장음표시 사용
261쪽
meliora. a Lb. I. aluum cureteant, N
interim esset fiuctus suos accipere. Erat itaque Ostraci sitius n6 improbitatis castigatio. Esed vulgaribus animis insitη inuidiae placatio, De lusu vero Oltraeorum ante ex Pestu.
VANTOPERE' varijs Conchyliis delectati sint veteres, ac MaximERomani, obiter antea innui. & in singulorum sero priuatis historijs pa-tcbit. Athenaeus Ostreacea quandoque humorem habete scribit lacti sint item,eoq; tempore suauilsima esse. Omnia autem teste Plinio modice collui in cibii oportet , quia saporis gratia perit. Optima sunt cum grauida lunt ilicet nemo, ut cx Aristotele diκimus eorum vel coitum,vel partum viderit. Commune vero omnibus hoc est,ut salsum quendam in sua carne succum habeant, quo aluum citare nata sint, id quod unicuique magis minusue datum est. Quae pnim dura carne constant,minus hoc habent, quam ostreae, quae sane omnium Testace rum mollissima carne habent:paruae vero Chamae,Sponditi, Solenes, Purpurae, buccinm, di alia id genus, duram, Itaq; Ostreae minus quidem nutriunt de aluum facilius mouent: Fquη autem duriora sint, uberius alunt & didicilius concoquuntur. Purpurae Buccinaeque duriore sunt came,seccumq; esticiunt crassarei sed caro in alijs prcsertim in ostreis humidior tenaciora; est Praeterea quae duram habent carnem, & concoctu dissicilia, ita eo ruptioni minus obnoxia sunt. Qua quidem ratione saepius ea exhibere solemus ijs, quibus ex malorum succorum copia cibus in ventre corrumpitur siue eo ex iocinore affluant, seu in ipsi et ventriculi tunicis contineatur. Dantur autem, inquit Galenus, iis quibus cibus in ventre corrupitur in optima a a ua bis terue decocta. ita ut cum silia prior iam sentiatur in alia quae pura sit,transsctatur: Ex ijs quae duram tarne habent,succus procreatur, quem crudum vocant, sicuti quae mollem, pituitosus. Quemadmodum vero ea quς succum iulum salsum exuerunt,carnem habent corruptioni repugnantem, & quae aluum sistat, ita si cu sale & garo condita fuerin Georu ebiberis iusculum, venter quide abunde mouebitur, corpus vero nihil serusentiet alimenti:at caro ipsa solidior& disti cilius concoquitur, α crudum crassumst, ac frigidum gignit succum:maximaq; ex parte lentum ac pituitosum; quamohrem senibus maxime incommoda est Ostrearu,& restatorum omnia caro. Mnestheus Atheniensis de T statis haec prodidit: ostrea,Chamae,& Mituli ceteraq; id genus, earnem habent,qus ob salsum quem in se continent succum.ggre concoquitur,dc, si cruda edantur,alufi cient. Quod si concoquamur, vel in quovis humore, magna salsuginis paria in eo relinquunt quo fit, ut eorum iuscula alvu turbent:caro vero ipsaAlii illius succi iam expers.minime ventrem perturbet. Quod si probe assentur Conchs, maxime tum salsae euadent, ut quae succum iam habeant ab igne veluti succensum,dc prope dixerim, absumptum. Ad suum urinamve ciendam caeteris praestant Mituli. Ostreae, Pectunculi & Ch ma, ut author est Diocles Caristius. Galenus pariter Conchularum maris & caeterorum serς O si reorum succum plane tum salsum esse tradit, tum ventre soluendi vim obtinete; quamuis earum caro, inquit,ventrem reprimat. Paulo aliter Cornelius Celsus, aluum mouerς ait Cochleas, Ostrea, Pelorides, Musculos,& Conchulas fere omnes Et Plinius Phaniam physicum citans, urticam coctam cum Conchulis aluunt ciere author est. Dioscorides Vero,Ora inarum,Conchularumst, in exigu* aqua decoctarum ius, aluum ciere, idq; cum vino Gumi vuIt. Lego & apud Serenum
πανω ct νιles pellem iactantia concha. Aetius,qui rς vcnerea uti non possunt.edere Polypos de Concharum omnia genera iubet. Insigniter sane Venerem incitat earum esus, unde Venerem Concha Cyprum vectam, alij e Concha natam voluerunt: atque buc pertinere putat' Adrianus 1 umebus illud ς Plauti: Cauem Larum Ceπcias sereueras. Quod ad condituram Conchyliorum attinet: In Oinne genus Clanchyliorum condimenta sumes,inquit Apitius, piper,ligusticum,pe- istroselinum nentain siccam cumini plusculum mel&liquamen:si voles, lolium & mala- ., ballirum addes. Diodorus3 Siculus Conchas permagnas legi in Aegypto scribit,quarum testis saxis attritis, interiore carne cruda sapore ostreis per lina i ii vescuntur, ubi vero ic pestas ventor u vi diutius perseuerat, Onchaeq; deficiunt,ad ossa colugere iam cumulata. Conchas,q uς carne babeant, hoc modo Ichthyop hagi teste h Strabone nutriuiuis in fos.
Iam vel lacum immissis, pisciculos in cibum iiijciunt,atq; in penuria piscium utuntur.
