장음표시 사용
281쪽
obtici latere consistit: hujus usus prout modo innuimus oculi pupillam, quasi jubari insito illuminare , ut res noctu, & in tenebris positas conspicere valeat, quare intile plurimum illustris est, at homini, sivibus, di piscibus ; h. .
prorsas deest. . scribitur,d juxta Tunicae chorocoeideos aperturam oculiIris consistit, inηνι-
hoc est, juxta extimam hujus tunicae pro pupillae apertura dehiscentis oram, quaedam quasi fimbria fibris ner-veis diversimode coloratis, & dispositis constans obducitur: hae fibrae precessus ciliares vocantur . qui, instar capillorum ciliarium, ab oculi pupilla , velut radii a corpore luminose profecti, in orbem disponuntur , fibrae istaeterie densa ordinatae, anterius ubi corneae tunicae cohaerent, colore Variegato insigniuntur , interim ubi christaLlisi humoris margini, ac etiam tunica retinae orae contiguae sunt, temper nigri apparent: hi proeesus ciliares non . tantum oculi pupillam dilatant , aut contrahunt, quin tibam rem protrudunt, ac retrahunt, inque Ab Iride, oculi
objectorum aspei ius huc illuc deflectunt. Porro ciliis co- oratis, he oculi iridi, vigor quidam inest,& spirituum animalium ingens confluxus , quorum exertione, oculusit radiare, & juxta passionum instinctus, quaedam quasiiqigdris spicula exterius projicere videtur: quinimo hinc iacem diffundi ,& medium illuminari supponimus; prop-xςrea ut homines aliquatenus in tenebris objecta discer-οῆnt. Novi quendam cerebro calidiori praeditum , qui post uberiorem vini generosi potum, in nocte atrata, Mye tenebris profundis , literas distincte legere potuit, ςyjR ratio videtur esse, quod spiritus animales Velut ac- , deoque ab hac Iri de irradiantes, jubare insito me- Calde actuant. .m illuminabant. Porro cum a plaga oculi inflicta, py)ritio quasi flammae, aut fulguris apparet, sane hocpkyixdum intra processus. ciliares scatentium subita con-δὲψδες eXplosioneque procedit. Si inquiratur quo ductu D d a spirisus ..
282쪽
spiritus animales hasce fibras , incurrunt ε dicendem dii quod a nervis 6 in paris, qui truncum opticum circuiuii gant, propagines quaedam tMisam Meroticam, & coror, i den subeuntes, etiam ad has partes pertingunt; insupetunica retina, quae tota ne ea est, huic Iridi cohaeret. sta in Intra chorocotidis Me uveam, tunica altera succedit cujus ambitus uti minor,ita protensio brevior existit nan
que limbus ejus circa inferiorem ch Uallis humoris malaginem subsistens, inseriori Iridis orae contigua est, ei ve aliquatenus cohaeret: haec tunica siquidem albida, & me. dullaris est , ab ipsa substantia medullosa, ac fibrata procedere dicatur ue ut sit fibrarum nerveardae, quae illic in unam lasciam colliguntur, quasi in veleae
retiforme expansio. Revera si integer oculus pro fore, qui cerebro per nervum opticum, velut caudicem accres Mis, δερ- ςjx,sumatur,Tunica retina erit flos ipse,ac duae priores ta, G ur usus. tum calicis vicem praestabunt. Itaque tunica retira iam
Oculi thalamum, sive intimum conclave expansa,habet se Velut paries albatus, qui species visibiles per foramen ci
merae atratae admissas excipit,repraesentatque, qui Ut ζ 'tra dubium est,quod haec pars,utpote medullaris,S p iproindeque cerebro; ipsique nervo optico maxime aff*hiix proprium visionis organum , cui nempe species sepii bilis imprimitur, & a quo eadem municatur, quod tamen infra clarius patebit, postqy
oculi humores explicaverimus. εμφρης--analogia trium oculi tunicarum , toti ς'
