De anima brutorum quae hominis vitalis ac sensitiva est, exercitationes duae. Prior physiologica ejusdem naturam, partes, potentias & affectiones tradit ; altera pathologica morbos qui ipsam, & sedem ejus primariam, nempe cerebrum & nervosum genus af

발행: 1672년

분량: 637페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

261쪽

o tores posterioribus adiguntur, necesse erit eos sine declinatione ad latus propelli: quippel uncta alia ab aliis pelluntur, eorum progressus lineam

ne enimvero accidit, quod lux non uti sonus, aut OdO- Lux cameram ies sinuosos rimarum, aut foraminum meatus pertransit; huinimo nec solis, nec stderum, nec luminis sublunaris 'biis x fidios percipimus, nisi ijdem aut diseisi, amet reflexi, re- percipiatur. έ active oculo occurrunt 3 nam fieri potest, quod radiorum lucis manipulus cameram integram trajiciat, interim ut oculus in eo positus nihil lucidi percipiat. Exemp. gr. in camerae extremitate unum foramen parvum, ac in altera opposta aliud majus procudatur; in spatio dein extra mi- nas foramen si lumen , sive lampas, collocetur, illud spatium extra majus foramen consitum illuminabit, interim ut camera interjecta, quam ejusdem luminis radii pertranseunt, tenebricosa videatur: cujus ratio est, quod radii tria jecti, cum sese nec in latum explicant, neque reflectuntur, oculo extra transennam consito minime occurrunt, ideoque lucis apparentiam minime creant: propterea item est quod cum in putei fundo circa meridiem suspicimus,quasi nox alta esset, absque lucis apparentia ipsa sydera clare i

tuemur.

Quamquam autem lux non fluctuatione undulosa qua- L primam quaversus in omnem partem devolvitur, sed radiis, sive stricturis tantum rectis procedit, attamen isti radii adeo consertim emanant, & a corporibus multifariam reflexi deo densa serie committuntur, mutuo coeunt, & inVi qm occurrunt, ut non raro ab iis directis , simulque xςῖ actis,& reflexis, fere cuncti aeris pori, sive meatus occu-pintur, Quapropter lux distingui solet, quod sit primaria,' Rimsaediate a lumine procedit, velfecundaria, quae ab ' ςciis reflectitur , cuiusmodi illius refiexio multoti rareiterari solet. De

262쪽

Harum differentiae. Drum, is

imaginum rationes explicantur.

dum.

corpus omne aut lucidum aut illus tumes.corporis lacidi color candi

cans.

sui propter

Nebulas intersipersas

varie altera. rura

De Lee primaria observamus, quod radii ejus id cunque lumine aut coelesti, aut sublunari pro uunt similes existunt, hinc cum plures diversae miscentur , haud facile ab invicem dignosculi ut lux minora majori semper obscuratur: Lx autem dariis , sive radii a corporibus solidi6 refiexi, pratii. quam quod illuminationem reduplicando medium illat idiaphanum reddunt, etiam juxta quod ab objectis latet flectendum varie modificantur, dc coleram

parentias creant.

De colorum & imaginum natura, cum Philos'hici. jusque seculi disceptarunt, de diversae sententiae a vallis Authoribus feruntur, nemo ut opinor super hoc insedi, sius, aut verisimilius quam Clar. Gaondus quare ut cum hujus vitula arare liceat, rem t0tam tityi

by typosi subjiciam.

Omne visibile corpus lucidum est, aut a lucet m; illud luce propria, & per radios directos, hoc allona , & per radios reflexos cernitur, medium ves0 per: perspicuum non videtur, quia radios proprios n0st taei: tit, nec ob tenuitatem alienos reflectit. De cor pose lac, do observamus, quod hoc clare, &sine impedissita; quovis affulgens, sub specie candicantiae apparet , qai ςux in suo fonte est color candicans, quod ver0 sit gς udorem ejus, nihil aliud est quam iacta in radiis p* brarum , sive tenebrarum intermistio , hocpy ter c0rpuscula in medio interjecta, quae I quosdam avertunt : ita sol in horigonte propter V pq 'qui plures radios intercipiunt , rubicundus lucidi candor degenerat, propter particulas nos ly intra corpus eius cumque ipsis radiis interspersti cum fuligo, & fumus cum lumine accenso emisMM

rudicundior, aut obfuscus evadit. st uso ο

263쪽

non purae, sed iter tae apparet; quia nam- .

