장음표시 사용
161쪽
ebulliens calorem habet et i 3 graduum, tumque maXima Ignis Vi picis non m hi potest calescere ; oleum tanto levius majore , de diuturniore, Igne tandem ebullit, & tum gradus caloris acquisivit iboo fere. Quis hujus rei causam assequitur 3 certe Argentum Vi Vum , quod hoc oleo Mindecies pondero sius , ab I ne ebulliens, tantum eundem caloris gradum nanciscitur. Uti que videmus hinc , esse aliquid praeter ipsam corpoream molem , quod corpora quaedam apta reddat, ut modo definitum Ignis gradum accipere queant ; alia , ut longe plus in se capiant. Rei non potest forte dari
Sed inde est evidens , cur Aqua Ignem exstinguat, qui combustili ma- Ctis aqua εχάterie sit: nam facit hanc ipsam cingi Igne minore quam qui requiritur igit in 'ad accendenda combustilia , quae nunquam gradibus at 3 inflammantur ,
Hi ne ingens Ignis Stannum aqua plenum non fundit : nam requiritur Curaqu4s 4n. ad ejus fusionem gradus Ignis longe major, quem tamen , dum aqua Vas num a susu scr- opples , solum admittit. Si autem stanneum vas oleo impletum Igni in apo nitur, vide an non cito fundendum sit, priusquam id in eo vase ebulliat Idem de Plumbo verum cum aqua Igni imposito. Hinc omnia haec con sideranti fere videbatur , quod ubi Ignis corpora ita dispositierat, ut permeatus eorum jam aequabiliter agere , & transire pollet, tum illis amplius, ultra hanc tunc obtinentem copiam , uniri non posse 1, id vero obtinere in
liquoribus simulac ebullirent, in solidis tunc quum vi Ignis perfecte fusta diffluerent in speciem liquot H scintillantis, vel ebullientis, ut in Metallis,
Vitro , Salibus, omnibus , ita fusis , contingere experimur. foecunda haec Observationiim utilitas docet tandem, quod Ignis aliquid nexus habeat cum corporibus. Qti Od major diutius adli. aereat. Q lodydem densiori diutius ad ereat. Q uod certis corporibus , oleo sis inprimis, majori copia adhaereat. Qiuod haec lentius, Sc diuturniore, & majore, Igne tandem hunc magnum calorem semper acquirant. QDiod , quo densiora corpora , eo longiore tempore indigeant, ut ab eodem Igne aequaliter in calescant cum alio raro corpore. Quodque rursum tanto pluri tempore egeant, ut possint redire ad temperiem eandem cum rarioribus , citius refrigerandis. Quae omnia , qui perpendie, multas naturae leges , circa Ignis naturam stabilitas ,& observatas intelligit, quarum perpetua recordatio
usum in Physicis summum habet. Mihi singulare videtur , quod , si doctrina haec ultra promovebitur , tandem fieri poterit, ut quis per Experimenta solvat haec Problemata : Datum spatium implere tali corpore , Mi ad definitum gradum calescere modo possit igne maximo. Et rursum :tum spatium replere tali corpore , ut maximus Ignis possibilis in eo restineri queat. An ferrum , auro lentius fundendum , ubi fuscina est , non
est calidius auro fuso , quamvis densiori P digna inquisitu res.