262쪽
ONCHYLIA, inqui; Savonarola, de ostrea magis medicinae quam i cibo idonea sunt. Galenus ad aegilopes cum testis suis teri de apponi iubetialiquos vero etiam aloen & mirrhain miscere ait, di alias in lih. de compos t. medicamen Conchas ustas unum ex valid illimis medicamentis ad achores esse. Eorundem testarum cinis ulceribus malignis pro- dest. Rasis Conchas marinas adustas abstergendo dentes purgare,ex nona uis contritis emplastrum applicatum adustionem ignis sanare asserit. Quomodo v i ut mur docet Servitor ius verbis. Oportet qui vult comburere Testas Conchyliorum, quod teramur & ponantur in olla mimda.& ponantur in furno figuli una nocte. deinde extrahantur sicut combustae, sicut cinis albus: lin autem ponas iterum ita furno panis vel eodem dimittendo, nec sint alba calcitrata. Et sunt qui ponunt Cochleas super prunas dc, exussiant , de dimittunt, donec fuerint albae, & terunt dc ponunt super Testam terream s per carbones & exussant, donec sint M .Qς duro voluntatem eorum.
τρωβώδη in genere dicta saepius Aristoteli, inter Testacea, maxime ubi de
Cochlearum generibus ci lanno est. Theodorus Gaeta rurbinata interpretaia Tvthit M. rur. Sunt aulcm haec quaecunq; in volutas de anfractus, ieu spiras. quales in v 'praelisit torcularibus visu litur, Testas suas quoquo modo reflectunt , ut inc Cochleis in primis concre licet. Hae enim omnes Turbinatae sunt.sed bi euic res rotundioresq;. nec excunt in inueronem suo Turbine. vi Strombi proprie di priuatim didit. ZOographus etiam dici posse putat, quoniam Graeci cλμας vocant, quas diximus volutas, siue tractus. Et ora με s Rondeletio in genere sumitur pro omnibus suombusTurhinatis: quemadmodum hilce verbis nobis scriptum reliq0it. Massarius vir admodum pro genere doctus in suis annotationibus in nonum librum Plinu existiniat Coeli leas a Graecis appellari ς fri , id est, Turbines. Eius haec sunt verba. Sunt autem Cochleς inter Teii area, C lςῆ liqquae tanguine carent. Vcrum aliae aquatiles, aliae terrestres sunt, quae item in plures species distinguuntur. Aquatile. Cochleae sunt,quae Graece Strombi, Latineqὲ Turbines communi nomine nuncupantur, quod ex amplo in tenue deficiant in VCrtiginum torri. Sed il- si sis , isti mea quidem sententia tallitur. Nam Strombi a Cochleis secernuntur, vel ipso ' Plinio Ati, hi uiliore , qui in piscium marinorum catalogo, seorsum Concharum genera & Strombos dEletio. recensust: & alio in luco pro diuersis ponit. Quartanis Cochleae fluviatiles in cibo rece Db. ι i. e. s. Deinde: strombi in Meto putrclacti . lethargicos excitant odore. licuera Cochleae M. 'c. 2. τῶν τρομβωδων nomine concluduntur. v runtamen Moitigia'η--οαβι multo latius str in don patent. Nam ς λῆψι - nomine intelligun tui etiam . quae in longum Turbinem desi-yWnt, & in anfractus contortum, a quibus differunt Cochleae quod testa quidem sint clauicuIatim intorta, sed rotunda & non in longum protensa. dicuntur enim , quod habeant 'o Πακα aut σερῆ. vero etia dicuntur,quibus testa qui te in Turbinem desinit, etiam si clauiculatim contorta non sit. υteκ superioribus Strombis,quos deis
pinximus.perspicuum fit si qufido apud auihores confundantur hς significationes obsdruandum est praeter rerum ipsarum naturam id fieri. Haec omnia Ron deletius: caelorum si Cochleae aeque ac Strobi figura aemulentur, indeq; vocentur πομβοεώκ, quid vetat quod no etiam Coesileas vocare possimus voce multo Amuniori. Equidc si Mucronis so- G i. Rotila tabeatur ratio, latius patebit Strombi sisnificatio quam Cochleae, sed ita non videtur, italae. voluisse mihi Massarius. sed quod simul omnia anfractuosa sint. Ita quoq: Hesychius non distinguit Strombum simpliciter interpretatus. Et in hisce h Theocriti versibus 'Io muonibas, do Cochlea ceu synonyma nomina ntur. Y Tisa
263쪽
t ruri vero Concha pulchram ιHIami cuius carnem ευ messi, quam Ucopum Icari s capta eram, /
Σuam in iu/ηqi panes dicist prastentibus. Ille ven insinuit Cencha Sic Strobilum quoque di Strabeium & Cochlon, & Concham, pro Coclitea marina, siue Omni iue genere illo, quoad buccinandum ut ehantur, authores usurpare. ijs quae labises iobitu, . ciemus testimonijs, constabit. Στροβιλαι, inquit Sitidas, dicuntur ochlea & Bucci Strabeius. marina. Στραβήλω, τω κουγχω est ἐσδε τid , Hesychius . Tot Totrinae φυσην φam δίωκοχλου πιτρυπιμ c I. Improprie itaq; Cochlea pro Iuminato etiam sumi possit. Est enim Turb gd. Turbo ut ipsius Rondet et ij verbis utar.qui ex amplo, & lato paulatim in mucronem M. sinit, ut de Buccina scripsit Ouidius,dum canit; -Caua Baetina sumi r illi Tortilis in Atam. qua turbine crestis a imo. Huius figurae est Tuibo lusorius ita L Δμem puera magno in Dro vaeua areia cistum. oitu Int πιι do exercent, ut ait Virgilius.
GENVS. DIFFERENTI R. FORMA. NATURA.
