장음표시 사용
41쪽
unus ex Centum tum perditus fuit, his vero tum Anthraces vel Bubones emapuisse; in primo vasorum genere motus a Corde est maxime variabilis, sed qui in Inflammationes & Obstructiones
desinebant, in ultimo Vasbrum genere non solvebantur, si vero Vente Sectio institueretur ad uncias tres, tum aeger moriebatur, si ad uncias d
Cem , tum eo Citius , antequam vena Clausa esset,
idem accidebat, si aegris his Vomitoria vel Purgantia darentur, & Clysinata injicerentur, si vero
haec omnia in inflammatione rubra adhiberentur,tUm non cegros Occidebant, sed tamen haec semper nocebant, hinC videtis, cur posuerim hoc esse debere in arteriis Lymphaticis. Canales mobiles dicuntur, facile se dilarare patiuntur , si vis dilatans accedat, hac vi desinent , se iterum in pristinam figuram co trahunt', rigidus canalis vero diCitur, qui se nou facile dilatat , nec dilatatus iterum se contrahit ;qui vero mobiles habent Canales, hi enim facile Suppurationem aut Gangraenam patiuntur,
Hippocrates quoque dicit , quod in Peripne monia vel Pleuritide vel Febre Ardente, & in
omni morbo Inflammatorio Corpora, quae admodum laxa sunt, ut otiosorum hominum, Vel
qui a natura valde laxi, quod hi in his morbis non multum discriminis patiantur , sic sae- minae & pueri valde lavi , si hi obstructiones Patiantur, tum per urinam crassam obstaculum deponunt , & sic materia fit iterum meabilis I r Vas dilatatum, hocque modo obstruetio in litur, quod tantummodo fit a facili canalium dilatabilitate , hinc H poc res dicit Pleuriticos Valde exercitatos & proin rigidos non curari
42쪽
Diluem. Noster enim sianguis est illius natu. rae, ut subducta parte dilutiore tum quasi cale. scat, & Obstructiones faciat, si vero haec con cretio illico fiat post Mimionem Sanguinis, quo Citius eo pejus tum periculum est, si vero adhuc utcunque dilutus sit, tum spes est, si modo tum dentur diluentia, futurae resolutionis, si vero huic aegro dare vellem calefacientia, Hydragoga, Sudorifera , tum periculum esset, nam ha C omnia Circulationem augent, quantum eX Hippocrate ita
gendo & relegendo potui intelligere, ipla circulationem sanguinis ignoravit, sed tamen has resolutionis Conditiones annotavit, & hae Conditiones a Peste usque ad Febrem lentam inflammatoriam requiruntur, ut morbus sine cris sol. Vatur, hoc est vera sanatio, si vero alio modo hoC fit, tum morbus modo tollitur inducendo alium morbum, ut si Suppuratio accidat. ΡΟ- natis ergo casum vos vocari ad aegrum inflammatione laborantem, tum reselutionem tentare debetis, hinc si quid deficiat de conditiosii hus ad resolutionem requisitis, tum hoc est sippIendum, si v. g. humor.non sat blandus, tussit landum reddere debes, dentur Emulsion e Tritico, A vena, seminibus Papaverum, si ibnibus quatuor Frigidorum , olea Amygdalar Dulcium, Decocta Malvae, Althaeae, Verbasci ει Parietariae, si motus sit nimius , tum Ves*Sectio convenit ; hinc patet, cur hic Diluemtia, Balnea, Fomentaque adeo laudantur, nempe candes mobiles faciunt & vehiculo inser Viunt, hinc si vocemur ad aegrum morbo Inflata matorio laborantem & aeger dicit se sudori bus defluxisse, vel Diarrhaea laborasse, tum mpxosiantur, sed plerumque moritur, si vero Uir horassi
43쪽
horum sit tum spes est. Conditiones tales esse debent , ut fiat reductio materiae sine laenone Canalium & degeneratione humorum. Paracelsus S mimontius Cum viderent quosdam resolvendo Curari morbos, putarunt omnes sic solvi posse; hinc quaeuverunt fortissima resblventia, sed frustra susceperunt opus, nam nisi conditiones adsint, Inflammatio non resolvitur, ad quod illi non
Reducto. Quando vis sanguinis adeo minuitur,
Ut non urgeat ex maxima arteria in minimas, tum Omnia extrema Vasa minima evaCuantur motu re
trogrado: ratio hujus rei est, quod si urgeatur ex vasis maximis in minima, tum vasa minimaevaCuantur, ut videmus in homine pusillanimo,
