Nicolai BurgundI ... Historia Belgica, ab anno 1558

91쪽

H 1 s T. BE L G, L I B. II. 83' ad roganda Concilii Tridentini decreta cogebat Proceres in curiam. Tridentum in Venetiarum finibus , inter montium amplexus, modica planitie ad Athesim accumbit. Tristis scopulis, dc horrida regio. immitibusque damnata frigoribus, sed

amoena aedificiis civitas, Italicis urariis quasi ad asylum seponitur. In hac cecumenicum Conciliunes magna frequentia celebratum; ex loci vocabulo nomen accepit. Nam cum Martinus Lutherus facerdotum odio ferox,

lacesseret passim tranquillitatem ecclesiae: Carolus Caesar in hoc totus incubuit , ut dissidentes Germanias genetrali aliquo Concilio

revocaret ad pacem. Leontem tamen, dc drianum, & Clementem. Plontifices nequicquam sollicitavit. Caeterum gravescentibus indies malis , desideratas diu curas Paulus Tertius salutaribus auspiciis aggressus est. ac

primum Mantuae, deinde Vicentiae, ad extrermum Tridenti conventum indixit. Huic rei nou.alia civitas magis idonea, inter Germanos, Italosque media, ab Hispanis , Galliisque haut procul sejungitur. Sed cum nunc commim inter se bello principes Christiani,nunc aliae, atque aliae causis, & suspiciones, tam sanctum negotium interrumperent rPius Quartus VII. Cal. Febr. M II LXIII. finem imposuit, ejusque publicationem ClaristianisPrincipibus passim comendavit. I rani F a missum

92쪽

Proceribus examina dum traditur. Nec ea res minori acta est certamine. Duae sententiae senatum distrahebant. altera suadebat rogationem, quae ubi mandaretur a Rege sine scelere differri non posset.altera patriarum legum reuerentiam Opponebat. Quo enim animo laturum populum, instituta majorum, privilegia inaudito sibi eripi Θ scribendum ante ad episcopos;scribendum ad provinciaru rectores,ut iis saltem tonsentientibus nova illa d creta ferantur. Et hoc ultimum Gubernatrici non displicuit. statimque misit per provi cias. Responsum est ab episcopis, caeterisque

Tridentinum Concilium publicari ita posse, ut regalibus, privilegiis, jurisdictionibus, in

destis,nominationibus,visitationibus, patronis, pauperumque & ecclesiae bonis non deroget.Hinc inter Proceres magna opinionum circa ipsam promulgationem differentia. alii sub formula; alii sine exceptione faciendam suadebant. Digna res visa de qua consuleretur Rex Philippus. Et ille quidem promulgationem sine exceptione mandavit; caetera se curaturum asstrinans. Itaque Gubernatrix XI.Cal. Iul. uno exemplo scripsit ad archiepiscopos in hanc sententiam. Publicationem Co

cilii Tridentini Rex in se si epit. Irim mihi inis

Ur,int in Belgio quamprimum perficerem. A vobis peto ne tamsalutare disseratis negotium. Si manu militari

93쪽

militari est opus, exigite a rectoritas provinciarum, nisi eligatis a me accipere. sed ne quis privilegiorum,

aut constitutorum, vel alio aliquo praetextu excusati nem obtendat: voluntas Regis e fit, flua cuique jura interi alν atque inpiolata relinquere.Primus omnium archiepiscopus Cameracensis, nec sine contentione vulgavit. Eandem enim regionem necdum contagio late insederat. Post multum demum temporis Mechliniensis aegrius obtinuit. Ultrajectino pertinacius contradictum. Canonici insolitam severitatem. aspernabantur. spernendi morum, & licentiae assileti, cum archiepiscopo crebro intendebant certamen, cujus frugalitatem pro vitiis oderant.Frisiorum civitates misere legatos in Curiam. Opponentibus majorum mores, &constituta, responsum fuit, nihil adferri cur morarentur desiderium Regis, quod caeterae provinciae tam prompte abselverant. Nec eosdem nunc scrupulos sibi primum moveri. . plures provincias idem agitasse : sed manere

jura sua cunctis integra , quoad disquisierit Rex,quid de his fieri placeat.Non movebant

haec sos, obstinatos adversus imperium. multisque contradictionibus auctoritatem Gubernatricis destructam , sequens motus

languentem extinxit.

