장음표시 사용
131쪽
νε Fortitudo quoque, ouae est velut manus prudenti Fert t*o summe Principi est necessaria, qua aggrediatur peri- ' cula, ut onortet,& aduersaria sustineat, quae cu duplexese πη-et, si , animi scilicet& corporis, utraq; Principi inessed Τορ bet,ut audax sit,& bene cordarus ad egregia opera gra ρ tia boni peragenda, quae incrementum accipit a com. poris viribuΝ,&externis auxiliis,de quibus post dies tur; quo vel b ad eam quae in corpore constat, optabile' est, ut Princeps corpore recte compositus sit, sanus, robustus, agilis. quae arte sunt augenda, a nimia ciboru, S uini copia abstinendo, & venerea euitando, quibus corpus ex liccatur,& languidum remanet;quae & moderata cxercitatione est confirmanda , R ludis corporis honesti dum Princeps aduersantibus assuescit, nempe frigori, calori, inediae, siti, vigiliis; & ubi co
pus quoque infirmitatibus grauaretur. animo no succumbendo, sed memoria virtutum,quae virum Principem decent, illum erigere,& ad opera magna peragenida accendere , exemplo Vespasiani Imperatoris, qui in vitae propriae exitu dixit, Imperatorem stantem mo. ri oporiere, ut etiam maiorum suorum gloria non obscuretur, ut dicit Tacit. lib. I. nu. IT F.
Ia Religio vero in primis est illa virtusquq hominem Palilio Prr venerabilem, Principem maxime vero reddit, quae ei inesseo ga Deum debitum cultum, & reuerentiam, &diuina debet, cur, exhibet, cum Dei concessu, vel permissione Princepse quibus regnet. Prou. g. undet,qui aliis imperat, illum ignora- moris eam re non debet a quo ipse regitur, unde I eu ter. II. sta- MIendere , tuitur, ut Rex deseribat sibi volumen legis Dei, ut di-.t a lacti scat timere Deum, & custodire verba, & cceremonias debeat eu eius, gloriosa enim in Deum pietas in regiis honori-ρ claris bus immobile est fundamentum, ut inquit Cirili lib. -ptis. de recta fide, & etiam apud Ethnicos Mellifleus Rex Cretensum commendatur ob religionem, qua Deum prosequebatur,teste Didimo in libris narrarionis Pin
daricae,st Silla quod belli tempore imaginem Apollinis
132쪽
nis in sinu deferret, & Romulus Rex salutatus primusacra quaedam inii uult Albano ritu, ut dicit Liu. lib. I.& Numa seru populum religionis inititutione, &vtilibus legibus domuit, ut dicit Plin.lib. de vir. ill . cap. 2.& Rex Pellaru ex Ciri instituto quotidie multas hostias boum, ceruorum, &asi torum immolabat, ut dicit Xenophon. li. g. Paediae Ciri.& Cambises Rex Pe sarum Cirum admonuit filium eius, vi nil publicum vel priuatum ageret, nis prius ad Deum confugeret,& nisi prius eius voluntatem Ignoscat, cum mundus erroribus sit resertus, Deus vero, ut qui semper vixit, praeterita, praesentia, Sc lutura agnoscit, & inuocatus eorum prece, exaudit, maxime qu i religionem,& pietatem colunt, & multis signis eis quid agere debeant, ostedit, quod Cirus semper seruauit, de post victorias, licet in falsi eius religione, Deo gratias egit, Xen phonte te ite;& Dauiu ante sacrificium actu in nullum Opus graue inchoabat. dc Arili .li. s. Pol ita ait, Princeps Dei cola elle debet, quia homines magis timent eum
si Dei colam ipsum putant elle ; & apud Christianos
Carolus Magnus Francorum Rex in acie signum Cruci, Domini nostri humiliter deferebat, cuius virtute magnas victorias eli consecutus, telle Platina in eius vita: unde & Eccl. I 2. habetur, Deum time,& mandata eius obserua hoc eli omnis homo, quod licet homines omnes facere debeant, Princeps tamen prae caeteris agere debet, qitia ut homo ad imaginem Dei e it creatus, ideo ut creatura ipsum colere debet. De ut. 6.& ut Princeps quatenus plus participat de nobilitate humanae naturae ratione generis unde trahit origine v Ide Auguitu - , cum diuini honores ci tribui vellent
id vetuit, sed iussit eos Deo tribui, quem Deum Sibilista Tiburtina qua fuit inuenit. & hominem factum adorauit. Et vi Rex, quia non eli potestas, nisi a Demcuius vices gerit in terris,& sic ab eo pendet, ubi vero