Interim & ad haec aliud quoque institutum naturae nobis se offert. Sci- Cilbfricet corpora, quae Ignem jam in se continent copia majore , quam ambientia fluida , vel vicina corpora , illum Ignem amittunt eo citius, quo
162쪽
in quidum densius immittuntur refrigerandi causa. Quod 1ta intellectum velim. Sit Aer, Aqua, Argentum Vivum, in Vasis, ejusdem accurate temta pesti ei in omnibus his. Esto tum igniti Ferri frustum triplex , aequale , per
1 che tonitum. Unum horum trium relinquatur in aere notatae temperiei, immergatur secundum in aquam accurate tam frigidam quam aer hoc rem pore. Tertium vero in trudatur in Argentum Vivum etiam aeque frigidum
priores , Aer & Aqua. si id fiet ξ in raro aere ferrum diu retinebit suum
calorem , in aqua citius amittet, in Argento Vivo citisti me. Et quidem videtur in illa aqua fere tanto refrigerari citius, quanto haec aere densior ;adeoque octingenties Ocyus. In Argento Vivo forte quater decies citius , quam in aqua. Id Metallurgi norunt, qui, ut Metalla molliant certis usi bus , ea candefaciunt penitus Igne , dein aestivo tempore, aes uante coelo , in ipso Igne , sensim dilapsuro in cineres frigidos , relinquunt, donec omnia simul refrigerata sint. Quando autem eadem dura in alios usus optant, tum in frigidissimam aquam immergunt Ocyssinae hyberno tempore. Igitur binas ita caiisas reperimus accelerando refrigerio : scilicet fri- his , & densitatem fluidorum , in quae calida , sed refrigeranda , irnmerguntur. Tertia vero causa est , quae refrigerationem promovet, agitatio nimirum calidi per fluidum frigidum , unde Ocystima obtinetur refrigera tio ; dum refrigerandum corpus assidue novo frigido liquori applicatur. Patet inde , ut hoc moneam obiter hac oportunitate , causa Physica qua ferrum redditur durissimum. Quandoquidem Ferrum , adeo ignitum ut
fere jam funderetur , subiicissime ducitur pec aquam frigidissimam , ita ut
uno momento penitus refrigeretur ; tum elementa ferri Igne laxatissima,
emollita simul, ab frigore , undique, subito, applicato , quam intime adunantur , compinguntur, comprimunturo inter se, hinc post hanc refrigerationem partes omnes arctissime sunt in se mutuo compressae , durissi
mae, at simul de valde fragiles.
Undenam ergo hoc contingit, quod densius liquidum cito adeo refrigearet immersum calidum P certe prius quam calidiim immittebatur , erant omnia aeque frigida, igitur hoc a frigoris differentia non venit, quod Unum altero ocytis refrigeret massam calidam immersam. An ergo densior
frigidi moles trahit plus Ignis ex calido , pro ratione suae densitatis 3 Igitur in hanc rem decidendam iterum Experimenta advocanda sunt. Si ergo sumuntur duae quantitates aequales distinctae ejusdem fluidi, Acetum fue rit , Alcol, Aqua , Oleum , atque haec reducuntur ad calores diversos ;tum , si ocyssime confusi inter se permiscentur penitus , obtinebunt calorem , qui est dimidium excessus calidioris supra minus calidam portionem.
Si v. g aquae ad gradus et i a bullientis ibi. ita miscetur ad ij. aquae frigidae
ad gradus 3Σ, tum aquae mistae habebunt calorem graduum 9o, scilicet dimidiati caloris 18o, qui exprimebat differentiam inter 2Ia & 32. unde apparet , quod bic distribzitio Ignis sit ut moles ; quod ergo ignis a contactu per minima , in corpus ejusdem indolis , ilico transvolet aequaliter , pristitanum corpus deserens, alterum occupans. Qua in re , sic constanter explorata γ
163쪽
tata , valde subtile est intellectu, quod gradus caloris communis pereat, atque excessiis dein per binas moles aequaliter distribuatur. Si vero sumitur Argentum Vivum & Aqua , eiusdem exquisitae mensurae, sed caloris di versi, atque permisceantur pariter quam celerrime inter se , tum orietur , ex hac misceta, temperamentum aliquod, sed cum notabili quadam disse-