Caeterum Rex Philippus,episcoporum

theologorum , aliorumque sententiam pridem acceperat. diuque pensatis omnibus, α

β i habito

94쪽

τs Nico L AI BVRGVNDI habito saepius tonsilio , tandem in hunc m

dum rescripsit Gubernatrici. In quo rarum amriculo consistetur religio, ex te accepi. vim legum remittere non convenit. Quis ignorat quin facturus pessimo pu,sico, si crestentibus sceleribus poenas detraxero Z Horum ultione nihil cordi magis habeo. Et judices admoneas officii , fidei committo tua. mep blico exitio signes esse non possimi. Et certe qui tanti mali causam propius quaret, illorum ignavia merito imputet. Nimium mansueti insontes fuere. quod illi misericordiam, ego crudelitatem esse censeo. Proinde squi tibi posthae meti rubosi videbuntur, licet ad me

fribas. Coxero animosores sub imam. Non dee 'unt in iam vasta regιone, qui officium colant, numinumque cultum vindicent. Inquisitionem supervacuam non duco. tolli non pote, nisi ut divinas ut, ct humana jura violentur. Neque ego jam nova incipio. Caesarea majestas quae Jonem eam induxit. utor ergo provisis olim remediis. Cui enim non constat omge instiora exstectanda esse 'urum iter relinqua- mufflagitiis ξ occupandi sunt haeretici, ni quam ab

illis occupemur. Quanto intentius nos agemus, tanto

istis animus futurus est infirmior. Supplicii acerbitas bene vivendi disiiplina est. Primo tim tempore, ν Io ε nabaptistas in vinculis habitos ultimo tradi sup-Ficio. jamdia extinctos esse oportuit. Nec Vmon-dano cum ad me venit fidem dedi fiterim eos me enoxa habiturum. Reserenti quippe sectarios magno gaudio tormenta excipere; videret igitur, restondo, an

'ublice non con utaret, sic o sontibus eripere stiri

95쪽

HI, T. BELG. LIB. II. Sytum. De tatero quod ad eam rem attinet, epificoporum

judicium siquor. Recte illi censent insanabilis esse misericordia haereticorum animos. ita alte contumaciam

perbibere, ut nisi cum anima siuperstitionem exuant Fortius itaque inurendum est aliquid. Folida malitia,solida remedia postulat. In communi pericula o timum sericordide genus est, occidere. Si exempla non admittimus, qui confiusi poterit ne peccetur Inquisitores praeter me intueri neminem volo. Lacessant

scelusfecuri. satis est mihi ,ssicandalum declinaverint Ego ira populi me Osram; locumque inveniam dest

rata victoris. Codicillos episcoporum una re

misit, adjectis ad marginem notis; ut maSis

Cluceret, quae culpanda, quae probanda creat- disset. De curiarum confusione memionem. non fecit. Ducem tamen Arscholanum estiu-lit in concilium status. tenacem religionis,&semulatione familiae Nasioviis pridem infestum noverat; & si pristina recrudescerent odia, securitatem sibi promittebat ex discordia Procerum , raro noxia principibus, quoties ipsi partibus non accesserint. Accepta a Vigilo aetatis excusatione, Carolum Tissenacquium suffecit; prudentiam, bonasque artes in viro secatus. Joachimum Hoperum Tissenacquio substituit. Vbi haec fama manavit in publicum , sum ma populi turbatio fuit. Hispanicae Inquisitionis auspicium litterae Resis mandare fere bantur. Et pridem Inquisitionis nomen in F q. horro-