URBINA TORVM duo genera facit ' Aristoteles his verbis Τὼ δ
Turbinati generis alia in anfractum intorta, ut Buccina, alia in globum circumacta, ut Echinorum ἶ'nera. Aduersus quam diuisionem insurgit quodammodo Rondeletius, dum alio in loco dicit Aristotelein in Tur- . . binatis Echinos non recensere, quamuis testa opertos, ut ex his, hinquit. verbis perspi-t cuum Quae testa operiuntur, ut Vmbilici, Cochleae, Purpurei in textu Graeco nihil εAu4tata citi quod Purpurae respondeat. & omnia quae ostrei aut Conchae nihil quoq; est. quod Tui biniti, Conos vocabulo respondeat nomine appellamus, atq; etiam Echinorum genus. lin re .nnume terea Turbinatis tradcnte eodem ibidem hoc peculiare est, ut testae postrema a capiterandi. clauiculatim intorqueantur. Oporculum etiam ea omnia iam inde ab ortu naturae gerunt: quae Echinis nullo modo conueniunt. Sic ille, tuae lanc argumenta neutiquam mini.dicio conuincunt, quo minus Echini in Turbinatis sint recensendi. c. um erum Turbi-TM '' -- iratis proprium esse dicit, ut testς postrema a capite clauiculatim intorqueantur, Opercu brutri lumcl ; ima inde ab Ortu naturae ea omnia habeant, loquitur de iis tantum quae vere.hoc civi Roti est clauiculatim Turbinata sunt, & non de rotundis, ut iunt Echini, qui per se a iterum, dbl. nimirum rotundum Turbinatorum genus ossiciunt. Neq; etiam verum est. quod in eo loRrist. ripli co quem adducit Rondeletius, Echinos a Testatis, separet. Etenim philosephus co toto catu . capite agit de Testatis, eorumq; inter se differentijsr unde a principio stre capitis, paulo post allata verba scd ipse testata nimirum inquit, inter se numerosa discrepant uisseren: 'r a ii tia, tum tu , tum Carias latus rationer aliis. n.in eo genere nulla cst caro, ut Echinis:alijsti uesElii ' est, is pcnitus inclusa, nec ulla ex parte conspecta, excepto capite, ut torrestrium Lim
Milo.. cibus &c. Disertissme vcio in decimo eiusdem libri philosophus Echinos Testatorumgencris iacit inquiens: Echinus inter Testata genera,quibus facultas ingrediendi est; vertibula. glandesq:, inter immobilia eiusdem seneris, olfactum minime habere videntur. Quid clarius pulse preterca de alia pbilosophi loea adducere.nisi & ipse Rondelerius suo se sc gladio occideret vel binis salte, quae subueni ut nune mihi Iocis,quora priori st in capite eo id de Strombis ubi hanc posuit Testatoru diuisiong. Sed ne qua sit in Testaceora Tς , to u diuisione obscuritas, a sic perspicue distinguemus. Testaceorsi alia funt undiqi contecta,
o v Wψ' alia parte duntaxat altera.Vndiq; cliteguntur Telline,pectines, Mytuli, Conchς aliae.Altera tant si parte,ut lepas auris marina. Rursus eoru quae undiq; integuntur. alia tella coritinua penitus coclusa sunt,ut nulla ex parte carne detecta habeant, veluti uolothuria,T
ibra, Echini.Atta iccta cotinua inclusa gile, nec ulla ex parte cospecta,depto capite, Ut Buz
264쪽
A cina,Purpurae, Cochleae: denique Turbinata omnia quae capitis operculum habent. Alia testa undiq; conglobata quidem, sed non in gyrum concluta sunt, quae rimam habent sine operculo, t Conchae venereae. Alia undiq; duabus testis contecta, ut Pectines, Cha
mae, Dactyli&e. Alter locus est, qui nunc in mentem subit. in primo capite libri eius dea estaceis primi, ubi quoq; eorundem Testaceorum disserentias ponens sic loquitur: tahis Testaceis alia ab alijs testae duritia superatur, ut Stellae, Pulmones, Holo thuria, Echiani, omnia enim ista Ostracodermis subi)cit Aristoteles longe mi 'us dura testa coni guntur quam Purpurae,&Buccina&c. Fatetur itaq; Ron deletius Echinos a Philosopho Testaceis annumerari, & ipse et ille in sua diuisione ita scribiti quare mirari subit , cur postmodum Echinos inter Testata non reposse erit, loco de ijs agens inter I ptata: &Crustata medio: Nam quod Plinium in Crustatis recensui si scribit, locus ille Plini, quem adducit, inihi valde est stispectus, quin doctissimus Massarius lonD aliter eum interpretatur. Agens enim is author toto nono libro de varijs animalibus aquatilibus, nomis iatim vero capite vigesimo de ijs quae sanguine carent, &trigestino de Cancris, Echinis de Echino metris, ubi de Cancris esset locutus, subit, Ex eodem genere sunt Echini &c. B vnde Ron deletius ea verba ad proxima referenda arbitratur una cum ZOOgrapho, quanquam ille ad Cancros, hic ad Locustas refert)Massarius vel O ad exanguis ; & meo iudicio recte, nam in sequenti subinde capite idem Plinius nullo interposito alio animali iterum subdiuin eodem genere Cochleae dcc.Quare si & hoc ad Cancros vel Echinos, de quibus vltim uni erat