장음표시 사용
131쪽
cuus , sed Vos intenti mecum ilico videbitis, Omnem Illam Lucem , coi spect in 1bi, unice deberi tantum pulvisculis in aere Obvo utantibus , 1ll sosque radios repercutientibus i qui si abessent, nihil penutis illius Lucis appareret. Id enim manifesto cernitur, quando forte, id namque observare datur , illi pulvisculi ita disponuntur , ut lucem non repellant.
Aldue hoc quidem argumento persuademus , Solem Ignis partes a nisu a centro in circumferentiam naturali, agere per lineas parallelas. Si deinde cogitamus , quod omnia Objecta visibilia per lucem, at obscura ex se , statim incipiant lacere, vel videri, simul ac rad11, a Sole de
finiti recti in illa incidere possitiat, atque ipso illo tempore disparere, quo
prohibetur recta a Sole in haec via , tum idem confirmabitur. Maxime aurem , si pariter intelligimus, quod radii a Sole incidentes in speculum per fectum planum, inde reflexi per proprias leges , Iterum tantum illum 1 nent eam plagam , in quam reflexio ut , confirmat,1 cur illa doctrina ulterius. Atqui hoc non fallax unquam Catoptrice manifesto evinc1 docetque, unum radium, a Sole rectae missum , 1n speculii ira nodissimum illapsum , inde repercussiim per lineam rectam in aliud sit mile speculum , inde iterum repelli , atque ita unus idemque toties reflexus, semper fa cultatem lucendi retinet i, semperque Videtur tantum per rectam ex p=cto lucido ultimi speculi reflectentis ad oculum ductam. Id itaque quum
in tota imagine Solis sic agente contingat aeque , ac In uno ejuS 1 mag1n1s puncto , docet, vim Ignis , a Sole determi natam In rectas parallelas, re manere in omni tempore, quo emanatio, Ve reflexio , durat. S1mul ac vero Sol illustrans recessit, Ocyssime haec per lineas rectas determinatio Quoque cessit , Ignisque iterum , in proprios expansiles nisus relapsus , antiquum obtinet. Iterum ergo DIrector ita Ign Is Sol habendus erit. . Iterumque si in memoriam revocemuS imagInem nobis apparentem 1mmensi Solis, ob ingentem distantiam , apparere Orbem lucidissimum , cujus diameter cernitur implere circuli coelestis Visibilis οἱό5,
sive ro . videbimus denuo radios inde projectos, i asione spatiigui, in quo Observationes nostrae fiunt, eatenus pro parallelis habem Uenique idem magis inde rursum firmatur , quia Optice , CatOptrIce , Dioptrice, semper ponit radios lucis parallelos agi a Sole , dum 1t1nera , reflexus , refractiones , supputat calculo quam accuratIstimo, atque dein
puncta determinat vera focorum, reflectionum , &Viarum : Ita ut phaenomena quam accuratissime respondeant demonstratis.
Ex omnibus ergo hisce , simul prieciso sermone collectis , verissimum liquet, Solem ess E causam , quae , quoties agere valet, sine impedimento alio , in materiem lucis hospitantis in hoc nostro aere , eam uno momento cogat in radios parallulo . - i O VVerum ab omni tempore animadversum etiam est, radios hos bolis ita lucidos, & parallelos , calorem quoque essicere In corporibus , ad quae ita diriguntur. Unde ergo eadem evidentia de Calore vera erunt omnia , Quae modo demonstrata fuere de Luce. Qtium vero hic loquamur de eo calore, qui Thermos copiis exploratur ; rursus colligitur , eadem de . Vero
Igne etiam dici debere, qui hucusque fuerat expositus. Inventa igitur
132쪽
Fo parallelisimo cessante statim calor desinit. Ηγbernacula stirpi im qui ae diticanda.
fuit vera ratio, cur Sol recta actione sua Ignis vim expansione notam in notabile incrementum adaugere queat, sola tantum directione , absque ulla omnino materie nova addita, absque ulla emistione Ignis de ipso Solis comore , absque ulla excitatione Ignis ex non Igne. Quod quidem , nisi me fallit animus, est praecipuum in Tractatu Chemico de Igne
inventum. OS 1 quaeritis forte , cur igitur candela incensa , lucem per radios rectos quoque determinans , non facit locum a se illuminatum simul et1am calere Θ In promptu ratio est : parvus ille radians conus non agit in paralles1smum , sed distundit in Sphaeram quasi emanantes radios , hinc Ignem , qui In camera est, non agit in unam partem , sed in omnes quaquaversum. Si vero adeo propinque accesseris, ut vicinitas parallelissemum fere creet, statim calor ibidem quoque percipietur.