est dependentia in Dominio, necessaria est erga superiorem
133쪽
tiorem reuerentia, quia per se inferior nihil est, ut ireminittrii curiarum regalium contingit, unde in Ap eat ipsi animalia dicuntur cadere in facies suas, id est, quia a Deo irradiantur, unde Nabuciiodonosor, quia Principatu a Deo non recognouit, in belliam est conuersu S,quatenus scenum comedebat,&c. & Alexader Macedo cum pergeret Hierosolymam vastaturus, &summus Sacerdos ei obuiam ei set factus. equo descendens, eum vice Dei reueritus est; & etia vi Rex,quia Reges oleo inunguntur, ut patet in Regibus Israel, qui ideo Christi dicebantur ob excellet iam virtutis , S gratiae coniunctionem ad Deum , quibus praeditos esse eos decebat,secundum quam unctione consequebantur quandam reueret iam, & delationem honoris, unde & Romulus ob diuinum honorem Asylum coris ituit, ad quod confugientes tuti essent, S qui merueetiam negligentes in cultu diuino, apud ethnicos quoque inscelicem finem sortiti sunt, teste Valer. Max. in Irinc.sui libit,&eco uerso, unde Salomon apud sacros audatur, quod summa magnificentia domum Domini,& domum regiam,& muros Ierusalem,& ciuitates aedificasset. 3. Reg. 9. cum seq. quod contra de Hieroboam tirano legitur. 3. Reg. c. lx. ut dicit D. V . lib. a. de reg.Princ. c. vlt. Unde Princeps catholicus non soldui debet Deum timere,& leuereri, sed etia diligeritiam adhibere, ut subditis idem praestetur, prohibendo blasphemias diuini nominis, sub grauibus poenis,& ne quis a fide catholica recedat, vel magicis artiti', aut superilitionibus se dedat,& ut iuramenta inuiolabiliter observentur, dies selli ut debito cultu sanctificentur, honos paretibus exhibeatur,& omnia demum Dei,& ecclesiae pret cepta se ruentur, &, quo ad fieri pol It peccata .izentur, ecclesias etiam magnificas et dias cando,&competenter dotando, exemplo eorii, quos commemoraui tract.de Missa, sub cap. de Ecclesii t. di
Christianam religionem defendendosium Principem
134쪽
deeeat pro integritate fidei catholiet esse sollieitum rvt dicit Leo ep. a. ad Mart. Augustum. l. inter cuctas.
c. d. summa Trin. ex quo clariis mus redditur, qui M
defendere debet inconcussum contra haereticos ecci
se statum, ut eius imperium dextra Christi protegatur, ut inquit idem Leo epist. 11. Ridem asserit Osorius ad Reginam Angliae. Biesus lib. . de Republ. Ec
o potestatem principaliter, ut ecclesiam Dei iuuarent,& ei in necessitatibus suis subuenirent, ut inquit Abb. in c.tua. nu. Io. de decim. qui S in c. per venera-hilem nu.9. de elect. ait Principem,qui negat auxilisi
ecclesii oppressq, posse deponi, quod videtur intelligendum si sine detrimeto sui Dominii id agere valet, ct Martinus Vi v. in suo Candel. in expos Bullae Coenae, dicit, Principes, qui ob conseruationem Dominii
in omnibus Papae non obediunt, non peccare, modo absit contemptus, & iniuria fidei. Sol. de iustit.& iure lib. I.q. 6.art . in fin. cum probabile sit ecclesiam non ville eos cum tanto periculo deuincire , Solus loco citato, quod procedere poli et ubi dominium alias conseruari non post et,aliter non, csi omnes Romano Ponin 'tifici obedire teneantur. c. unam sanctam. de maior. 8cobed. in extrauas. comuni. Haec vero religio in duobu, consistit, scilicet in piorum dogmatum certitudiane, &in bonis operibus, ut dicit Cirili. Hieros cath. . vel ut de Deo recte sentiatur, Sc rectus ei cultus exhibeatur,ut dicit Aug. lib. I . de lib. arbit. credendo indubie Deum este, recte omnia gubernantem, cui nil s cretum, vel clausum est, cutias manus nemo effugere valet, ut dicit facilib s. hist. Sen. epist. 8 . Ouid .lib. g. Metamorph.Cic. insomn.Scip.& alia de eo,& diuinis eredendo, ut alibi est dictum, ipsum proinde timendo. PlaI. I IO. I. Reg. cap. m.& quae a christiana catholica Ecilesia , extra quam non est religio, credenda proponuntur.
