장음표시 사용
31쪽
de Iustificatione. Md entia omni an requiritur, quae fide in Deum continetur, qua no justificari idem Paulus affirmat: quandoquidem fides ista aliud nihil est, quam Deo confidere,id est, sub spe felicitatis nostrae, uti obedire. quod sine fit,ae fieri dicitur, cutis mores, action que& vitantiaostiam .ad normam ab ipso nobis praescriptam, componiinus S conformamus, licui vel antehac pessime vixerimus, vel posthac imbecillitate aliquando labamur, & a rectissima ista via leviter ac paulliper deste iamus. st Pi terea a earum. Potuit iste. quisquis fuerit, ob aliam causam ilia scri erc,quam quod existimet,legis opera, simpliciter loquendo, omnium pricitantistinia cilc. Cum enim de 3ustificatione nostia agitur, d est, dermione, qua a Deo tum pronuncic ricu Volusiis habeamur, c uaeritur,num ex operibus id nociis contingat, nulla ad id aptiora esse vi-entur, quam ea quae ipse Dei is nobis praescripsit. Rusmodi autem sine dubio sunt uera legis, quae etiam post Christum quod ad moralia attinet firma manent,acleo ut Paulus non dubitaverit affirmare,per fidem,uia
delicet in Christum, legem non modis non abrogari, sed confirmari. Et Christus se dixit, se non venisse ad abrogandam Iegon, sed ad imple dam,id est,perficiendam. Haec igitur legis cpera considerata, ut ab ipso Deo sum nobis praescripta, & idcirco cum iis comparata, quae minimc a Deo pra cripta fuerunt, sine dubio illis omnibus, quod ad nos justificandos attinet,longissime sunt anteponenda. Itaque crediderim,verba illius scriptoris ita accipienda esse,ac si dixisset, Iustificatio nostra est ex mera Dei gratia, e omnibus operibus,non solum quae nos ipsi, vel nostiast te facimus,atque Deo grata esse nobis persuaciemus, vel humana auctoriatate atque consilio nobis sunt praescripta, sed etiam quae Deus ipse nobis Praecepit,atque praescripsit. Cum πmen omnium verum. 2 Hoc non selum hyperbolice, sed pland minus vere mihi dictum videtur. Quid enim λ An inutiliora sunt legis opera ad nos j ustificandos,quam opera,quae,exempli causa,in Papatu pi ter divinum aussum praescribuntur mam ratione quae subjiciuntur, meo juscio, minus verae aut fit mae sunt. Nam quodHrmatur legis opera sua natura non cile bona, pugnat miniscite cum influitis prope sacrarum lite rarum locis , in quibus legis praecepta mirifice commendantur & extoruluntur etiam post promulgatum Evangelium: pro quibus omnibus f tis
sit in praesentia locus ille apud Paulum, Imque lex ouidem tincta ,-m- tum sancto , jussum, ta bonum. ergo Ionum sp, Ge. Deinde, etiamsi verissimum esset egis opera non esse sui natura bona, tamen cum
de justificatione nostra agitur, istud nihil momenti habet, nisi Iustificari, idciri esse dicantiis,quod iusium,id est,probum fieri,id quod non recte di ci supra ostensuin est. Quinetiam, quamvis id rectissime in ipsa, de justificatione nostr quaestione diceretur, non Minen quicquam momenti habiturum csset, ad austificandi vim egis operibus adimendam, quod non ciaient sua natura bona i satis enim esset, ea esse justa distinguitur enim in hoc scripto inter juiluin & bonu, & juilo bonum anteponitur quod nemo arbitror negare audebit. Veriim,ut jam saepius dictum est,)uilificari a Deo liud nihil est quam a Deo iustum pronunciari id quod certe fieri ne- E cesse est,
32쪽
Notae in Dialogumeesse est,eum legis,ouam dedit, prircepta servatur,qualiacumque tandem fuerint. Affertur alia ratio, ada ustificadi vim, legis operibus magis quam quibuscunque aliis adimendam,quod in se nullam vitae promissionem habeant : quali vero omnia alia opera vitae promissionem habeant. Praetere cum,ut in sequentibus apparebit,non ideo hic affirmetur, inutilissima esse
legis oper ad nos justificandos,quia ipsa te sive ipsa opera legis per se,id
