장음표시 사용
221쪽
Ex ΡERIMENTUM QUARTUM, DIVERSO MODO.
Cum Spiritu Alcatino, volatili, ex Sale Ammoniaco parato cum aequali copia Salis Tartari , satis forti , commiscui copiam aequalem Spiritus Aceti fortissimi ; quum est at utrique aeque calidi, ac aer ambiens , factum est, ut liquor in Thermo scopio assurgeret ab ad 8.
Cum Aceto fortissimo ad dimidias inspissato ab ad t. Cum Spiritu Salis cum bolo destillati, dein rectificato , a , ad σε. Cum Spiritu Nitri destillati cum bolo , ab ad 81.
De Calore generando misceta Fo stlium.
Ex ΡERIMENTUM PRIMUM, MULTIS MODI s.
Sumo Aquae purissimae , I gradus calidae, uncias tres , iis admisceo Nitri puri in pollinem triti unciam unam, descendit Thermo metrum ad
Aquae purissimae, 8 gradus calidae, unciis tribus admisceo Boracis puri unciam unam, descendit liquor Thermometri ad gradum ; . A quae purissiimae, s gradus calidae , unciis tribus admisceo Salis mari ni unciam unam , descendit ad gradus 3. Aquae purissimae , 7 gradus calidae, unciis tribus admisceo Salis Am moniaci unciam , descendit ad gradus 28. Aquae purissimae , 3 gradus calidae, unciis tribus admisceo olei Vi trioli non rectificati unciam unam , adscendit ad so. Alcoholis purissimi, τ gradus calidi, uncus duabus admisceo olei Vitrioli non rectificati unciam unam , adscendit ad gradus 6O. . A ceti stillati iii, gradus s calidi, unciis tribus admisceo olei Vitrioli non rectificati unciam unam, adscendit ad gradum 6 o. Cerussa in aqua forti debili, diam ebullit , adscendit a gradu adgr- J7Stannum rasum in Aqua Regia, dum ebullit, adscendit a gradu ad gr. J6. Ferrum rasum in Aqua Regia , dum ebullit, adscendit a gradu ad
Plurima praeter haec , institui Experimenta satis similia : sed metuo , ne odiosus sim recitando : unum monebo ; scilicet, si omnia simplicia ita CXaminantur, quae in Vegetantium , Animalium , Fossilium , historia inveniuntur , CO Ordine, ut primo capiantur Observata , quae nascuntur,
quando juxta regulas combinationis, ea seorsum in qualibet singulari classe occurrunt, eaque anno tentur sedulo , tumque eadem lege dein mi sceantur inter se simplicia nata in diversis classibus , brevi certo erit haec historia certa , & completa, de calore orto ex permistione sola variorum corporum inter se. Sed moneo iterum, illa Experimenta, quae ego hic coram Vobis feci, tantum rudia fuisse , neque ea cum cura exculta, quae
hic adhiberi posset, deberetque. Nam nimis festinare jussit temporis bre-
222쪽
vitas , metus abusus Vestrae patientiae. Sed simul, quum plures una hon retis spectabili Vestra praesentia hos actus , egoque conarer omnium oculis fidelibus subjicere eventum Experimentorum , utendum censui adeo magnis Thermometris. Illa vero , ut Vobis notissimum , corpore suo tam magno immerso in parvam copiam liquorum , multum de nato in mistis calore, vel frigore , mutant , illud in se trahendo, eventum mutando. Hinc & eo tantum sensu annotata haec intelligatis , non habebitis autem pro exactis ob rationes dictas. Sed quando Vos, pro ea , qua essis ad haec, solertia & accuratione , haec prosequemini, utamini tum , cominendo , illis pulcherrimis Thermometris Falis enheltianis, qui de Mercurio conficit. Quibus usus sum , dum supra Vobis productionem Frigoris enarrabam ; quam ope Salis Ammoniaci confeceram. Haec enim & acutissime sentiunt calorem , frigusque , & adeo sunt parva , ut parum valde mutendliquorum calores, quibus explorandis adhibentur.
De Igne generato vero in corpore frigido ex sis accessu Aeris.