135쪽
Et tanti apud omnes gentes religionis virtus ser per extitit, ut Reges ipsi curam sacrificiorum magnii fice celebrandorum gererem, & multis locis Princi pes etiam Pontificatum gestere,' Rex Siris, & Pal stine, ut dicit Dion.Cas l. lib. 37. hist. & Octauius Augustus. Suet. in eod. c. 3I. S Romani Regem lacrificulum crearunt, ut dicit Liu. in h. lib. Dion. lib. s. Sic Mathusalem fuit Rex, & Sacerdos, & Samuel similiter
Dux populi, δέ Sacerdos. Gen. 4 i. Reg. 1 F. quod Sathan in ethnicis induxit, ut sic falsa, religiones firm ret,ut dicit Nicolaus Papa ep. 7. ad Michaelem Impe ratorem : Sic Reges Persarum sacris addicti erant, ut dicit Cic.lib. I.de divin.& ut olim ungebantur Reges. I. Reg. ' IO. I 6:& 3. Reg 9 . sic hodie multi non in capite, ut sacerdotes, sed in humero, quia potestas sacerdotalis est maior temporali. c. I de sacra unct. S Romani nil graue gerebat ab S sacrorum consilio,& qui
noua imperia ctiam adiplici uoluere, uas religionuspecies ad inuenere, ut fecit Ismael Persarum Rex, &Seriphus Marochi Rex, inter omnes autem religionuspecies, ut nulla uera est prster Catholicam Romanam, sic nulla ea magis Principibus faueticum eis n6
solum corpora, sed S animos subditorum subiiciat, iubens dii colis quoque Prsncipibus parendum. Ex quo fit, ut Christianus Princeps omni animi affectu reli-
.gionis uirtutem amplecti deceat, non uero simul et se ita sentire, a Deo Principatum humiliter agnoscedo,& ob id eius numini se subiicie do,& illius nomen,externo,& interno cultu adorado,ac debitum ei cultum prquando, Christi Vicario obedientia prebendo, Religiosos uiros fouendo,& eorum immunitatem conseruando,& apud populo, eorum existimationem amplificando, tum eoiii consilio,ia opera utendo, Cos eligendo qui doctrina, pietate,se prudentia prestant,tum ad mensam eos frequentcr adsciscendo,& presentiain cx
hibendo sacras,& diuinis officijs,diuini uerbi prςdica 3 tioni, l
136쪽
oni, Misi, laetificio, S sacramenta consessionis,
commutatonis, populo spectante,frequenter suscipiendo pie in Ecclesia, Salibi orando, Ecclesias construendo. S collapsas restaurando, de huiusinodi praestando. quae religionem Principis domonstrant,unde apud populos maiori in reueretia qlioq; habetur, haereses, blasphemias, Somnia vitia extirpando, nee sib usurpando quod ad Sacerdotes attinet, bona. honores, & mi nisterium,ut Oriae contigit qui ob id est lepra percussa S.I. Paral. 26. . Reg. I &Tullu, Hostillius fulmine. Iercussus: ut dicit Liu lib. I. Plin. 2. c. s 3 his . nat. V er. lib.9. c. I 2. sic Anglia amisit religionem,dum quia dam eius Rex voluit sibi usurpare potestatem religionis,& se dicere caput Ecclesiae,& Iulianus apostata, risus est,ut dicit Niceph. lib. Io.c. 38. quod & Mamitio Imperatori contisit, ut dicit Ammon. lib. 4.de gestis Franc.c. r.&Rotharis Longobardorum Rex,ut dicit Paulus Diac.lib. . c. I s. Ut contra catholici Principes a Deo adiuti sunt, & magnis victoriis potiti, ut CGnstantinus Magnus, Theodosius,lustinianus,& Carvius Mai nus, ac alii, qui religionem Christianam defendcbaut, cum optimum ab optimo defendi parsi,S ideo cum in humanis nil sit praestantius religi ne, oportit cam summa .vi defendi: ut dicit Lactant.. lib. s . initit. cap. 2 . t Fidelitas e iam Principem maxime decorat, cum νῖ si iustitiariundamentum, ut dicit Cic. I.& 3. Ossic. &sanctissimum humani pectoris bonit,ut ait Se ep.39. unde & Romani in Capitolio proximam Ioui illa po Ut inisse nebant,teste Cat.Censori cum genus haec,&Rempu- blicam tueatur: ut dicit Cic d. lib.3. dcres pulchra sit, lingua cui fides uasit,vi dicit Euripides, di pactis violatis tollatur inter homines commeritorum usus, va diacit Cic. ar.pro QRoicio;quar nec regnandi causa et violanda, vitave alia causa,vcl nectilitate, ut dicit Scu.es.s o. turpius fis fraude laedere, quam vi aperta, ve