Atque inde quidem hanc disticultatem evanescere puto : in primis si una perpenditis , quae de diversitate mirabili Lucis, & Caloris, prius
Hinc ergo , intercepta rectitudine radiorum a Sole Ignem in Paralle-lismum agentium , ilico cessὰt ille Parallelis mus , atque statim , illo ipso
momento, Ignis partes CXpanduntur aequabiliter quaquaversiam : unde
facile patet solum illum Parallelisimum omnem illam vim prius praesti tisse. Sit enim meridiano tempore serenissimo speculum V1letti directe Soli oppositum , ejus foco violentissimo expositum esto corpus , quod eo
j m aditi consumitur, Virga ferrea ; tum autem dum in summa est vio lentia, ponatur opacum corpus adeo magnum , inter Solem , & focum speculi, ut totam speculi aream uno momento obumbret, statim , sine
ullo temporis intervallo , totus ille ardentissimus focus penitus exstinctus est , licet aes inter umbraculum & speculum aeque calidus, id est Imae plenius , sit quam antea , licet Sol splendeat ut ante ; tantum vero sola haec directio ablata fuerit. Neque est, ut putes, plus Ignis fuissὰ inter specu tum & focum , dum Sol speculum recta feriebat : nam calor certe , praetereum , qui a reflexu fiebat, major ibidem haud deprehenditur. I rhur ingens disterentia habetur inter eum calorem , quem Ignis tritu corporum facit , eumque , qui nascitur in aere, per Parallelismum solarem quia prior diu manet, perit ilico posterior. Attamen, si Sole incaluit corpus
ad ipsum suum gradum acqvisitum , pro soliditate sua, diu retinet. 'Atque omnia dicta, magno suo damno experti fuere Cultores Plan rarum, qui iis hyberno servandis tempore caldaria construxere : si enim lumina horum , quibus calor brumalis Solis elevati inter horam decimam& secundam intra Joc admittitur , ita fabrefacta sunt, ut illapsi radii ad 1psum lacunar attingere non possint ; sed , deorsum vergentes , relin quant locum inter lacunar & irradiatum a sole spatium, qui non ulumita natur ab admiss1s radiis, tum semper in illo loco frigus fit majus, si caetera manent eadem. Atque collectus ibidem humor frigidissimus , deci duus in stirpes omnes fere teneriores perdit. Quare Oportet semper haec
Imbernacula directe meridiei opposita, instruere fenestris e vitro erectis
133쪽
ad angulum I gr. 3O'. usque ad paevimentum, ii que pel mydis , si fieri Dotest Postea autem lacunar debet ita fieri , ut a linea horizontali, ducta ab altitudine luminum , a fenestris parietem posterrorem Versius, deo
sum declinet angulo pλr ter 2 a gr. 3ῖ. in regionibus , ubὶ elevatio poli cits 1 . Ratio ex Astronomicis, dc Gnomonicis , facilis eruenda, nic ore Vitatis gratia omittitur.