locutus, esset reserendum res acea qualia Cochleae sunt cum Crustaceis c5 sudisset. Non me later interim Plinium in ea suisse opinione, quod Echini sint Crustacea, sed Rondeletius id videtur ignorasse, cum locum Plinij minime adducat. Is autem in e d8 libro capite duodecimo logitur, ubi agit de digestione aquatilium per species, at q. ita infit: Aquatilium tegumenta plura sunt. Alia corio & pilo integuntur, ut vituli & hipp potami. Alia coi io tantum, ut delphini: cortice ut testudines: silicum duritia, ut ostreae& Conchari Crustis vi Loeustae: Crustis & spinis, ut Echini: squamis, ut pisces; asperac te, ut squalina; molli, ut muraena: alia nulla, ut Polypi. Sie Plinius. caeterum nos, phil sophum potius sequentes, Echinos inter Τcstata ponemus, & alterum et urbinatorum g nus faciemus. Vt itaq; diuisionem Philosophi repetamus, Turbinata quidem iton Omnia Milo habere constat ex verbis eiusdem: Pars posterior in Mollibus adducta est in anteri C rem, sicut in Tu νbinatis Testatorum. In uniuersum enim testa, partim cum Crustatis, partim cum Mollibus conueniunt. Crustatis quidem, quod partem terrenam seris, carnosam intus habent. Figuram autem corporis eodem modo quo Mollia, stata etiam quodam-m ci omnia lubent: maxime vero e Turbinatis ea, quae volutam habent, δι τῖνςρωεωδαν --τlia vertit: quae ex Turbinatis cuniculo in anfractum contorquentur. narura enim horum utrorunqi perinde se habet, quali quis directa linea ut in quadrupedum ac hominum genere est. γ primum extrema lineae parte superiore situm intelligit, quati: mox stomachum quata tum ventrem, qua c. scinde intestimimvsq: ad ostium excrementi, quad. Haec ita in sanguineo genere disposita sunt&c. At voro Mollia & Turbinata, inter se quidem proxime constant, sed illis e conuerso . hinis enim ad principium flectitur, quasi quis lineam inflectendo in circulum adducat d. ad a. Cumen in ita partes interiores eis collocentur, c foris ambit alveus in Mollibus. - κυ- r in Testato genore, Turbo. - sol. Notandum hac monet Zoographus,quod Strombus& pro testa exteriore tantum, & pro animali toto aecipitur.) hinc fit ut excretnentu meatu ori vicino emittatur. Haec Aristoteles. Helicen autem sorte ea tantum habuerint, inquit D Zoographus quae in turbinem, veluti pyramidis serina exeunt, alia, ut Cochleae qua dam , lineas suas aliter digestas habent, circulorum sere serma: qui plures ita coniuncti sunt, ut minores a maioribus contineantur, quod in helicoide linea non fit. Quomodo a Mollibus differant,etiam in Mollibus dictum est. Ab uni ualuibus, bivalui buli; differunt praeterea, quod illis adnata sit caro,cum turbinatis magis fit soluta. vii idem Philos phus prodidit, apud q uem plura de Turbinatorum partium .rma inuenio,& ne saepe in particularium historia veniam repetenda. hic adferam . In quarto itaque de partibns, capite quinto, cum dixisset Cochleas & dentes praeduros , acuto'; habere , & quod interiacet dentibus, camosum similiter ut Mollia & Crustara, promuscidem ditiam inter
acutoum & linguam: insuperori iungi quasi ingluuiem auium a qua stomachusest, & sub
hoc venter, in quo situm est id quod papauer vocatur, mox intestinum continuum tendἱ si uiplex,Originem a papauere illo ducens.In omnibus.n. Testaceis inest hoc excremetum quod vel esculentum esse praecipue sentitur, subditi caetera etiam Turbinata, ut Purpurae,c .. Y a Buccina
plinius ininter Creth, ta Echinos posuit. Eebini Crust ei Pl,
265쪽
Buccina cis in similiter ut Cochleae constant. Ei ualuibus quomodo differanum Mod I. Bλ inius,at quomodo hisce eisde assi dentur, diximur supra ui,Testaceis in genere, nimiri ut operculo quoda congenito cami patulae opposto claudamur. In quinto historiae c. t . cum dixisset eundem modum vi idein lupus gignendi esse Buccinis, tun l. Puppuris adiungit, operculum item oris idem tam huic utriq ; generi adhaeret nati uli quam caeteris Tur banatis omnibus. Pasci quoq; exerta lingua appellata sub illo operculo solent. Diximus quoque carnem alijs Testatis nullam esse, ut Echinis;alijses e,led penitus inclusam , nee Illa ex pλrte conspectam, excepto capite, ut terrestrium Limacibus & is squς Cocalia quidam appellarum, tu aquatilium Purpuris, Buccinis, Cochleis & reliquis Turbinatis. In teriorum natura in Turbinatis sumpta sunt haec ex eodem philosopho histori quart. capiti quarto, omnibus similis est, nec nisi magnitudine excessia quo variat: alijs enim partes inglores, iij se uidentiores, alijs minores, obscurioresque sunt. Ad haec discrimen illud