137쪽
inquit Tueid.lib. quae & infideli data est seruanda, vexit Cic.d.lib. 3. & etiam perfidis in alio facto, ut dicit' Ambr.lib. a. ssi c. peierantes .n. consequitur infamia,
ae diuina ultio,vi inquit etiam Arist. Rhet.ad AIman. eap I8. unde Attilius Regulus fide data hostibus,ma- . Iure supplicium subire in Cartaginens si manu, quam fidem datam reditu violare, & Alexander Macedo eum ab eo res quaedam contra fidem data posceretur, respondit, eum qui Prineeps esset, non decere a fide data discedere, & Rex Alphonius Hispaniae , tantum valere dicebat Principum verbum ad fidem seruandam, ut priuatorum iusiurandum, ut dicit Ant. Pan. Iib. I.de eius dictis, & lactis apopht.s 8. quae fides etiadieitur sanctissimum humani pectoris bonum, ut dicit
. Sen.lib. .de bene L cIO. 8c eius numen venerabile e
se, idem dicit ep. 88.& nil ea vehementius Rempubli- eam continet, ut ait Cic.lib. 1.ossi c. unde veteres templum ei diearunt, ut discerent homines fidem servare, ut dieit Haliear.in Leum pacta sint seruanda. LI. T. de eonstit.peril. illud.g. r.eodi. ex hoe. de ius L& iur.c. I.
de pact.unde apud Aegiptios periuri capite punautur, ut dieit Diod.Sic. lib. 6. e. 6. quod magis Princeps debet, alias nemo cum eo ageret,quae tamen cotra Deu,
uel iustum non est danda, uel seruanda. a. Magnanimitas etia Principem virum maxime coismendabilem reddit, unde Gneus Pompilius summe miras νm laudatur, qui eum ad Antiochum Regem a Romanis ei invises legatus esset destinatus, Et is resposum differret s maaebet. gno animo virga circulum duxit, eum adigens prius- qaam ex illo circulo exiret,ut responsum daret,& Lu-ν clarta citas Posthum ius, qui cum in acie vulneratus cecidis. axemplis. set, nocte sequenti e terra surrexit, & tropheum elipeorum hostium refertum erexit,& Alexander a PI tarco commendatur in apophlegmatibus regiis,quod . eum audiret patri omnia e voto taliciter euenire, in
doluit, quod sibi nil reliquum faciendam relinquere
138쪽
tur,& seuerus quoq; Imperator,quod frigoris, & ea- loris patientissimus esset,& laborum contemptor, teste Herodiano historico. Temperantiae praeterea virtus, Prineipem maxima , ,eommendabilem reddit,ut contra intemperantia cON T sis temptibilem faeit,& sine temperantia prudentia caeca ita, reddatur, sertitudo enervis,& itistitia eorrupt/: Vnde cos rim laΜagnus Alexander summovere commendatur, quod dia. eum virginem pulcherrimam alteri desponsatam e --isael pisset, eam intactam ad virum eu magnis muneribus hi, dimiserit,teste Uegetio lib. a.dere milit. Gellio lib. 6d 8 cap. 8.quod de Seipione quoque Aphricano Valerius receset,& Trogus de Annibale Cartaginensi, S Cirus Rex Pantheam captiuam omnium formosissimam vetuit ante se duci ne illius amore corripere ur, ut dicie Xenoph.lib.s.& 6. Paediae Ciri A Perietes Sophoclem collegam impensius puerum transeuntem laudatem, revrehendit, dicens Rempublica administrantem n 6 solum manus a peeunis luem,sed & oculos a libidinoso aspectu continentes habere debere: ut dicit Plut. in
eius vita. Cic. I. assi c. Max.lib. c. 3. cum aliorum is
cta grauia considerentur, Principum vero etiam minima, & ii vere Reges sint, qui sua corpora bene regere osciunt,qui desideriorum motus eompeseunt, & subi etas cogitationes lege rationis regulant; Reges, quiasbi ipsis praesident,&se Reges sciunt, ut inquit Greg. super illud Iob e. 29. Reges regibus,& consulibus terrae, cum contra crapula, ebrietas,& luxuria hae betent.& Principem talia agetem coram populo contemptu bilem reddant,eum sie assi detur bruto, & facile populi contra talem insurgunt,no serentes,ut vir qui sens bus subditur, sibi dominetur, ut inquit Arist lib. s. Poelit. & quia id vitium no sine graui iniuria subditorum fit, maxime si erga nobiles exerceatur,ob quod Claudius Appius,& Heliogabalus, simul eum imperio via