est,a Dei gratia sejuncta, nullas vires Ribministrent cuiquam ea perficie di,seu etiam,qu6d nemo illa exactissime, ut jussus est, praestare queat, sed quia, etiamsi quis persectissime ea praestet, tamen ni illo pacto justificatio inde consequatur , non video quid huc pertineat,ea non nabere ulla promissionem aeternae'vitae: nisi justificandi verbum pleniore sensu accipi tur , ita ut persectam ab omni peccatorii reatu absolutionem complectatur,& sic a morte,peccati poena,liberationem d quod sane apud Hulum
Ope fieri agnosco. Atqui, quod pertinet ad ipsun quaestionem de j
catione nota,ab ipso Paulo agitatam, & a nobis eodem sc po de ratione agitandam,plane ex accidente est, quod justificatio nostra vitam aeternam complectatur, clam nihil aliud revera quaeratur, quam unde sat, ut justi a Deo pronuntiemur,sive sub novo Testamento,sive etiam sub Utere , sub quo tamen, quicquid multi aliter virment, nulla certa spes vitae aeternae acta populo a Deo fuerat. --d, fuere. Superius in operum distinctione, commemo
rata aperies ueriant mala opera. hic vero eorum etiam operum fit tacita mentio,que non modo sunt mala,sed mala esse,ab iis qui ea faciunt, no- 'scuntur. Ei quo clarius,apparet,quam immerito dictum lacrit,legis opera omnium operum inutilissima esse. Nam & ipsis malis operibus, quaeq- mesa esse ipsi facienti constat,hac ratione postposita fuerunt. Quanquam, cum disputatur, Vt rem ex operibus iustificemur, nullo pacto quaeritur de .peribus malisita de iis quae bona sunt, vel seste non mesa, &studio pi tatis & recte operandi facta. Rare superior illa distinctio lia esse opera mala,alia bona lia legis,non satis in eo peccat, quod bona opera a linis cperibus distinguit,quasi opera legis bona merito appellari nequeant,
etiam in eo,quod malorum operum meminit ac rationem habet,quae nulla modo ad praesentem quaestionem pertinent. Neque enim, cum quaeritur, utrum nos nostris operibus justificemur, quamvis inter opera nostra multa mala inveniantur, id tamen quaeritur, utriim mala ista osera ad nos justificados pertineant id enim stulte ac perridicule quaercretur: sed queritur simpliciter atque in genere, num opera nostra uni ejusm di, ex qui
bus ipsis per se justi a Deo pronunciandi simus , & respondetur, non esse
ejusmodi, nempe quia vel multa mala opera inter nostra opera inveniuntur,vel certe quia non omnino,id est,petretuo atque exactissime id suod de bamus ea iacimus, quae nobis facienda erant. Iam non potuit superior illa distinctio afferri, tanquam plena divisio omnium operum, ex quibus deinde ea seligerentur,quae ad praesentem quaestionem sacerent. Neque enim omnia opera,vel bona sunt,uel mala,vel legis opera, si modo licet legis opera a bonis distinguere. Multa enim sunt opera,quae legis non
sunt, a laterim nec mala sunt nec bona, quaeque cum ad praesentem di
33쪽
de Iustificatio reis sputationem periment. Vnde apparet, distinctionem illam n m imo vitio Iaborare. Illa autem opera ea simi, quae supra attigimus, quae videlicet
Deo non fueruntquila, Se cium per se indifferentia sint, ea tamen tanquam Deum ea ratione culturi,cive obtemperaturi,homines facteda suscipiunt.. sedem allauem J Sententia, quae ex his verbis aperie colligitur, cunista es; literis, cum uemanifestissima ratione mihi hugnare videtur praeseritim,si tempora etiam illa complectatur,quae Christum praecesierat,si quia clam tunc etiam justus ex fide vivebat. Non quod is, qui legem perlabis sine sermasset,victitrus &jiistus futurus non fuisset ea 'uod hoc per carnis infirmitatem fieri non contigerit,Rom. 8. 3. de hoc illud est,quod Pau-
has ait,vel potius innuit,leg non potuisse vivificare, Gal. 3. ai. & c
dein cap. ante dixerat, neminem per legem justificari ἰ d Deum, nempe quia nemo illam perfectissi, servaret. Hanc Apostoli nientem ella, δε- clarant apertὰ verba proximo antecedentia; in quibus ait, ideo malediaetioni obnoxios esse, quotquot sunt ex operibus legis, quia scriptum sit, Maledictum esse, quisquis non manserit in omnibus scriptis in libro legis.