duritiae, mollitiae, caeterarumque eiusdern generis affectionum. Caro enim prima in ore testae, quam Omnia torosiusculam hλ nt, alijs magis talis, alijs minus. Caput eius par iis medio prominulum iungitur, di cornicula duo quae pro magnitudine plus minus in piunt incrementi. Exerunt caput more eodem omnia, idemq; per metum retrahunt intro. sNonnullis citam os & dentes acuti, breues,& tenues,ut Cochlcae. Promuscidas etiam g
tum modo Muscarum: quod quidem membrum linguae speciem prae se fert. Habent hoc id ςm di Purpurς dc nuccina tirmum & torosum, quo similiter ut asili & tabani quadrupe dum tergora penetrant, imo longe validius: testas enim escarum possunt perforare. venter os protinus excipit, si initis in Vmbilicis iugluuiei auium: habet* parte inferiore duo albidai torola, mammis similia,chiusi nodi carunculas vel in Sppijs este animaduertimus. scd haec torosiora. Gula a ventre duplex, longa, porrigit se usq; ad papauer, quod postrepnauin sun do commissum est . Haec irgo ut in Purpuris & Buccinis conspicua inclauiculat cistae continentur. Quod autem gulae subiungitur . intestinum est, gulae ipsi continuum
simplexq; ex toto usque ad exitum: cuius initium circa anfractum papaueris est, qua & I xiis, haeret, quod enim μήκωνα, Latini verbum e verbo papauer appellamus, in omnibus T c ita is seneribus inest. Hinc sursum versias replicans, carnis repetit sedemi finitque ad caput, unac eijcitur excremctum, pariter in omnibus Turbinatis generibus tam aquaticis quam terrcstribus. Haec est interiorum partium, quibus Turbinata constant, descriptio,pi out ex Philosopho citat Ron delerius: qui item post traditas omnium Testaceorum differentias; Ex his Omnibus, inquit, ea tantum hic tractamus, quae testam habent unicam totam continuam, atq; boc quidem a urbinatis proprium est, quoa reliquis secernaturi ipsi e tamen omnibus commune est, quod iam diximus, quodq; testa intorta sit. Caet tu hoc de anfractuosis genere tantum, non de rotundo intelligendum esse diximus sapia ex Aristotele . Scitu quoq; dignum est quomodo crescant. Huius quoque meminit Phi, losophus in tertio de generatione cap. vltimo, ubi cum demonstrasset Testata crescere, ut vermes, id ipsum etiam in Turbinato genere constare testatur, scilicet ad fractibus eius. qui subinde accrescentes plureS enaciuntur in partem pri Orcin, quod caput vocatur. Ur sta illa praetenui, quae a fronte integitur, quasi bi ualue ex viri ualui ciscitur, eodem teste, agenteque de Testatorum omnium copgenito operculo quo carni patulae opposito clauduntur. Alias etiam cum dixisset Nerites quasi tegmine dimoto ait haerere, quod velut operculum sibi possident. Vsum enim, inquit, quem bi ualuibus pars utraq; administrat,eundem altera exhibet Turbinatis. Cotinent papauer sua omnia clauicultavi in quarto dep/rtibus, capite quinto docuit, &in quarto de historia animalium capite quinto Echinos scribit habere quid amarum nec esculentum, idq; esse etiam in testudine, rubo 'ta, rana rq, etiam in Tuxta nato genere,& in Molli, sed colore diueris, & aut oumino imgustabili, au t magis ab usu cibario alieno. Alibi cstin scripsisset, Echinis euenire, ut quod caput appellant, est os versus terram sit, quod vero ad excrementi exitum deputatum est, id supra habeatur, idem omnibus Turbinatis patenisq; eumire tradiu pastum enim de imo
peti nccesse cile. Mouentur etiam Turbinata atq; scrpunt Omnia, parte dextra, non ad clauiculas, sed in aduersum. Ex eodem, qui demum quomodo coeant, etiam nobis hoc reliquit in q uarto de partibus capite nono. Mo Ilium, inquit, partium interiores ante,cumcaeiciorum cxposui, tunc exteriorem ordinem prosequemur. Habent haec seris alueum corporis indiscretum,& pedes parti priori iunctos circum caput, infra oculos, circa os &dent s. Sed cum cstera animalia quibus pedes aut porte anteriore, posterioreq; eos habeant . aut latere, ut ea quae multis pedibus innituntur & sanguine carent, hoc unum g Pub ridos parte,quam priorem in eo capimus,omno continet. Cuius rei causa est, quod pars
266쪽
A pars esus posterior ad priorem eius adducta est, extremaqὲ coeunt & confunduntur,quirmodo Turbinatis inter Testata accidit M. Et Primum
t V M utilitatis, tum partium praestantia, quam hIc potissimum obserua--τ mus, Turbinata caeteris Testatis anteponenda videntur. Inter haec vero Nautili historia primo loco congrue texetur. Etenim cum Crustaceis ac Mollibus, de quibus proxime iam diximus, conuenit, quia pedibus i structus est, unde polypis accensetur ab ' Aristotele, cum Testaceis, quia rab H 3 Testa inelucitur; cum restaceis auic turbinatis,quia Cochleae sere in more ςρ se 1s est. capi.
