& legatos eius cum animose hoc res so dimittunt: Pyrrhinyram cum copi sexcedito. bi excesserit, 'de pace si volet Milo. excesserit, an viros, aciem eas tactario. Neque destituros ab incoeptos, etiamsi sEXCENTos L A -
vi Nos ea verba Plutarchus posuit pu . Qui miihi isti, aut verba suntZnon contra Pyrrhum,sed contra sortiitiani.& paene dixerim caelum dimicantium. Etsi mos ille eoru sem Aper in bellis notandus &ADMIRANDus nihil largiri armato,
nosti: sed ubi ea posita & obsequiosi aut flexibiles illi visi tunc
denique conditiones ferre & aequas, & saepe nec exspectatas. Genetosorum hoc est: ire in aduersos,parcere aut absistere iam
abiectis. Fructus autem Constantiae in Pyrrhum sui sponte 'Italia illum fugere, ipsescius dominos & potentes fieri. Vide fl& bellum Punicum primum . quot ibi clades, rarae aut nouaeZ Rara in Africa ipsa, cum Atilius Regulus Consul,cum totoe - crcitu oppressus, & vivus venisset in hostium potestatem. us aliquot in mari: cuius antea experres & imperiti,classes plures vel naufragio vel pugna amiserant. Polybius scribit,& ipse mirat ur , septi gemui qMinqueremes eo be is amissa uisse. Satis autem iacturam eam aestimas aut intellinis in quaque earum
188쪽
Polybio sic ordinante) trecenti remiges se hae erant , milites' centum viginti. Hos tu si una computas & colligis, videbis i. paullὁ minus trecentiis bominum mi ira periisse. Et qui Rornani tunc erant ξ nec tota etiam Italia pleiae adhuc potiti. O con-s uiam, ὀ robur,& o fortunam s nam haec se vertit,& puduit tam merciuibus non sedare. Iam ad mortem plaga, Punicum bellum tertium. Annibal summus ducum in Italiam ipsam venit, siluam exscindere parat, in qua stabulabantur Martiales isti lupi:&paene secit. Tribus pressis magnis victor; & vlti io illo Cannensi, quid nisi totum virilem sanguinem R inanii exhausitZHcu clademi quinquaginta milZia selectorum milituit , una cum altero Consulum, ciuia tot Tribunis &c turionibus, tot Senatoribus &Equitibus Romanis iacent:& tu Roma adhuc spiras Z quibus sieta Z senibus,pucrisque, &scininis , quos solos paene reliquos habes λ Spiro, inquit, imo alta& vetera spiro. De pace nulla mentio: veniat vel Romam Annibal , arx & Capitolium nos defendet, & e cinere isto susicitabuntur rerum domini Romani o insanas , dixerit aliquis, cogitationesi sed res & exitus docui constantes &selices. Ma populi Romani fortunau in Florus sed sEMPER IN MALis
MAIOR, resurrexit : & pueros, senes, vinctos, seruos arm
uitr& ii becillo aut foedo exercitu victrices illas copias profligauit. Plura possc m. nam in omni Romana historia pro
priae huius vinulis exempla sunt: sed quid maius istis possum3
Claudianus concludat: NuMQVAM svC BVIT DAMNIs, , territu nulti Vul ere , post CANNAs MAIOR Trebiareque fremebat. λEtIiuius: MAGNi TvDINEM Iopuli Romani, iauersis ope rebus ADMIRA BILIOREM,quare secundis esse. AvD. Atqui unum miror & paene doleo, a te omitti. Lips. Quod illud est3 AvD. De Varrore. nam quid admirabilius, quam cum ille auctor &caussa tantae sagis nec falsδὶ diceretur: Romam redeunti ol ut in itum ab omni ordine & populo, dc Gratura actas, quodda
tias funesto de furiali capiti' sputa, saxa, tela, nec Vnam In tem. Illi fecerunt quia hoc quoque Constantiae proprium, in
deri malis potius, quam irasci. LIPs. Est & minutum aliud.
189쪽
Nam cum urbene sana Annibal obsideret, & tetriret sundus, in quo castra eius posita, publice sub hasta Romae visitu nec minoris, quam si liber, nec insessus ipse aut Italia ab hoste
esciat. Item alterum, eodem illo tempore,cum ad unam po tam Annibal pugnaret &inuaderet, alteiu militem dc auxilia in Hispaniam emiseriint. Fiducia haec,ut verum dicam,hum na non fuit: a Deo inspirante venit.