rei ejus prostant, nempe aqueus, chostallinui, humor chrystallinus, speculi intra foramen rae atratae collocati, vicem supplet, atque dηψmores tantum spatia, sive intercapedines, qη radiorum in oculum appulsus, de focμ', ganum intercedere debent, constituunt, ac p qmin nt, quare hic pone, & alter iste aste M rep0nuntur. C
283쪽
iose autem humor christallinus intra renicae x ea aper' chrasullia
tutam,quasi vitrum foramini impositum , radios undique Uventantes colligit, ac refringit: hissus substantia instar glutinis, aut gummi arboris, admodum pellucida est , aerensistentia instar cerae colliquescentis praedita, licet comprimi possit, haud tamen sponte diffuit. Figura ejugia homine, & plerisque quadrupedibus, ad speciem lentis accedit, cujus nempe superficies extima planior, ac intima gibbosior existit; in volucribus vero, & piscibus figura ejus fere ad spharisam accedit , in his siquidem ubi hu . destri mor chrystallinus rotundus est , totius oculi figura utrin- laque depressa est, in istis vero ubi chrystallinus humor figurae depressie est , oculus plane sphaericus reperitur. Quaesit utriuique conformationis ratio mox patebit: chrystallinus humor ,licet minus diffuere aptus, tamen membra
mνυ propria ob levitatem dicta includitur. In ho ne , dc quadrupedibus , qua Qquid ζm b 'str mimor is , Hrviallinus , utpote lentiformis, non satiS extra promi- ejusque ususnet, ut totius haemisphaerii radios suscipiat, ideo humorquens velut additamentum ei imponitur, qui tunicam ρη eam extrudens , & gibbosam magis reddens, oculi terioris convexitatem auget ue propterea quidem est, ut
species visibiles in ipsum, velut in f qnestram ultra muri pla-RRm extuberantem , hinc illinc unde quaque uberius
intromittantur. Porro humor aqueus cum tunica cornea' tumescens, radios oblique incedentes versus perpendicularem nonnihil refringit , cumque adeo eos propius ςψgit, una plures in grandinis chrystallini convexitatem diligit. Subest adhuc alter aquei humoris usus , nempex/dj0s trajectos, utpote interdum igneos temperare , eoseve adeo sensorio magis propor tionatos reddere. EX altera humoris ch stallini parte, nimirum a tergory , humor vitreus, utpote vitro fuso similis consistit, hic binis aliis longe uberior, maximam camerae opticae
284쪽
partem occllpat , etiam in se minus compactes aliqui tenus diffluere aptus, membranulae tenuissimae incluti tur: hic tunicae retinae insidet, atque intra sinum seάαι ἡμι. chrystallinum continet. Usus ejus primarius est tunici, retinam justo spatio ab humore chrystallino sejungere ut postquam radii hunc, quasi vitrum ustorium cum bita refractione trajecerint, in illa ad justam distastilici collocata, focum suum habeant: hinc quibus hamotchrystallinus lentiformis est, proindeque radii trajessi non nisi ad majorem distantiam coeunt, adest ingens vi. trei humoris copia, ejusque plenitudo oculi figeransphaericani essicit , quibus autem grando chrystallistas immoris Oia rotundus est, ut radii trajecti plus incurventur , atqlle is trei copia cum minus distantem habeant, in lais vitrei humoris quia- l
umbrista D minor reperitur; ejusque defectus oculi figuram desallitiinu- pressam, de caseiformem essicit: Porro iuxta, Solam in humor Vitreus, cum sit medium humore chrystalliast tenuius, radios trajectosa perpendiculari nonnihil refria git, atque propterea visibilis picturam alias contrasti 'rem, nonnihil expandit, sive protrahit, eamque in rex himagis conspicuam exhibet. Haec de visione, ac in tot*ηL de sensu,in proximo capite de altera potentia scilicet ly comotiva dicendum esset: attamen super hac cum Olim N se disseruimus, affectiones quasdam ad animam corpoῖ φquoad motuum di sensuum exercitia spectantes, aςφη
ram, & vigiliam, in sequenti tractabimus.