I viis Me legitur inter fabulas Timothei Milesij r&apud Varinum ναυνίMe de pistem& nautam signi ficat; quae sane significatio nostro turbinato conum innit quod Aristoteles aliis ναυτιλυ & inorm &ω, πολλαine nuncupari seribiti quanquam Theodorus Gaza haec aliter legerit Nαυτιλω autem nau- istam vertit, ut post, patebit. Suidae etiam saeuot dicitur. Naupliu Plinii idem 'μ animal esse cum Nautilo etiam ii & hunc nominet Aristoteles dicemus mox, ubi de gen ' ribus agemus. Robertus Const intinus Naupli, Concham nunc a Graecis Θάλαι - μι- mgis, vocari testatur. Nautilus Plinio etiam Pompilos nominatur. dum ait: Inter praeeipua miracula est qui vocatur Nautilus,abali s Pompilos . IV πιλος Eustathius pa i ... .gina toro. dicit esse Θαλαοσαν ἐρωτών, Ποι Ἀγν, mλαμίδι Et pag. ro67.tra 'pithis' 'c dit hunc πομπίλω a quibusdam nominari si , Γυθι, , ut a Timachide, ubi ait πιμπέλδει Pompilis. Αωὶ λ ι Θυe, quod hemistichium & apud' Athenaeum legitur,ubi multa de boc Pompilo. sacer pisci,
Ibidem ex Apollonio prolixe refert fibulam de Pompilo illo,quem scribit Eustathlus ab
Apolline comprehensum, in cognominem piscem transformatum esse, naui qua eu m v hebat, in saxuni conuersa;sed aliter quam Eustathius fabulam enarrat. Ibidem ex Dionysio Iambo,qui itide an tutis Πομπιλω vocari μον tradit, ἐπιδἰ πελαγιος, υψ πα- ,, uis N.ς πιι α φαπιτ , -ς π αμδὲ, ποικAM. Est aute marinus piscis, varius ac Peri lamydi similis,qui ad naues kpe cospicitur. Aliquato post ex Clitarcho. οἱ ναυτικοὶ - π1λον, δρὰν I GA π-αγορ-m, δα τὸ ψ. πελάγwe πρωπέμπω τὰς νabs rose Me λ κίναδδka'. 3πο- λώ λειλι, υσυσοφρω ἄν-. Nautae sacru piscein Pompilia vocat,quia naues mittat ex mare usq; ad portu,idcirco Popilus appellatur,cum sit aurata. Plinius de Thyn ta, ,1 nis:Iidem sepe nauigia velis euntia comitantes, mira quada dulcedine per aliquot horarii spatiati passuu millia a gubernaculis spectatur, ne tridente quide in eos saepius iacto ter . . .. a V 3 riti.
267쪽
- ., mi .Quidam eos, i hac Thunnis faciam, Pompilos vorant. Idem sub finem libri trige E Ieo,uilui' sin i iccundi, Pompilum qui semper comitetur nauigiorum cursus. Exquibus omnibusti,uigiolis liquide constat Pompiluin duo diuersissima animalia signi sicare,Natullum nimirum de eussus . cluo agimus,& Thynni gentis. Porro Nautilum vulgus Neapolitanum rationio testabit Mustardi scardinum & Mbscarolum nominat , quod etiam nomen Osisto erim thun est 2 Apud y nos,quod sciam, nomen non habet,sed Latino utimur, Zoogr.ipturi GPrimani cuiu fio it .cinh arxut teliaut Schi DulicI.
N librum de Testaceis, inquit Guliel. Rondeletius, Polyporum genera
duo Conchis indita reiici possent, sed cum Polyporum tractationem agSrcsti sirrius iliperioribus; utpote quorum genera sint,vt Aristoteli pla
e. ξω - Urina το ; - σταναι. id est. Duo alij sunt Polypi testis o clusi: te 'οπ Μιs . laratim inter Testacea . - enim Ostracodermo synonymum est, uti ex Gai no alibi diximus. is qui dicitur a nonnullis Nautilus, siue Nauticus, siue ouum Polypi. ,. Testa huius Pectinis testae similis quae caua est, nec ita ut ei cohaereat. Sepius in iuX inter- ιν ratri pascitur, unde fit. ut ineant a fluctibias eiiciatur, di testa excussa capiatur, vel in terra is pereat. Isti parui sint,& facie similes Bolitaenis . Alter Cohilleae modo testi munitur,qua ,s Nauti lora nunquam deserit, sed brachia duntaxat ioterdum exerit. Hactenus Aristoteles interprete quo gene Rondeletio qui meo iudicio probe vertit, tanquam duo tantum genera Nautilorum Ari in
h stoteles descripserit: non.υt Gara&alij eum secuti tria Quod si pro verbis istis, μ ε να- τως Argis ὀ Η'ναυrrari, nihil prorsus dubitationis supererit. Plinitum quo ae pro ge ψμη ' nerex nci omnia hec Aristotelis verba accepisse apparet. Alterum deinde senus est, ἀλ- GM, εο ράκονο , κοχλιαε,&c. EoalIagae etiam numerorum, caluum& nuiuis i,nimia familiares Aristoteli, hic quoque mouere Gazam potuerunt, ut genus unum in duo dc straberet,nam cum in singulari numero verba denomina aliquot recte posuisset pbilosophus,mox numero temere mutato ceu de pluribus uno loquens, inquit: Eἰσὶ δ' --ι μυ-am, &c. Sed quilibet etiam mediocris iudicii, perlectis philosophi verbis, genera istum
