Nicolai BurgundI ... Historia Belgica, ab anno 1558

111쪽

tium ex difflcili reddatur impos ibile ; simul ne

emungant, aut deglubant populum Inqiustores. 2ante omnia remedium adhibeant his,quaesine periculo religionis, aut detrimento rei publica torri non possunt.persuasiumque omnibus reddant e non quaesisased quae Christisint quaerere. in hocpotissmum

intenti ut a Belgio contagIonem arceant.

Inquisitores eorumque mini Π , sipendium a Caesare accipiant. Impenses capturae ct carceris praestabunt iudiccs, qui maUum reo infecerint, quas rationibus Caesaris imputent. εPhilippus Rex iri Cal. Decemb. III LU, si cui ante diximus, imperium adeptus, haec parentis lui prie scripta diplomate corroboravit,& sub titulo nominis sui tulit ad populum.Sed medio tempore alia,atque alia edicta. gliscentibus indies novis sceleribus, quibus sequentes leges obviam ibant. Primae ille Anno MI Ixxv Iultra mulctam nihil inflixerant. quas An. Mox XIX transgredi capitale fuit. Mox MDxx XI.

rie auctas : dein MIIxLv I intensas ; atque MI IXLIX interpretatas, ad ultimum CSsar m. Calend. M i M L in unum Omnes corpuS contraxit, &hanc tabulam populo proposuit. Libros Id ιrtι ni Lutheri, Ioannis Oecolampa-ι , Utrici MO ghii, Martini Buceri, Ioanni Calvini, editioneste ab universitate Loraniensi pro scripta ,ne vulgato, ne distrahito, neve legito. Fanno

112쪽

Io2 Nico LAI BURGUNDIsas, seprobrosias in religionem imagines ne sngito. fctas ne retineto , ne distrabito. μιras imagines ne vio-uto, secretos coetus ne agitato. a conciliabulis, is conventiculis abstineto. Extra theologos ib universitate admissos,descripturarum sensu sermonem, controνπ-samque nemo misitato. Proserendi, di serendi, concionandi illicita jus non esto. uuisicinsaxit,perduel- llis esto. ex die criminis intefabilis esto. alienandi facultatem ne habeto. Poenarum gradus fiunto. paenitentia ducti,si viri, gladio plectuntor. Demina in terram ripae defodiunior.contumaces igne cremanior. bona universorum in mum redigμηtor Dpmumsciens ne aperιro fictarus. νιctum , O a- lmictum ne administrato.ad Inquisitores vel magistratus deserto.quod se quis egrum rerempraescriptum emcesserit,noxiapar cateris esto. Oui imprudens lursim contraxerit, ct innocenter habitam legitime maledixerit , de religionesermo nevis aserit, relapsim habetor.

sui si isticionibus diffamaris hars maledixerit,

silit ex ea causapoenas dederit ; amplexus illicita, es in edictg non peccarerit, relapses habetor. Relapsi ultimo supplicio, cum publicatione bonorum puniuntori Sustecti pel ad paenitentiam admisit, ad magistratus, dignitates, ficianea simuntor. Peregrini ad incolatum me testimonio parochi ne tamittuntorsu stecti habentor, in jus rapiuntor. Patroni o magistratus territoriorum, flagitia ad uici judice fetrantia animose pindicanto. alio-