285쪽
I A est Animantium omnium caduca & instabilis na- somnus Mi- tura, ut nec perpetuo ViVere, nec continue agere, ac ope ari pbilint, quin necesse habeant, uti semel ac ultimo mori, ita crebras somni vices , quasi totidem mortis praevia monimenta quotidie repetere. Quid sit mori, etsi nondum . experti, facile intelligimus ue nempe cum flamma vitalis , sicut lampas, aut sensim absumitur, aut violenter extinguitur , statim calor, & lux, quaeque ab ipsis
dimanant, facultates omnes tum Vitales tum animales a talentur. Somni autem, quem ita quotidie experimur,2 patimur, quae sit ratio formalis, e&ntia, ac cauta , fere in totum nescitur. Super his varie, quae tum a Pris cis, tum a Modernis feruntur sententiae , insomnia potius, quam rationum Moisi videntur : nempe dum alii iussinum, meram esse priVationem, alii functionum omnium vinculum statuunt ue pro causa ejus, hi caloriS re coinmuerti
tractionem, sive introcessionem , illi vaporum a stom 2- ιμ cho ad caput ascensum ponunt. Pro subjqeto nonnulli cerebrum, alii Cor, aliique stomachum , ac lienema, quidam insuper animam, alii corpus per se, abii denique uitilaeque simul, scilicet totum corpus animale, assigna
Inter recentiores, nuper emicuit conradus Schneide 'M qui aliorum fere omnium placita rejiciens , somnum chηqi ςς Vaporibus, nec ab ulla causa materiali produci, nec ςςtebri, aut alius partis affectione quavis pendere, e- , ipsum, uti& vigiliam, meras animae facultates,
Ristrum lanatas, & prorsus inorganicas esse statust,
286쪽
Proinde etiam utriusque rationes Armales consistetei nempe quod anima, seu tu ult ζjRS nimadversivi, inuitissem -- modo subducit, ac Velut lxid recondit, modo sese itimis i rgani-nt, & expandit. Haec opini0 licet atrida ex parte vel si milis videatur, quia tamen somnum, di vigiliam propria
animae facultates , easque inorganicas , o a corpore is dependentes asserit, cumque insuper supp0nit, potesttiis alias animae principes, scillaei sensum communem, me. moriam , ac appetitum, non a diversis intra terebris
organis peragi, neque sedibus distingui, sed in toto col. pore fusas esse , , assensum nostrum haud facile ciere.
Itaque ut de somno rectius philosophemur , considerate oportet quae sint ejus subjectum, ratio formalis, crusr, differentiar, & effectus. Somni subje- ad primum manifesto liquet, somnum nec ad to
Hrum 'ec totum tam animam,nec ad totum corpus extendi:etenim prae sti'
centur, viscera coctioni dicata, uni somnis munia sua pisthac melius, quam in obeunt: porro cum praedira partes actiones suas juxta causarum evidentium urgeatii alterare solent prout ex pulsu, & respiratione inter do: miendum varie immutatis, etiam ex vomitu, & selaust ne alvi tunc interdum subito excitatis arguere lice ix iis potentiae sensitivae, teque ac motivae exercitia, etiλη insomnis concedi debent: caeterum inquiete sangui ς; culatur, & effagrat, humores nutritii, ac nervoli pζnsantur, quin & superflui quique aut excremζppWoptime secernuntur: hinc ut constet, circa mediον 'penitius corporis animalis conclave , vigilia celebrari. Interea tamen observare est, urgeoto ψφ sensus omnes externos occludi, motus item qu00Ilocales & spontaneos cessare, ita ut corporg
287쪽
6 cum potentiis istis externis, internae assines , quale;
sensus communis, phantasia, memoria , appetitus, ῆhsuirant . aditusque suos, aut prorsus omittunt, aut tonnisi obscure,&coni is exerceiit. pq his plane colligitur, spiritu S animales, qua iust syi, fu, bio,imum sensus, ct motus instrumentum, sive essiciens, istitiam lamni immediatum subjectum esse ue eos vero nonoesus; sed quosdam superioris ordinis quasi in anipulos, hic seriandi tempora subire, aliis Vero, quorum pens ad vitam tuendam magis assidua requiruntur, prorsus