Summus Ignis, qui producitur in aere nostro , atque in corporibus inde calefactis, naturaliter a Sole Parallelisimum producente , longe narnor est quam ille , qui in homine fano , a vi vitae exoritur. Hic enim adicen dere solet ad gradum 92 in Thermometro. Ille vero , quam rarithme ad gradum 8 pervenit, neque unquam tum eo in gradu dui persiliit , sed mox declinat. Loquor autem hic tantum de illo calore,qui In loco aperto, sine reflexionis vi, & cofectu, a solo tantum radiorum recto decursu nas citur. Nam nubes reflectendo ; globi aquei , in aere nati , refringendo , actionem huius Ignis intendere plurimum valent. Attamen & ita nun uuam fuit inventus Ignis , per Parallelismum , reflexiones naturales , vel& refractiones, adeo magnus , qui alcohol, olea , Vel sulphur , vel pyrium pulverem incendere potuit l, nisi Fulmen forte esset, de quo pollea. Atque haec de Calore , sub AEquatore ipso , naturali vera sunt; vera sunt
de tota Zona Torrida. Quare etiam apparet , maximam Solis Vim ne Quaquam adeo calefacere posse corpora ulla nota , ut eadem , VIVa flamma excitata , comburat, sicque spontanea incendia paret,
tum fulmine. Adeoque & hinc iterum liquet , nunquam fervidissimum Solem in plaga telluris torridissima , tantum Ignis excitare poste , quantum moderatus attritus, in loco frigidissimo , in corporibus gelidissimis , cito producit. Si enim ferrum ea lege ad ferrum agitur , fatis propere In cale ent eo usque, ut sulphur, aut pulvis bellicus , incendatur, si ill1 injicitur 1, neque tamen tunc adhuc 1llud ferrum lucebit. Unde telligimus iterum , mirum non esse, quod alia corpora lucida esse possint, licet haud admodum calefaciant, neque necessario sequi, lucet. multum , ergo valde calet. Lux enim Solis hyberni in meridiano versantis , felesia die, adeo valide oculos ferit, ut eos occaecet prorsus satis dru : quum tamen calor ejusdem eo tempore glaciem tenuem libere in aere ius per sam, illique recta oppositam , ne quidem eousque calefacere potuerit, ut liquesceret, ipsa hora duodecima : Ut hac hyeme 1pse observavi. Imago Solis polito auro , argento , aere , ferro , stanno , V1sro , ΓCpercussu Into lerabilis , prae corusco fulgore , oculis nostris habetur , calorem sensibus ,
vel Thermo metro , percipiendum dat omnino nullum. Ex quibi denuo arguo , ingentem haberi differentiam inter naturam Lucis δί Caloris , inter Lumen, dc Ign*m υ
Cavit Igitur unice sapiens DEUS, ne vi Solis , recta ad nos perve niente , destrui queant corpora animantum , Vel v Qtanti ii, Vel tenera
Ignis comparatus priori , quia tritu.
134쪽
Dico vi recta: ne quis putet reflexum , hin cque collectium , & magi rinde incitatum , hic intelligi. Qui revera longe violentior evadit, hincque inhabitabilia ope loca efiicit, ut in insula Ormo dudum constitit, ubi candidissimi Salis montes elevati, certo adspectu Solis , radios ita albitudine sua reflectunt, coguntque, ut illo rempore locus sit inhospitalis. Atqui ne quidem durat diu admodum idem aestuantis tempestatis gradus ; sed mox temperari solet superveniente haud ita diu post frigore
Si adeoque Sol feriret Atmosphaeram telluris , eo tempore , quo cor puscula in ea obvolitantia omnia disposita essent ad aequabilem radiorum transmisaonem , tunc omnem Ignem in Atmosphaera haerentem ageret in parallelas lineas , excepta portione illa , quae in umbra conica telluris i teret. Id vero incredibile , fieri aliquando posse, ob plures , variasque , causas. Unde valde probabile, miros reseXus, refractiones , collecti nes , dispersus, omni tempore , ibidem fieri. Hincque mirifice ubic evariatam deprehendi Solis in Atmosphaeram, indeque & in tellurem ipsam , vim , atque actionem. In iis autem locis , quae extra nostrae tel Jur1s Atmosphaeram sunt, Ignis directus a Sole, semper , eodem modo ,
videtur se habere ut spatia ipsa , in plagis scilicet nimium non distam
Unde Jam credibile habetur, vix unquam Ignem , in diversis locis pro sus eundem reperiri : si ve enim adspectus Solis ad terram varios conside