113쪽

quia imperio o jurisdictione priuantor; arbitrariam

Inquisitoribus cum injus vocant,aut ιn vincula du-cuat subsidiosiunio ad persequenda ea,qua ad Inquisitionem stemn concurrere velint admittuntor. Pr curatoressifici negligentibus, ct dissimulantibus dicam scribunto. Archiepiscopi episcopi,archidiaconi, abbates redati, capitula,vicarit,inficialas,Pontificii judices,atque I quisitores insacerdotes haretisos iudicia exercento. Ad perpetuos carceres damnati,vel ad palinodiam admisii ,s praeterea in edicta deliquerint, seditiosius egerint, aliudire turbulentum peccastitat, magistra publicationem bonorum persequunto. Hareticum ad Inqui Pores, episcopos, ni parochos deserto. tra gressorum edictorum ad magistratin. qui celarerit autor habetor,poena Pinricator. Delator dimidium bonorum convicti auferto; ita tamen, si ultra centum libras Flandricus in bonis non habuerit.eorum qua amplius centum in bonis fuerint, dimidium percipito. iuui contiliabula, ct comenticula indicaFit particeps fuerit,impunitatem ejus rei habeto si non fuerit, dimidium bonorum centenarii,decimamve eorum, qui

centenario ma ores erunt, auferto. . .

Iudices provinciales de his delictis cognosiunto. magistratin municipales si pravenerint, iudicium exercento. bona tamenprincipati co addicunto , deductis ivlpensis.salvo tamejure XII.Cal.Decemb. MI XLIX. ν allis praescripto.

114쪽

Io NIco LAI BvRGUNDI P vi legum arbitrari, vel mitigare fas noueso. quifaxit, dignitate, o vicio privator. ad magistrarus, ct honores inhabilis esto. poenam arbitrariam

incurrito.

Fugitivi, ct contumaces pro convictis habento . qui profugitivis Imperatori supplicaverit, ad publica munera , ad honores , ad postulandum indignus

esto. t Artem ypographied ne venia ne exerceto. nihil sine facultate ordinarii pinis committito. Qui stremfaxit, ct illicita impresserit, poena flectariorum plectitor: si licita ei exilium, ct quinquaginta libra

poenasiunto. domini pro familia tenenior. famuli ex- . tra vicinam heri ne imprimunto. 'Facultatem imprimendi, nisi boni nominis, nemo cisuram. nomen, ct domicilium smul se compendi um diplomatis libellis praefigito. Ante distractionem librorum, ordinariis aut Picariis exemplar transimittito. secus, arbitraria poena plectitor. Bibliopolaesine facultate 'nesiunto. libro rum non privilegia forum questum ne sariunto. Editiones extra provinciam excusis ante censiuram ordinarit, aut vicarit ne prosimunto. alioquins illicita distraxerint capitale esto. s licita xx. Caroli parra sunto. Boni nominis bibliopola siunto. in hasce legesIuran, to. extra civitates ne habitanto , neve distrahun-ro. inpentarium licitoram, ct illicitorum librorum in

oscina impetrato. Oui facultatem impetrarerat,Juramentum praestato, nihil extra provin iam, citra censeram e

115쪽

HIs T. BELG. LIB. II. Iosscina habento,uel centum Carolis mulctantor. Μagistratus municipales, cum eruditioribus bis quotannis vicinam scrutantor. bibliopola ma ratibuι Q-cinas aperiunto. praeter bibliopolas nemo venundato. Ludum litterarium sine venia magistratus oeparochi, vel eorum quibus .ecproruicia mandata est nemo aperito noxa XII. Carolisiunto. ιteranti , poena.

dupli, cum exilio. boni πminis professores sunto. . libros ab unipestate Iovaniensi praescriptos juventutip egunto. Harum legum atrima auctoritas esto. ac ne in obli vioneri veniant; singulis trimestribus publicanior. magistratin, omoerint decem Carolos sisto praestanto. secunda culpa duplo plectitor. tertia poenis legum

tenetor.

Ac ne rum quidem omissum , quin multa,& diversa Antverpienses quererentur. TerrQbat illos praecipue quod cum inquinatis hominibus miscere hospitium , & inire commercia vetabantur. Igitur Caesar VII Cal. Octob. Mio L. leges suas ad ultimum interpretatus,haereticos in fraudem legum tantum, alienandi jus non habere edixit; advenasque

passim hospitio suscipi posse, si nibit irreligio-

1his,aut seditiosius dixerint, egerintve. Sic tandem ei rei pacem pararit , quoad sequenStemporum malignitas, rursus in edicta coise

surgeret. , . .