96쪽

horrorem cesserat, cui atrocissima quaeq; malignitas affinxerat. Criminabantur Proceres

Philippum Regem a Granvellano obsessum;

inter gentem Belgis aemulam, atque infensam. Cogitare serVitutem proVinciarum omnium,&in praeludium ejus Inquisitionem praemittere. Quae cuncta clientes licentius spargebant in populum. Nec crebrior alius sermo per circulos, & convivia, quam, velamentum . quaeri ad perdendam innocentiam. jurissimones, o imperia hominibus concedi, qui non jure, non legibus agerente sed per vana per calumnias, per nebulas siusticionum grassarentur infamilias divitum. ademptum jam cuique commercium fermonis,paratissim- per delatoribus, qui in foro,in conviviis, in domibus, o undique uniusci usque verba, nutumque exciperent. neminem fore in sentem, qui inimicum inveniet 'assurum accusare. tantam nulli potentiam, in quem supercilio se illa auctoritas non arr aret imperium. nihil aficibus concedere , nihil sic tris deferre. O resum Caesarem criminationibus notatum , qwod cum Lutheranis in Germania mitius vixisset. Parari in Germania exercitus, qui inpisium Belgis tribunal per νim stabiliant. Alsensium de Canio,carcerem, Vincesti, compedes Bruxellis intruere. His rebus iter bi moliri ad vertenda priνilegia; ad extorquendam tibertatem , Dominantibus semper i fiam. Mera sine dubio insomnia erant. plebs tamen promiscue crede bat,querebaturque , sine veri, aut falsi dis imine ut quemque metuS, dolors

97쪽

ΗIs T. BELG. LIB. II. 89 dolor , indignatio , conscientia impulerat. Hinc nefariae voces, & turbulenti sermones, qui intra paucorum conscientiam ante occulti,tunc primum soluto metu vagabantur. Libertatem ejusmodi loquendi protervia Pro

cerum aperuerat.

Forte ea tempestate inciderant Montignari nuptiae. Multi ex magnatibus ad solemnia convenerant. Incalescentes mero in Inqui sitionem, & edicta atrociter perorabant; nec maledictis abstinebant in Regem. adeo ut quidam obtestarentur sacramento , ni leges flecteret suas, ab invito se libertatem expetituros. Quae vox ab astantibus excepta,&inde repens in vulgus, nihil modestiae reliquum fecit.Positi ad valvas Procerum palam libelli ,parentes,patroni,protectores no v religionis appellabantur ;&si animus sit pro libertate consurgere,promittebant non defore populum. Quidam etiam mimographorum,& id genus ludicra carmina in sacerdotes, &episcopos spargebant ; simul in Romanum

Pontificem exonerabant virus insanientis ingenij. Nec quidquam eorum latebat Gube naiticem : sed de imperio Regis solicita,a ptimoribus civitatum secreto quaerebat, an supra remedium malitia consisteret. Plerisque omnibus consistere negantibus e Privatum Concilium cum Proceribus in curiam comtraxit, rogatura aurilium. Anceps desiberatio

F ue fuit,

98쪽

so Nicor AI BURGUNDI fuit,hinc Inquisitionis invidiam, inde obsima natum Regis imperium reputantibus. Sententia Uighj litterarum regiarum publicationem differendam ess e ferebat ; quo in statu

respublica esset ostendens. importuniora remedia illa pristinis malis. Monendos potius Inquisitores, ne judicia, quae in haeresim hin. bent,ultra talium intendant,vel ad aliena traducant deli sta,. sine duritie potestatem ex-

eiceant.Huic mox consilio Auriacum adversarium expertus est. Liquidum Regis imperi um sine contumaciae stetere protrahi non posise . interim rem esse altam,plenamque periculi. quomodo tamen excusaturos , quod tot