Si enim Aqua erat calidior , quam Mercurius , dum horum aequales , respectu areae, partes permiscebantur, tunc semper erat temperatura ex misceta hac nata calidior , quam differentia dimidiata , quae exspectabatur. Contra vero si Argentum Vivum foret calidius quam Aqua, tumque utriusque aequales extensione partes inter se commiscerentur , exsurgebat temperatio minus calida , quam esset dimidiata differentia 1, atque deprehendebatur semper talis diversitas, ac si in priori casu fuistet facta permistio trium partium calidarum aquae cum duabus partibus aquae frig1dae. Aut in posteriore casu , ac si mistae fuissent tres partes aquae frigidae, cum duabus partibus aquae calidae. Quando autem sumuntur ines moles CXten sone aequales Mercurii , & duae tales moles Aquae ; tum , si Mercurium calefeceris, vel Aquam, nihil refert: permistione fael a , nascetur temperatio respondens dimidiatae differentiae caloris in utroque , ut prius in aqua , si aequales permiscerentur portion CS. In hoc autem Experimento quam maxime notabile habetur, quod inde mirabilis lex naturae pateat, dum Ignis per corpora ut per spatia, non
juxta densitates , distribuatur. Licet enim pondus Argenti Vivi respectu
aquae fere esset in ratione a o ad 1, tamen vis calorem pariens Cisectu mensurata tantum erat eadem , ac si Aqua Aquae aequali fuisset permista copia. Sed hoc ipsum aliunde omni Experimentorum genere confirmatur ut jam supra notavi, dum dicebam , Experimenta me docuiste , Omnia corporum genera , commissa satis diu eidem temperiei caloris communis, nunquam accipere diversitatem ullam caloris , vel Ignis , ullo respect u , nisi tantum ratione spatii, quod occupant: unde nihil in corporibus observari poterat, quod Ignem traheret : licet densitas semel susceptum Ignem constantius detineret. Experimenta modo memorata instituit mihi Celebris Faliren heitius. Qtia nam ergo habetur causa, cur Ignis tanto citius exit de suo
corpore in aliud crassum corpus , quam in levissimum , & subtile spatium, in quod tamen multo facilius exire posse videretur ξ
Rursum & hoc concipimus, quod unumquodque corpus , quo majus est, eo semel conceptum calorem diutius retinebit in se , si caetera omnia manent eadem : temper enim densitas extremi impedit egressum citum Ignis, qui ab intimis conabatur cgredi. Sic orbis hic proximus iterum tertium coercet, & hic quartum , atque ita ad finem usque : unde calefactum per omnia corpus , in intimis suis omnium ultimo refrigescit. Quum igitur corporis magnitudo ulterioris semper sit incrementi capax , poterit tandem adeo magnum fieri, ut calor ei communicatus in longissima rumpora durare qUeat.
164쪽
Minimae superficiei corpora Cainori, tenacissima.
I sDemonstraverunt Geometrae, corpora, semper eadem manentia in caete ris , tanto minus habere superficiei externae , quo majora fuerint : unde intelligenti statim iterum patet, corpora ingentia semel conceptum ca lorem suum retinere longe diutissime. Adeoque ex hac lege sequi, omne corpus , quo habet plus massae corporeae sub superficie minore , eo diutius semper Ignem suum conservare; si comparatur cum aliis. Sed rursum iidem Mathematici docuerunt, massam corpoream , ma nentem in omnibus Candem , nunquam reduci posse sub minori superficie, quam ubi inde formatur Sphaera. Igitur haec figura caloris tenacissima : tam ob superficiei ratione molis parvitatem , quam ob partium aequabilem ad infimum centrum accommodationem , atque a superficie aequabilem reces sum. Hinc globus maximus, calefactus semel , caloris suscepti tenacis
simus. Quae forte dc una ratio est figurae globosae in Sole , & Stellis fixis.
Quoties autem corpus, idem in caeteris, reducitur ad molem minorem dividendo , tum augetur assiduo superficies , dum manet massa eadem itumque etiam semper eo citior refrigeratio. Cubus in bina paralleli pipeda aequalia , una tertia plus accipit superficiei. Sphaera in duo Hemisphaeria partita statim duos circulos maximos , adeoque duas quartas prioris superficiei , acquirit. Hinc eo citior refrigeratio calefacti. Adeoque divisio corporis calefacti in partes minores, atque ejusdem a sphaerica in planas super scies redites io , simi binae causae, quibus quam maxime refrigeratio ac celeratur : quum contadius ad frigidiora ita mirifice augeatur. Libra aquae bullientis in sphaericam redacta figuram diutissime calorem retinebit , effri a supra laminam frigidam ferri magnam valde ilico refrigescit.
