장음표시 사용
441쪽
. De iis quaeaqueo uapore concreantur. 3.
Vaporis quin humidu3 atq; utplerasq; er rius receptet qualitates, aut rorem, aut pi Ahias, aut niuem,aut pluuiam,aut grandinem gignet. De grandine. I . Grando fiet, si calidior er rarior uapor instigidis res aeris medij locos penetraverit: aestates,aut uere, Cr auit m potis u. Frigus enim ficile ii reditur. s d ram est: er quod in aqua b eme calefidia com gi citius er fortius aliquato cogetabit.Grandina ne ro diuerse uni figurae,pro coditione materis,circa tantumq; aeris qualitatu. Nocent aute fructibus a borsi frigiditate insita, ex quo modo etiam siccitae.
Nix item ex uapore aliquantu calido atq; bumectobγemegeueratur. monium, ad frigidam regionem uapor is non potest attolli, idcirco minus friget, mi trisq; concreatur. QAare Cr alba est nix, quum sit a-qμea, er figurae florum mollis iniura quam simoima. Nα uero ιdcirco aliquanto nirrescit, quod partes si quae sint terrestres, aqua dilabente permaneant.
wRos exurpore quoque humecto fit, erfrigidiorei aliquito, ais terrentiore,quim is ex quo pisua. Minus enim occndit, uias magno calore aestatis evaporat rigore noctisaduersante. Rort uerὸ diuersis pores sunt. Nam cir dulces alij fiunt,alij acriores. patib aute,uelut excrementa purgamenta sint plauturum atq; telluris, vigustatus itarim fit pleroque -tistras. Ii cadentes germibus materiam exhibent. c s ouj
442쪽
4to. Naturalis scientiae aerugisess cmant in folia. Significat tamen serenit
rem ros. nam coelo nubibus oppleto, uix unquam rosodere coflueuit. Et u litem uehementes materiam exhalansem a portant,in aerems conuertim. De pruina. 17.
t Ela Iem firme generis est pruina, quae b eme riget
in plantis atq- tellure. Ea quum parum attollatur, exstigore covcreta relinquitur Durior autem est prunna, quam mix, quamuis utrique bγeme poti imum fiaam: ea scilicet ratione, quod nix quidem calorem adhuc aliquem intra se tenet: pruina uero nussum sibi seruat, quom stlore ea corpora, quibus haeret pruiana, conden entur. Necesse est enim, ut quum fluxilicon tet materia, termino alieno concludatur. Quodem in balitu cioimus nostro. is, quum Deme loquimur aut spiramus, confri haeret corpori,apparet quie concretus Cr rigens. Foetet autem idcirco pruiana, quia er aere quodammodo expirato ais incocto
Qum isolet, quur inspersae rore messes putrescat:
reliquιs uero, mur,pruina,grandine non putrescant. Sed ros est aliquanto calidior quam nix, grando, aut
pruinaridcirco ros putresicit segetes. Ex calore siquidem externo solet putrefictio proficisci Quod grando, nix, ros, pruina non disse.