C A P. V I. ET haec suffciunt,mi Audito de Virtute Civili cuius custodes & sacerdotes si viritim recenseam,quando liniam te,& certe me,seligem. AvD. Numquam me,nec si Iliade sermonis tui texas. Sed tamen si arbitrari me dicta tua vis,non solum audire : habeo quae speciose aut firmiter obducam iis dc ponam Itane Virtutem hanc attollis' Pietatem omitto: etsica externa tota,& miseratione magis, quam refutatione digna. Sed de candore & fide adiunxisti: an non ipso animo tuo alibi retinent aut restagare' Proh sancta Fides, q uae totur in alibi aut video,contra tuum numen aut nome admisia caucaei populus Hispaniae satis potens & notus fuit. qui cum pares Romanorum armis de violentiae non essen legatos supplices in castra ad Lucullum Im peratorem miseriit,pace & scedus quacumque lege facturos. Ille obsides imperat, & argenti statim talenta centum,e uites auxiliares certo numero. Omnia fiunt sedulo M obnoxie. Ina ratium amplius, ut duo missa militum in v bem suam accipia praesidij caussa. id quoque factum. Ad illis occulto mandatum,ut muros portasque occuparent: atque ita Lucullus reliquum exercitum induxit, Ac tuba signum datum, ut sine discrimine, senes, pueri,uiri, seminae interficerentur. Ita opidum direptum,deletum: ipsam uti hominum, per summum scelus,interempta.O candorem, , simplicitatem l &ccce aliam,in cadem Hispania,similem. Sulpicius Galba Lusitaniam hostiliter ingressus vastabat, mirantidus illis nec causar
Cou ra Propitatem S, Ab intutiam dictit obducta praedam.
190쪽
aut culpae satis consciis, Legatos mittunt, foedera priora renouant: illo recipiente,& vltro miserante, quod sic afflictarentur. Se inquit,epesia ortasse vos Nubi praedas agere,.besiis eciem
praebere mea bru . Tripartit τι saluida, in in agro ac o ingui L. cabo, ubi rei quum toti ac tuti agat s. Venite cum uxorii i cum
ristin tu siilapars adsignabo. Veniunt miseri, laeti ac securi,& in triplici regione distincti ad quorum primos cum accessisset, arma ponere quasi amicos sociosq; iustit: S: iis positis, milites immisit,&ndem ac deos implorantes, ad unum omnes occidit. Idem alteris,lertiisque celeriter factum,& prius quam fainapri'ris' facinoris ad eos venisset. Aspicio te Lipsi, α oculis vultum ac pectus verberosi si tale aliquid infidum &barbarum in Vil barbarie factum Z Atqui nouitia haec sunt, lices,& reipublicae inclinantis. Non nimis,nec lon e a Bello Pi nico secundo, am Respublica moribus legibusque vel max iube ilaruisse censetur. Sed vis igitur antiquiora Θ accipe. Ausonum gens in Italia fuit,vno tempore,nullo satis certo crimine, excisa. Liuius ipse narrat,suspectos & delatos a paucis,quasi descere ad Samnites vcllent: praeuentos autem a Romanis, qui occulte submissis militibus,quibusdam de traatis,portas trium uorum occuparunt:& eadem hora, cordibus promiscue fo urbes & rantem dcleuerunt. Audis tu mi doctor3quid istis hominibu probius aut candidius' cedunt Gallicanae nostiae nives. Iam dc bi tinentiam ac cisti nition laudasti: & ut leuis. sime dicam,subris,aut & irriti. Nam quae,aut ubi ,haec Abstinentia'. Romς de inter ciues fortasseὶcrio, &ex veteri dicto, 6orum Wimo oculum non eruit. Sed an ea lcm in prouinciis,de ubi
casi' aut i cultas peccandi' O dij deqq; si fas sic exclamare
quae illic occulta aut aperta furta, libidines, nundinationes, raptusZi setae Harpyas aliquas finxerunt, quae cotactu & via Llaus omnia diriperet,aut foedarent: in re,isti Romanoru Praesici fueru . Optimus & bellissimus quis'; ita sic gerebat, ut bellata omnia domu auferret. De mado olim dictitare solitus,cum
ad Tribunal aut Magistratum iret,a Auream messem se ire: mihi crede, isti ibant, & Col hos quisque Iasen sibi spondebar. L sisti tu Cicer nis illa de uno Verre Z Pleraque talia in aliis,damu iii 'uha i ta non nisi py da de spolium Praesidibus suis