suher his ut discriminis ratio appareat, & somni Emites definiantur, adVertere licet, cunctos spiritus anima- mutir ed sontes qui animae corp0reae hypostasin constituentes, fun- somηρ isti0nes ejus omnes exequuntur) siquidem actus suos perennare , sive incessanter exercere nequeunt, crebi a intermissi0ne, quibus absumpti, aut defessi reficiantur, opus habere: attamen vacationem, sive quietem, non eodem
ritu, nec pari dimenso, spiritibus cujusque ditionis
concedi. φEnimvero spiritus animales, qui intra cerebrum geniti, facultates animae principes ibidem constituunt, & exinde is nervosum genus sensuum , & motuum actibus spon- Tuntis spit deis exequendis scaturiunt, pensa magis ardua, ritMβῆ ζ et φperila perficiunt, iisdem vero continue praestandis non stigantur, quin post nixus graviores, operam suam de moluntaria' pQ tre , & velut otiosi desidere permittuntur; adeo ut μμ hq Lindi privilegia, proprie tantum ad. hos pertineant. Quod ρptem spectat ad spiritus animales alterius generis, 'qdi intra cerebellum procreati, ibidem en onum, mo v mqtie mere naturalium instinctus ita petusque exci- p pdt, emittuntque, & exinde in praecordia, & Viscera λdantes functionis vitalis, & nutritivae muniiS maxi-Rς assiduis funguntur , dico hol um opera faciliora dimi
288쪽
Mnfero in nus laboriosa existere; sed cum ad Vitam tuenda, tnecessaria, ut fere nullo non tempore cel bi' ς μμ debeant, idcirco praedicti spiritus circa isthaec munia 6 Ipati, diutius feriari, ac somno indulgere, minimessi)n. tur, quin iis sufficiat brevi spatio pensa sua intermitthi statim resumere , adeoque Vacationam longi0rudice, lahorum suorum tempora intercisa haberer uti impii mis cohstat de pulsu, S respiratione, in quibus m0tus, a quietis tempora sunt reciproca, & paene aequalia. Re s lni spiritus haec pensa exequentes Videntur quasi ad Sij. phi saxum damnari , nempe ut idem usque Onus att0llati, ldein, dum relabitur istud, quiescentes, nisum suum desita
statim, ac ita perpetuo repetant. Porro dum spiritds a . anales coctionis viscera influentes, vermiculati0num acies, a parte in partem propagant, motus & quies se mulea excipiunt, ceduntque , quod etiam quando altum eoμmimus amplius peragitur, in tantum ut cocti0nis difici.
lioris opera interdum non nisi per somni abstivi qeseant. Itaque somni imperium, ad spiritus animalesi'igenas, & functionis animalis cujili actuum cost scji sumus ibidem, ac in appendice tum medulli litum nerVOso executores praecipue, ac fere tantum speda Si qui spiritus a oriundi, uti nervos qu0U M phtheticos, scilicet phris influentes, somni pa ij rpδῖς Videntur, illud per consensum a cerebro tradi p*ςQntingit, a quo nimirum illis, uti motas, i
istum e , ani--δnimae sensitIVae portionem, opuae in cerebro x M
sensitivata, & exinde in plurimas corporis partes disseis,
cerebrum ipsum, partesque omneSquae cum eo communicant. Item e contra,
tu eximatur pars altera animae sensitiva miνσ
289쪽
is bilis radicata, exinde in pracsirdia, vi cera, & quar- Mediisti ai a corpora protensa , functionis vitalis , & mere corpora sunt:ὸ .ralis, quarum scilicet actuum animal haud conscium i rest, parens ζ jstix' . . o Ees his, ut somni rationem formalem tradere perga- Somai rati,nius concipere licebit, majorem istam animae sensitivae formatis. portionem animali dormiente J expansionem suam, quasi vela dimittere, intra sese subsidere, suoque intra proprium sinum velut capite recondito, nihil quod extus
est respicere, aut curare , adeo ut spirituum tum emana-
time in globosam cerebri partem, tum irradiatione in nervosum genus cessantibus, sensuum, & motuum spontaneorum, tum interiorum, tum exteriorum actus supprimatur.