. Haec nos quatuor specie distare non arbitramum quum materia eorum eadem ommiuo sit, exbalando, uaporandos, adiacentibus duntaxat atque externis corporibus σ qualitatibus uariata. De
443쪽
pluma uero quum elemen um sit, atq; persectum er simplex, ab imperiectu illis compositis, genituris dis at est necesse. Quoniam praeberim istae quidem
αυῖ uapore non producanturripi uia vero norm - quam ex sola aeris densatione generari quavis annil tempestate contingat. Fit itaque poli'mura pluuia, terrae mariss halitu caloris vi in aeris mediam regionem sublato: unde pro coditione materiae ac temporis descendit in terram. QAare aliquae parvus feruntguttas, aliae gradiores,aliae foetent, aliae dulces sunt, alia marae. Quorum causa quandos locus qui delabuntur, quandos unde contractus est uapor, quandos iusta aut prava concoctio esse consueuit. Pluuia uero non eo pacto,quo nix,uaporandi meatus occludit. Sed ex signa quedam pluuiaru, qu e προνωτικά Prom- Graeci uocat unt, uel a terrae eultoribus praeusa dis stica. animaduersa: quale illud est,si 4 pallor matutinus in . eolor sole rubens appareat,quum uapor is ad medium regionem sicile uideatur migraturus,pluuia esse Mnturam obstruans:contras uestertinire seremtate. Depresses
enm,ate sole cobustos, noctisq; interuensu coculcan
dos uapores ostendi ex quibus pleri s ros er prui na generatur. Quum ite sol aut luna palle quorum radij utrissis luminaris amuleaqueu reflexi indicia est,pluuiae praesagiu esesolet aduen amis. Ite si orientis olis maior solito appareat magnitudo,pluuiae ex
pinidae punita cade viis constari. Videntur cute sederagrandiora latioral, quod radij media desitudine refracti. uaporibus, repexi sunt. Eadem praemi stra
444쪽
Naturalis scientiae strat, si tres soles, aut circa solam circu aut iris, aut huiuscemodi aliquid apparebit. Item quin lanae comnus obtunduntur,aut sidera celerius permeare arbi
tramur: interpositus 1siquidem uapor aciem praestiria sticis frustratur. Et caligo aeque pluuium praeter ditsi Iortior, uesidior, aut crassior perstet: si uero tenuior, serenitatem. Quando item caligo conscendit, tempsalem: quando uero descendit, tranquisicarem significat. S i roris quos parum,s pruinae mestu c ciderit,pl iuris e contrarioserenitate indicati Ira vero paruam pumam idcirco praemonstrat, quam nubes descendere dissoluis uideantur. Qisod si uentau
rit caritra solem iride collucente, pluviam ingentem expectemuε. Nubes enim abolis calore fecedunt. Si econ rario accidit, praeterita plura in mani'lat. Ven-t toram quos crebra inutatio, at sita circasolem iugerum ducta orbicularis cr frequens fulminum, coru , i scationumque radiatis,tempeitatem annunciat. Vap
res enim multiplices extolluntur,aut uotistos esse φgi catur. Repentinae item sontia ni minutiones, poribus exhaustis, futuram tempestite ostendunt. Id Uici sole si plus aequo mare cocitetur, aut puluis elevetur, aut huiuscemodi aliquid fiat, quod uaporare terras aquMin declarat. Inde accidit, ut plus solito parietes madesit, oleum quos lucernae ardentis strideat. Unde ex ranaram gallinaceorrum, solicitior
cantus, eruertassim mole res morsius,quoniam erabalante humore tenues res quuntur,pluvium agricol e praesignabunt. Fieri tamen in Vs omnibus potest,ut casi aliquo piculae materia dissoluatur.
445쪽
Fontes autem non ex phraugeneruntur, t st ij, quipse qui perenues iugess sint, non temporarij: quales quisunt, aut niue aut plumias t. Verim ita po tu in censendu est,fnte; fluuiosq; aeternitatem iudipisci, quod aer drebus, uapors qui est iis cauis terrae specubinis aquam ex terrestri frigore Di me eo .
vertatur. Qv j callemaeissaegenuarin aquarum non ampliss capaces sint, necesse est ut erurepunt. Qitire plurimum in montibus, ubi maiores altioressauitates*n aquarum copiam,radicessct iorum fontium cernimus. Ascendunt autem aquae, natura 'id statuente, ut aquasi per supra terram esse nitatur. Fit etiam,vi quod uacua est, impleturae aqua ascen idere uideantur. Nihil enim aeque ac vacua narura re- .
formidat. Aquae autem fontiu luuiorumq; amarae dulcesj,aliorumj sapora odor j esse possum prout quas varios meatus Cy locos,pluress habuerit. Sunter quaeia priuatim fnusifuminum j proprietates,
quarum causam reddere nulla posuη-,praeter latenteastroru ais siderῖ ratione. Ninuutur asit eo maxi . me tepore,cu uctit crebrius: exhalatione quide uenti casti quae aquas ficile euomita cobumst, atq; fiexu.QMerisolet, quarquinisectate ab terra intentius
frigim si quo in aquam uertiare facillime posset,inrui W-nores tamen aestate quam bγ e fontes atque in iniuersum sintscdsolis calor plus assumit, quam te . frigus ad ciat.