protelationibus deliberat m ejus voluntatem frustrarentur ρ Agedum, inquit Viglius, ego totam Regis iram in me suscipio. servata reipublicae tranquillitas nos absolvet. Et videbatur Gubernatrix inclinatura in hanc sententiam ; cum Auriacus irato similis , intonare coepit ; perfectum hactenus , ne quid am- lilius a se desideraretur. nihil litteris, nihilegationibus profectum. quid ergo exspectarent ρ nisi parere omnino nollent Regi, ut omnem ipsi invidiam in Proceres reij cerent. Ineerta consilii Gubernatrix, atque huc, illuc ex cujusque sententia fluctuans, accessit tandem tristiora siradentibus. quanquan irati populi insaniam & impendentia pericula satis prospiceret: omnem tamen fiduciam in

99쪽

HI s T. BELG. LIη. ΙΙ.n proceribus reponebat. Sed illi econtra maturabant exitium publicum. ut funestus rerum exitus probaret,consilium quod ipsi trisdidissent Regi,fuisse optimum. Laetus ergo Auriacus,atque renidens , proxime sibi ais- denti susurravit inaurem , Visuros se propediem ingentem trag* diam. Sed locus admonet,ut de initijs,N progressu Inquisitionis pauca disseram ; quibusque causis ad hanc legum acerbitatem perventum sit. Hispania a Romanis subacta , frigente

Initiam

onis.

Gunthario ducibus trajecere inAfricam. Gotti vero tanquam non sibi, sed Hispanis ipsis vicissent, pristinis incolis coadunantur, &ex varijs gentibus unum veluti corpus, & Christianum populum constituunt. Post multum temporis Rodericus Rex nobilissimae filiae stuprum intulit. Julianus comes puellae pa ter,in ultionem sceleris Alanos, Vandalosque rursus accersit in Hispaniam. Qui permixtis sibi Iudaeis, ac Saracenis , ingentique Varia rum gentium colluvie, opposita Africae littora populis inundant. Hispanos congredi ausos, vari, cladibus afficiunt. Postrem o ad internecionem caesos ,-in Asturiae compulsos saltus, pro victis relinquunt. Inde Bar

bari jam securi , & sibi quisque regnum

occum

jam imperio, Alanis, Vandalisque Gallia pulsis refugium dedit. Quos cum & illic Gottorum arma persequerentur , Genserico,dc

100쪽

sx Nrco L A I B VRGV Nn Ioccupantes,in diversa distrahuntur imperia. sed nec infelicis exercitus reliquiae in horridis

suis montibus diu quievere. Pelagium que dam regio ortum sanguine,ducem assiimunt. Cusius fiducia cum Barbaris conferre manus ausi,&interdum victores, subegere primum

finitimos. deinde alium post alium Regem ag- lgressi,dum cum singulis pugnant, magnorum incrementorum fundamenta collocane. Sed nihil adhuc quam sceptrum victis ademerant; tributo contenti , quod capitatim pendere silebant barbari. Caeterum Christianis cum Saraceno non satis conveniebat, crebras iras exercentibus discordia religionis. Et barbari fere potentiores erant , quam ut timeri non possent. Itaque Ferdinandus,& Isabella semel & in perpetuum securitati considere volentes dimittunt per regna praecones qui juberent omnes excedere regno , aut Christiano ritu imbui. Plures Mauri pene octo jam seculis Hispaniae incubantes, redditi sunt Africae suae. multos tamen natalis soli dulcedo retinuit. Qui ne simulata religione inter Christianos profani viverent, Ferdinandus atrocibus deterruit legibus, dc ad eosidem persequendos Inquisitores instituit. Sed ut potestatem illam sanctiorem efficeret,Dominicanar familiae peculiarem fecit. non habentibus tribunal erexit.leges,& caeremonias in eam rem utiliter reperit . & ad terrorem

omnia