Nicolai BurgundI ... Historia Belgica, ab anno 1558

161쪽

HIs T. BELO. LIB. III. IIIaceipiebant, quam si legum fraena resol visset. Quaedam ProcuratorGeneralis Flandriae,qudidam Audenburgenses conventicula dissipa

Vere, &trecentorum aureorum praemio ex

culti sunt. Sed ad plectendum vires deerant. auctoritate Gubernatricisin risum versa quae inter contumaces, metuque solutos, Omne decus majestatisamiserat. Ne tamen ipsa cimni vere videretur flagitiis, atroci edicto in conciones detonuit. Ministris, receptatori busque mortem indixit. inermes auditores arbitraria poenae armatos autem exilio plecti jussit. Ministrum comprehendentibus trecentorum aureorum mercedem constituit. Sed nun

quam magis patuit quam sit vanum sine viribus imperium. Miserabilis reipublicae, miserabilior facies. Vrbes , pagos, tantum que non totas provincias sectarii insed rant. Novisque legibus nihil amplius prosectum, quam ut constaret impares eas esse flagitiis. Duae sententiae Gubernatricem destinebant. Alii conscribendum censebant exercitum. mperandum pluribus videbatur.Nam si moderatio legum mature succederet, cuncta ad pacem sponte reditura. Igitur legati stimula ut ad iter. Sed fortuna in omnibus maligna remoram injecit. Bergetas in area curiae inter ludentes obambulans , palm lae ictu in crure percussus est. Quo H

162쪽

rv Ny e o L A et B V R a V N D Idam superstitio hoc ipsum in deterius omen accepit. Ille interim nihil deterritus, vulnere

tamen retardabatur. Et Montignaeus ut sine comite praecederet .vxorari vix poterat.Int

rim Praetori Flandriae trecenti quinquaginta pedites rursus adjecti. In quatuo mina dividere copias, atque in divetia jubetur comtendere. Sed nullum jam praesidium sat iur-mum videbatur adversus furentem multit dinem. Pleriique etiam se unam tentantibus , haut pro ere cesserat. Ergo undique atrocta nunciis Zeelaudos , Aldenardenses, Valencenenses, Tomacenses, α Αntve tenses illicitis coetibus amplius resistam non possise. Gubernatrix tot si malis confusa, adhibitis in consilium Proceri β rurius quaerebat , in efferatae audaciae opponeret armatori Auriacus, Hornanus,&qui praeterea ejusdem factionis erant, nihildum movendum censebant. nisi amaret classicum dare, ad cujus ει pitum insani, urbes, pagos, & monasteria dimperent, atque inde deficerent 'ad Gallos; accersitisque in provincias peregrinis exercitibus, excidio patriae efficerent, quod viribus suis nequirent consequi. Roganti, quid igitur facto opus p vox eorum fuit, postulatis leg torum assentiretur Rex Philippus, exarmat ros ipsos protenus licentiam populi, pacemque reddituros proVincijs. caeteroqui pro Inquisitione & edictis arma non sumpturos. . - Vistius

163쪽

His BELG. . LIB. III. V lius facile quid vellent intellexit. stimulisque irae sensim concedens ; Uidere si dixit, sienter, uolenterque rempubbcam destitui. quid enim de In u mine , ct edictis tantopere is solicitarentur P permitterent hoc Regi, er suum p. que inpleret officium. Vellent ne ergo 'inei

si dare leges vel per immodessam extorquere, ut vel inwtus concedat in eorum lubid nem' Memini se debere, totam hanc tragoedam, ab in tempestiva pristipalium litterarum publicatisne

initium, causeamque ducere. miud rei Proceres re

luctantib- ι auctore uerint. Si gladio asserisi

remias tosit , uterentur occasione. Reddendam

sibi ranonem praeter sic , , ni praecipitata

cransiba mature corrigerent quod in illorum essepotestate , etiam ex propria confessonesi acciapere. uuos enim justin. arma opposituros, quamq-tro Hi praepositi, mandatum Gubernatricis acciperena 8 Multa qua pertimesterent in me-ι- cessura. Populum mulli impetu ferri. Terrorem circumfusi exercitus λων tela excussurum emanιbus. Seiunonis princi a formidolosiora esse, quam remedia . Gasiorum auxilia nullos fa- Manlius stondere , quam quorum interesset ea venιre. Uuis autem promittet non aliquando deinde Fueressura, ad turbandum flatum quaqua ratione eompositum ; si Beuas contra. ignavo sexerint'Arma armis retunderent.Levia adhuς

