Nicolai BurgundI ... Historia Belgica, ab anno 1558

71쪽

HI s T. BELG. LIB. II. o

magna cum indignatione ecclesiastici status, cujus haec prima injuria noscitabatur. Praeses Viglius iratior fremebat,quod inutili novatisone majestatem religionis proij cerent. Saed consilia ejus suspecta erant. quasi idem timeret,qui idem esse coeperat, hoc est, Praeposituram Bavonianam adeptus fuerat, lato imperio, titulisque amictam. Itaque in tanta morum veςordia, nihil f cilius erat,quam haeresim perrumpere. cum languerent judicia,non lex,non metus concialiabula retineret Inquisitorum severitas, ante arIOgans, atque implacabilis, in fastidium, risiimque venerat. doctis reis,spiritum

quem supplicio debebant, favore, ambitu, & ad ultimum pecunia redimere. Pro quibus Auriacus, & Hornanus non raro intercedebant. innixus uperque uxorum conscie

tiae ; quas tu Germania genitas,ac Lutheranis imbutas sacris , patrius riciis non deseruerat. Plerisque mirantibus, & inter arcana imperi numerantibus, ne matrimonijs aliarum gentium , aut rituum , purpurati miscerentur. Qua in re quoque ab initio adversarium A riacus Cranvellanum habuerat: nempe vaticinantem,quod aliquando potentia assinium,. ad impotentiam abuteretur. Henricus Brede-

rodius, & Florentius Pallantius Culenburgi comes subinde etiam damnatis aderant; & si possent,supplicio eximebaut. audaces & turbulenti

72쪽

Nico LAI BVRGVNDI bulenti homines.ac tunc quidem uxoram auspicijs ad alios ritus transgressi, metuebant legum vindictam. Nam quantum in se liceret, multorum exitus,paupertas , exilia ostenderant. Hinc sermo,&initium coepit de mitigandis legibus.Quq res exinde perpetuis contentionibus agitata fuit: donec religioni, M reipublicae,nec minus diverso tempore , suis quoque auctoribus exitium attulerit. Non deerant qui aperte jam dicerent,haut aliud i peresse remessium in corrupto,di ad discordias Vergente populo; quam si contagio mollius haberetur, & lentus usu pervicaciam fingeret,quam ignis, ferrumque debellare non poterat. Sine dubio malitia creverat. ita tameut no dc multi sapplicijs absumeretur,ac maxime quorum promptitudo flagitii miserico

diam excesserat. At hi contumaces adversus tormenta, nulliusque sceleris extra novitatem Comperti, tanquam innocentes perire vide bantur. unde miseratio in vulgum ,quasi non

utilitate publica ; sed in sevitiam legum ultricibus flammis sanguinem profunderent. Ant- Veliae vero,& tumultus exortus est. levis,&modicus ; qui tamen intra minas non consisteret. Christosterum S metium ex Carmeli tarum ordine ad sectariorum ministeria transegressum,leges ad ignem protraxerant. Fanatiaca multitudo ad spectaculum collecta, primo ut in turba, licentius fremere ; psalmis & blas pli

73쪽

Ηr s T. BELG LIB. It 6 sphemiis insultare, ferociusque agere. Iamque quod in ejusmodi audacia ultimum esse solet,

faxis , fustibusque erumpens , praesenti, metu mortis lictorem exterruit. Ac ille reum rerum

capitalium transegit ferro, firgaque se furentibus eripuit. Sed ne tunc vesania stetit, post quam desiisset esse pro quo certaret. irruptione in curiam facta, ultionem quam alictore non poterat, a judice excgit. Magistratus Aiaxo pellitur. armati per urbem Vagabantur. &egentissimus quisque ex plebe circumspecta re direptionis initium, sceleratum prorsus spectaculum. clausae toto biduo officinae, formam captae urbis faciebant. Neque haec

seditio Proceribus displicuit. Leges in fastidium venerant. quas, ut magis invisas populo redderent ; Hispanicae Inquisitionis cogno mentum indiderant. Nec minus interim de temperamento frequens inter se consilium habebant. & jam Gubernatricis animum explorare coeperant. Sed privata curia ex adverso nitebatur. hactenus fana, constans, in nocentia , & sanctitate morum eximia. Hujus auctoritas in leges plurimum valebat. &proinde hac incolumi sperare Proceres mutationem non poterant. Ludovicus. Nasso-vius suaserat Auriaco fratri, ut homines ali- . quot suae factionis Privatae insereret curiae, &adversariorum vires accideret. Et eundem

Nassovium in Belgio versatum ad concitan-

74쪽

, Nico LAI BURGUNDIdas discordias, post ipsas discordias demum

sensimus. fax, & turbo sui iaculi. sine lare, sine bonis, sine familia, omnem spem, fortunam, consilium in turbidis habebat. Se etariorum partes in GalIta amplexus, bonorum suspicionem in Belgio non evasit: tanquam & hic seditionis semina sereret, ut semper esset, si bellum condicionibus in Gallia poneretur , ubi inter armatos vivere