ut faciat ea. Constat enim necessario subaudiendum me, neminem esse
ui id faciat. alioquin Paulus & saeris testimoniis,& sibi ipsi palam adves
retur. illis passim comestantibus, victurum hominem, qui legis praecepta serva erit,& iustium coram Deo futurum, ipso verb assirmante,legem datam fuisse ad vitam, Rom. .io. & legis factores justificariam iri, Rom. 2. 13. Ex cujus verbis eadem epistola cap. 3. ubi nil quemquam justifcatum iri coram Deo ex operibus legis,liquido apparet,quo sensu id neget,quia videlicet omnes peccaverunt,& destituuntur gloria Dei,ac propterea gratis justificandi sunt. Nam qui legem persectissimὐ serva is non ratis,led ex debito iustificatur, seu justus pronunciatur. c d autem a tardius aut iniquius, quam non pronunciari justu eum, qui Iegem sibi d tam persectissime servaverit ρ Quamobrem, si verum esto, de quo mox agemus post Christim exhibitum eos non iustificari, qui exactissime totam legem Mosis conservent,nisi quiddam aliud praetor ea praestent,id non aliunde fieri posset, quam ex eo, qudd post illud tempus alia lex fuerit lota,& alia praecepta servanda proposita. Quanquam crediderim ego,etiam si Chriuum exhibitum, eos, quibus lex Mosis lata fuerat, si eam pers Gissime servassent, jussos aliqia ratione apud Deum futuros fuisse,quamvis non ita iustos, ut vitae aeternae participes propter id essent suturi. Nam quod hic dicitur ex Paulo, causam re)eetionis Iudaeoru fuisse, quod ignorantes Dei justitiam, sua se justitiae, quae legis est, apud Deum iustos fierisosse statuerunt: id non ita accipiendum est,quasi Iudaei, quantumvis ex e legem servaverint ejecti tamen sint, aut pro injustis habiti: sed est intelligendum,nos spreta Dei justitia, quae scilicet a Deo ipsis per Christi fidem offerebatur, Deum erga se irritisse, & parata iustitia seipsos privasse, di omnino interea quaesiisse, ut per legis opera lustificarentur, quamvis agccatis cotra ipsam legem, in munes non essent, id quod justitiam suam
tuere velle, vocat Paulus ) cum tamen certissimum sit, neminem ex legis operibus justificui posse, qui contra ipsam legem quicquam unquam
34쪽
St. . in Dialogum e ML inissem Chri m. Hoc non est simpliciter atque absolutὰ vetarum,sicut etiam ipsius Christi verba in loco, ut hic affertur, ostedcre pons t. - Quamvis enim interrogassem eum Iuaaei, Quid faciemus ut oper
mur opera Dei λ tamen ipse non respondit, Haec sunt opera Dei, sed, Hoc est opus Dei,&e. Quod igitur hoc loco Girmatur,verum est quidcm,sed habit ratione vitae aeterme nobis patefacta, seu viae omnium excellentis-ismae Deo serviendi. Pauias rarefectum. Si discrimen istud ex Pauli sentetia verum est,non tamen id nus verba sonant in ipsis locis qui hic afferuntur: inter quos nullus videtur discrimen istud apertius statuere, quam is, qui primo loco allatus est, Rom. 3. xi. ex quo tame nihil aliud certe colligi potest, quam per Euan ejium Deum iustificandi rationem quandam proposuisse absque Iege,id ςu egis,ut ita alcai praestatione. Sed non idcirco negatur,quin, si quis legem etiam post publicatum Evangelium perfectu.servaret, iustus. Ob eam causam coram Deo foret. De reliquis hoc loco prolatis testim ni is,supra,vel aperte vel tacitό actum ello ni fallor, ostensum, ex eis non probari,non justificari coram Deo eos. qui legem Mosiis servent, & cons quenter,non posse simpliciter dici, inde colligi manifestum discrimen inter legisWmi justitiam. Quod si non simpliciter, sed de certa quadam Dei justitia loquamur, poterit discrimen istud statui, ut postra explicabimus. Et videtur quidem hujus scripti auctor sua verba non de qualibet Dei justitia accipi voluisse, cum supra proximo, bis cum demonstrativo
pronomine eam nominaverit,inquiens, Ilia Dei;uctitia, & haec statim sui
iunxerit,i sis justitiam posse &Dei justitiam 'ppellari: scd interim,cur il-uDei justitia a legis justitia distincta, ta appelletur,quidve illa sit, fortati
se non recte expotuit,ut paulo post videbimus.