Chemicorum nunquam requiescens industria quotidie nova eruit, quae priora latuerant secula ; inter ea vero , post Pyrium pulverem , nihil visum fuit mirabilius , quam corpora arte hac produci , quae frigida
sunt ut caetera Omnia , quamdiu prohibentur aera communem , liberum ,
contingere ; sed quae simulac aer superficiem illorum directe contingit , verum I nem , imo & flammam vivam , sponte inde solum concipiunt, absque ullius alterius corporis accessu , aut attritu ullo Mechanico , sine ullo Igne admoto. Corpora haec Phosphora dixere: eaque hic sola intelligo Ignem generantia ; neque alia illa intelligo, quae solum lucent in tenebris , absque excitato simul Igne. Igitur primo humores Animalium , maxime prius putrefacti, Ignis Viorbati omni volatili parte , quae Salem volatilem , aut oleum refert, relinquunt carbonis speciem ; quae dein mista cum triplo arenae , aut carbo num ligneorum polline triplo, aut cum duplo carbonum & dimidio alti minis ; si tum ex retorta de terra crucibulorum confecta , lutata , urgetUr Igne aperto , reverberii , sensim aucto , summo , diu aequabiliter continuato ; retorta sic accommodata furno, ut colli ejus os aquam tangat in recipiente contentam rite agglutinato ; ultimo Igne , post fumos, dat materiem ponderosam , cineream , granulatim in fundum aquae cadentem , in aqua non solubilem , liquescentem Igne, sic fundendam in masse sulas ad Ignem sub aqua. Haec Phosphorus Crassisti, ΚuncKelii , Boylei, dicta , si vase clauso, sub aqua, in frigore, conservatur , diu incolumiSservari potest. Nato aurem in aere calore majore fulgurat in tenebris er aquam incumbentem ; sed quando aeri aperto , repido , committitur ,ucet ; si autem aer incalescit paulo plus , tum Micros copio conspecta Pthosphori pars ostendit motum ebullientem, perpetuum , partium in ternarum , paulo post in flagrantissimas flammas accenditur , consumitur, relinquit oleum Vitrioli, aut simillimum acedine , & pondere, liquorem. ut ergo novus est , & penitus diversus ab omnibus prioribus , Ignem eracitandi Modus. An aer , qui, paulo calidior , ebullire semper creditur,
223쪽
concussibus suae ebullitionis, partes Phosphori atterit concut Ienclo , 1rc- qtie in materie facillime mobili, tamen saetis fixa, calorem primo al,quem,
mox lucem, dein staminam, excitat Sane summo IIa frigore, aer Contkllua materies vix lucet, non calet, min1me accenditur. Sed 1emel aperiam flammam concipiens, vix dein exstingui iterum potest. Omni fere dote, de analusi per deflagrationem facta, quam proxime accedit ad naturam Sulphuris vulgaris purissimi ; sed mollioris est , & magis fusil1s, plus ad ceram accedentis, naturae. In eo ab iis tamen disterens , quod exiguo Ignis gradu ebulliat, incendaturque. Vid. Boyl. Noctiluc. Acr. Stare. Ach. Phil. 1683. p. I 37. HOmberg. Memoir. de Mathem. & Phyl. ann1Ι692, pag. 7 . ad 8O. NieuVVentyd. pag. 32 O. Hos mann. Dissert. Chem. Physic. pag. 330 Secundo dein alius, isque longe pulchrior inventus est modus confi- iciendi materiem , quae ad aeris tantum contactum , calidus fuerit, sdus ve, ilico Ignem urentem conficit. Quem quidem primus mihi literis suis significaverat Lutetiis Parisiorum Eximius Hombergius decimo sexto Aprilis 1 11. datis mihi manu Nobilissimi Domini Hasbergit, qui notandas simul observationes coram addidit. Quem postea faciliorem redditum , minusque ingratum , exhibuit Diarium Eruditorum anni 1 16. pag. 6O. scilicet ut prior ille , modo memoratus, Phosphorus originem debebat studio Alchemistae , insaniente sapientia quaerentis Lapidem Ρhilosophorum in urina ; ita jam describendus alteri ejusdem sectae del1m 1nventus, dum in stercore humano lapidem occultum qu aerit. Res ipsa ita se habet. Sumitur pars Animalis mollis , minutissime concisa , aut aliquis ejus humor, vel & excrementa ; in sartagine ferrea , Igne modico, agi tantur tamdiu spatula ferrea , donec in pulverem siccum n1grum , Ita tor rendo, conversa sint. Aut sumite aliquod tenue Vegetabile, farinam quam cunque verbi gratia. Nec enim multum referet, quodnam ex his elegeri tis. Sumatur tum una pars talis nigri, ustulati, pulveris , eique commiscuconterendo Aluminis crudi partes quatuor , fiat pulvis subtilissimus , quem impositum sartagini ferreae supposito Igne ustulare oportet, semper spatula , fere ignita , movendo , conterendo , agitando , in forma pulveristerendo ; quoties ab Igne is sum alumen in massam coit cum pulvere sta tim iterum tr1turando , semper agitando quam accuratissime , donec tandem nullos amplius fumos ad Ignem suppositum exhalet, sed tota massa in pulverem tenuem , siccum , fixum , conversa sit, prorsusque nigrum. Hunc dein pulverem nigrum , siccumque immitte in phialam puram , sic cam , Vitream , colli angustioris, eousque illo replendam, donec ampullae tertia pars superior vacua sit hoc pulvere. Orificium colli hujus phialae claudatur chartaceo laxe operculo , ut aer libere per illud ingredi, egre di , perpetuo queat; utque vapores interim libere ex collo phialae possint exire. Ponatur dein haec phiala intra tigillum , vel crucibulum , 1ta ac commodata , ut nusquam crucibuli fundum , aut latera , contingat, sed arena sic cingatur, ut haec inter fundum , & parietes , crucibuli bene intercedat ; atque obruatur porro ampulla phiala sic arena , ut her partem ejusdem prospici queat intra cavum ejus , quo dein queat Videri Intus, an materia in ampulla jam ignita sit ξ Cingatur tum hoc crucibulum, cum
224쪽
ἶgnis per Fer rum , Sulphur de A quain
arena, Jc imposta phiala prunis accensis lente & prudenter, donec unditaque percaluerit: auge tum Ignem , ut crucibulum , arena , phiala , materies in illa , eandescant ab igne. Id ubi animadvertitur , sustineatur dein in hac violentia Ignis sparto horae. Tum, dum vis Ignis adhuc perstat orificium colli phialae superius cera accuratissime claude, ut prortus nihil aeris introire queat. Refrigerentur sponte omnia. Erit in phiala carbo ni ger , pulverulentus , ex pulvere , & alumine. Si de hac materie , sic prae parata , aliquid ex vase excutitur in aera frigidum , ipso it o momento Ignem concipit, ardetque. Sed si attigerit semel aerem , amittit hancce vim ignescendi in aere. Atque hic quidem Modus Ignem excitandi omnium cognitorum maXime mirus Videtur : quoniam & hanc vim conser vat integro trium mensium spatio, si modo cautillime prohibetur omne cum aere externo commercium. Certe hoc in Experimento , vi Ignis cal-
cinantis carbo fit verus, Animalis , aut Vegetabilis, isque quam subtili simus profecto , adeoque Omnino aptissimus , qui minimam Ignis scintillam susceptam foveat, in Ignem nutriat ; ut ex historia carbonis praemissae victum fuit. Ille vero carbo adeo est redditus siccus , quam ulla arte essici potuit, ut ex toto processu patuit: si enim vel minimum humidi, imo tantum illius pauci, quod in ipso aere hospitatur, hunc pulverem tangit, actum est ilico de totius Experimenti eventu. Q in & observare oportet, quod omnis pariter aer inde sit expulsus ingenti Igne ; oportet enim lage nam sollicite obturare tunc , quando sit nam a vis Ignis , quam vitrum sine
fusione tolerare potest, expulit ex ejus cavo, & ex materie in illo contenta, omnem aera ; si enim rursum aer ullo modo irrepere valet eo , non succedet unquam Experimentum. Interim de Alumine, qui videtur esse lapis Calcarius oleo Vitrioli derosus , inque formam Salis conversus , expulsus est illa diuturna calcinatione aer, aqua, spiritus acidus volatilis, remanente modo oleo Vitrioli fortissimo , omni aqua orbato , in terra illa siccissima relicta figato. Talia autem corpora , siccitatis impatientissima , ad aeris admissitam calent, illeque in horum vacuos meatus irruens impetii supra iupputato p. 13 3. illo momento atteret Vi Vidissime illas partes , Ignem forte . excitat, qui exceptus carbone illo tenuissimo sustinetur , foveturque facile. Si vero haec fuerit mirabilis apparitionis causa , vel si alia forte ; utique inde nobis hodie certo constat, fieri posse , ut frigidi, communis , aeris attactus simplex, corpus frigidum , absque vel ullo Ignis adjumento in cendere prorsus queat, ita, Ut totum dein consumatur in cineres aeque certo, ac ullo alio noto Igne fieri queat. Sed quantum scimus, ultimum hoc Experimentum solum habetur , quod efficere hoc ex voto , quoties libet,
postit. Quis ergo definiat suos intra limites Ignis potentiam Θ quis, ante viginti inque annos, hanc rem possibilem credidisset 3 quis praesagiat ea, quae sequuturis dein sint revelanda seculis 3 quid fieret, si lagena vitrea , qua hic continetur pulvis frigidus, fracta effunderet in Pyrium pulverem hanc suam materiem ξ
De Igne producto ex frigidis Fossilibus ope Aquae.