raveris ; sive cogitaveris variam corporum in Atmosphaera natantium naturam , motumque ; seu diversam quoque in disterentibus ejusdem altitudinibus indolem; aut & alia denique : semper deprehendes , ni hil na gis sollicite cautum esse ubique , quam ne idein sit Ignis effectus in disser: tibus locis. Qtiarum quidem causarum per sequentia Experimentae essicacia innotescet EXPERIMENTUM XIII . Si Ignis ille , a Sole determinatus , corporibus nigerrimis, quae reperiuntur, excipitur impressiis , haeret e vis calor in iis diu retentus. Hinc retalia longe citius calent ab eodem. Imo fortius quoque incalescunt per Ignem. Omnium etiam citis Sme exsiccantur, ubi ab aqua fuerant madefacta. Qiuin & longe facilius ardent. Omnia haec quotidianis confirman-rur Observationibus Suspendatur in aes e , ad Solem , pannus idem , tinctus colore aterrimo , alter ejusdem penitus texturae, sed coloris. candi dissimi alius iterum coccinei coloris , atque ita diversorum colorum alii , tum semper niger longe plus calescet, & longe citius caeteris omnibus. diversis tinctorum coloribus ille semper incalescet tardymme , qui vividissima lucis repercussione oculos forti si me assicit : Nam is buo pannus lentissime calebit, de rubcrrimus, caeteri autem tanto citius,
135쪽
ouo colorem minus fulgentem creant, sex xn
tet. Atque ea quoque NationeS in Climate fervId rI certistime norunt vestis quippe exterior sit candida, urente sole, Sestata corpuS quam Op
time , defendit; ubi contra nigra vestimenta suffocante
infestant. Sed δύ notabile est observatum eorum 11s , qui Pannos de lana conficiendo victum quaeritant, quod , si eodem tempore , & loco , ma-d1d1 hi suspenduntur ad eundem Solem , ater ilico calCb1t, fumabu , exsiccabitur , candidus quam diutissime aquam suam detinebit, reliqui vero iterum tanto desiccabuntur lentius, quo colore vivaciore fulgent. Unde rursum in aestu vestimenta alba minas exsiccant caeteris. Etiam ante plures annoS constitie, quod Onanyae corpora nigra mu tofacilius ab eodem Igne incendantur, inflammentur, ardeant, quam allo colore praedita. Scobs ligni albistinar Inctistam scintillaria Ignis vix admittit , ut sustineat; ubi vero hanc Igne exusseris in atrum caerbonem , huius pulvis susceptam scintillam fovet, atque parva haec scintilla accendet cito omnem illum pulverem. Lynteum purissimum , candes iritimumque , scintillam immistam non diu alit; sit haec in carbonem lInteὶ ejusdem accensit, iterumque exstincti, ut siti nigerrimum carbonys renuὶstinar Senus , cadIr, totum per hoc corpus cito propagabyzuta Nec pie Tormentarὶus pulvIs, abesset ejus nigritudo, tam facile incenderetur , ut Nyer I albIssimi contritus pulvis cita Sulphure manifesto demonstrat. Hortulans dudum doluere, albissimi coloris terram a Sole non caloscere, nIsi In umsuperficie extrema, atram Vero usque adeo fervere, ut radIces stirinum exurat Chemistae nigra digestioni commissa, Vel CO arte reclucta , tacΘ
liu, eo cile e , in apite Corvi, collo Cycni cauda PAVODIS,
diversos gradus Ignis requirente , jam olym scrypserant. Denique Ihilosophi oculi exhibuere Experimenta, quae rem conficerent. SI VIer I
ustico foco albissima charta exponitur, diu Crit, prrus quam calescat valde diu priusquam incendatur: ubi autem accendetur, pr Imo albrtudInem ponit, fusica fit, nigra , & tum uno momento flammam Ibidem capit. Ubi vero nigerrimam chartam eidem foco c8mmiseris , Ilico Infla-- matur. Legite memorabilia super his observata in Achis Sapientio Hetruscorum Sagg. EsperienZ. 266. 267. Inde etiam plurrina in Ipsiis MeteOriS capiuntur : notam enim est nunquam horrznda magis tonrtrua, Vel fulmina violentiora , produci, quam ubi picea prius caligine, & nigerrimiS nubibus coelum obscuratur, unde & terribiles plerunque turbines st: tim exoriri solent, rarefacto, immensam per calorem subito Senὶrum,
EXPERIMENTUM XI V. Nigra corpora lucem Igneam, silve calefacientem , a Sole quam VIV distime imprest na , non reflectunt a se. Id vero constabaz nobis , . mSpeculum , urens quam validissime ad Solem , fumo ardentis candelae te rivistimo obducebatur : postquam enim ira evasserat nigrum , M Jad tum idem, ad stilum eundem, Soli opponeretur ,
nil c loris, deprehendebar, imo nullo siSuo mam estabat ullam Ibnὶ3
Nigra vix re Ddunt lucem ac ceptam.