Propterea Iohannes ibi non legis justitiam sed legeipsama gratia & verit axe versam facit. Sed ponamus, legis noti ine,iugis iu-
. stitiam vel significari vel contineri, non idcirco diveria erit Dei iustitia adegis justitia, quia ab ea gratia&veritas sit diversa. Quid enim impedit, quominus ex pratia,id csi benignitate,ac veritate, id Afidelitate, nempet Dei,per Christu praelibra,fiat, ut legem servemus, & sic legis justitiam h bearmis,que simul Dei justitia sit,proposita quidem antea populo per Mosen.sed lineau qio tuo ad eam obtinendam λ aut propria homini m Juctitia. Quod hic non obscure Dei justitia hominum 3ustitiae opponitur,&legis; itia, hominum iustitia appellatur,propterea quod natura quilibet cam cognoscere potest, non ad noduin rcpugno i modo recte intelligatur. Verum .paret,hic iustitiana non pro justificatione, ut tota disputatio suistulat, sed pro vitae sanctitate' acciri. Siguificat quidem saepe justulae nomen apud sacros scriptorcs,vitae sanctimoniam at ue is ocὀitiam, sed saepe etiam justificationcm deci i rati d cst,cam conditioncm,ux sc dixerim, nil manarum actionum, eamq; l divinam voluntatcm, ex qua fiat, ut quis iustus coram Deo ipso pronun-
cietur, seu pro jucto habeatur: & in hunc sensum accipi hic debet iustitiae nomen.& porro accipitur an ipsis omnibus locis Pauli Apostoli. supra ab
hujus scripti ais tote allatis, praeterquam sortiae in eorum postremo,
35쪽
.de iustiti atione. Est 3. s. Nihil enim impedit,quominus ibi quoque justificationem fgnificet cque sit Pauli sententia,se,quod attinet ad ea quae lex requirit, ut quis justiis pronunciari possit, fuisse inculpatum : quod tamen, ut pleriq-
senserunt, non coram ipso Deo, sed coram hominibus, intelligendum esse indicat,quod paulo post ait,nempe V.9. Non Mens meam ex odi. Nec enim verisimile est, eum suam justitiam vocaturum nisu, si
coram ipso Dei persectissime legem servasset,& ipsiusmet Dei judicio, secundum lessem ab ipso datam, inculpatus fuisset. Vide quae annotavimus ad verba illa supcrioris paginae, Sed ecto aliquem, tac. circa fine explic tes verba Pauli Rom. Io. 3. Caeterum, ut paulo ante dictum est, fateor,
legis justitiam etiam persidissimam,a quada Deliustitia distingui,id quod .
probari videtur, ex modo commemorato loco, Phil 3. s. qui vetaculus supra asserendus ab auctore huius scripti fuerat Potius, quam ε. de 7.
Quanquam,ut dixitnus,non smpliciter Justitiae legis,sed suae ex lege justi tis, divinam justitiam opponit Apystolus , ubi ex ipsius Pauli verbis moriscillam 'hanc justitiam eam esse, quae per fidem Christi est: quae quidem qualitate quadam, nova Dei iustitia erat, id est,si Christi ipsius pers
nam & doctrinam consideres, quo fides ista respicit , substantia eadem cum vetere, sub ipsa lege, justitia. Nam sub lege quoque, ut ante dictum est,& scriptura,rum nova quam vetus,abunde testatur,fide homines just ficabantur,id est,in Deum uducia. quanquam non ex aperto & universali ac perpetuo Dei cum ullo hominum genere percussis foedere, quale sub Evangelio,cum omni humano genere percussum est: sed ex libera, id est, nullo adhuc scedere eiusmodi adstricta Dei voluntate. Nam ex ipso se dere, justificationis ratio,omnibus proposita, nulla alia erat, quam per legis coservationem ι quae sane communis & plane cum humano sensu contentiens, justificandi ratio est. Humanus enim sensis omnino dictat, ut siquis velit justus pronunciari,& ea consequi,quae iustorum hominum sunt propria, legem sol praescriptam perfecte conservet. Alioqui, qui in uno peccat,ut ait Iacobus,omnium famis est reus,id est, quod ad hoc attinet, ut a reatu sit immunis, nihil amplius habet, quam is, qui in omnibus sibi praescriptis peccavit. Alsui pugnant haec inter se eum esse,& justum es te. Merito igitur,quamvis lex sery da,&sic ratio justificatiouis,per ipsius legis conservationem, a Deo proposita de constituta fuerit, unae justitia. haec divina appellari potest, tame aliam ob causam,humana potius quam divina ustitia videtur appellanda: & divina illa demum hac ratione in spe ta, dicenda, quae a Dei misericordia, praeter id, quod sensus humanus omnino dictat,proficiscitur,qualis est justitia per Christi fidem, ubi omnia os praeteritis quantumvis magnis & multiplicibus peccatis ac sceleribus
gratui id condonatis friis aeternae locis,quam commeriti sumus,vita aeterna subctituitur , nobisque liberalissime donatur. At scripti auctor ait, uita humanam justitiam vocari eam,quae est ex lege, natura quilybet
m . Ex his verbis maret,iricii stitiae nomen, ut ante uixi, sanctitatem ac