Si crudi Ferri, recens limati, nec rubiginosi hactenus, scobs, cum Sul-
225쪽
phure purissimo , ad aequalem utriusque copiam , diu , fortiter conteritur sic , ut de utrisque ita simul attritis pulvis oriatur valde tenuis 1, ille , in aere sicco , frigidus talis manet, licet quam diutissime ita servaretur , cu stodiatur modo de omni humido ; si vero pulvis ille subigitur cum tanta aquae simplicistimae copia , Ut valde crassa pasta sit 1, tum post aliquod tempus oritur in illa massa calor, Vapor , tumor , aestus , fumus densus, fervidus , sulphureus , Ignis flamma. Deprehenditur , Operatione peracta , calx fusca , nigra , tenuis; cui affusa aqua educit Vitrioli spec1em de ferro, quam simillimam illi Vitriolo Martis , quod vulgo paratur cum oleo dicto Vitrioli. Si vero utriusque hujus fossilis ingens sumitur copia , V. g. adm xxv Ferri & tantundem Sulphuris , hincque facta pacta cum Aqua sepelitur ad pedis altitudinem sub terra , post horas octo incipit terra ina polita inflari , exeunt vapores sulphurei, calidi, viva dein flamma pro
sitit. Fitque verus Ignis subterraneus. Vid. Hist. Ac. Reg. Sc. ITOO. pag. 32. Monum. pag. I o I. Q uum enim Sulphur ssit Oleum inflammabile concretatum cum acidissimo Oleo Vitrioli Ferrum autem metallum in acido Vitrioli semper solubile cum ingenti calore enato : Videtur, quod , ubi haec bina minutatim contrita simul, Veniunt in contactus arctos , & adeo multiplicatos , vinculoque aquae longe adhuc arctius adunantur , incipiat aci dum Sulphuris agere in ferrum rodendo , calorCm consuetum ita exci- . tare ; unde majore vi, omni momento , per huncce calorem increscente , solutio omni momento increscit , hinc & aestus : unde ultimo sanam a
partim ab oleo a parte sulphuris jam libera ab acido , quod iu1t in fer rum , partim ab eructato vapore ferri ab oleo acido sulphuris jam resoluti , qui tam facile inflammabilis ut pulchro ibidem & apud Hos mann Diss Phys. Ch. 169. altero Experimento patet, dum scilicet olei Vitrioli
unciae tres in Phiala vitrea , cujus collum abscIssum , miscentur cum aquae unciis duodecim , dein retineatur haec phiala , quae mediocris esto capa citatis , in calore modico , injiciatur tum diversis vicibus limati ferri se mi uncia , aut Uncia , CXorietur Vapor albuS, qui, nidore sulphurato at lii de collo phialae eructans, ab admota candela, fulminis instar accenditur vehementis , cumque ingenti impetu intra phialam arripitur , ibique violente repercussa , mira sane praestat : Ita quidem , ut Videatur m a teries tales halitus formans , qui surgenti in vapores ab Igne supposito actos Alcoholi a imitantur penitus. Detectus 1 ta fuit no Vus Irorum modus ignem excitandi de materie frigida , minime inflammabili, adjumen to aquae. Atque certillime credimus , infinitos alios in natura rerum tectos haerere modos , quibus eadem haec mirabilitas praestari possit ; quique forte postea detegentur. Foenum madidum aggestum in acervos facit idem.
De Igne producto mi ela Liquori frigidorum.