139쪽
tra Nicocles Rex Salaminae, nulla praeter uxorem tetigit,&Iulianus Imperator. Isocr. in Nicocle. ZOnaras in Teoph. curans magis bonus esse,quam videri,ut diu Sallust. in Catil. nunquam enim recte fecerit qui fe- . cisse cupit videri, ut dicit Uelleius lib. i. laus enim λ. vera,& interna virtuteest sumenda, non specie rerum inanium, ut dicit Tacit. Is . Annal.cultu ideo modicus existens iermone facilis,ore probo, animo verecundo, - opum contemptor, recti pervicax, conlians aduersus metu, unius animi eultor, qui imperator est vitae mortalium: ut dicit Sallust. in Iug.&Tacit. .hist. ideo Princeps alienis foeminis non copuletur, sed coniugio iungatur, non tamen ut uxor imperium regat, cum id indignum sit viro,& imperio. 2. Polit.c.7. recolens quoque Romani imperii pernitiem fuisse pompas,& delitias, postquam enim delitiae ex Asia Romam venerunt ab ε js victi sunt, qui prius contra serrum erant inuicti, D alij permulti, qui ex luxuria interiere,de qua re su- Ira, ubi de luxuria est actum, dictum 6: unde Plato. ib. 1.de iusto, reprehendit Poetas qui turpia de Diis,& eorum amoribus dicunt, quod ea indigna sint principibus, &subditis. rc Legum et obseruatio,maxime Principem decet,eii Priscosti satius sit Rempublica legibus, quam bono viro regi,
an e rodi ut quae nullae passion i obnoxiae sint,vnde apud veteres m dabet, commendatur Torquatus, qui cum edictum promul- cur. α quo gasset ne quis castra egrederetur,poenas sumpsit de fi--δε. lio, qui id est transgressus, teste Valer.Max. & I .Reg. 1 8. Saul irruit in Ionathan filiu, qui contra patris prε-ceptum luerat, licet & aequitas fit seruanda, peccat enim Princeps qui conniuet flagitijs, & dissimulat correctionem. Eccl. 7.& Prou. Io. Rex qui sedet in solio, iudicio dissipet omne malum, ut tamen clementia ibi vigeat, ne incurrat id.Soph 3. Principes eius in medio eius quasi leones rugietes,&Mich. 3. comederunt ca
nes populi mei, & pellem eoru desuper excoriaverum.
140쪽
K. Hae sunt virtutes praecipuae, quae Principem virum valde honestant,&eius existimationem, S apud popu
Quae Vt conseruentur,&etiam augmentum acqui- rxant , nonnullas resulas ob*ruari par est, prima, viati inceps homines bonos, & doctos, quacuq; ratione ' μψeo apud se curet habere, ut eorum consilio in populo rea Vt βην gendo utatur,& illis populi obediant,ut Principis eoia t*r nliariis, esi lex illa quae non ex ratione, sed ex proprio sensu constituitur, nequaquam mereatur, ut illi obediatur: Unde Imperator Theodosius interrogatus, sidagere debere ut bonus etar, respondit, cum doctis in itinere sermonem habere, in mensa audire eos disceptanres,cum quieti se dar, cum illis legendo manere ,& ab iis consiliu petere, ut enim nimis audax est mules,qui absque armis vult pugnam inire, M Princeps, qui absque Doctorum costio vult Rempublica rege re, quod N Marcus Aurelius Imperator semper obseruauit, remotis parastis,iocularibus, superbi inuidis, iracundis, auaris, cupidis,libidini deditis, voracibus, blasphemis;inertibus,infamibus, stultis, contentiosis, R idem seruauit Cresius Rex Lidiorum, qui hominusapientum amicissimus suit, remotis, adulatoribus,tu soribus, comteis, superbis; superbi enim, nec suaves sunt in praecipiendo, nec patientes in iussis exequendis; inuidis, nam aomum,&Rempublicam in assiduis dissensionibus Quent; iracudis, quia si regant,magnusubditis ob ire impetum afferunt nocumentu; auaris,
quia in causa sunt ne Principes a subditis diligatur videntibus eorum familiares ad munera semper respicere; libidini deditis cum cor Principis angant ne aliquam ei infamiam irrogent; gulae vacantibus, cum a vino, & cibo oppressi apti non sint ad recta consilia praebenda; blasphemis,qui enim in Deum publice est blasphemus, magis verendum est ne Principi occultὰ