Idem autem rite consideratum facit, ut etiam aliis in rebus caloris dinmanentis causas assequamur evidentius : observatum diu fuerat, corpora hominum densa, dura , exercitata , robusta , atquC humores compactos
habentia , & ponderosos , semper longe calidiora deprehendi, atque tardius longe reti gescere 1, sed variae prorsus causis fuerunt effictae hujus esse tus. Ex dictis autem clare patet, talia corpora , dum Vi Valida partes cor poris firmas fluidis applicant compressu densatis, & plus Ignis colligere intra se debere, & partum semel quam tenacissime retinere. Pariter notum cadavera , calore vitali carentia, in interioribus lentissime , ad exteriora Ocysime, frigescere. Rei causa manifesta ex memoratis : neque Opus Visceribus interioribus vestalem Ignem asserere , ut explicetur ratio Phaenomeni. Contra vero laxa , mollia, pigra , debilia , corpora , nunquam Valent tantum Ignis conciliare suis aquosis humoribus : quia semper minus atteruntur omnia, dens mur minus , in latiores Laxantur superficies, atque ita
165쪽
genitum jam calorem, ne retinere quidem anta sunt. Inde Sc patet, quid mali utrisque metuendum, quid medelae ad fortunatum curation1s successum inprimis adhibendum sit. Ita usu praestans per omnia haeae doctrina.
Vix contineo me , quin haec de refrigeratione corporum doctrina a me adhibeatur ad explicandum quid, quod adeo exagatavit industriam Chemicorum , Medicorum , Philosophorum ; scilicet an sanguis humanus sit in corde calidislsimus ξ Et cur ξ si ita se res habet. Quot commenta habemus apud Auctores super hac re i quam varias opiniones t Rem ego ita siimpliciter exponere conabor. In Monis sanguis trigidissimus. Omnes ita sentiunt ; quare id haud eget demonstratione : remotissimus a corde ;redeuns ab exterioribus frigidis ; mistus recentibus corpus ingressiis humo ribus , fere frigidioribus ; in vase debili, capaci, laxo , inerti ; redit in cordis thalamum dextrum. Igitur foret, ex se , sanguis venosas nulla in plaga corporis frigidior , quam in antro dextro cordis. Sed nimium hoc futurum frigus , atque ipsi vitae periculosum in corde , in via interim per
venas ad cor ducente in calore temperatiore utcunque conserVatur a cali
do arteriis suppeditato , corpori communicato , venis applicato. Atqui , vel sic tamen, erit in corde dextro omnium frigidissimus, si arterioso comparatur. Hic autem sanguis, ita frigidior , in arctos , elasticos , fortes, canales arteriae pulmonalis , vi cordis dextri, atque molimine ingenti resp1- rationis, pressi is , actusque , necessario per unum pulmonem fertur copia aeque magna, quam , eodem tempore , per Uni Versum corpus , Omnesque
ejusdem partes, simul. Hinc igitur idem sanguis nulla in parte corporis usque adeo alteri, adeoque Jc calescere poterit, quam in pulmone solo. Foret ergo calor illius homini intolerabilis , imo lethalis. Verum aer, respirando ductus ita pulmonem , est semper frigidior longe , quam hic fan uis. Et, per Malpighiana , sanguis hic in arteriolas minimas fusus , quae vesiculis pulmoniam tenuissimis applicantur undique , per superficies
et o incredibiliter latas, exponitur acri per omnia momenta temporis re
ii ato , adeoque semper frigido : unde sanguis , ex se , in nulla iterum totius corporis plaga refrigeratur plus , hoc respectu , quam in pulmone nostro. Vah l quae mirabilitas i ubi, in alios, necessarios , usus maxime ca lesieri debebat sanguis, ibi rursum maxime refrigerat 1 omnino debuit ob alias , aeque nec starias, Causas. Salva vitae integritate , non poterat san guis , chylusque recens , apte agi per omnes totius machinae sistulas v1tales , nisi vi summi attritus solveretur in elementa subtili ima, maximeque divisa , in pulmonibus ; id vero fieri haud poterat sine ingenti simul nato calore. Si autem ille tantus mansisset applicatus sanguini non refrigerato simul per alias , dc quidem eodem pariter tempore applicatas , causaS omnis ille san gais , inquam , brevissimo tempore, totus computruisset, at' que sustulisset omnium sane pestilentialissimo morbo vitam. Ob erVa VC-ram dudum in illo officinae recesi i , ubi Depuratores Sacchari, cono S Sac charinos subito ex siccant, siccissimum reperiri , & calidissimum, aera, quem ego , ne momentulo quidem temporis fugacistimo , seret e po ceram ,
Ubi in corpore humano color maximus λQuis calor in aere inspiralido Θ
166쪽
Calidioris aeris iniri effectus.