Si Nitri purissimi, siccissimi, in pollinem contriti, selibrae , In retor tam plurissimam , siccissimam , immisses tantundem admiscetur olei Vi natis de liquidis trioli purissimi , & ab omni omnino phlegmate liberi ; tumque fit, Igne arenae modico, diu sustentato , destillatio in excipulum siccum , purissi mum, ita ut vanoris flavescentis specie adscendat Spiritus Nitri Glaub
226쪽
De natura Ignis Elementalis qui corporet . I. ista extensus,
rianus , liquor habebitur; ergo , si ad drachmam in vase vitreo ponitur oleum stillatilium Cariophyllorum orientalium, ligni Sassas ras , Terebin thinae, Carui, atque dem desuper infunditur aequalis, aut sesquialtera pars illius Spiritus Nitri Glauberiani, oritur violenta , de frigidis ante com missionem , flamma. Mirum rursus, atque utilitatis infin1tae, in Chem cis , Experimentum , in quo de frigidis liquoribus , uno instanti , flamma
rapidissima , ambos liquores fere consumens , tantum pauculii in resimosi residui relinquens pro cineribus. In quo iterum cernere est, acidissima cumoleosis multo spiritu Rectore scatentibus materiem constituere Sulphurisimillimam, facillime incendendam. Vid. Borrich. Adh. Has n. 167. HONmam Ob f. Phas . Chem. 38- 2. 123 - 127. Stare. Philo L. Trans n. 13O.
Si omnia jam memorata cum cura perpendimus , poterimus forte quae dam de natura Ignis satis certo pronunciare. Itaque primo constat, Ignem verum Elementalem corporeum esse. Quandoquidem hoc nomine omnes intelligimus rem geometrice mensurabilem trinis ab uno centro ductis
ad se invicem perpendicularibus, sive ut hodie appellant, rem extensam. Sic & omne id , quod in omnibus praecedentibus, titulo Ignis Occurrebat, semper fuit extensum. Etenim sit globus argenteus , solidus , filo suspen sus, ignitus, dimittatur lentisiime intra aquam frigid:im , - sine' mutatione concussionis; nonne Ignis hujus sphaerae se distribuet sensim, per spatia mensurabilia illius aquae , quae proxima illi globo incalescet maxime , sicque proportionaliter reliquam calefaciet, sicque vere se extendet. Thermos copia enim , locata in hac aqua varias ad distantias a globo calefaciente , notabunt varios gradus Ignis diffusii per corpus , & spatia, veram igitur miscetam docet Ignis cum corpore , vel spatio, veram it que extensionem. Tota sane data historia Ignis claris docet Argumentis, Ignem tam vere extensum esse, quam spatia vel corpora in his. Altera generalis omni corpori noto proprietas in eo est, quod omne
corpus queat existere successive in illo loco , qui priori suo possessi, proximus est , sicque revera moveri. Sive manserit in eodem spatio , sed rotatur circa axim , sicque omnes simul quidem in eodem loco maneant, dum interim nulla partium illius persistat in eodem spatio , in quo fuerat prius. Sive tota moles, Omnibus unitis partibus constans , priori spatio relicto in proximum eat, idque continenter ita pergat facere. Sive deni que horum utrumque fiat simul. Atqui moveri ita quoque Ignem hunc , undique jam per Experimenta constitit meque enim ullum in his fuit, quin motum verum Physticum doceret. Quod ergo probatione non eget ultra. Ipsa autem mobilitas cum potentia quiescendi ita arcte cohaeret in corporibus , ut negare queat nemo , quin id , quod uno momento in quonam spatio existit , ibidem per duo momenta permanere concipi queat. Id vero jam quiescere est. Quum igitur & omnes Ignis actiones, motu semper peractae , possint semper augeri, aut minui : hinc absurdum haudquaquam videtur, Ignem quoque in certo loco quiescere omnino posse V utique non minus quam alia corpora.