I iidii non omnes rζeζctRntur, sed propter superfi-

. t inaequalitates nonnulli pζnitu. immerguntur, alii sibi tersum, E auertuntur , ideo non purus candor, .sed alius color ves perum,l eo cernitur. ReVera quo colpus illustratum magis ter his, & politum est, ut plurim05 radios reflectat, eo froinde coloresethd ius, & magis fulgidum apparet, uti constat de spe us froώ- eulo , quo talem supersicies ejus magis scabra ac aspera est, ut multos radios abscondat,aut avertat eo species candoris

Circa inaequales corporum ill iratorum superficies, duae advertantur quasi extremae diatheses , quibus proprius lucis reflectendae caηdor plurimum alteratur , aut enim corporis superficies pluribus extumescentiis , seu velut moleculis, aut bullulis densissime consitis inaequalis redditur, a quibus licet multi radii avertuntur, tamen a diversis molecularum faciebus radii in congerie magis densa, quam a plano laevigato reflectuntur, ideo color albus ad ipsum fere lucis candorem accedens cietur. Veleto corporis illustrati superficies compluribus foveis, &velut specubus dehiscit, a quibus radii incidentes demerguntur penitus, nec denuo reflectuntur, unde color ater, sive candoris privatio. infertur: ad hunc modum duae extremae colorum species, nempe alDs, & niger produci

videntur. Quoad reliquos vero intermedios colores, praeter lu- colarum varicem inter reflectendum umbellulis, ac tenebris varie in- etas etiam λiermistam, etiam in causae partem ascisci debet, diversi zm0daradiorum ejus refractio ue cujus certe indicium est, sendet. quoniam in vitro triangulari, quod vulgo pri ma appella-xβr, advertimus, quod radii sub hoc , aut illo, aliOVe insidentiae angulo diversimode refracti aut pur- .p- ζηm, aut croceum , aut alius generis colorem exhibe insolent: pariter opinati licet, quod etiam a corpore it

264쪽

L hrm lucis radii inter reflectendum varie refiicii intorti , adeoque inter se, S cum umbellis multisti decussati, commistique, omnim λ c0lorum dis idtias producunt. Particularem cujusque coloris& productionis modum designare, hujus loci noli sufficit vero in genere istiusmodi apparentium rati innuisse. o. odo fit Midia Ust ibi, ejusque traj uis η, helisa nis modo ita praemissis, demum ostendere oportet, vovitrum usori- ritu propter speciem sensibilem ita ab objecto immissi is fias hia. α' orgino susceptam, peragatur. Hoc vulgo,2 Din. non improprie declarari solet, exemplo hecssi ustorii, quod fenestellae instar, ante foramen camerae occidist atrato parieti excusem affigitur: quippe a corpori soramini isti undique objectis, radii lucis reflexi in viro coeunt , eoque intercussatim trajecto, denuo intra cumeram expansi , super parietem inibi dealbatum, loca hemisphaerii visibilis stolographiam repraesentant. Noa absimili modo ipsius beati conformatio habet; nam ia Ndet ere liceat, de camer- bccissem, dc hamem tanquaa m dist risis, quae radios congregant, & multiiMira restingunt, artificiose dispositos , ac denique velut P- Mibatum, scilicet rumcam reusam , cui visibili

imagines imprimuntur. Visus Orguna ReVera integrum visionis actum oculi, nerviset 'Rppinii perficiunt, intra illorum claustra vil lium omnium imagines ichnographice deping i tque horum scilicet nervinum commeatu, imaassim depictarum perceptio, e 1mni stafris convenissi do restat in utri Disis & fabricam, SpM ungularium usus particularius considerare. ecidi e-.- Quoad oculi compagem, di munera, quibx fabrica dus comparari videtur, haec tria ab

ad tutari pyaestari ruauimus , silicet primo speci Is obres illo es,

265쪽

t. lucis radii a corpore lucido, aut illustrato immissi. y bustillam, quasi per foramen intromittuntur. 26 radii perque media idonea artificiose refracti, & ollecti juxta optimas dioptrices regulas disponuntur.