ita inuocentiam iisnaicare; quasῖnificatio ad praesentem disputati
36쪽
nem revera non dertinet. sed praeterea nullo pacto admittitatem,quae in Ie e lubetur,omnibus natura esse eminete aut mandan Refragatur enim huic sentcntiae Paulus Apostoliis an verbis illis, cap. . epist, ad Rom. Concupiscentio non si lax dixisset eon risio.Vt pleraque alia taceam,quae opinionem istam aut convellere, aut certe labefactare possunt. Nam , quod subiungitur quemlibet scire,non esse male factedum,nullam vim habet,nisis mul qui-ubet sciat quid sit male facere : id quod non modo cuilibet, sed ne multis quidem mo nulli natura dari,ita scilicet, ut nihil hac in parte ignoret, re ratio & expetientia de denique testimonia non pauca, tam divina quam humana docent atdue testantur. Ad haecquomodo quaesopliciter quis potestis lege iuberi tantum ne male fiat,& hanc esse demum lassis iustitiam & charitatem,cum,ut caetera sileam, in lege diterie praec pium sit, ut proximum suum quis' sicut seipsum amet quid super hoc landamentum deinceps in hoc scripto aedificata est,quod
lex ne male fiat,tantii in praecipit ac docet, id omne ruinolum est prorius, nec ulla ratione subsistere potest..ut nihil dicam, quanto offendiculo plerisque Christiani nominis,& Iudaeis omnibus, vox ilia,si audita fuerit, si sutura. Sed dicet aliquis, nusquam in hoc scripto Iampliciter ac dici, legem tantum praecipere ne male fiat,imo paulo infernas exprelio additum esse adverbium hoc pacto: Hoc tantzmirrisue regψω, --Me Goamin. At ego dico,veritatis vim 'dum bium illud,eo in loco, scriptori quodammodo extorsisse. Nam alioqui ad suas rationes recruconcludendas,opus est illi simpliciter assi are,legem,ut ne male nat, i tum cavere & idcirco sententias illas indefinitas, apud eum de lege praecipiente,ne male fiat, universalium vim,ut indefinitarum sentetiarum mos
este solet, habere, censendas esse . perinde ac si dictum foret, omnia ouae lex praecipit, ob pertinere, ne male nat. Taceo, quod in ipso Evangelio, multo plura sunt praecepta negantia, quam affirmantia. Vnde videt de ipso quoque dici posse, qubd hoc tantum praecipue requirat, ne may f ciamus. Nam ubi nihil fit, ibi boni quicquam no' fieri, scripti hujus auctorem sentire patet ex iis, quae scripta sunt ab eo insta. Denique non est ista vera,inter legis & Evangelii praecepta, differentia, quod illa precipue
tantum ne male faciamus requirunt haec vero praecipuo,aut certe non minus,ut bene faciamus: Sed haec,qubd in his major & absolutior sanctitas di vitae innocentia praescribitur,quam in illis. Et iri Evanetelio multa censentur esse mala, de prohibentur, quae in lege, vel non mala, vel bona esse exiitimantur & conceduntur, aut etiam iubentur. Vodsi ista sero esset Deliustitia. J Cum)ustitiae nomen,ut vidimus, in hoc liripto,&in hac quaeitione,accipiatur pro sanctitate ac vitae innocenti quod hic dicitur,non recte conclusum videtur. Nihil enim prohibet. quin sanctitas & vitae innocentia in lege praescripta, divina sit prorsus, Miamen peccata contra eam admissa, quibusdam ex Dei benignitate condonentur , licet in ipsa line mors statuatur eis, qui contra eam peccent. Veris apparet scripti auc rem,ut alibi quoque vidimus,vocabuli aequi
catione accipi, quod enim luc concludit, recte conclusum est, si justitia Pro
37쪽
de Iustificatione. in iussi ratione accipiaturanodo simul etiam nomen Dei,quod addituridere epitheton rema. in potiorem quendam accipiatur sensum. Certe enim,u iustificatio d est,ratio id consequendi, ut justi coram Deo habeo mur,ab ipso Deo proposita,ea demum est,quae in lege explicatur, nec alia apua Deum insum est potior ale agitur nobiscum,qui legem transgressianus . in ipla enim lege, mors,ves certa maledictio, eam tr gredientiabus, constituitur, nec illa ratio justificationem consequendi in ea explic
tui nisi ut quis ipsem legem se et- - - me enim asscribitur linificet, Rem. a. Loo,qui
hic citantur, non omnes justitiae Des mentionem faciunt i & qui faciunt, debent, vel certe possunt de ea justitia Dei accipi, quae in promissis, seu multo ante per prophetas,seu per ipsum Christium factis,servandis,consistit. Vnde nova aequivocatio emergit,si modo scriptor, in vocabulo just tis,ad quaestionem,quae hic agitatur, de Dei & legis justiis respexit. nihil enim haec justitiae nominis significatio ad quaestionem istum. Praeterulac perspicuum et justificandi verbum, sua vera significatione accipi, id est iustum pronunciandi. Cur igitur idem non ubique fit λ Certe hoc cum iis, quae superias dicta sunt, non sententia, sed verbo tantam convenit.