duo cum statuere animaduertet:vnum in testa Paetrunculi, restae sue non adnatu: alterum vero in Cochleari testa, di adnatum ei. Si quis tamen Gazae translationem adhuc desideret,ea huiusmodi est. Duo item visuntur gelierat Polyporum C Onchis indvaequor uis alterum Nautam aliqui vocant alterum Pompilu, siue ouum polypi. Testa ijs αὐτοῦ eius, Graece in singulari numero) ut Pectunculis, Sc. Est etiam qui Coclitearum more siliceo tegmine ita muniatur,ut nunquam egredi soleat, suaque interdum brachia exerat. Ex his coniscit idem Rondeletius prioris generis testam esse eam quam capiti de Nautilo praefirexit, nimirum eam quam & nos depictam exhibemus: Ea enim unica, inquit, Concha constat caua, Sut inquit Plinius, acatij modo carinata, puppe inflexa, prora rostrata Plini quidum haec verba sunt de Nauplio, tammun altero genere nautili ut doctissime in suo corollario Loograptius demonstrat.ὶ Quod is sit Nautilus, quem exhibemus quodque simplici testa constet, maxime Athenaei aut horitate eonfirmatur, clui sie seritia urier e . n. . , , Natali QN vero Nautilus dicitur, scut ait Aristoteles, non est quidem Polypiis ali ' milis quod spectat ad cirros, dorsumq; habet crustarum, emergit i de maris p milii diram
te, in se se Concham babens conueriam, ne aqtam excipiat, atque ita conuoluSmuigar, Cittorum duos cirroS superius exerit,inter quos membrana quaedam tenuis conspicitur, i similis Vic quae digitis palmipedum auium insertae continetur,alios du cirros pro gubemaculis trumare demitti siquid vero ad se veniens videat, pedes protiniis cimtrahit. ac Cocha mari repleta,quam caelerrimo in protundum domittitur. Vides hic Athenaeum NautiloidON suin duntaxat testaceum tribuere , ciq; ob id simplicem esse testam , quod cam aqua min do implear, modo vacuet. Reprchendit idem Rondeletius Bellonium qui Concham margaruiseram vulgo dictam sesu lam friciem esse putarit Aunt anquit, de hae Cochlea maxis ruit cra
268쪽
A nmtisera seribens,qui hane secundam esse Nautili Conchae spetiem tradunt, sed falso, ut ex Aristotele dilucide colligitur his verbis: Preter dicta Polyporu genera,duo sum Cochis
indita quorum alterum a quibusdam Nautilus&c. Alterum genus veluti Cochlea in testa latet.M. Primum stupidi est no animaduertisse Aristotelem duo tantu Polyporum genera Conchis conclusi constituisse ut ex verbis eius liquet, contra cuius mentu author libri s. de Aquatilibus destomu intestigit, tria ponit.Tertia, inquit, Nautili species ab Aristote- lomuiri. te prodita. Sed haec secunda qua adieri,Nautilus Aristotelis esse nequiti neq; enim Pecti. ni cauo ulla ex parte comparari potest. Deinde cum Nautili corpore sint exiguo, trahere Concha tantae magnitudinis non possent. Hoc non est artificiose fingere:qui enim fingit, saltem probabilia debet dicere. Neq; Concha Nauplij quam depinxit S Plinius, esse po- 'LA ' cap. test, utpote cuius figura ab hac Concha alientisma sit. Naviseram similitudinem&alia l' inquit in Propontide sibi visam prodidit Mutianus, Concham esse acatiJ modo carina- Mutilis tam,inflexa puppe,prora rostrata: in bac condi Nauplium animal Sepiae simile. Hucusq; , Rondeictius. Caeterum cum nec ipse, sicut neq; alius quispiain etiamnum aliud animal cognouerit, nedum depinxerit, quod pro secundo Nautili genere accipi possit, placet Bel-B loni; coniectura, maxime cum longe aliter in eo quam in caeteris C hicis animal lateat. 'Pς - Porto Plinius cum de Nautilo paulo ante dixissor ex Aristotele, mox tanquam de altera ivthoi LA eius: nauigeram similitudii aem , inquit, & aliam in Propontide seisam sibi prodidit Mu-- tianus: Concham esse acarii modo carinatam, inflexa puppe prora rostrata: in hanc condi Nauplium, imal Sepiae simile ludendi societate solaeduobus hoc fieri generibus. Tranquillo enim vectorem demissis palmulis ferire ut remis; Si vero flatus inuitem, casdem in vis gubernaculi porrigi, pandiq : Concharum sinus aurae. Huius voluptatem esse, ut i rat, illius ut regat: simulq; eam descendere in duo sensu carentia: nisi sorte tristi tid enim constat omine nauigantium humana calamitas in causa est. Haec Plinius. Pro cuius vitiamis aliquot verbis alia lectio sic habebat: simulq; eam descendere incluso sinu. fluctubausto tertitam visu: id enim ubi constat rumore nauigantium humana calamitas in causa est. Sed priorem ceu clariorem, antiquioremq; probat Massarius. Mihi, sicuti & Z gra- Nauplius . pho Nauplius a Plinio Mutiani verbis descriptus, non alius quam Nautilus proxime ex Pliri a qui. Aristotele ab eo memoratus videtur. Nauplij quidem hoc nomine alius nemo meminit quod sciam, Videtur autem casus rectus esse Nauplius,dc perappositionem dictum a Pli-C nio in hanc condi Nauplium animal Sepiς simile. Nauplium quidem, si recte scribitur,db N, A. iise um aliquis coniecerit, a nomine ναυς & verbo et hoc nauigare, illud nauem signi- .fid ficat. Sed in eo saltem iure a Rondeletio reprehenditur Bellonius, quhd tria Nautili ge- ctu . nera a Philosopho memorari scribit. Robertus Constantinus in supplemento suo linguae Bellonii latinae asserit maris Indici NaupliI carinam multo latiorem esse quam aliorum, ut Vene- erior.