6 ut rerum simulachra a debita radiorum refractione,coalitioneque resultantia, apte repraesententur, interior oculi specus instar atratae cum pariste dealbato imaginum susceptibili conformatur.

Quod si amplius inquiritur cujusmodi sit ipsius oeuli fabrica, &quo ritu dispositae sint partes ejus , a quibus

singula ista munia obeuntur 3 non absque re fore videtur, hic perfectam oculi ejusque appendicis descriptionem , una cum partium illius muniis, 'c usibus rite a gnatis exhibere. Enimvero si quaepiam totius corporis Animalis pars Ana. tem peculiarem , haec imprimis oculo debetur , qui cum mole perexigua constat , in structura sua plurima admiranda continet, ususque nobilissimi existit. In tradenda autem hujus membri Anatomia , plurimi Authores, tum Medici, tum Mathematici, operam adeo exactam prius navarunt, ut negotio huic vix quicquam superaddi posse videatur: veruntamen quia per crebras ejusdem rei observationes ab aliis, & subinde ab aliis ustas, plus certitudinis, immo& scientia magis accura-u , di captu facilior formari solet , ideo liceat Ophthalmo P pbiam hic nostram, non ex aliorum scriptis desump-xλὴ ,sed propria oculi ejusque ac partium ejus in ervatione exaratam subjungere. Non opus erit hic innuere oeuus in e binos , ut contra pRR jacturam alterius subsidio provideatur, item ut Obi ii impressio fortior, & magis certa adveniat, quae t Rne duplex evadat , nervorum opticorum, antequam mmul' sensorium deferuntur, coalitione praecaVe' 'x nec etiam rhetoricari oportet, inculcando oculos Ve sp ulatores in loco excelso, & bene munito consti

oculi Anatois me ad visum explitandum

266쪽

inii, unde se huc, illuc, pro cipiendis abomhidii, specierum occursibus, insigni Volubilitate movete. aciem suam quaquaversus dirigere possunt: verum hi ambage oculi fabricam describere aggrediar, ρhri j ia i , si e , sp*xyςὶ - si ci ,st tanquam p614.

ria , quae nempe ornatui, munimento, aut actionis commoditati inserviunt ue cujusmodi praeter orbitam O

sunt palpebrae cum cibis, S superciliis & glaadula ch ἰos palpebrae, missis, & ductιbus excretoriis partes ejus insitiatria. , ipsum nempe oculi glQbum constituentes . qiar

iterum vel circa ambitum ejus disp0iiuntur, uti lat ou .u musculi, & vasa, cum pinguediηe interjecta, vel intimi

tunicae humo- magis penetralia ejus efficiunt, nempe tunicae, ac bini rin, ους- res: in singulis hisce, quae praecipue notatu digna occet. runt, advertemuS. Inter exteriores oculi partes primo recensentur a rpalpebris quae cum instar veli membran0si habent, oculea usui insem pro data occasione obtegunt, vel exponunt: qu0tie '

ingruit, hae citissime obductae hospites silos tari solent; Item cum relaxatio ab opere requiritur, di sphritus animales quieti indulgent, statim palpebrae yt officioso lenocinio fenestras suas occludunt, cum y 'spiritus ad excubias revocantur, hisce velis deau0 zςio sis visibilium impressiones admittuntur. Palpebrae sunt duae , inferior nemo e in superisit, M ' rq sμηt motus aut nullus, aut valde obscurus est, quio yς diptum ossi affixum habet, cui palpebra altera sep ν''

Superieris duo currens, oculi clausuram firmiorem, facilioremqβςς

μηt musculi. Palpebra superior pro gemino apertionis, & 0ςς μ' motu, duobuι musculis instruitur, uno scilic*x prope nervum opticum oriundus , tendine lax ν δ tenui palpebrae superioris margini inseritur 3 hisbesis ejus contractis palpebram attollit;