Rursus hic in 'ocabula justitiae aequioratio
mitti videtur. Cum enim dicatu iustitiam,quam Matth. s describit En tuus ex eius verbis diversam esse constare a legis justiti ad quaenionem,uequa'agitur, sine dubio is locus accommodatur. Atqui ibi non de iustitia,c ua luilificamur, id est, i usti pronunciamur, c eti' proxime erat i m mentio , & cujus explicandae causa, ipse locus in mi 'ue
sanctitate ac vitae innocentia manifestus est sermo. Adde,quod a quis r
animadvertat,intelliget Christum in illis verbis, noluisse sanistitatem ac vitae innocentiam divinam et 'pronere,quae alNeest praescripta,sed et,qua praediti erant Scribae & Pharitat,ut ipsa verba ditis aperte docent. Quare quamvis apud me nullu sit dudium, quin Cristis mox in eodem no , vitae innocentiam
Evangelio requirit,illi opponat, quae in lege praestribebatur, tamen verba ista ipsius eo accommodanda esse,nequaquam δGnr0 . PD. re Petrin nos hor-- est. λ Non hortatur, meo ouidem iudicio, eo, Petrus eo in loco, ut divinam naturam participemus, sed ex divinis promissis in Evangelio nobis factis, colligit, conssium Dei comprobatum iri, ut divinae naturae participes essiciamur. mutationem in hac vita, sed beatam tantum immortalitatem natus divinae nomine,intelligere eum cc eo. Nec satis cohaerere hῖc dicitur pinicipue divinam naturam,nihil aliud esse, quam Deum im
Eu GIpostea subjungitur, si Christum, in quo Dei maginem
liabemus, imitati fuerimus, nos consequuturos beatam immortalitatem, esse facere bonum, quam desincre a malo ι certe suis constare videtur, in
38쪽
Notae in Dialogum Cum enim David ibi ,si quis vitam & felicitatem consequi velit, uirari
in ista faciat,v delicet,ut desinat seu declinet a mat',& iaciat bonu . Moses autem lege proponenda, affirmet, se vitam & felicitatem proposuisse4 quis non videt necesse esse, ut in lege, non solium ut mala non fierent, sed etiam ut fierent bona,praescriptum fuisse' Euod in dissumtione de luctitia. Philosophi nullum medium statuunt
inter virtutem & vitium, cum,ut hic dicitur, de iustitia dis tant i s quidem inter hanc virtutem, quae est Suum cuid; tribuere,& eius contrarium vitium,id in justitiam,nihil revera est medit,ita ut necesse sit quemlibet secundam hanc omninis justitiae significationem,singulatim ves)uitum vel iiniustum esse: sed non proptere,inter alias Vrtutes singulas, eisdue con uaria vitia, vel generatinrantes virtutem & vitium nillil medii statuunt mo ex Philosopnorum sententia, reprehenditur a quibusdam Horatius poeta,qui dixerit, Virtutum esse, nu vere. Q 'liquam ab aliis defen-Stur, ut qui non senserit nihil aliud esse virtutem, nisi vitium sugere . sed tantsim initium virtutis, seu primam ordine virtutem esse, vitium fusere, quemadmodum ejusdem verba Mendum, quae statim subjicit, inq uiciis
plantiam primam earuisse. Et lane plane immerito tacite insequentibus verbis hoc loco philosophis tribuitur, quod satis habeant, si quis nihil mali committat, quamvis alioqui interim 'tietur. cum eorum, communi hodie sententia, princeps Aristoteles,hominis stlicitatem,in a
