Observationum selectarum ad rem litterariam spectantium tomus ..

231쪽

tas manuscriptas in Conradi Bergit Warin catholicam disini canonis is primus in lucem produxit l. c. Miror, inquit Riuetus, cur totii faciat pir doctus iudicium Aeontii, hominis ambigi fidei σ 'Socinianorum vel prodromi, vel commilitonis, cuiuae rei gratia ab, miniamu toties recusin es N commendatin etiam in rarias Enguas vulares translatuου. ' Huic homini sco' infuit, ut ex toto libro Vparet, ad tam pauca necessaria doctrinam christianam arritare vi omnibus Sectis in Chriseia ismo pareret adimae adimutuam communionem. Vellem, doctissimum re pium virum a tali in laudandis N - imitandis absti

g. XX. Accedit istis Guillelmus Saldemas

de ibris varioque voram usu re ab titib. V eri p. 93I. Cum enim quod de Origene dici solet subi bene, nemo melius, ybi male, nemo primo de Acontio usurpasset, subiicit . 'Die his ἀμ-ttur, vir fere doctus, sed rumia re acris quidem, Da o elatio is ac iusto liberalioris, quina nescio quali Mepticismo G Indi erantismo in x an Theoloriam introducendo.'aud quaqua- alieni, quod tractatu suo is strata 'satis Meana testam tum satisfecit, libello; Simone Goliartio lac in omnium malorum pessimo. melius' et adscribit, quod vel imperite vel bdole, communem confessionis conceptum mouetus sit, sub cuius vexido militare possini σ i iani. - . Ο .H. - XXI

232쪽

s. XXI. Video itaque Omnia ἐγκληματα contra Acontium ad tria reuocari posse capita. Indifferentisimus namque illi obiicitur, Socinianismus &ingenium elatius & iusto liberalius. Goulanii enim sententia: Librum istia

Acontii esse omnium malorum pessisum, Cum auctoris sumam aut, imprudentiam arguat, aut

impudentiam ne digna quidem est, ita quam inquiratur, aut censura ulla stringatur. f. XXII. Elatiorem animum Saldenus obiecit, nec tamen ullam sui iudicii affert rationem. Quo itium etiam quo pacto in illum, qui nihil nisi moderationem pacisque studium spirat, cadere queat, me non capere, i bens profiteor.

ge XXIII. Indisserentismum si ita capiunt,

ut protestantes omnes in fundamento constretire crediderit Acontius, & perinde adeoeta, siueLutheranorum, siue Reformatorum partibus dictus sit, hactenus quidem re leo illum ei obii cii concedo. Quoad ceteras religionis christianae Sectas, an indisserens suerit, ad enimuero. diligentius adhuc puto eile in vestigandum. Certe quoad Pontificios, eum non fuisse inditiarentem, satis constat,quippe quorum superstitionem S tyrannidem acriterilatis in hocce libello perstringit..ου XXIV. An Socinianos m reli is suae: admiserit societatem, patebit dein s.

233쪽

Interiin obstare videtur, quod in Epistolais, quam primum in lucem protraxit V.Cl.Thomas Crenius,Sabellianos, ideo, quod non re de Trinitate & filio Dei ntiunt, reiecit atque damnassit. Cum enim prolixe de mente sententiaqde Sabelisi disputasset, conclu

dit: qui ita loquitur ut e ro non appareat, eum

agnostera id, quod sis everitu necessarium s Christum esse filium Dei) eum pro ecclesiae membra

agnosci non posse, otiamsi non constet, id eum negare oe eius orae habendus sit Deo, cuius ignor tu sideri l. c.p. VI.

XXV. Iam adSocinianismum quodattinet, initio id quidem mirum magnopere mihi videtur, cur Christophorus Christophori Sandius in sua Bibliotheca Antiirinitariorum nullam Acontii nostri iniiciat mentionem scum in more positum siviro huic,omnes huc trahere, quibus vel leuis quaedam Socinian, smi suspicio, imo suspicionis umbra ,udspergi potuit, quo ipso, quin multis fecerit grauem iniuriam, nullum mihi superest dubium. f. XXVI. Sed ut de toto hoc negotio st

tui realas queat, iuvabit paucis sententiamtas Acontii edisserere. Origo accusationum omnium inde orta, quod ad lites inter illos,qui Romani Pontificis iugum excusserant, prae- solendas communem quandam Confessi nislormulam concinnari voluerit, in qua O-