Wr circularu est, qui circa majorem oculi cμ h- is l

267쪽

ottus, & exinde palpebram inferiorem succingens, juxta

alterum oculi canthum palpebram superiorem attingit, eaque subducta versus principium suum redit, hic muscuatus ita in orbem velut circumactus, palpebram deorsum contrahit,adeoque oculum occludit. Quoad nervos qui palpebrarum musculis inseruntur, 1libi ostendimus, eos duplicis esse generis, nempe ramos ρυibus is aquosdam a pari 30 aliosque a 7O OriundOS 3 illorum Virtu- i struuntur. te essici, quod palpebrarum motus animae assentitur, dc pasionibus quibusdam apte respondet, idque non tantum in claudendis, reserandisque oculis propter somnum. &vigiliam, verum in ipsis palpebris varie coutorquendis, componendisque, prout cernitur in fletu, iracundia, gaudi0, itistitia, pudore, aliisque perturbationibus ; cu jusmodi palpebrarum motus pathetici plerumque involuntarii sint, aut saltem incogitanter perficiuntur. Propter nervos paris etiam insertos,ratio patet,quare a sono quovis inassueto aures ad pellente,subito palpebras occludimus, aut aperimus, aliove modo con wrquemus ..Cur ingrueute somno palpebrae velut gravedine affectae nobis vel invitis, vel contra nitentibus,occludi amant, alibi ostendetur, cum de particulatim agemuS.

De Ciliis, ac seperciliis nihil,nisi quod vulgari obser- hvationi piostat, hic dicendum occurrit 3 sunt nimirum ita isthaec crinita, tanquam aggeres oculis muniendiscRm duplici palorum insignium serie conitituti , quibus p aecavetur, ne res incongruae oculis improviso incidant, neve in eos a capite dilabantur. Apalpebris ad oculi glandulas transeamus, quae quidem iiiii a tergo cohaerent, atque per ductus appropriatos, qui ctinduti Rix palpebrarum superficies interiores dehiscunt, hu- sunt a. RQ qm Oculo requisitum exudant, quod si humor serosus

juxta

268쪽

eastri l

juxta canthum majorem in caVitatem , velut pelvio eticidens, illic bina foramina subit, e quibus in deicti, singularem evadens , usque ad naris eStremitatem et, . tur, ubi per meatum apertum seras eXcernitur , tali in homine humor serosus juxta glandulas ophthalarii copiosius aggestus, sub lacrymarum specie extillat. Illarum usus. Revera Oculus hujusmodi , iasivi: pulvinari globo ejus molliter substratis incumbit, hath: una, juxta canthum majorem sita, Vulgo lactr)malu licet

. altera hoc nomen potius meretur appellari solet , huic aruvenae, ac nervi adsunt, porro excreto , excretoriis δε- quae bini sunt generis instruitur , scilicet e glandula hic scribitur. duo , aut tres lymphaeductus,in palpebrae superficie: h. teriorem dehiscunt, e quibus humor aquosus super oculi globum extillatur ue praeterea Item duo meatus in castiti interioris scrobem dehiscunt, qui non aquam, uti v

dam opinati fuerunt, illuc deferunt, sed quae a vasis ta-cretoriis ibidem deposita, & superflua exudat, ab iis suscipitur, & dein per canalem unicum,qui naris esseda jecto ductum ejus pertransit, foras defertur. Hunc a natem Nicolaus Stenon primus invenit, ejusque copio 'Im . sa tionem, & usum ingeniose descripsit. Hic canaliculus ab oculi glandulis , per naris de hi' usque ad extremitatem ejus protensus, instar cloac : t quae colluviem serosam oculo nimis suffindi aptam ςς

meatu secreto foras amandat: hinc advertere est, nQn tantum in fletu propter moerorem excitato , , quoties oculis a re quapiam mordaciter vellicati mae exprimuntur, etiam humiditas naso extillat

autem quae sunt proprie Deb'malia, observ Nire , aut quatuor hmphaductis ab hae glandula im 'bram p tens' ue horum unus in palpebrae suri ' alter in marginem inferioris , cum mole igexcitata dehiscit, ac in lachrymatione aqu/m