gcndo secundum virtutem,ponat. Hi su intermedia. Non apparet, qud referri debeat pronomen, Otium,em. Via, nuntios. Dum hyperbolas quodammodo austor scripti
sebatur, Imrisque videbitur parii aut nihil ab averta blasphemia ut vocant abesse. Et certe, aut ego vehementissme fallor, aut hujusmodi a sertionibus, ut pote prophanissimis & offendicissi plenissimis, penitus est abstinendum. Quod non Mosis tantum gratii dico, cui tam turpis atque adeo scelesta,si verba ipsa spectentur, sententia tribuitur, sed mundi quo
que cause, cui eadam asscribuntur. Quandoquidem mundi appellatione hoc loco,non quidem improbi,aut mundanis cupiditatibus irretiti homines, sed Dei vera cognitione carent , inter quos omnes Ethnici philos Di sunt, sine dubio lignificantur. Vt essenderet issim medii. Nusquamini fallor neque in epistola ad Romanos, neqtie in cpistola ad Gal. conatur Paulus ostendere,ideo legem ad 'nos justificandos esse inutilem,quod tantum iubeat, ne fiant mala: sed vel quia ceremonialia Se judicialia ptaecepta, quibus partim ratio expiandi Peccata, partim modiis ita vivendi, ut justus quis pronunciari posset, non
minima ex parte cotinebatur, iam abrogata cile censebat & quia propter carnis nostrae infirmitatem, nequaquam contingere animadvertebat id
etiam ipsa scriptura testante ) ut quisqualii persectissime per totam suam
virum legem servaret . id quod omnino necessu erat cuicunque per ipsam Iegem justificationem conte ui volenti. Ideo adhue se,sm est i litu. Atqui Christus discipulos suos Luc. 17. monuit,ut a pellarem se servos inutiles, etiamsi secissent omnia sibi priscepta: quae iste sentcntia, quemadmodum de ex antecedcntibus, & toto, sermone
39쪽
de Iustificatione. 4rs remone Emet, Eon te is tantum praecepta, quae rata videlicet adhuc sutura essent , sed omnia imo haec praecipue quae Deus per ipsum Christum
vel jam illis praecepisset, vel prircepturus cilci,complecti, censenda est: id quia etiam ratio,quam Christus sub ecit, abunde demonstrat. Inquit enim, eos ita debere de se loqui ac sentire, quia suicquid feci sient, facere debuissent, non autem quia tantummodo a malis faciendis abstinuis lent, caeteroqui vero otiosi suissent. Sed de illis apud Lucam Christi verbis latius infra. hi in mund sapisores. Fallacia est in voce mediocritatis, quam cs. enim in pretio sapientes hujus mundi habent, ea est mediocritas simplici ter & absolute, id est, medium inter extrema, quod med: u aliud nihil est,
quam virtus,cim extrema sint vitia. Hanc vero mediocritatem illi etiam,
ut secudum Deum & Christum sunt sapientissimi, in summo habent pretio, quamvis nomen ipsum mediocritatis, aut simile aliud, in eorum scriptis non inveniatur. Iam mediocritas, quae hic vitupcratur, non est simpliciter S: absolute mediocritas, sed secundum quid, id est, ipsius virtutis
aut vitii mediocritas, vel potius medium inter viri utem & vitium: quod genus mediocritatis nemo silentum hujus mundi commendavit un
Chio aB- s. Imb ista ipsa dextra est illud mediu,quod sapien- ε7.