136쪽
ma Xime revibrant. Aureus color etiam. Ita ceteri ex
plorari listunt specula causti.
notam. Simul ac vero , detersa nitide fuligo , splendorem illibatum reddiderat eidem, o cytis Soli exposita eandem lucendi , urendique, potestatem recipiebat. Inde & oculi ab atro haud offenduntur inflammati, at que dolentibus ex ophthalmia oculis haud majus ab ullo colore solatium , quam a colorum privatione omnium densissima , scilicet obscuritate. ipsa quoque vita a d schirnhausiana , si levissima obfuscantur fuligine de vapore ardentis candelae, tum que objiciuntur Soli ardentissimo , nil 1l prorsus caloris suo in foco , nihil lucis , generant. Quibus igitur documentis evidentissime liquet, quam parum requiratur in aere saepe, ut summi effectus Ignei a Sole oriundi prorsus sumo centur ; utque interim Calor ipse variis locis , ab eadem tamen causa , di versissimus subito generetur. Qua in re maxime mirabile , quod subtilis sima nigritudinis crustula idem praestet: adeoque sola quasi facie suprema nigra , absque adjuvante crastitie, id faciat. Candidissima autem corpora lucem Igneam illam acceptam a se repercutiunt fere eadem vi, qua illam acceperant. Id evidentissime docent Metalla alba , ut Argentum solidissimum, atque perfecte purum, in planum si formatur speculum. Illud enim imaginem Solis vibrat a se fere seque vivide quam acceperat ; Oculos Occaecat, laeditques dolentibus illis a phlogosi intolerabile penitus est. Vitrum specta pellucidissimum , planum , Soli op- situm ; radios transmittit, ut nobis apparet, fere immutatos ; si inspicitur oculo posito inter Solem dc vitrum directe, nihil fere in vitro videtur. At qui , si parte postica incrustatur Argento vivo & Stanno certa proportione permistis , quae mistum dant albissimum , tum statim imago Solis vividistima , de hocce speculo repercussa , fulgorem dat intolerabilem. Fulgor Auri fulvus colore pariter vibrat de se fulgidis limum jubar, ut notum. Sed nunquam manifestius id visum , quam in Speculo cavo ex ligni materie solertissime in cavum Sphaericum formato, polito , tum que aureis bracteis quam accuratissime inductis expolito. Cujus in urendo effectum incredibilem Saxonia vidit. Neque putet quis , Metallicae proprietati id deberi, monet alterius magis mirabilis Speculi confectio, urentissmi quoque , sed ex fragmentulis stiaminis fulvi industrie adaptatis inter se confecti. Ruberrimus ita , imo & caeteri omnes capitales colores, sola incomparabilis Nevvioni sapientia definiti, ea lege explorari possunt, ratione Lucis , quam in foco colligunt, tum & respectu virtutis Ignis , quam ibidem exercent. Si enim Specula ejusdem materiei, magnitudinis , dc formae , expolita eodem modo, superficie dati coloris , Soli exponuntur , dabunt, di rentia potentiae Ignis in illo foco, doctrinam de enectu colorum habita ratione ad generandum Ignem ; docebunt ita simul, quinam colores calefaciant , frigefaciant, temperent, vim Ignis resectant, retineant, disi
pent 3 Sed haec mihi hic loci indicasse sussiciat, properanti ad ulterius examen Ignis. Ergo iterum videamus, quae hinc sequuntur.
Ex notatis modo intelligi potest vera doctrina Speculorum urentium ;
137쪽
quatenus illorum potestas pendet a colare superficiei horum expolitae :quum , paucis Experimentis sedulo captis, constare queat , caeteris datis de proportione virtutis foci ratione coloris.
Neque minus evidens habebitur intellectus virtutis Igneae : dum indagatur , quinam colores inducendi sint corporibus , ut sciatur , qui S inde ef- f.saei eniti. fectus futurus sit quoad vim calefaciendi, vel refrigerandi, loca . aut cor pora 3 Id enim de colore soli, cui insistimus, & quod oculis usurpamus , certum habetur. Nigra terra pedes amburit, parcit intuentium oculis. Candida vix calefacit pedes, Oculos praestringit, inflammat , exurit, albitu dine fulgida. Idem inde quoad picturas capitur , dc peristromata. Umbra
cula praecipue , quibus calorem a corpore , luciS fulgorem ab Oculis, aver timus , quoque hinc poterunt Valde commoda fie II. Sane sedes , extrins cus albae , intus frigidissimae ; nigrae externe, interne calidae reddentur posita eadem murorum materie & mensura. Petasus superna , aeri exposita
superficie , candidissima, marginis inferiore superficie nigerrima , 1ngens
dat aestuante coelo capiti solamen. C o R O L L. S.