. De montibus. an Nontes gero cui partibus terrae remibus arato,
446쪽
14 Naturalis mentiae aut matri, aut terraemotu in loci n pertitis,g ne intur: quae res licit, ut montes terrae tu res
adare autem mediterraneam, quod ab Oceanoue Amphitrite uenit, accsione fontium fluviorum subterraneorum, nonnihil accrescere est putandum. Fieri etiam potest, ut parua atque insensili elemetor conversione auctetur. Quamobrem tametsi lacore pia sint elementa, atque ingenerata, mare tamen hocst neminem Φ neminein,'ntesque atq; flumina, caetera, huiusccimo uox corru- di, er aliquando ficta iret, cr aliquando dissoluo-pta, aluo tur, distrahunturq;. Fit etiam, ut regiones er agri plesensiu omit- ruris exiccentur,cr humectentur,sterilescant, stru-ti potest. Iescam, postremos ponso mergantur. Dil iam uero totius terrae,atque exitium iniuersale feri natura
nequit, quam terrae leuioris uis aridae partes simperextare necesse sit.
, Fluit autem ab aquilonari plaga ad meridionalema vide fine mare:quu ex loci septentrionurij frigore aqua exucupitis. perantior procreetur: ex australis uero regionis Ir uore in horas abbumpta exiccatas deficiat. Visuri victi expertu est, tumefactis rare iss fluctibus, ex ' caloris vi, ab austro in aquilonem aqua refluxio. Mn uero in diuersa loca defuit mare,uento rapia
447쪽
Compendii Lib. Mu IMen esset, is quadraturis quo impore plus luceo fierens ut fluxus,quam in oiun horae coitu maiores. quod manifeste isum esse experimur. Mo-uctur autom Oceanus quotidie ab oriente in meridiri vinde ad occidens confluit, a quo ad noctis angulu ab Astronomis nuncupatu tendit, unde ad oriens russis reuertitur. Eius autem refluxis, quiesta noctis, quent praedixtam, angulo in orientem: lana ex priuatione . . ' quodammodo causa est, quum non amplius vires1uo exercere is muripo sit.Sunt autem particularia quae Idam maris,quae nes fuere possint, neq refluere,pro chisente umsideris aquarum crasitudine. Quaedam rursus, quae semel mense duntaxat fluunt ac restuant. Maiores autem bγeme quam aestate, murre quam autumno, ex fluuioru in mare accsione fluxu fiunt eis refluxus. Item qui objcitur soli I Matiquata maiores quam quum coit, quippe qMae maiores quos tum babeat uires. Fluuq uero tametsi laxa uirtute redduntur tumidiores,non tumen fluunt. Quoniam hero, ut inquiui Peripatetici, duarum motiora quiesistermedia est, ansequam refluat, mare quiescat est incesse, quod de mediterraneo est intelagenda. Na oceanus in orbe fuit Cr re it,non ab aquilonari plaga re cta in meridionale,queadmota mare hoc nostras licit.
Mare autem falsum reddit ex pro*ndo sublatis καpor,qui quum humidus atq; terrestris est, extis- . ullisne ne bosis arescitsulem gignit. Est autem uaporis 2- , arescens
muspropemodum. Fumus uero prope omnis exustus
448쪽
Naturalis sesentipi pertist,quemadmodum in thure experimur. De saporibiis.. Saporum baec firme ratio est. Namsi et humi in ιatesiccito calore teperato digesta fit, dulcedo provenit,atq; pinguedo. Si uero parsim progressa concoctio fuerit,ponticum urgit si autem longius, n tam Aere acuse omnino acre redditur. Si u hementer, non tamen ad .5m alio a sitis re digestio, acutumstulit gustus, sententiam. ut etinetiber aque piper. Si uero exusta sit illa comae cacoctio nuxtis,an raritudo ea gemeratur, quae mare habet. Sed
κρα- er descensis piauiarum, quae plarruns terrestre ερ- rum agunt, er calore solis urente, aquae redduntur sessiores. Hi autem ut lapides quos in mari gignati tur, exterrestri crassa , materie corruente, tundo subsidente. Fontes uero aut fluuij raro falli sunt, cura quia sol minus urit, tum quia 'Anorem uim frtasse, τquidem illam occultum exercere potest. Explicatis ijs quae aut uapore, aut exhalatione generantuα nunc de ijs dicenduin uidetur, quae quam re