234쪽

Omne' adquiescerent. Causia, quae in hanc sententiam Acontium adduxit, honesta satis & praegnans videtur. Videbat, Protestant bus obiici sectarum diuersitatem : Calumniam Confirmare videbantur diuersae, quae hinc inde edebantur, confessiones: hic quid consilii Θ communem quandam confeS'sionem conscribi volebat, in qua omnes ad

g. XXVII. Hac de re ipse Acontius ita

disserit 1 ad diluendas calumnias, quibus infu- mari solem Euangelii professores eo quidem nomine, quod multa eis nefaria Gaiaeque μωurda tribuant dogmara , qua illi nullo pacto agnoscunt, re illud pertinet , quod iam eri νbique videmus,pt aelibet aut parricularis alicuius loci ecclesia, aut spuitας aut prouincia , quae Euangelium fueris 'amplexa oepriuatim etiam homines nonulli scriptis editis , quae, e suorum dogmatum summa tes=

tur, eaque ratione Impiorum errorum, quos nun

quam non serit Satanαν, ad se doceant non pertinere infamiam. ua res quam bene eis cedat, pendendum est. Certe quidem aduersarii quod audiunt confessionum nomina, etiamsi in praecipuis religionis capiti ae summa μ eonsensis, ta men totidem rideri sent, volunt a faciunt id sili quidem suo vitio, nulla iusta causa ,fateor ; sed colorem tamen habet cadumnia iis p. IV.

f. XXVIII. Haec itaque aliaque hunc in

235쪽

2 eto Om. XXV. IACOBI ACONTII modum Cum edisseruisset , ut ostenderet consessionum multitudinem προφασιν Ca

Iumniae quam Protestantibus inuntabant Pontificii, praebere, tandem concludit: Mesquidem iudicio nihil praeparet, quam Pno accurate concinnato sidei 5mbolo confessiones alias ab

Dra omnex. Certe, enim talis ecclesiarum con

fessio multas sopiret hominum voculas,multa magnaque tolleret ossendicula, quae Euangelii cursum retardant mirum in modum.p. yV.

s. XXIX. Aut itaque me omnia fallunt, aut supponit Acontius, eos quibuS CO fessionis sormulam praestribit in iis doctrinae Capitibus, quae cognitu ad salutem sunt necessaria, inter se consentire. Hoc autem

an de Socihianis & Protestantibus intelligi

queat, ego quidem vehementer dubito, imo plane abnuo. Quicquid sit: Acontius aut in hoc peccauit, quod Soci nos in praeciapuis doctrinae coelestis capitibus a Protessantibus non' dissentire Credidit, aut in eo, quod de Reformatis atque Lutheranis id si-hi persuasit. Si prius,peccauit quidem en miter, Vix tamen video, quo pacto in hanc sententiam ingredi potuerit: saltem aceuratius hoc esset demonstrandum. Si ponerius, miror cur tam male audiat, fallem apud Resormatos , quorum doctissimi hunc

236쪽

in fundamento viriuSque partis constrisum agnostunt.

s. XXX. Si porro eX Acontio quaeras, quid generatim de confessionibus sentiat' respondet, in Veteri Testamento, licet saepius diuini cultus facta sit restitutio, nullius tamen eXtare more nostro compositae consessionis memoriam, & absolutam cius rei se non videre necessitatem, licet ad calumnias repellendas & refutandaS necessarium quandoque sit confessiones ederes. XXXI. In eo si reprehondas Acontium, hoC tecum expendas velim : triplicem posse confessionis esse finem : primum , ut omnibus de hominis, aut unius aut plurium, imo integri coetus sententia constet, si sorte impia & profana placita illis tribuantur: alterum, vi aliis certam loquendi sentiendique praescribamus formulam, non toleraturi eos, qui non statim casdem nobiscum foueant opiniones, iisdemque viantur verbis; tertium ut nos ab iis, qui graues errores docent. aut alia non ferenda committunt, discerna

mus. ν

β. XXXII. Ultimis finis super acaneussere videtur, cum qui dissentiunt ipsis dissensu satis a se discernantur. Medius ille finis haud raro cum conscientiarum coactione &tyrannide coniunctus est, adeoque Christia -

237쪽

no limine indignus. Primus autem finis & licitus est, & consessiones in ter dum prorsus necessarias reddit. Ast'necessariae , inquis, sunt, ut haeretici ex I tebris sitis protrahantur, illis umqste palam

fiat sententia. Sed salua aliorum ententia, ita arbitror: aut manifesti simi haereticorum errores aut occulti : si occulti, Deo cordium scrutatori res Committenda: si manifesti,non opus est formulis & confessionibus per se non damnandis, sed magnis abusibus obnoxiis. Haec & alia pro sententia Acontir dici possunt, ut pateat non tam temere eam esse reiiciendam. 'g. X X XIII. Non itaque omnes promiscue in religionis secietatem admittit Acontius,nec damnat confessiones, licet abusum earum & multitudinem reiiciat. Si ergo nunc scire CUpias,qualem eam esse velit con fessionem, in qua omnes veri Christiani adquiescere possint, ecce quo pacto suam ipse

exponat hac de re sententiam : Ac oportis quidem confessionem eiusmodi esse instar definitionis cuiusdam, quemadmotam enim requiritur , ut definitio neque plura complectatur, neque Paucior quam isse, qua definitur, res videlicet is

nihil desit, nihil deesse oportet eorum , quae jad salutem cognitu necessaria. Nihil enim contineri debet, absque cuius cognitione contingereolus possit. Senim F deesset aliquid cunisu