Contingit iisdem de causis intolerabilis in terra calor: ubi Sol feriens
nigerrimam terram,hanc calefacit. In aliis autem telluris plagis 1pse aer usiaque adeo incalescit, ut ferri nequeat. Id inprimis insula Ormus docet, albissimis montibus ab oriente in occidentem porrectis, reflexo lumine, aeremita incendens , ut pereant homines, nisi dormiant aquis immersi, capite solo per sustentacula inter dormiendum elevato ; ut & Gamr'n , ubi idem fit arenoso , albo monte , ita cogente reflectendo radios, ut vix usquam eo furore aestris Atmosphaerae incandescat, quam ibidem , licet loca haec ipsa , ultra Tropicum, versus Septemtrionem declinent. Videatur Nieulios Itin. terro marin. a pag. 8O-9 1. aliique. C o R O L L. q. Aqua, caeterique liquores, vi Ignis terrestris , vel aerii, elevantur per Alac G r aera. Eo facilius a se invicem recedunt per eandem vim Ignis, quo minore pondere incumbentis Atmosphaerae comprimuntur. Quo ig1tur adscendere altius, eo semper magis recedunt a se invicem : tam per aucta spatia, quam per minorem attractionem reciprocatam. Hinc assiduo minus teruntur. Minus Ignis circa se colligunt. Frigescunt plus , atque tenuissimorum cor pusculorum imagine volitant per immensa spatiorum semper minus , quo altiora sunt, resistentium. Quamdiu ita aguntur , forte partes aquae resolutae sunt in sua minima , durissima , immutabilia , elementa , quae, scor sum rigidissima , unita simul mollissimam iterum aquam , ut prius, consti tuunt. Simul ac causis quaecunque essiciunt, ut plures Vaporis aquei partes
incipiant iterum adunari, in hac parte superiore, proinde frigidiore, liquo
138쪽
di aeris; tum credibile est, glacialibus strigmentis , exiguis tamen, aera oppleri. A quibus , jam descendere incipientibus, in arctiora spatia tel
iuri propiora , adeoque arctius adunatis , accepti, reflexique, rad 11 Solis , nubes in coelo candi dissimas formant oculis nostris. Qtiae, quo albi magis coloris , eo fere certius nivem, grandinem , imbres frigidos, ventos geli dos praesagirint. Quo autem talis nubis facies opposita soli candidior apparet,eo semper aversa ejusdem pars a Solis adspecta frigidior necessario evadit pro rato, carens scilicet calore Solis eo tempore. Inde evidenter quidem sequiti ir , tales nubes calorem in aere adaugere posse brevissimo tempore. In primis quoties variae , per diversas posituras ad Solem , forte projiciunt in unum exiguum locum aeris, Solis res exos radios , . atque ita foci cujusdam speciem ibi stimul formant. Si autem aterrimae apparent in coelo
nubes, interim dum Sol splendet ; solent quam celerrime Fulmina oriri,
Intellectus ideo praecedentium haud patitur , ultra nos mirari, qui fiat, ut in certo loco Atmosphaerae oriantur quandoque adeo subitaneae caloris, frigorisque , vicissitudines : si nimirum cogitare placet , quod ipso momento , quo Sol recta ferit aera , statim Ignis in illo agatur in vias aequi- distantes, qui antea vagus ; cernitur ilico ingens caloris aucti causa. Iterum consideremus solum , cui insistimus, subito etiam exponi his parallelis radiis , certe & illud o cytis calescet. Corpora denique omnia in hoc aere, vel supra hoc solum reposita , pariter praesentis Solis irradiatione magis magisque calescent. Unde igitur , licet ne unica quidem Ignis particula adsit, supra eum , qui ibidem antea erat, calor tamen in certo , tali, loco, ratione dicta augeri poterit. Adeoque repertus ita fuit in rerum natura a ter modus Ignem latentem excitandi, scilicet per actionem Solis inducet tem partes Ignis ita , ut nitantur in vias parallelas.