Ergo ut istuc redeam , unde me necessitas

paullo longiusabduxit ; posteaquam litterae G Regiae,

116쪽

gari in lontes poenae revocari coeptae; immane , quantam feralis illa vox excitaverit fa- cem. non iam solum territa plebes seditiosius fremere: sed & omnis factio nobilium. totas que provincias murmur & insania pervadere, hoc non esse regnum exercere , sed tyrannidem,cum alijs mortem,alijs exilium,omnibus metum praetextu Violatae religionis intentet

Rex Philippus; ut singulorum bonis re Vera inhiet. non se adeo stolidos, ut ignorent,quae sint ossicia principis,quae populi. debere se obsequium,caetera liberos solutosque. Proinde si

pergeret ille tentare, quae extrema sunt in servitute,inventurum qui armata opponent cor

pora sua, bello honestius,quam lictorum manibus perituros. Haec & ejusmodi per cuneos, ac conventus promiscue iactabantur. Nam plerique re vera credebant Hispanicae Inquisitionis adferri initium. Eodem tempore Maria Portugalica Regis filio genita,in Belgium venit. Alexandro Farnesio Gubernatricis filio paullo ante desponsa; &ad eandem accersendam comes Manssiveldius una cum familia in Portugaliam concesserat. Nuptiarum dies pro magnitudine fortunae apparatibus insignis, multos morta les exciverat. Nam & pater o ctavi us magna

Italorum iuvenum manu advenerat. ac ne studio magnificentiae Belgae vincerentur,cultu ad

117쪽

H1 s T. BELG. LIB. II. Io

pompam exacto , hastiles ludos ad invidiam instruxerant. Mensis November erat.in hoc ultima dies S. Andreae sacer , magno honore aurei velleris equitibus colebatur. Quippe Patronum eum majorum pietas huic ordini praescripserat. Cum igitur solita lacrificii solemnia ipsos proceres cum reliqua nobilitate corrogassent in templum Praeses Viglius ordinis Cancellarius pro concione exponere coepit; Splendidissimnm hunc ordinem , haut alia causa coepisse originem, quam ut religionem is conco diam,maxima regni praesidia,Proceres alerent. Rasimo fundamentum reipublica religionem e s. sine illa humanarum rerum. regimensare non posse. tutelam ejus omnibus incumbere ; ac inprimis Principibus piris, ad prodendum in vulgus exemplam. Ceteros mortales Regibus ubisti. Reges autem Ecclesia. nec eam esse aliam quam Romanam, hoc est,Christi Ecclesiam, qua a temporibus apostolorum continua ferae ab nos desiendens , Beatum Andream huic ordini patronum dederit. ndem sicutι memoria traditur,idolissacrificare,sum, Agaeaproconstuli intrepide restondisse,se cottidi pretio simum corpus, sanguinemque domini nostri Iesia Christi aeterno patri in victimam Osferre illam ese veterem haereditatem ecclesia, ab ipse Christo nobis

testamento relictam. multos olim ecclesiam expertam hereticos: neminem tamen hactenus inventum esse,qui in sacrificium confiurgeret,iantiquesacramenti veritatem in quastionem revocaret. Hanc primum atatem

suss

118쪽

Io8b NICO LAI BIRGUNDI Disse commenta illa tot cratore si accessissent studia

Principum , privatis restectibus cuncta novantium. on Reges Anglia, non Germania principes amore ri-rini cultin professiones illas amplexos esse. alios ut li- '. centiae indulgerint voluptWi ι alios, ut lautis cacem cotum patrimoni, implerem aerarium accesiisse huic diseiplinae. Gallorum denique Proceres ambitione flagrantes , auiaque infenses,quo factioni siua vires mamulospotentiam quaererent, pr4buisse e tumultuantibus duces. breviter, si a principibus mutata reli ionis

causiam exigas,haut altam reditur os,quam ut ratio

nibus politicis,adcfusique assectum,pro larva serviret.