Rod si inquiritur, cujus partis, aut regionis incohaespiritus, somno primum occupari, & ante alios quosvis, De his
otio indulgere incipiunt, supponere licet, spiritus pri- quae et mem-m0 40rmientes eos esse , qui intra globosam cerebri paria ἐσμ in tem scatentes, phantasiae & memoriae actus creant . Hi nempe aut sponte sua, aut propter alieni incursum, a cerebri exterioris poris, in quibus expatiari solent, decedentes, in penitiora ejus meditullia se recipiunt, ubi tanquam otiosi decumbentes , spiritus ibidem consitos, id parem desidiam allectant , aliosque inde in nervosum Dds emanantes, ab effugu revocant, ac ad otium sollicitant. Revera spiritus cerebrum exterius irradiantes, pri-m0 0btorpescere, & recessu suo somnum iηchoare, Vel hinc constat, quoniam illos interdum ab expansione re-pIimi, ac introrsum urgeri neces e est, uisucco nervos R materiei, pro novis spirituum copiis, cerebro instil--ddae cedatur locus , quapropter veterani isti, non so- m delassati e statione recedunt, quin ab humore ple- irruente, velut inundati, ab excubiis pelluntur.
V his non difficile erit somni causas assignare, atquς Ee a imprimis
290쪽
incipiam , si interrogetur quem ob finem spiritiis abiit les, e globosa cerebri Parte ., in meditullia ejus se i ii pientes a somni catenis devinciuntur adeoque sol iiii more, uti exercitii, ita quietis Vicissitudines alteraihi. hic facile occurrit, Diritas animales , saltem eos quila tius exerceri solent, ne penitus eX0luti dispereant, asii. inaeque hypostasin abrumpant, Pro se ipsis sustigredi, duplici egere fulcimento, scilicet quiete , , pabuis , ptioncavetur, ne spiritu S, utpote summe Volatiles, occupatidae nimia distrahantur plurimum, & in confusionem agallida quare postquam diu, ac multum eos laborasse contingit, sua sponte sedari, & quiescere amant; dein alter0, sci. licet pabulo, iis opus est, tum ut ipsorum, tum ut liqz, ris spirituosi, quo diluuntur, dispendia reparentur: attr-men utraque haec emolumenta , a spiritibus requisitu, nempe illorum, & refectio , potissimum in lassistis, , & ita fere tantummodo animalibus conceduntur. Nassilicet inter vigilandum, objecta sensibilia jucunda, j Iitus non nihil demulcent, & liquor nutritius ab albinentis recens ingestis suppeditatus, eosdem ali daten ire iocillat ue tamen plenior refectio , & alti 0r seisi', qdibus ipsi pro functionibus animalibus vegete Obeup iis iis muniantur, non nisi in somnis contingunt; t pch
nim spiritus a motu aliquamdiu vacantes, ubi l
ciscunt copias ue atque interea e rebram, velut fpq' eZucca, liquorem nutritium avidissime imbibent sibi assumit, quem postea pro aliquanto Lum proprii regiminis , tum appendicis suae penset. Quinimo spirituum copiis, eorumqης nonnihil exhaustis, cerebrum velut alter stomachph somno esurire videtur, ipsum valde appeterς, solito dimenso nisi quotidie fluatur,xtenta cujusque nycthemeri spatio,