RISTOTELES testam Nautili primi generis, quem hic priuatim describimus, Pediuus testae silinilem esse dicit, cauamq; , nec ita ut ei cohaerere: epius iuxta terra pasci, ideoq; fieri, ut in eam a fluctibus eiiciatur,&testa excussa, vel in terra pereat resim; paruum & facie similem boli taenis . , R 'R Bolitaena autem Polypi species est, Polypiq; genus Nautilum fecit idem .', ' Sς
Philosophus. Oppianus quoq; Nauillum Polypo similem esse scribit
Est quidam curua remissus cretice risiis
Milon, insignem pomosea gloriamu. . 'Exactam nobis Nautili descriptionem reliquit Bellonius.Eius Concha, inquit . tribus ha- ηςil Rij d gmentis constare videtur , carina scilicet & lateribus: cuin tamen una & simplex sit, 'Pμ
quorum latera utrimq; ceu carinae iunctae apparent, ea ut plurimum magnitudine, quam ambe manus amplecti possunt: latitudine autem quantum pollex cum indice comprehem dat. Omnes autem non excedunt crassitudinem membranae pergamenae,striisq; in oblongum ductis ad oras crenis laciniatae sunt, in thrmam rotundam abeuntes: soramen autemper quod Nautilus alitur,atq; cxit de Concha, magnum est. haec fragilis est, lassii coloris. 2 ς' lucida, admodum polita, omnino nautis rotundae essigiem reserens. Nauigat enim per ma P R .ris
269쪽
'autili priin uiri sequa Aristotelis secuti dum Bellonisim & authorem .
270쪽
A ris summa. clarus de imo gurgite, efferri: si testa inversa, ut ficilius ascendere possit, &inani lcapha emulget, atq; ubi inde emerserit, tum Concham inuertit.Caeterum Nautili brachijs interiacet membranula, qualis est inter palinipedum digitos, sed haec magis est tenuis in telis araneae modum. robusta tamen qua etiam aura inspirante velificat. Cinis Citisa quos utrimq; multor habet, pro gubernaculis utitur, atq; ubi metuit,tum Concham prutinus marino humore oppletam demergit. Cauerum Psitaci rostrum habet, suisq; cirris Rostrum, Polypi modograditur, atq; eodem modo acetabulis sorbet. Haec itaq; Bellonius. Nautili. picturam Ioam Fauc erus medicus egregius ex Angliaoliua ad Zoographum dedit, his vobis illepistola adscriptis: Mitto ad te hie picturam cuiusdam pilais ex Testaceorum genere puto Aristatelis Nautam effnquam mihi primum, cum in Italia essem. Caelii od nusdoetor Medicus Bononiensis exhibuit, vir ut humanissimus, ita in exteros admodum hospitalis:postea vero hie in Anglia ipsum piscem vidi,quemyro loci ac temporis opportun itate pingendum curavi. Testam habet externa parte ex susca ru sescentem: internam vero partem ita nitentem,& splendense, ut cum Vnionibus preciosissimis de coloris amς uitate eertare posset. Multa quoque habet in ipia testae cari na tabulata eodem colore m-B tenua. Velum constat expellicula tenuissima. ab utroque latere demissae ca nea' suiu & molle ut Polyporum cirri, reliqua corporis pars consus ierat di indisere ut reliquorum Testaceorum generum. Jςc paucontrus, Anglicum huius pilaeis nonici igno- raro se confessus. Sed haec raue ericla scriptio ad secundum Nautili genus recinis aptari potetit. Testam Nautili Bellonius iundem cum ea quam Rondeletius, 'inliit,& cOditum n ea Polypum extantibus cirris omnibus, multo proportione longioribus, nempe triplo& amplius quam Rondeletius pingit: ita ut terni eorum utrinque crispati demittantur,biis Di in obliquum erigantur, nulla intermedia membrana. Eam enim veli loco ad planam e star extremitatem siue, proram) erexit. Oppianus binos pedes erigi ait, interque eos tonuem membranam veli instar binos vero utrinque demitti gubernaculis Mηκεωι similes. Sed Bellonii icon. & quam ex Anglia Zoographus accepit, necnon& mea lernos utrinq; demittit. Videmur autem remis, non gubernaculo, comparandiij. Plinius solus cauda pansiriti, media ut gubernaculo hunc piscem uti Eribit, nescio quam recie . quaesiim pars caudae nomine in Polypo appellari possit,& extra testam emittisnon video.
Ne gmeratione inerementoque huius pistis nihil adhuc exploratum ha
buit Aristoteles: non aurumat tamen hunc ex cinitu gigni, sed ut c aeteras Conchas prouenire, neque vero an Concha solutus vivere possit Nautiatus. Rondeletius secundum Nautili genua sponte nasci. ut taeteras Con '' chas cum dixisset,addit: De Nautilo tyramo nempe genereὶ idem sentio, etiamsi id sibi non exploratum esse seripserit Aristateles. Cirris Polypi modo gradi tur,&eOdCM modo acetabulis isrbet.
RISTOTELES mu minus eleganter quam iucunde Nautili Poly--i-pi, nauigationem depinvit hoc tere modo. Est Nautilus quoque Poly
pus & natura & actione mirabili auigat enim per maris summa elatus. Ex imo gurgite effert se testa inuerta, ut ascendat lacilius, & mant scapha M. b . . nauiget. Cum vero emerserit, Concham conuertit. Brachia membrana M.tan pia
congenita connexa lunti quemadmodum palmipedu m auium digiti: sed mipedum haec erassior est & densior: illa longe tenuior aranearum telis similis: hac vi vclo lpirante Ruium I aura brachijs ut gubernaculis uti tun ἀντὶ --ου μεῖν ---- ντα--Θ . Gaza vertiti Cirros pro gubernaculis utroque demittit latere. Si quid metuerit, testam protinus mari replat,atque ita demergi GDe eadem natandi peritia Aelianus,Nautilus, inquit, e moere Polyporum Coctia una preditus est,is cum ex ima maris lede ad summa aquam effertur, inuertit& mutat Concitam deorsum veris, uinubausta aqua rursus demergatum ubi vero ad summam aequoris peruenit, & mre ab aduersa tempestate conquiestit.
supinam Conchain v πια Hac enim tanquam scapha nauigatione strum& duo ego tria potius