269쪽

tilia exudant. Vidi interdum in ulcerosa glandulae istiu, diathesi, saniem e duobus istis punctis lachrymalibus n

allara ocuti glandula Vulgo μηρminora , sed po dici merita) a cantho minori inci Hi piens, subter superiorem palpebram oculi tergo incum bens, sere ad canthum interiorem protenditur et quod messe diciis spectat ad figuram ejus,in plures quasi lobos, per var ia dia- da. stemata interstinctos dirimitur ; a quibus singulis lymo ρ uetus in palpebras ascendunt, atque per puncta lachrymalia intra luperficiem ejus interiorem dehiscentia, aquam oculo irrigando, tum pro motu ejus, tum requisitam suffundunt: hanc etiam glandulam cum vasis lachrymalibus Docti in Stenon luculenter satis descripsit , atque Iconibus aptis expressit. Quicquid seri superfidi, etiam per hujus glandulae vasa lachrymalia oculo suffusa exundat, illud in canthum majorem, utpote indeclivi loco situm dilabitur , & illinc per eadem alterius glandata vase excretoria, velut per communem sentiu

nam amandatur.

Praeter haec, lympham a glandulis in oculum

δε ferentia it idem superfluae per narem excreto- clandularum

rω, alia quaedam aliis usibus designata, scilicet arteriae v να, ac nervi , ad oculi glandulas spectant. Ah arteria 4rsiride inti a cranium ascita, & versus cerebrum ascen- ora, ramus insignis in oculi orbitam missus, propaginesip utramque glandulam, sanguinem iis copiose adducen-Wi impertit: huic arteriae, quae praeter oculi glandulas aeripuis superioris maxillae partibus etiam prospicit, Vena Ritur, ab iisque sanguinem reducit 3 quin& utrisque mirem addit nervis, scilicet 3Ii nervorum pariSMmus ophthalmicus,ac per multas propagines in toto pr siqua emissas vasa sanguifera varie struigit,& cIrcumli-

Mx , iussipet in ipsas gliudulas surculos plures desilaui

270쪽

Ex his facile erit colligere, quod anguine ad ultimque glandulam per arterias ad Vedio, humor aquosus ieri perpetim pro oculo irrigaηήρ, tum Dccasionaliter pro l. o b briis am msstcria requisit. . secernitur,lbidemque in= i. is se ais. usus aggeritur. Quoad prius bie glaηdula, patit ita aliae ubivis consitae, serum vectigali constanti allatri imbibunt, quia scilicet arteriae sanguinem illuc c0piose, adducunt, quam quod illico a resorberi potist. quare quod aquosum est a glandulae substantia, vitet spongia imbibitur, latice cruento per Venas amandat Iluc facit quod cum nervi haec vasa stringunt, ideo quoties serum in sanguine ad cerebrum destinato nimis abest. dat, illud his arteriis per nervos incitatis, Veni de cod. strictis solito copiosius versus has glandulas feratur, se

cernaturque.

Quoad vero ab his oculi glandillis in copia

saepe ingenti perfusas, ut melius constet, quo ritu, stfendi modi quibus de causis hoc fiat, opportunum videatur de fessi , sescribμηtur & lachrymationis causis,& fiendi modis disserere, Festamen breviter, & succincte fiet, quia plenior h0 ζηconsideratio ad doctrinam de passionibus propri pisti Imprimis itaque circa lachrymationem obser' My ieam in magms anim pathemistis, scilicet dolore inῆς' litristitia, commiseratione , gaudio repentia0, bus potissimum ac fere tantum succedere ue quandGyy

que scilicet anima sensitiva ab objecto, aut v ὶ ς iri

gruo, aut inassueto perculsa, velut intus nutare, ληφii' suam proprius contrahere cogitur ita cautὴν 'ux major spirituum copia, quin & uberior sangὴν ΤηR , )d partes principes, nempe cor, & cerebr ' i'uam vitae praesidia compellantur: spiritus haec lQca velut binos animae sentes sponte proV; 'quin & sanguis in utrisque plenius aggerritur 3δum sc. vase sanguifera nerverstm tractii consti m

SEARCH

MENU NAVIGATION