164쪽

Ni eo t AI BVRGV Nur' apparatu audivisse . An Inquisitionem , Oedicta extremum putarent , quod posulaturi

i rebctum; pr quam clibertatem religionis adeptus fuerit .ad quem scopum duntaxat collinea stet tanta licentia. His auditisProceres pejus accensi sunt. Non temperavit irae Hornanus,cujus satis potens non erat. Flagrantique eum intuens vultu ; Vos ergo, inquit, Vimi tibi vi-rimur, qui iraripopuli ιnsaniam in tumultus ave

rimus ' quid tae sibi vult oratis ρ Litteras Regi i publicari sua in ; quia princeps fuserat. Mandatis qus morem gerere of ν nonisi fuit,

cuius tu tam intemperanter raraonem exigis. Si non paruissemus, tunc merito sceleris nos arguere poteras. nunc quia paruimus , cur nobis invia

diam facisp urare eadem opera non culpa Regem quod litteris miseritὸ ille issicere licet, hujus culpae auctor fuit. Si inteluere vellet, multum nobis deberet. eo enim scire inciperet,quamst obde Hidanorum consiliis totuε adhaereat. Haec tιλ

gens Vigii, ante omnes culpand uerat. mo a-tius litteras composivit. Ego totam culpam transfero in illos homines , qui haut abier Aestu, quam

Mediolanensibis, Sicub ue, ct 2 eapobtanis dominari praesemunt, Satis video, quod vestrorum ingratiis hirsemus. Vt nempe stranuel xi asecure oecupetis rempublicam, eg Heanis possidendam per manus tradatis. Plura dicturus erat, & fortasse atrociora prsteritis. Sed ex Omni

165쪽

Hi s T. B AL G. LIB. II I. In omni parte oriebatur stemitus, ardentibus Procerum animis,passimque Viglium contu melsis, & invidia onerantibus. Nihil ergo incommune consulebatur. cum Gubernatrix ad tot clamores perplexa , curia excessit, senatum dimittens, mollique Uermone adhortans ad concordiam.

Dicant alii quidquid volent , mihi semia

per tumultuum horum causa fuisse videtatur, ambitio is & invidia Procerum, per tot trophaea pro nobilitate sua magnos spiritus gerentium. Primo quidem Granuella num provincijs extrusere, tanquam principalibus illudentem curis, Proceresque calcantem recenti potentia. Cujus abscessu gubernaculi viribus ad illos transatis ; cum nec Rex in omnibus libidini eorum morem gereret, & hi econtra deterreri illum potistamum arbitrarentur Hispanorum consilior hoc ipsum maxime indign/bantur, aliquos esse , qui possent contradicere. Hinc ad omnia principi distordes, irati, & contum Dces. atque ut optimum videretur consilium quod attulissent ipsi; durabant in exitium reia publicas; &hanc perire malebant, quam mutare sententiam. Mehercuic vero, nihil ego populari invidiae non attribuo. Novis tame epiccopalibus, & Inquisitioni, & edictis, quibus

tu maxime irascebantur, cuncta non imputo.

Altiores causet stimulabant Proceres in facinus.

166쪽

MIc o LAI BURGvND I Furor, & ambitus caecos obsederat. De caetero Inquisitionis, edictorumque larvas palam assumpserant, ut sub honesto titulo litarent invidiae suae,&publicae utilitatis speciem aemu lationi praeferrent. Quas non videt, repentem tumultuantium insaniam potuisse comprimi ferro, si extitisset qui gladium educeret 8 Nullo postea negotio sectarii concessere victo riam. Vnius civitatis deditione cervices sub didere. Proceribus itaque non constabat fides. Haec est causa sequentium malorum. Acut propius radicem attingam, profunda pax luxuriam pepererat; quam superbia, contemptusque numinis excepit. Haec inquam vitia perdidere rempublicam. & super omnia divina providentia; quae ubi scelera nostra ulcisci, fortunamque mutare constituit,prudentiam adimit, ac consilia corrumpit.. Caeterum nihil eorum quae in Belgio agitarentur Rex ignorabat sed in adventum te gatorum remedium distulerat. Cunctabun dus ingenio, & semper exequi differens. con- .silium , quod tarde sumpserat. cum interim ubi principiis non occurreret, publica mala progrederentur in pejus, & tunc post res con-1ilia adserrentur. Regionem omnem tres distraxerant sectae.

In Flandria, proximisque Galliae Calvinistae

praecellebant. vicina Germanis invaserant

i Corale

167쪽

II s T. B c. LIB. III.' is baptista. Univeris faeces Αniversam in iaderant. Inter Flandros ero, finitimosque Gallis, Aldenardenses, Poperingenses, Tor

nacentes, & Valencenenses eminebant. Reli .

quaecivitates, quamvis & ipse superstitioni ibus conlaetis: tamen consensu bonorum superabantur. - In his vero malorum numerus

excreverat. '.:

Αldenaria popularibus ingeniis urbs est procax. Theatralislicentia sacrae Scripturaele-etionem ciuibus pmmiscue indulserat. Qu bus se opinionum novitashaut aegre insinuavit; natura sua blanda, &pellax animorum nullo litterarum studio mitigatorum. Totam mox plebem, positasque circum gentes, velut incendium quoddam ea pestis corripuit. Tompentibus per iniquitatem temporum legibus,& Ministrisia imponendum acribus, perspecies virtutibus similas. Hactenus professio nem suam tenebris absconderant. Vbi ver sonjuratorum factio domuisse crearetvisceleris ultionem: audacia modestiae impatiens, pedetentim erigere superciliumcoepit.Donec ad ultimumCal.Iul.isi apertum p rumperet. Iter est ad Gandavum, in vicum Rodium ducens. Haut procul porta in patentissimam planitiem extenditur. Huc Ioannes Wingene, turbulenti vir ingenii a conjuratis inflammatus,infandam multitudinem Rotnaco, ΑΙ- de nardaque deduxerat. Habebat in comitatu

168쪽

Ministrum, Hermannum Strichetium, haud

absurdum corporis habitu, ingenio vamam,di . tumidum, Vultu arroganti, facundia praeciapuum , aur*que popularis captatorem; dimnum plapei qui non degeneraret a majorumc'remonus, nili egregias naturae dotes turn bidissimis moribus corrupisset ut postea

dicemus. Fuit hic S lae in Trantissani

genitus , parentibus ultimae: sortis. Inde autem legibus pulsus , famam quam Per modestiam professionis is fuit enim mo nacssus oonsequi non putorat, sacrorum novitatibus Aldenardae solicitae e coepit. Primusque omnium ad pisIi h conciones multitudinem provocarido Insolitares erat . Ruebatque ex proximis civitatibus, atque vicis, & undique populus, cognoscendi a--idus, & tum maxime, quia prohibebatur. Nec solum quibus corrupta ndes emi; sed, plerosque etiam innoxios curiositas attraxe- irae. Numerum re vix ausim. Septem cimillia interfuisse tra ni Md io tam conrfusa multitudinω -- Quin iniri potuisse credidcri mihi , tiam temere asseve

raverim Iudiciumscriptorum sequor,quando aster de verit te non constat. Ergo omnes ad sermone erexerant aures, Quidquid sere sipa th septis claudeb*tur, multitudo impleverat. ἰCornelius Croesenius Genlbrumosis prςt uti non dubitavit, quin primo impetu cocio proteri. .

169쪽

NIs T. BELG. LIB. III. Issteri posset. Itaque rem ausus ingentem, contemptim in eos concitat equum, altera manu strictum tenens gladium, altera selopo armatus. Per cuneos populi receptus. ad comprehendendum Ministrum deferebatur. Sed hic tumultu audito in proximam se proripuerat silvam. satis gnarus unum se potissimum peti. Multitudini fere arma deerant, & statim furor invenit. Denso saxorum nimbo aerem condidit. Crotaenium eminus , cominus petebant tot jactus. & ille ad omnes ictus expositus, plura jam vulnera capite exceperat. Cum non furibundus ut ante; sed surplex, ac fugam circumspectans , projecit arma , & praesenti morti non perstinctorie castigatus, se subtraxit. Hinc sectarijs fiducia

crevit . & quia auspicia prospere cesserant, alacriori animo X. Calend. August. solemnia repetunt. Ingens compitum , sive pascuum erat. Eaut procul Gandavo Persellina expositum porta. Alosium S. Petri vulgo dicitur. Ibi vehiculis inter se junctis, castrorum speciem secerant. Mittas omnes,igiles insederat. alij hastam , alij securim,multi iclopum habebant. In principijs stabant bibliopolae . illicitos libellos accepto pretio distribuentes intrantibus. Dispositi per viam, qui ignaros deducerentin ut quemque casus obtulerat,invia tabant ad sacru.Sublime in medio compiti ex

altaverant suggest, subitarijs asseribus instar

scenae

170쪽

scenae currui impositis.In hunc sublatus Minister Hermannus, quae ad superstitionem pertinerent clata voce docebat. Ingens agmen sti paverat latera. Quos nullo jam metu sua quemque libido attraxerat. Concione peracta , virorum feminarumque cantus oritur, suo moro identidem carmen sonantium. Post quae petui aquam inserunt , quam e proximo hauserant flumine, & oblatum infantem, non ritibus, non caeremonijs majorum adhibitis; sed ut erat in profana veste Minister babligat. Magna pars civium Gandavensum excesserat portis, quos fere omnes postea Albanus conquisitos, aut morte aut exilio mulctavit. Biduum ibi superstitionibus datum. Inde vero Deinsam movere, tertio sere lapide recedentem a compito. Post Eeckloam, & in Brugarum confinia; hinc alio, 'atque alio transeuntes, totam Flandriam orientalem concionabundi peragrabantur. . Iisdem diebus Magiser Petrus Dathenus Poperingenses in regione Flandriae occidentali majori furore compleverat. Fuerat ille ejusdem civitatis quondam monachus. Rejectoque cucullo defecerat ad Palatinum. quo fere ca tempestate perfugere consueverant delira ingenia,& foeda omnia. Mox factionum atrocitate tranquillitatem provinciarum libante , POperingam redijt, & inter scctarios principatum facile obtinuit,facundia pollens, quam