absque praesentissimae instantis suffocationis mortalis metu. Qiuare puta
bam , nactum me Oportune hic occasionem explorandi caloris in aere,
quem animalia spirantia ferre possent. Atqui avocabat intentum quam solliciti si me huic proposito negotiorum inevitabilium multitudo. RogaViitaque solertissimum Virum , dc toties in hisce laudatum , salirentieitium ,
atque amicum summum meum , & cognatum , Io locum Provo Ostium , Ut Vellent ex voto meo , atque praescripto , EXperimenta capere, atque
dein fideliter mihi referre successum. Id illi simul utrumque exsequuti sunt
quam fidelissime. Rem enarrabo , & illa audita, forte censebitis mecum , vix aliud Experimentum magis facere ad intellectum Ignis aerii in animalium corpora , horum humores, atque partes. Neque pariter Chemic Sad artes forte aliud Experimentum luculentius. Camera igitur, qua panes saccharini conici exsiccantur apud Depura' tores Sacchari, erat adeo calefacta , ut accuratum ex Argento ViVO Thermino metrum , in ea diu satis detentum , gradum notaret 1 6. Tunc passer caveae inclusus repositus fuit intra hunc locum , vesperi hora sexta. Postquam ibi circiter uno fuerat minuto horae, hianti jam ore anhelabat summa cum anxietate , & molimine ; crescebat omni momento numerus recὶ procationum respirationis, ut brevi celerrima haec foret repetitio , cum
imminutione virium summa , ut bacillo inniti ultra impos , illum dereli querit , fundo caveae jam insidens , ibique cum nisu intenti imo , celerri me respirans , moriebatur intra septem minuta. Eodem illo tempore, si mul una cum passerculo in eundem locum fervidum inclusus fuit canis ;qui, postquam ibidem septem minutis haeserat , hiando , linguam ex se
rendo , atque respirationis actus quam velocissime reciprocando, satis no tabat , quam foret molestus illi ingens ille aestus. C: eterum tamen quICtUS manebat intra septum , quo coercebatur ligneum , Elapso fere quadrante horae sonit sim respirando edebat canis , atque respirabat quam fortissime, omni ope moliens exitum tantis nixibus , ut mirum appareret. Vires paulo post animal de ciebant, respiratio incipiebat retardari in vicibus , atque ultimo tardior exerceri tardiorque , lenta valde pectoris , & diu durante inspiratione, atque exspiratione , cum valida adhuc vi. Deinde & hae ipsae languidi es reddebantur adeo , ut paulo ante mortem ne audiri quidem possent. Toto hoc tempore copiam salivae ingentem demiserat, quae, ru bella prorsus , foetorem edebad adeo intolerabilem , ut nemo praesentium,
illi ferendo esset: eratque simul adeo infestus terribilis hic foetor , tam subito natus in hoc animali , ut in oculi nictu propius accedens fere eliani maretur, atque Spiritu Vini cum Myrrha refici debuerit. Contigit hinc, M correptus tali deliquio , artifex haud potuerit mortui Ori Thermometrum animittere ad explorandum caloris gradum , dum modo jam mor tuum erat animal. Q imai autem paulo post, usu dicti liquoris refectus, Thermometriuri 1ntruderet, stetit illud ad gradum 1 1 o. In summo hoc aestu , maximisque moliminibus , ne minima quidem nota sudoris in hoccan C apparebat. Erat Vero canis pendens ad stateram decem libras. Dum
haec in avicula, & cane, instituebantur EXperimenta , etiam eodem tempore fetis, caveae ligne' inclusa, reposita fuit in eodem caldario. Qitae poli quam minuto horae ibidem fuerat, incepit se humi prosternae, anhe-