tes hu)us mundi a beatis teneri dixerunt. Quid enim tritius Pytagorae litera quam vocant λ ubi ex tanti hujus mundi Lapientis sapientia, duae viae tantum ponuntur,una virtutis,dextra videlicet,quae ducit ad felicitatem, altera vitii,sinistra,quae ducit ad miseriam. Quod igitur medium est rati ne duorum extremorum, id est virtus ratione duorum sibi adversantium vitiorum,id utriusque simul vitii ratione,seu virtus in genere,respectu viatii, alterum cst extremu, id est dextra quaedam via, cum vitium sit sinistra. Est igitur hic rursus manifesta aequiyocatio, eaque in voce Medii, quae vel ex eo apparet,quod dicitur, Christianu medio ire non pota cum nullumst medium,nempe quia medium hic accipitur pro mctia quadam via, inter dextram & sinistram,id est,eam,quae ad vitam, & eam quae ad mortem ducit. At in illa sententia, Medium tenuere beati,vox Medium accipitur pro eo,quod est inter duo extrema,quorum utrumque vitiosum est,ut inter prodigalitatem & avaritiam est liberalitas. Papinis merium inter eaum G insernum Ad rem facere hoc exempluvideretur, si adhunc modum explicaretur: Cum purgatorium sit meatus quidam locus, ut papistis placet, inter caelum & infernum, & in hunc locum, ut pote illis convenientem Nelint ab initio quosdam ex hac vita migrare, qui postea tamen in caelum ovolent. Hinc videtur concludi posse, lacundum ipsos papistas. mediam quandam viam esse inter dextiam & sinistram, sive inter bonain S nialam, quae tamen ad caelu eos perducat, qui eam ingressuri fuerint. Sed haec speciosa licet ratiocinatio, sophismate non careret. Cum via illa, qua secundum papillas non itur in caelum, nisi per purgatorium,non differat revera ab ea, quae recta in caelum ducit . sed tantum is, qui in purgatorium priuet,quam in caelum migrare cogitur, pro 'suis peccat si temporarias. quas hic ut quidem papillae volunt debebat, F ruenta
40쪽
poenas non dederit,qui verb recta in caelum migrat, dederit. Mulosibioba mediis. Apertissima hic,&deinceps, inaequat oratio nova, in eadem voce Medium. Neque enim jam sumitur pro media vitae via, seu pro mediocritate,ut praesens dis lutatio postulat, sed barbara quadam, vulgata tamen significatione, pro ipsa via simpliciter, ut cum vulo dicitur, Hoc est medium eundi ad coelum. Nam quod mediocritatem hic non significet,ex eo est manifestu,quod postea dicitiir,istos,qui sibi fingue ista media, multa scelera committere. Praeterea animadvertendum est, media ista non pόsse dici multa, pauca enim sunt omnino, ut etia ex ipsorum expositione quadam,quae post modum subjungitur intelligi potest. Sic igitur lex non eὴ Dra. θ Haec Pauli sentetia, qudd j usio lex non sit lata,non ita intelligenaa est,quasi ad hominem iustificandum, us con-
pii auctor, hi si sibi ipsi adversari velit. Pauli autenr sententiam ad Evan- felica praecepta pertinere, perspicue docent verba illa, quae postmodum subjungit, Et siquid aliud sana Hadfersatur, fecundum Esanretium ruina beati Der,quod ereditiam est mihι. Cum igitur Paulus legem julto positam seu latam non esse dicit, nihil sibi vult aliud, quam ipsa nuda praecepta Dei ad justos non pertinere,sed ad injustos . quatenus enim Deus sminpliciter jubet aliquid, non sane eorum qui id faciunt, sed eorum qui non faciunt ratione, id jubet. At vero, quatenus id , quod jubet, facientibus vitam ac felicitatem, quae idem reipsa est quod justificatio, promittit, ejus decretum ad ipsos facientes seu justos, spectare quis non videt han- quam alia esse potest Pauli sententia, nempe divinae legis minas ex ipsius tamen Dei benignitate non pertinere ad eos , qui sancte atque innocenter vivunt, licet aliquando labamur,& contra ipsam legem aliquid delin-Quant qum scriptura justos appellare consuevit sed ad eos qui aliquo scelere sunt obligas, quales ipse ibidem ferme enumerat. Vide Gai. s.
s/rur c 'Paμωρ tribuis. Lociis ille Pauli Rom. c. 7. non solum dii furentiam istam inter bonum & justum non probat, sed pro eodem utruni iue accipi docet. Manifesta cnim est Pauli sententia eo in loco,
- ne jucto mora vetit. V.x inruam , Nam fore se audeat quis mori pro Piin bono. Itaque quem pricis justum nominavorat, bonum deinde vocat. alioqui non cohaererent illius vel ba, nec quicquam ad rem loqueretur. Nec
Cuemqua hactenus aliter acciperς Pauli verba ista animadverti. Erasmus sane, qui ex celcbrioribus enarratoribus opus illud sere concinnavit, ad hunc modum verba ista in sua paraphrasi extulit: Atqui inter homines vix ullum reperi. 's tam amicum, ut imcgri promeritique amici periculum sua moris redimat. Sed demus inveniri, qui pro bono amico fortassis mortem non recuset adire,&c.
Sed inui cm. scribendum cst, seu esse invulem, vel, seu non esse utia