Franciscus Balduinus, magna studiorum s nia celebrabantur. Et Cassandrum quidem Hornanus, Ludovicus Nassovius Balduinum in arbitros religionis obtulerant. simul utrumq; excivere sedibus.sed Cassandrum umbratica vanitas, & rudes aulae mores, statim . unde venerat in Germaniam rejecere. Balduinus natione Atrebas , in adolescentia haere sis crimine postulatus, & post fugam proscriptus, ad Calvinum decurrit. Eodem usurus doctore, quem auctorem novitatis habuerat. cui se celeritcr liberalitate ingenii insinuavit. Erat enim formae veneratione, & eloquentia insignis. sed Sanctorum Patrum lectione crebro otium insemens, & exinde magistrosito discors, reconciliatus est Romanae ecclesiae. Vnde se Iurisprudentiae studio totum applicuit , liberalium artium mansuetudinem, & consortia admiscens, Vtroque ge

posset. Eodem tempore Geora

75쪽

H1 s T. B E L a. L 1 B. II nere disciplinae ad famam provectus, Heidelbergae profiteri coepit. & ibi Ludovico Nasi vio imprimis innotuit. Post illustribus Galliae familijs, eruditionis, geniique beneficio immersus; ut in Belgium venit, magnam sui exspectationem omnibus fecit. solere animo, obsequendi gratia, & civili congressisu, nec minus officii comitate, ad ingenia

principum Vitam instruxerat. Nec enim novorum hominum deliramenta sectabaa. tur, &rursus in religione scrupulum oderat. Humaniusque credebat, iniquitati temporum cedere, pietatisque integri ratem in paucis violare, quam vim adferre turbatis conscientijs, quas in contaminatis hominibus nulla unquam supplicia eluunt. Itaque Auriacus ad se accitum promissis onerat. dc ad professione publicam inLovaniensi, vel Duacensi Academia destinat. Mox futurum spondens, ut favore proprij nominis, suoque,& magnatum suffragio accerseretur in Privatum Concilium Rebus sic compostis tanquam brevi reditu rum a se dimittens muneribus honoravit in

spem adductus, religionis arbitria suscipi pos , se, si vir tantus cum Viglio, Masioque,& Hopero quata dignitate componeretur.Nam &Barlaimontium per GasparumScetum sollici

tabat in societalcm consilij; peculiaria quoque in ipsu officia sua repromittens,si adversus Hi spanice Inquisitionis tristitia una consurgeret.

Ea Quippe

76쪽

lum factionibus praetexuerant. Caeterum Barlaimontius vir sanetus, & innocens, virtute , & prudentia eximiuS, Granvellani partibus se junxerat. Ejus abscessu discordiis, o dioque relictus, fidem & constantiam nulla tempestate libatas ad ultimum Regi servavit. Ex alia parte Balduinus tempestiva poenitentia consilium suum damnavit. stultum Tatus, pro securis, &praesentibus, incerta &praecipitia eligere. & ut quisque ei amicus, ita& reditum dissuadebat; dedecus , atque dis. crimen ostentans, si non resolveret leges, in quarum contumaciam duraret Rex Philippus. Non omisit Ludovicus Nassovius crebris eum nuntiis admonere promissi, & imminentium honorum blanditiis allicere : sed

ille in Gallia Borboneis , Guiseisque juxta acceptus , & inde majora sibi praemia spondens ; laborabat inter dissidentes finire dicacordiam, gravem paci, graViorem dominaniatibus , in quorum perniciem haut dubie eruperat, Ergo Auriacus spe. sua frustratus, consilium mutavit. faciliusque quae Vellet perfici posse credens , si nullis curiarum Menis retineretur ; Privatum Concilium cum Financtis expungere statuit, & ad suam curiam

utriusque munia transferre. Parva res erat

prima specie: sed sub titulo minus atroci reipublicae vires , petebantur. Proinde ut ad

eadem

77쪽

HI ς T. BELG. LIB. II. eadem volenda Proceres impelleret, crebris sermonibus ince flebat. ; Consibar' titulum penes se, penes alios Pim ct potestatem esse. interim si accideret tristim aliquid, siflagitaret multo rum annorum Hipendia se linogus mile se haereticorum tumultud ingrueret, reddendam sibi rationem' quι non legibus, non aerario praeessent: sed in hoc duntaxat haberentur, ut flectos Agnitatis umbra, nova semper trιbuta extorquerent a populo. Pares nempe se toti reipublicae. curaque sufficere, quaestustram pluresstageretur. Revocanda esse Privatae curiae, Finantiarumque o scia ad