167쪽
lare, & post horte elapsum quadrantem , cum sibilo , & sonitii quoque spirare ; deinde etiam incredibili lucta niti in effugium ; atque , postquam
ita prorsus eadem penitus passa fuerat, moriebatur. Atque erat sudore haud minus perfusa , quam si de mediis educta fuisset undis. Haec igitur monstrant, quonam pacto , aer gradibus quadraginta octo calidior pueri sani sanguine in ore explorato , acutissimum morbum ocy sime suscitet, & , cum omni signo violentissime detonantis morbi, ipsam brevissime mortem. Sed quam mire simul omnes mutati sunt humores , dum foetidissimae putredinis signa adeo in illis manifesta forent. Non est sane in natura rerum formidolosior mephitis, quam rancidissimus ille nidor , omni cadaveros O putidior , qui adeo subito natus in animali modo bene sano , exhalabat. Q u fortem , durisque assuetum laboribus . in mor tis periculum prie sentissimum praecipitabat solo suo contagio. Quam resoluti fuerunt, quam mutati a nativa indole humores , dum saliva ipsa , ram brevi temporis spatio , colorem esset adepta rubrum. Atqui Ignis ea solus haud effecerat : mortui namque animalis caro , in hoc calore sus pensa , tantum exsiccata fuisset , haudquaquam in olentissimum tabum resoluta. Sed vitalis in his bestiis motus superstes, dum generat ipse at tritu calorem , & nixum in putredinem , jam in pulmone fervorem eXci tabat exqiuisitissimum ; quum vero nulla jam ei accideret per refrigeratio nem tenape ratio , longe adhuc magis ibidem excrevit, quam in ipso caldario. Unde olea, sales, spiritus horum animalium penitus computrue runt intra viginti forte & octo minuta , dum avi unum modo minutum duravit hoc in gradu vita. Quando autem loca eo usque calefacta sunt, tum famuli, his negotiis operam dantes , pauco tempore in illam came
ram ingressi, mox iterum exeunt, ut reficiantur. Ita δί in fornacibus fer
ratis , ubi fusum ferrum divitiens in laminas magnas scinditur , Artifices ,ro momento fervorem aestus sustinent ; sed , nisi Ocytis retrogressi a ca ore, atque frigidiorem mox aerem spirantes , se reficiant c*bando, Ocys sime defecti viribus caderent. Quoties autem aer arte cabescit ad gradum sano homini proprium , percipit mox positus in eo homo tantum aestum , angustias tantas, ut notabili temporis spatio eum ferre nequeat, sed cogatur omni arte , omni nisi i , quaerere refrigerium , aliter ilico dilapsu xus. Hinc calidus resolvit vires aer , instaurat frigidus. Nisique alterno fri gusculo temperetur aestuans fervor, brevi actum , ut de plantis , ita δίde animalibus. Atque hinc quidem tandem colligitur , satis aequabilem esse venosi,& arterios , cordis , pulmonum , aliarum partium corporis sanguinem, In pulmone autem eum & calidis1mum simul & frigidi silinum fieri, adeo que, acceptis necessariis pulmonis effectis , & illic tamen temperatum
Qtio ergo corpus aliquod constat materie densiore , quo majus existit c0rpol. imole , quo denique figurae exactius sphaericae , eo etiam idem erit aptius ' ς' - 'Ignem receptum diutius in se conservare : id de eXperientia ubique con
firmat. Sed si tum simul hoc corpus spatio inhaeret omnium rarissimo , aut
168쪽
inani penitus, tum conspirabunt omnes causae Phyia, hactenus notae calori diu conservando.