Tertia autem, eaque propria corpori uni assectio est, quod solidum cors S , qua tale , in certo spatio subsistens vi absolute infinita resistat , ne
227쪽
aliud simile in illo occupato spatio simul cum illo existat. Ressistentiam, im
penetrabil1tatem, alii dixere 1, Democritus voce significantissima ιόντιτυπἱάν ,1ive repercussionem, dixerat. Neque enim , Ollinor , de vero corpore nomine impenetrabilitatis aliud in mente intelligimus, quam repercussum hunc corporis tendentis in spatium corpore alio iam occupatum. Sed profecto , si in ullo corpore , in Igne certe haec repercussio quam maxime ob tinet. Ille enim corpora quaecunque Vel solidissima movet, mutat, figurat ita , ut non fuerit inventum hactenus ullum, quod ab eo non mutetur in vere solida indole, atque ab eo accipiat motum , quo fertur in alia loca cum impetu ab Igne accepto. Quin etiam si cogitam US , Verum , purum , Elementalem , Ignem in corpora idonea actum , in ea incurrentem , ab iis corporibus repercuti , vel reflecti ita , ut impetu sumimo , & quidem impetu movente Omnia , recurrat ab iis , in quae impegerat offendendo , tum sane verissimam in Igne ἀντιτυπ&ν Observamus i adeoque ipsam corpoream naturam animadvertimus. Si enim radii Ignei , a Sole determinati ,
in speculum V1 lettianum frigidissimum , adeoque elasticissimum, sive repercutientissimum , incidunt, tum copia fere supputabili pro magnitudine aperturae speculi , reflexi in focum actionem ibidem violentissime
corpoream exercent, quae VerIssime docet mo Veri hunc Ignem cum offensa,
sive resistentia. Maxime quidem stringit hoc Argumentum , si placet Vobis considerare simul, quod, si speculum illud fuerit valde excalefactum,
adeoque dilatatum , laxius , minus Clasticum , minus cum vibratione cor porea repercutiens , tum illi radii igniti, a speculo offensi1 recurrentes, ac curate tanto minori cum actione in focum remittuntur, quanto speculi fuerit tum minor durities. Hinc quippe manifestum evadere arb1tror, Ignem ipsum vere corporeum , resistentem esse : quia impingens repercutitur. Iterum vero , in hoc argumento Observemus , quod, si radii 1gniti, valde adunati, hincque fortissiFni, adeoque potenteS , ut materiem metallicam speculi vi sua fundere queant, tum non orietur ulla reflexio , sed Ignis superior speculo , illud destruet: indicio manifesto , hanc reflexio nem fieri a mera repercussione corporis in corpus. Praeterea liceat perpendere , quod purissimus hic Elementalis Ignis , a Sole directus per vitrad schirnhausiana, in acum ferream pyxidis nauticae, ipso In puncto con tactus admissi foci, supra sustentaculum illius eum movet in orbem, verAcorporea percussione agitans rotatile corpus ferri. Talis autem Percustio facta in corpus impenetrabile docet id, quod cum motu in illud impege rat , ipsum quoque non penetrabile , sed resistens , fuisse. Est igitur Ignis Elementalis vere corporeus. Habebit etiam unumquodque ejus Elementum partes , quibus unitis constat. Quas , potentia naturae , ulterius dividi posse in minora , credibile neutiquam habetur. Hinc & valde credibile, ne figuras quidem , his Elementis proprias , per vires naturae ulterius ina mutari posse. Immutabile igitur ,& mutans tamen caetera, hoc mirabile Elementum. An tandem Ignis Sc illam habeat indolem, quam omni omnino corpori communem summi nostro seculo Viri putant , ut scilicet gravis sit pro ratione sui duri, nondum adeo certo , quam putatur Vulgo, constat. Enimvero mihi totam Ignis historiam consideranti fere ita animus inducitur , ut credam, illum , non maSis telluris centrum , quam ul-
228쪽
turn aliud punctum petere, esse sine ulla determinatione syontanea, sine
ullo amore ullius loci, vel corporis. Determinari posse , sine resistentia quaquaversum. Esse ubique. Esse, si nulla accesserit aliena causa , ubique in toto universo. Imo ex se esse ubique copia , Ut, eadem. Qtiae quidem omnia in praemissis , nisi me fallat vehementer animus , demonstrata habentur per Experim nia. Sed seciundo Elementa Ignis , corporea ex prima demonstrata proprietate , videntur esse Omnium , quae nota habentur , corporum minima. Si enim corporea vere sunt, erunt necessario subtilissima : quoniam pene