Concibum Status, ut unius reipublica una tantum

esset veluti Mima, concorsque sententia. Multis aequa sentire videbatur, quo haec pertinerent non satis adhuc animadvertentibus. Concilii formam concepit, ut duodecim primorum gentium equites in Senatum sub legerentur ; judicia Mechliniam rejicerent; gratiam , abolitiones , & ejusmodi, Praesi di cum assessoribus permitterent; AErarium ipsi regerent; minores curas delegatis committerent. Sed haec consilia etiam suis auctoribus ardua videbantur. Nec enim suppetebat , quo pacto persuaderent Regi, inter tot obtrectatores, qui potentiam Procerum ante exosam, timere inciperent. Itaque diu secum expendentes, centuriones clam sub ornant , qui exposcerent in aula stipendium

obaeratis militibus ; & si differrentur seditio

78쪽

ro Nico LAI BURGUNDInem in promptu assererent. Forte & libelli curiae oblati, torpedinem justitis, & inde disi

crimen,in vasta haereticorum frequentia querebantur. Eryo in tot malorum remedium Gubernatrix contraxit Proceres in Concilium. Omnes uno ore dixere sesagium Legatus in Hispaniam decerneretur, qui indicaret haec Regi, & levamentum peteret. Ignam rus adhuc Viglius quid Proceres machinarentur, & melioribus consiliis dirigens fata reipublicae, loco sententiae dicebat ' Sectarios late comipuisseprovinciaου r,sed non esse desseratum remedium, neque auctoritatem imperi, omnino proiectam. Profecto orerent in republica leges , si pro modo flagiti, magistratus animadverterent, minori negotio debacchantium illam coiluviem tolli posse, quam surrexepit. nunc vero nullum in maiasistratibuι praesidium ct hinc scelera impune grassari, ct ab uno ad aliud, sine retinaculo transitum facere. sua tantum quisque impleret gycia, atque uterentur remerio a majoribus reperto ; haut dubie supplantaturospartem illam vulgi,ct mori eam restectu caeterorum, O plane timidam. Non uniu3 quidem anni negotium esse, nec tot Ptiam mulposse erui: quemadmodum nec uno gradu istos homines innocentia destituit. tempore opinesse. k tia publica, ut sensm adulta, ita orsensim corri genda. ab unitate austicandum; ut ad summam venias. neminem inde coepisse, quo incredibile estervenisse. esse in procinctu Tridentinum Concilium

79쪽

HI sae. BELG. LIB. II. Ilium : ne dissim sacerdotiso morei de erium suism deterrerent. Addebat de inae. Naut ab unde protera numstros iustitia , quam qμodplerique Satrapae insolentiores, omnem reverentiam,

ct Obsequium erga magistratus exuerent. Unde in cateros impunitatis stes. bberiusque vitia gliscere quae primorum exemplo aluntur. Languen

tem iusiitiae manum ad Iervos revocare 1n expe

dito esse volenti,M. nec Ob id accersenda procul regis consilia'. si provinciarum rectores praesidium militare lictori biss succenturiarent ; si abolitiones, si indulgentia , hactenins promisiuae , intra modum legesque coercerentur, mox redituram magistratib- reverentiamsiuam. Exhaus aerari, nullam in ministris culpam. Bello Gallico Regis opes attrit . aliter recreari non posse , quam si vel stania, vel provinciae novis tributis subtenerint. quα gutem hic extorqueat nemo , nisi sub oculis principis. cujus etiam maturam prasientiam totβιmulreipublica vulnera implorarent. Nesci re ergo se quo pertineret destinare legatos in H-staniam. quasi vero haec hodie nova essent , ct non pridem audita Regi. Si tamen decernere perseverarent, non adversari si quidem, si in hoe feret, uti Rex Philippus acceleraret reintum in pro-vιncias. Sedit ergo sententia quae legatum mitteret. Omnium consensu Egmondanus assumptus est. Erat enim propter militam

rem gloriam Regi acceptus di adhaec insigni corporis habitu , cujus apud principes se-

80쪽

72NI C O LA I BVRGvNDI re eximia est veneratio. Mandata quae perferrentur in codicillos Viglius redegit. postero die in curia recitavit. Pauca omni no erant. Sectariorum multitudinem, justi tiae contemptum, &aerarij inopiam quere batur magis, quam exprimebat. Denique orandum Regem, ut occursuru s tot malis se sinaret in provincias. Plerisque probantibus quod facundiae legati plura reservarentur, Auriacus ad occasionem intentus , meditato impetu in haec verba detonuit. suid adhue di mulare eonventip sine ambage nuntiandum

est Regi, hoc inflatu salvam arenonposse rempublieam. Multitudo ex magna parte a religione majorum defecit. nec pares sunt magistratus tanto incendio. proprio vitio provincia laborant, propter sacerdotum mores sordbus maculatos. frustra contagio arcetur, cujus causa in visieribus abiur. V edictorum severitis hacteninprofecit, nisiui atrocio uccederet Inquisitiopneque hae ipsa emercendis flagitiis satis vatida . mitioribus remediis eluendae sent hae maculae. ouentata tormenta

nasecuntur. male id cogitur ad quod persuadendo

tiis vim adfert. 9 intempestiva μης remedza quia bus delicta magis accendimu .imitandi sunt periti medici, qui interdum plus quiete, quam movendo proficiunt. honeste cessit , quι tempora cedit; boc est, necessitatem aestimat. Nemo mihι priorum seculo