Hinc vero laitarn illam cepssse incrementlim. qua a-padnos eo proclivius erui possit, quod intra obstanti- vorum hominum ingenia adhuc ab conderetur Et

hanc pora simum sobsitu em ad Proceres Jectare aurei vellerissacramento ob rictos. ' A plerisque effuso risu excepta est oratio: Interrogantibus ecquas adhuc haberet anile tabulas, qui modo de sancto Andrea vanissima commenta, somniaque recitasset: ex eo hic inserui, ut corrupti seculi mores ἡό-1citarentur. uippe nobilitas in segnitiem torporemque resbluta , nec ut olim intenta' ad martem, pascebat animum pere rinationibus. Ac specie studiorum Gene dam trana siens, dum bonas artos, & civilia invest a re crederetur; pravos ritus, turbidos ue mores In patriam referebat. Hinc pristinorum fa-crorum fastidio laboravit. Numen denique

119쪽

HIs T. BELG. LIB. II. 1O9

contemnere coepit. de quo ad ultimum nihil certi habuit. Circa idem tempus,Svvarteriburgius, Hollius de Westerholtius Bruxellis agebant. Germani principes erant. Sed a sensu majorum abstracti, lacessebant se binde cavillis patientiam Procerum, &si in eum modum incesserentur,ferro se libertatem asserebant ulturos. furiosi turbines ad discutiendum composita, per quorum etiam amicitiam Belgae fidentius sces era audebant. Et mox omnia in turbas

vergere. Provinciarum Gubernatores concordi voce denuntiabant Gubernatrici, non velle se, & si maxime vellent,rmn polle tamen Inquisitoribus administrare subsidium,aut invidiosiss1marum legum exercitium admittere. ita induxisse in animum,si obstinatius perge ret ipsa mandare, quae communi officerent libertati , continuo se magistratu abdicaturos.

Brabantiae ordines apud Provinciale Concilium c Cancellariam ipsi nominant expone- , bant libollo, non esse fas ecclesiasticis in Brabaritia in rementum accipere,aut extra pristina tribunalia in j us vocare.easdem leges sacra- mento Regis sancitas esis , proteriquc, quoties contra solitos mores inferreturInquisitio.

Proinde ut revocaretur mandatum, quo magistratus civitatum Ιnquisitoribus adesse jubebantur, orare. Trepidante consilijs Curia, consultatio ad Gubernatrice rejicitur. Et illa' quidem

120쪽

DO NI cci LAI BURGUNDI quidem attonita,prim b,& ante omnia Inquisitorum Lovaniensium sententiam exploravit. cum illi nescio quid inordinatum prom sissent; Brabanticae Curiae senatores , cum Privata Curia,atque una Proceres in consilium adhibuit. Tres fuere sententiae. Prima Cancellariae. illa obscurior. singulis non satis adhuc audentibus invidiae se offerre. Post apertius iussi agari jussi, Inquisitionem hactenus Brabantis insolitam pronuntiant. edictis, & legibus non inusitato ejusmodi remedio compel'lendos esse haereticos ad ossicium .Privata Curia censebat Brabantos Inquisitioni obnoxios. Sed Proceres statim Cancellariae as sentiebantur : posteriorem sententiam ut duram rigidamque reprehendentes, alteram illam laudabant, tanquam moderatam, ap-ramque tempori; & quod equum esset credere, cum de interpretatione legum quaereretur, leges ipsas tractantibus. Orta ergo est & tertia sententia. Nam cum caeterae curiae hoc amplius decernerent , referendum esse de toto negotio ad Regem a Proceres econtra vociferabantur , Non ese nunc tempus

resticiendi ad tam ferum auxilium. Imo confestim, ine mora pronuntiandum pro legibin patri', in

quarum justitiampluriumsi ragia consentirent. nihil enim ordines arbitraturos, quam negotium ex trahi , ut temporeeraneficat. Et sine mora Gubernatrix Proceribus accessit.cujus imprudentia