trant se quam facillime per Omnia , vel densissima, corpora , atque maximam eorum crassitiem transgressa, in omni parte penetrabili corporis effectus suos vere praestant. Si enim solido de auro conflatus foret globus maximus, Igni ille impositus idoneo , apto temporis spatio , sic posset penetrari, ut usque in intimum centrum suum foret 1gnitus. Sique tum in bina divideretur hemisphaeria, in quolibet ejusdem princto 1nterno , lumen , calor , potestas Omni S nota Ignis , in Veniretur. Tanta autem hisce in partibus habetur tenuitas, ut rursum inter Omnia cognita corpora nullum Omnino sit adeo compactum sine poris , adeo crassiimmaterie , & mole , quin cogatur admistium Ignem transmittere. Alia qui dem , quaecunque demum sint, quae unquam cogno VimVS corpora , CX cludere postlimus , ne intrare queant ullo modo in meatus quorundam corporum. Sane Aer, Aqua, Spiritus , Sales , Olea, caetera omnia, facile videmus , excludi possunt, ne intrent intra ampullam vitream bier metice undique clausam , ne exeant inde, postquam prius fuerant immisias a. Solus Ignis libero ingreditur , arque denuo egreditur, itinere. Solus ille ingressus, & egressius, omnes ipsi proprios effectus praestat. Fateor
quidem , causam gravitatis , & vim magneticam , etiam per Omnia tran sire corpora , conser vata si a proprietate agendi. Interim tamen haud novimus adeo certo , an corpusculis emanantibus id efficiant, an ratione alia nobis incognita ξ Interim tamen hoc etiam fatemur , quod causa gravitatis , dc magnetis mus , pervadant uno momento , fere sine ulla mora, per omnia corpora, illibata omni sua polentia ; dum Ignis tamen protracto tempore egeat prius , quam penetrare queat per crastissima corpora. Sed hinc tanto magis videtur manifestari corporea Ignis natura, minus in istis aliis manifesta. Hinc dixi modo, Ignis Elementa minima inter omnia corpora nota , qllae pro Veris corporibus omnes habent. Enimvero fateri cogor , nescire me , num forte DEUS in corporea rerum universi tale creaverit corpuscula , quae ipsis Ignis elementis sint tenuiora 3 Unum
id ajo , nihil essectuum Physicorum hominum occurrisse sensibus, unde
colligere coguntur, talia existere Igne minora. Ipsa autem haec ,& qui
dem summa , subtilitas inde quoque intelligitur , quod Auri ea sit solidi
ias, ut, postquam unum ejus granum obductum est supra aream Argen ii ita , ut crassities lamellae aureae sic appositaae sit modo ; j unius duodecimae partis pollicis , Ac. Reg. Sc. 1713. Io. in hac tamen tanta ejusdem subtilitate micros copia , omnium acutissima, nullum m Catum d
tegere queant. Imo si bractea Auri, quam levissima , opponitur Soli, in cubiculum obscurum irradianti, ne lumen quidem libere transire per hanc
229쪽
potest , sed tantum subviridescentis quid per illam trans parer. Atta men ingens , solido de Auro sphaera, per ingentem illam densitatem, magnitudine molis adeo crassam , penetrari potest a maximo pariter, δί aminimo Igne. Si enim tempestate gelidissima, vastus hic globus diu exponitur aeri gelido, tum per Omnem suam substantiam induet illam temperiem , sive accipiet illum Ignem , qui in aere tum adest. Si autem valido dein committitur Igni , Ut jam Igne corusco fulgeat jam jam fundenda haec sphaera , habebit Ignem violentissimum per omnia. Attamen omnis ille Ignis iterum evanescit de hoc globo , qui brevi redit in temperiem
aeri iterum communem. Unde igitur constat, exiguum Ignem in liquido te nuissimo aerio insinuare se aeque posse per Omnia intra Auri meatus , quam maximum in ardentillimo foco. Si vero in tam tenui lamellula aurea mea tus erant adeo exigui ; quid de iis putatis , quando ingens adeo massa auri per totam suam molem ab Igne penetratur Certe calere, & frigescere , est Ignem recipere majore, aut minore, copia. Qtiae quidem puto sussi cere , ut probetur summa Ignis subtilitas. Illa tamen infinities subtilior videbitur , si verum fuerit, lucis , colorumque , materiem eandem esse ipsi igni. Si namque cubiculum aliquod constructum fuerit tenebricossisti naum prorsus,in cujus Una modo parte foramen est exiguum patulum. Tum vero oculus sanus , aliquandiu prius in tenebris versatus , a parte obscura
cubiculi opponatur illi aperturae ; videbit ille distine lissime omnia objecta extra posita , per radios ignitos , definitos, distines os , a singulis visi bilibus punctis tot diversorum Objectorum oriundos , propagatos , absque confusione perexiguum foraminutum transmissos. Si iam cogitatis , quot hic videantur puncta visibilia in tali toto hemisphaerio 3 quod tamen sim gula videri tantum queant per suos radios tantum. Oritur idea subtilita tis, quae imaginationem humanam obtundit. Verum , si jam intra hanc
cameram posueritis chartam albam , radiosque convexo diaphano trans
miseritis in hanc chartam ad distantiam idoneam ; jam omnia objecta , satis magna, in illa tabula quam distinctissime pingentur, adeoque omnes illi radii, sicque ex hypothest omnis ille Ignis, qui a tot objectis copia im
mensus, poterat unitus arctari intra exiguum spatium illius foraminis. Certo igitur per haec evincitur , elementa Ignis subtilitatis esse , respectu
imaginationis nostrae , infinitae. Tertio videntur corpuscula illa minima, quae ultima Ignis elementa Et solidissim. absolvunt, talia esse, quae sint omnium forte corporum maxime solida.