.Quid vibratio ad calorem faciat Densa lentius
Attamen , quae nobis tractantur, ignira ad fusionem jamjam instantem, corpora, solida , magna , sphaerica , In aere posita, brevi redeunt ad temperiem aeri ambienti similem.
An igitur licet, vibrationem Elementorum corpus unum constituentium habere pro sola , δί integra, causa , quae facit, ut Ignis in corpore calefacto maneat ; ut Illustri NEWTONO visum Θ sane campana ingens , uno ictu a corpore metallico , elastico , in uno tantum loco , percussa, fremitus sonoros per aliquot minuta secunda continuat, tremulos Vero concussus, nobis haud audib1les , longe diutius postea exercet, ut arena inspersa docet. Aliter vero excursus, dc recursus , elasticorum cito satis desinere solent apud Nos. EXPERIMENTUM XXI. Qtio densiora corpora , sive quida fuerint, sive consistentia , eo pluritempore egent, ut ab eodem Igne aequaliter incalescant. Sit vas caViam , parallelepipedum , supra apertum , CX aere , aqlla repletum ; cui imponantur vasa cylindrica vitrea , aequalia , repleta ad Candem altitudinem diversis pondere liquidis ; dein supponatur Ignis , ut aqua intra hoc vas , assidue mota, aequabilissime incalescat, cernemus nudo oculo , liquidum levius, adeoque rarius, citissime expandi , den sitis vero multo lentius ; quin & Thermo scopia imposita idem docebunt. Calescit Ocyssime Adr , dein Alcohol, oleum Petrolei, liquidissimum postea , tum oleum Terebinthinae , mox Aqua pura , dein Aqua salsa , Li-xivium forti stimum , Metalla , Mercurius, Aurum.
Igitur massa corporum Ignem cli facilius admittit, δί dimittit: unde cor pus , ut corpus , hoc respectu , tenax sui temperamenti manet, cum .
EXPERIMENTUM XXII. Corpora , quo majora , reliquis paribus , eo lentius ab eodem Igne in Calescunt, quo tenuiora citius. Id ita notum est omni Experimentorum Vulgarium genere, ut pro Axiomate Physico fere haberi queat.
169쪽
EXPERIMEN ΤυM XXIII. Qiuo densiora , simulque majora , corpora , eo sane plus Ignis , & diutius etiam , requirunt, ut pervenire queant ad calorem suum maximum , item quo accuratius reducta fuerint ad figuram sphaericam, sive figuram sub minima superficie plus molis continentem. Sit enim ferri in lamitanam tenuem parallelepipedam cusa , alia sphaericam formam habens , immergantur ambae aquae bullienti , lamella cito , sphaera lente, suscipiet calorem aquae : Ergo eatenus superficies videtur mensura caloris &frigoris suscipiendi, dc dimittendi.
EXPERIMENTUM XXIV. Inter omnia corpora, quae industria humana reperit hactenus in uni verso rerum sibi explorata , ne unum quidem inventum fuit, cluod ex se, sponte prorsus propria, caleret magis , quam caetera Omnia. Id autem mirabile penitus , atque paradoxon Omnino , effatum , inductione patuit: quoniam , ut jam prius Experimentis captis docui , omnia illa , quae in se calidissima habentur , tamen , si diu quiescunt in aere ejusdem tempe riei , semper ad eundem plane gradum caloris , aut frigoris , reducuntur. Sane Pholphorus ipse urinosus , a quae immersus , aeque frigidus ac aqua eum ambiens, admistb aere tam actuose mox incalescens. Phosphorus de calcinatis pinguibus cum alumine paratus , quamdiu intra suam phialam vitream conditus servatur , temperiem habet suae phialae eandem , neque eam mutat ; ad ingressum liberum admissi aeris ilico incenditur in urentem