Si concipimus, corpora perfecte alba, politissima, minima , ita accommodari inter se, ut Ignis actione Solis parallelus redditus, inque stiperficies illorum corpusculorum directus , inde ita reflectatur , Ut Omnes radii repercusii coeant in unum , exiguum , punctum : tum erit in illo loco
omnis ille Ignis collectus, qui prius a parallelis his dispositis corpusculis ,
vel in eodem plano locatis , abivisset in parallelismum , veluti inciderat. Unde igitur , tanto fortior ex sola copia ille Ignis erit in hoc loco collectionis, quem focum deinceps appellabimus, quanto minor es ille locus radios adunans , quam tota summa spatii superficierum corporum reflectentium. Qui tamen Ignis jam per parallelismum adeo auctus cognoscebatur in praecedentibus. Adeoque, si arte posset construi Speculum cavum , cujus cavitas esset formata perfectissimae parabolae primae Apollonii circa suum axin revolutione, adeoque cono adem parabolicam figuram cavam perfecte possideret ;si tum materies hujus speculi foret omnium densistima ; ut auri, dc coloris
139쪽
candidissimi, ut hydrargyri optimi; denique elasticissimae IndolIS, ut chalybis purissimi; tandem vero & apertura basi Os Ingens , tuin ad panctium , Q iod in axe intra specillum a vertice distat Una quarta lateris recti dicti, ester omnis vis Ignis, qui drr ctione para i ta ingressus erat per crrcimum , qui bassin conoidis parabolici constimebat, faciei disci Solaris parallelam positum. Adeoqtie augendo capacitatem Speculi, vis illa intendi semper
ultra posset. Verum industria humana , CXercitatissima nondum Valuit ta lem reperire maceriem , neqae pO uit unquam figuram corpori cavo ejus modi inducere : ut eximiam hanc excellentiana, mente intellectam quidem, opere tamen ipso assequi n qui ζ λ a Proxiinum vero fuit , ut electae ima teriae solidissirinae ; candidillimae ; duris imae ; elastici limae ; absque relictis in cava superficie expolita areolis ullis inaequalibus perpoliendae ; figuram conciliaret sphaericam , quae tor nando per attritum conciliari poste credebatur. Neque tamen & hic facilis inventa via fuit ob politurae disticultatem. Sed Ignis interim excitatus
ita violentus, ut Omnem sane credulitatem superaverit. Ne igitur varia commemorem alia , sustecerit OmnIum cogna torum
optimum considerare , quod Artifices summi , magnis impensis , solertistima industria , labore summo confecerunt, pater & digni duo patre filii, Vitellii Lugdunenses ; qui, ex metallica materie , per multa tentamina rite permista , illud confecerunt formae Sphaericae cavae ; ira ut chor da segmenti circuli, cujus revolutione formatum fuit hoc segmentum Sphaericum, vel diameter circuli, qui ejus planam aperturam definit, sit quadraginta trium pollicum. Adeoque area hujus plani , qua admit tuntur radi1 I spollicum Gallicorum. Figura cava, est de sphaerica ,& convexa. Facies utrimque , qua fieri potuit, arte politissima. Massa vero ipsa corporis speculi libras pendet quadringentas Gallicanas. Radii tandem , qui per amplitudinem modo definitam a Sole determinantur in spe culum directe oppositum Soli lucenti, colliguntur in circulum diametri semipollicaris , distantem tres, & dimidiatum , pedes in aere , Caetra spe culi fundum. Quare radii, a Sole paralleli, ex circulo, apertura speculi, in cavam speculi superficiem illapsi , si quotquot inciderunt , reflecterentur in focum , essent contracti ex circuli spatio 7396 ad circuli spatium I. erit itaque hoc in foco septies millies , tercenties nonagesies & sexies plus Ignis in eadem area , quam in aere tunc calefacto a Sole. Quae sane immanis differentia. Sed tamen oportet considerare nos po sciisse omnes reflexos , qui inciderant ; quod certo falsum cognoscitur per Experimenta : quia nec figura perfecte Sphaerica , nec perfecte polita , neque sine amolis , per Micros copia cernitur , imo & oblique intuenti undique speculi cavitas videri potest. Qtuidquid sit, utique, si uti quam inveniri posset proportio reflexi respectu incidentis , facile supputarethur proportio; dum jam constat Ignem ibidem natum esse quam violentissimum. Captis enim, demonstratisque , toties Experimentis, constitit quam certissime , quod omne corpus , ullo Igne combustile , positum