liqua sunt, sunt etia i ad hanc disciplimam peraecesser ut Iris, corolla, er similia. De iride, corolla. Est ita piri circuli portio in ea nube,quae in me Aa resone uerit, diuertis praescripta coloribus, tunc quum inter nubem atq; solem oculi uidentis constituuntur. Nam quum solis altrιs alicuius lumen cara opacitate aqμα, terreitris inlacricctur colores uariis: ' i pro materia mecesse est reprael: utentur. Siquidem er, est v qui usu debili quam in pumi, ad lucernam lacho 3us emittit,coliti in colui es lados uid ι. 4cd Cy ebrio humore
449쪽
humore ex oculis desti ante, cr luce percula, bina esse uidemur, quae singulasum. Quod tamen euenit 'etiam ex eo plero 7;,quaem celerrime oculos m&mus, stares obiectae lectri repraesentari non pniamus. In iride itas colores fiunt, sed lintermedibminia me, postremi Na er uis luminis nigritia elye non si
nisi Cr nubis opacitas assedime tollit. spectamur aut
colores ij quatuor. Primios purpureus,qui in uperio- Purpiari circuleremia idcirco uidetur constitutius in iride: reus. quia quin plus ea pars distet a solo quam reliquae, radj, qui ex ea dolantia debiliores redduntur, sicilias reieci reflexis talarem gum efficiut ardentiorem. Secundus uiridis ex cuius cium purpureo quada uelu viridis filivitat tertius croceus itastituta. tata, operis bu crocei si subtilitas est,ut hoc solum pictoribus imitatu difficillimum sit. In secunda autem circustrentia ideo collocantur, quoniam radij debiliores,atque intermediae pote iam,medios quos colores . e Tere. Signi fc ι te eorsi quae paulo ante diximus,est id, quod quorsum radii solis recti stru tui quum ualentissimi m. erfortistime penetrem, neq; rubidu, neq; purpureu, sed alba colore producut. Vtram paruo lammigradis opacitas obiectata nivritiam reddit, ita magno Iumis parua opacitas opposita albedine gigra. Intem medii uero colores eodem pacto struata proportioemerantur. Iridis aut nubes rorida dis aquea sicea messe,no grand inos quippe quae etiam victui sit maximeperuia, er partibus cohaerescens. verum solet cccidere, ut iris eodem tempore in alia quoque nube splendescat. Haec autem 4 priam nubes in qua cola D res
450쪽
4is Naturalis scientiae res isolis limine generat quaej radios .ilios citrabem obiecta , alios ad nos reflectedo dimittat. Differeuute haec iris a prima, quὀd contrarie colares habeane collocatos. Id autem eo accidit, quod rudij quos contrarie reflexi bunt ab ea nube,quae colores prima receperat, hintermedy tame colores in medio Dit loco sem' per constituti. Quum autem iris directasitsoli ueli me nam luna quos fluam habere pope iridem uid tur nece se est, qua mum iris premitur, tantum bolim ab horletonse ursum ascendere quόdsole oriente, vel cadente is semicirculum, iris estigiatur. mod si terra usui non obstaret, uideri etia circulios integer posset. Si uero sol horizontem desierat, aut extolledo siest, axe depr mendo, mi norsemicirculo uideatur necessaria est. Qiso fit, ut quum sol amplius extollatur, quam iridissemidiameter oblongus sit,iris quandos uideri nequeat. Semidiametrum namque iridis deprehendimus ratione,longitudine se partium duarum cr quadraginta olem uero aliquanto plus tolli Ait autem Ariastoteles, autumno quavis hora uideri iridem poscis ηοη aestate χ uero , cum quia flagransigimus est meridie
sol, tam uero maxime, quoniam nubes directus irradiat. Autumno uero horum neutrum euenire. Nam Mque calet maxime eo tempore sol, nises quoque obliquas oppositas inspicit. Dissim autem, autumno id sieri, quod post aequinoctium est intelligenda. Verum
de ijs alias enucleatius. Iris uero si occidentem uersus, hoc est aure meridiem, Merit ut a, materiam pluuia iridis cosumptam monstrat. Si uero orientem uersu,