Ignem. Oleum Lini quod in frigore naturali summo nunquam constringitur in massam solidam , sed fluidum manet, tamen 'et tum aeque frigidum est , quam glacies frigidissima. Nequel Alcohol Vini lecti si Dum purissimo Argento Vivo tum calidius habetur. Ille mirabilis Nitri spiritus , qui subtilitate artis Gla uberianae, summe igneus dictus , paratur , illud oleum stillatilium , quod Chemia de ligno Sassafras elicit, in vasis clausis quiescentia aeque sunt frigida , ante commistionem peractam, quam ge lidissima rigida glacies , mista vero Ignem summum , constituere viden tur. Chalybs & silex quiescentes frigidissimi tempestate glaciali, solo momentaneo allisu , Ocyssime Ignem omnium violentissimum in ipso frigidissimo aere natum faciunt. V sque adeo , ut , quatenus explorata habe tur hucusque rerum natura , nullum cognitum sit corpus , quod ex se magis in calorem , quam in frigus, vergat, nullum , quod prae aliis sua sponte plus caleat. Atramen alte adeo insedit opinio hominum animis de contrario , ut putent utique , animalium corpora saltem aliis calidiora sempermanere. Id vero concedo , ita se habere, viventia si spectaveris , in quibus attrieus vitalis partium Ignem colligit , calorem conciliat ; verum ubi pleno cum corpore sanissimus homo aquis submersus , in omnibus priori idem , solo hoc motu atterente jam carens, exploratur CadaVer e lis gelido frigore aquae respondet. Imo vero dicetis , contraritam apparet sep numero : dum cadavera sentimi , quam calidistima sepe a morte. Fateor
calescant λNullii in Cot Tmex se calidius omni alio.
170쪽
A uditores, id ita comperiri. Ergo instabitis, corpora dantur animalium , Duae calorem in se alunt, foventque. Nec nego : Vos modo mecum comsiderare velitis , adesse tum putrefactionem , sive motum, ut assiduum , ita violentum satis, qui attritu , affrictuque suo , iterum Ignem non spontaneium suo corpori conciliat. Foenum frigidum in acervos dens is compressum penitus per omnia madefacito , calor exorietur summus , in flam mas quandoque erumpens. fermentatio profecto , & Putrefactio , Esser Vescentia, & misceta , calores producunt maximos saepe , ut postea de industria docebo , neque unquam negavi ; sed hi motus nunquam Uno , simplici , in corpore Obtinent, neque ergo unquam sunt ullo in corpore proprii, aut frontanei. Caetera de genere hoc , quae opponi possent asserro , quam facillime dilui poterunt a Vobismet ipsis.
An igitur corpus densum , quo per gradus Varios magis calgi magis que , eo plus substantiae Ignis habet in se 3 An major illa comparata Ignis copia debetur majori Igni applicato ad illud corpus Θ An & diutiurna ejus dem Ignis applicatio etiam facit, ut Ignis copia major concilietur cor pori illi ita calefacto Θ
An causa Physica, quae esticit, ut Ignis tam diu retineatur in corpore patefacto semel, est ipse Ignis , qui tam magna copia , atque mora tam longa, insinuatris fuerat calefactoo corpori
An potius ipsa quoque massa corporea calefacta , & illi jam conciliatus Ignas ipse , simul, conspirantibus, de sociatis, viribus illud praestant 3
Huc usque conabar, Auditores Exoptatissimi, per pauca , simplicia , EXperimenta rerum , tradere ea , quae verissima adcliscere potui de natura illius Ignis , quem Elementalem a pellant Philosophi. Illum scilicet, ita considerando , prout creatus ipse in rerum natura existit seorsum , extra reliqua omnia creata , quaecunque demum sint, corpora. Dein & contem plati sumus una eundem , quatenus in corporibus nidulans purus manet, neque pabula inde sumit, sed ut sincerus ibidem ex1stit, actus in parallelos , con Vergentes e , radios. Rursumque quatenus solo motu , attritu IC, idem colligitur in corporibus ipsis. Operam dedi gnaviter , ut hanc prius cognitionem traderem , quam accederem ad speculandum Ignem , qui materiae combustili dicta vulgo sustentatus , longe alius a praecedenti habetur , atque effectis quoque suis, inde quam maxime differt. Enimvero e rores plurimi orti fuere in Chemicis inde, quod Artifices satis caste haud distinguerent inter has duas rerum species , quas omnes uno Vocabulo - ignem