Facile intelligitur significatio vocis adhibitae : nam nomine Solidi intellectum velim id modo extensum, quod infinite resistit: per Spatium vero id extensi, quod admittit, & transmittit, solida. Ergo solidum absolutum erit illud extensum, in quo D ullum adest tale penetrabile spatium omnino, sed quod in omni suo extenso, δc in quolibet ejusdem puncto, est ubique perfecte sic impenetrabile. Si autem extensa quaedam moles partim constituitur ex particulis ita vere solidis, ita tamen adunaris inter se, ut inter haec conjuncta solida intercipiantur spatiola , quae nullum solidum intra se concipiunt; tum apparet clare, quod corpus illud partim , corpus sit partim
vacua intra se concipiat. Unde ergo constabit etiam , quod corporum Omnium elementa minima debeant esse maxime solida ; sed quando haec ele-
230쪽
menta deinde componuntur in unam molem , tum inter haec ipsa elementa sic adunata , non undique contingentia se mutuo , talia Vacua , respecta hujus molis, exoriuntur. Qiare composita moles semper futura est poris
plena ; ideoque minus solida , quam illa ultima elementa seorsum existen tia, de quibus componebatur. Hinc & eo respectu facilius poterunt illae partes distbciari a se mutuo , sive eo facilius poterunt dividi. Rursum vero, ita ultimis istis minimis vix videntur pori obtinere, ideo haec solidissima haberi , ideoque ne quidem dividi posse per alia corpora , sed constantia permanere. Quum ergo Ignis demonstratus sit fieri corpusculis minutissimis ; habebunt & haec poros , si ullos , certe quam paucissimos; erunt ideo
quam solidissimae omnium in Olectulse. Qivim autem substantia impenetra bilis sit ipsa substantia corporea , forte omnis substantia Vere corporCa, qua talis, infinita, nec dissociabili, vi cohaeret. Sed quae moles conflatur ex hac cum interceptis vacuis meatibus, eatenus iterum divisibilis erit , quatenus p Oros Vacuos admittit in se. Ignis igitur , ex hac doctrina , totus corporeus , immutabilis , figurae mutatae incapax , concrescere imposcum se, aut cum aliis corporibus. Interea tamen 1 dem ille habebit potentiam quam maxime dividendi alia : quoniam 1ntra meatus dissolvendorum semper potest intrare , ibidem Vim suam CXCrcCrC , concreta ram Cn-ta, & stamina , dissi, luere , sicque concreta destruere in sua elementa simplicia , aut ita ordinare moleculas elementales , ut transitu aequabili transire per omnes meatus quacunque directione queat, ut in auro fuso ad
Ignem , dein illius vi vix amplius mutando Si vero applicatur hic subii lisSinus & solidissimus Ignis ad absolute solida aliorum corporum elementa , tum Videtur ea ultra mutare non posse , sed tantum totam illorum mo lena mechanica propulsione , aut attractione, mOVere. Neque ultra aliquid
efficere valere : quod quidem ipsum ita se habere omni rursum Experimentorum genere undIque confirmatur. Estque hujus proprietatis intuitu Ignis mutator maximus in universo rerum , ipse interim onmium minime mutabilis.
aliarto credimus Elementa haec corporea , minima , solidissima , Ignis superficiem habere quam aequabilisti me laevem , seu politissimam. Intelligimus scilicet talem , quae nihil exstans habet, aut eminens in ullo puncto totius sui ambitus , seu circumferentiae , nihil quod prae caeteris subsidat. Si enim hirta foret aut scabra illius extremitas, tum puncta magis
elata occurrerent magis Offendentibus corporibus , quam moles reliqua adeoque in omni actione Ignis in hi Opria elementa, aut in alia corpora , semper impetus conciliaretur maximus particulae minime cohaerenti cum toto; quare dc Videntur partes illae continenter abradi debere a reliquae mole ; unde igitur assidua foret mutatio elementorum Ignis ; adeoque &Ignis ipsius , quod tamen repugnat superioribus. Summa etiam soliditas Ignis videtur tendere in illam figuram , quae facit, ut omnes partes respectu interni centri aequabilissime inde per orbes suos distent : quum ita ad minime mutabilem formam accedant, & omni partium transpositioni resistant quam maxime. Si deinde comprehenditur summa illa Ignis per omnes, poros clijuscunque corporis, Omni directione applicati , penetra
bilitas, tum omnino videtur requiri in superficie talis rei suprema facilitas