238쪽

necessarium fieret, νt Christianira haberi non debeat , neque ectasia Dei membrum propterea, quod ' teretur Hud Ombolum, haberetur pro Christiano. Sin contineretur Symbolo aliq id non . recessarium cs ,ru, Psu Penire Fosset, G Pr con εerentur, qua essenι necessaria, oe qui cum sua qualis quo fide salvi esse possent , prosterea, quod non recisterent id. absque inius cognitione contingere salus post,cum essent pro Chrisianis re ecclesiae membris agnoscendi,reiicerentu Ars neque des, neque redundet quicquam, iam neque rasilerentur nisi qui fini re sciendi, neque reciFes rentur, nisi qui sint recipiendι.PSag.

f. XXXIV. Ex quibus Symboli, quaSpo

suit, conditionibus, luculenter apparet, ab mni Scepticismi & Indifferentismi suspicione Acontium procul esse remotum. Quipnim certa doctrinae cap ta creditu ita neces, . iacta ducit, ut eos, qui haec capita non admittunt, reiiciendos statuat, is, quo pacto Scepti cismi & Indisserentismi insimulari queat, ego . equidem non .video. Quod autem neC superflua Symbolo admisceri cupit,in eo nescio an vituperari possit, saltem ab iis, qui seria secum mpenon non foecundiorem esse litium & congyversiarum materiam , quam eiusmodi doctrinas, quae ut per se creditu. necessariae non sunt, ita tamen tanquam ne

cessariae obtrudi aliis solent. I. XXXV.

239쪽

ap Oss. XXV. IAConi Ac TII XXXV. Praecipuam autem Symboli sui hanc voluit esse conditionem AContius, ut ipsis Scripturae S. verbis concinnetur, Cum enim monuisset,imo sedulo inculcasset, quae Complectitur Symbolunt , ita expressa

esse oportere, ut ea neque agnoscere videro posse is,qui non agnouerit, neque videri non agnoscere,qui Vere agnouerit,hoc estut nullis cauillationibus & subdolis interpretationnibus relinquatur locus svnde rursus patet , quam hic ab omni Scepticismo alienus fuerit Acontius) in eam tandem ingreditur se tentiam, ad hunc finem obtinendum nihil tale conlisitius, quam ut ipsis Scripturae sacrae

verbis exprimatur. sua cum ita se habeant; nihil mrahi conjustius vιdetur, quam νι et con

fessio, quae t pro Ombolo Uurpanda, non solum

i nihil complectatur non necessarium cognuu, nihil non verissimum ac certissimum, nihil non diu rum literarum testimonio testatissimum sed etiam ut nihil complectaturi nis expressum eisdem etiam

verbis re loquendi formulis quod eius steri ρω- -) qui x irae Dei Spiritus inusis. P. ya .

- g XXXVI. 'Hic vero clamabunt haud . dubio multi: hic latere angu*ysub herba , hic virus buum prodere Aconia D,& ad consueta haereticorum strategem α confugeres quippe quibus solennius nihil sit, quam ter minos & formulas, ad errores in lucem pro

240쪽

trahendos ab ecclesia salutari consilio excogitatos S introductos repudiare. Sed CUm haereticorum quidem, Ut vocantur, interdum haec mens sententiaque esse possit, superest tamen,Vt quaeramuS, an Acontii quoque fuerit Possunt enim duo idem facere, diuerso tamen consilio sententiaue diuersa, quorum unus laudem ideo promereatur, Vituperium

alte .

XXXVII. Acontius saltem grauissimas consilii sui se habuisse rationes sibi visus est, quas expendant velim,quibus certi quid hac de re statuere volupe est. Neque enim in hanc se inductum sententiam profitetur, quod in verbis aut Syllabis ullam putaret essse religionem, aut quod interesset, quibus quidque verbis exprimatur,si modo & verumst, & recte intelligatur': sed cum lubricum, inquit, admodum sit hominis ingenium, qui sepe certissima exploratissimaque arbitretur

ea, neC posse in controuersiam adduci, quae postea non modo veniunt in controuersiam,

sed etiam falsa fuisse demonstrantur, ideo consultius esse arbitror in fidei stribendae, confessione Spiritus Sancti verba retinere , quam usurpare nostra, ne videlicet nostro indulgentes ingenio aliquid inseramus, quod non solum non sit certum & cognitu neces