in hoc foco , unico temporis momento ardeat Vi summa, absque ulla Om nino mora. Imo & ea combustilia , quae magna copia aquae, qua mades
cunt , impediuntur cito comburi, nisi prius, vi Ignis expulsa abundanti
Sed impos fieri. In speculo Vi- lettiano incredibilis virtuti S. Dissiculter definienda: a priori. Sed per effecta
140쪽
ingens per tu men Solis a speculo plano rectu-
aqua , exsiccata fuerint in Igne, hic sine ullo intervallo temporis flam mam concipiunt ; ut videbatur , dum Viridis ligni crasi is ramus agitatur hinc inde per hunc focum , ipso momento flammam ardens exhibet, quae sustinetur, licet humidum hoc , crassiamque lignum non quiescat , sed moveatur, per focum ; flamma enim assiduo oritur in illa parte, quae foco exponituri Intra brevis minuti spatium sex Metalla in hoc eodem foco fusa cadunt, ut & Semimetalla omnia explorata hactenus. Qiuin ipsa quoque lapidea, atque s Xea , corpora momentaneo tempore fundit, fusa in vitrum convertit: qua Vero Virtute id esticiat, quamque violenta , discitis inde , Auditores , quod ossa ipsa , quorum cineres tam potenter Igni δύΡlumbo resistunt in catinis docimasticis, nictu oculi exprimendo tempore fundat, lateres , argillam , arenam , crucibula , marmor , iaspidem, po phyritin, in vitrum fundendo commutat. Denique, quod nemo rerum peritus , Ignisque occlusam vim edoctiis tota vita, in animum potuisset
unquam inducere sibi, ipsit illi lapides , unde experti caementarii furnos. aedificant fundendo ferro destinatos ex durissima sita matrice soli1li separando , hic ilico lique sicunt, atque fusi in vitrum abeunt. Attamen hi lapides potuissent nec mutati pira res per annos immensum ferre Ignem , quo semper hi foci exercentur. Ut ita potentia hujus Ignis praestet mi nutissimo tempore , quod annorum spatio Ignis , aliter summus habitus , essicere haud potuisset. Interim Ignis hic in liquido aere , imo forte in
vacuo, unde tanta Vi Igni S aer omnis expulsus , haeret, absque ullo omnino pabulo ; ibidem iste perstat, quamdiu Sol radiat in hoc speculum Qvio autem materies hujus spectili frigidior fuerit, eo semper vis Ignea in foco spectili violentior. Adeoque quo densor facta ejusdem Metallica indoles , eo fortior effectus. Ipsa vero hacce frigiditate δύ elasticitas mire intenditur ', ideo & inde eo validior effectus. Simul ac vero incalescit spe culi corpus , eo lenior actus illius; & prout per gradus magis incalescit, magis lae , eo perpetuo plus remittit ignita potestas. Inde quoque hyberno , serenissimo , tempore, & frigore, longe essicacius suam vim exercet , quam aestate serena. Scimus ex praemistis, laxari in corpore quolibet Elementorum cohaesionem per Ignem assiduo, & proportionaliter ; majores inde evadere meatus inter Elementa relictos , imminui contracti litatem , atque ortam inde elasticitatem quoque. Unde uberrima 1 terum suppeditatur meditanti oportu initas, nobis vero hic impossibile omnia ex plicare. Tamen oportet, hac iterum Occasione moneam , quum plenilunii tempore, nocte serena , hyberna , plena Lunae imago directe opposito speculo excepta esset, ortum inde focum lucidissimum , ut nemo eum
ferre posset, interimque mobilissimi Thermometri bulla , in centro foci locata , ne minimum in eo signum caloris , Vel frigoris , dedisse, perstitisse prorsus immotum. Qiuod tamen eo magis mirum videatur, quod radii ab opaco Lunae vibrati in speculum , tamen a Sole directi fuerint :.quum interim per Experimenta constitit, quod imago Solis speculo plano Vitreo , Optimo , excepta, atque ab eo directe repercussa in speculum Vi lettianum , faciat Ignem in foco ejusdem ardentissimum , fere tam violentum , quam si directa a Sole imago in speculum egisset. Quare & hine rursum differentia vera inter Lucem, atque Calorem, demonstratur , jam