qui nullum vulnus videre potest, quin incipiat angi, mox sudare frigidum sudorem, accipit lividum Circulum Circa os, Omnis Calor abit ex Oculis, se sustinere non potest, pallet instar mortui,& sic fit animi Deliquium, quia Cordis vis desinit, & hoc desinente, shnguis arteriosus retroivit ad cor , hinc pallor, nam quod facies & os rubeant, hoc fit ab arteriarum repletione, sed simulac repletionis vis hic desinit, omnia vasa sanguinem retropellunt, & nil fanguinis fertur ad illa Ioca. Haec sunt signa infallibilia, quibus prudens Medicus scire potest; an Inflammatio in talem benignam resolutionem abitura sit: nempe si tem-Peries aegri sit laxa, quo laxior eo melior, vasa non rigida , color hominis Inflammatione laborantis non fuscus, flavus, niger , sed albus, Pa lidus; Corpus Q us non multum obsessum Pilis, non gracile , agile, robustum, calidum; sed contra molle, laxum: si motus humorum non Uin mens sit, calca nonomagnus, Febris non nimia,
44쪽
sitis tolerabilis , urina non nimis flammea; obstructio non ingens, haerens praecipue in arteriis inter minimas maximis, vel in initiis Lumphaticarum; si tempestas anni non valde aestuans sit, regio non valde Calidae. Haec signa si adsint & Inflammatio ultra triduum non duraverit nisi victu vel aliis medicamentis &c. in hoc Casu non Convenientibus turbata fit) magna es quidem certa spes est, illam resolvi posse. f. 387. Suppuratio est talis partis infammatae m. tatio per quam mutationem materia inflammans, ct canales parvus obstrinus fic mutantur Ier vim vi , ut materia ob Artiens se vas ob ructum conteranturis pulticulam homogeneam, lentam, insulsam albam dc dicitur pus, quod fit vi vitae; per quam liquida nova afferuntur, Cogita ad partem innammatam V. g. decem Canales esse obstructos. & sanguinem in loco obstructo impingere, sisque tum 4 vi fatiguinis impingentis hos deCem Canales a scindi, tum his partibus Canaliculorum missis cum materia obstruente faciunt particulam puris , &quo plus Canaliculi se Conterunt, eo major copia Piris generatur, quae Vero Conditiones requi runtur, ut fiat Suppuratio. Omnis Inflammatio, quae sine Febre est, nunquam abibit in Suppura
Humor blandus. Nam si fit acer, nunquam abi-hit in Suppurationem, sed Ichorem. Motus citatus. Nam hic Febris non est tollenda , attamen Febris non sit nimis urgens, hinc motus adsit, aliter fit Gangraena, sic HD Foerates un libro de Prognosii dicit, si omni symptomata Febris, sed non nimis magna in Inflammatione adsint, ut si calor adsit, non nimis magnus, si dolor, sed non ingenῆ,
45쪽
tum fit Suppuratio intra quinque dies, hinc potest
quidem adesse humor acris sed non aCerrimus , motus velox sed non ve Cissimus, & sic hic majores causae adesse debent, quam cum fiat resb-lutio, & minores, quam Cum fiat Gangraena, tumque fit Suppuratio. Potens. Nam si Medicus potuisset resolvere Inflammationem , non Sapparationem Promo-
Obstructio magna. Si enim esset nimis parva tum
Ctim dolore. Tum enim major dolor quam inresolutione major calor, major tensio, major splendor cum succedente pulsatione, nam omnis Suppuratio significat rupturam , sed ubi Vas, rupturae proximum est , tum nervi irritati trahuntur, S sunt in periculo ruptionis, hinc tum fit ingens dolor, &validissima pulsatio, hinC vascula omnia minime ibi posita, vi vitae, vel a distensione vel levi putrefactione abscinduntur aeque rubra quam Serosa lymphatica, non vero hiC magna fit putrefactio , per quam liquores abirent in Salem Ammoniacum Alcatinum oleosum, sed inchoamentum putrefactionis hic fit. Fluidis miscent. Verum hoc multis offendit. quod vasa solida hic abeant Cum materia obstruente in unum purum liquidam pus dictum ex vasis & liquidis factum , sed qui talia Cogiatat , ille non intelligit , qualia hasta sunt Vasa, nec quomodo vasa possiunt alteri, ut in Phthi Cis Observamus , ubi aegri primo sanguinem spuunt, dein pus , hoCque modo totum pulmonem fere exspuunt ; hinc etiam arteriae & vero hic quoque specie puris exspuuntur, sed unde fit, quod sanguinem non exspuant Θ quia Suppura-
46쪽
tio non fit in maximis, sed in vasis capillo capitis decies minoribus , sic ut pars detrita vix cerutesimam grani partem aequet, sed praeterea saepe ex loco suppurato mea ipsa manu pannos quasi eduxi, qui erant vasa nondum satis Commolita, vel nimis magna, quam ut conteri possint. Haec vero actio esst actio vitae, si1C minima vasa det, rons , haec veteribus dicebatur coctio seu maturatio , hinc Hi crates dicit mulceribus annosis , pus generantibus , squadam de causa maneant Acca , ingri brevi moriuntur , quod etiam in Phthisicis verum est nam aliqum dies ante mortem sputa vix desinunt, hoc fit, quuvis naturae hic deficit, nam est solum naturae opus, sic enim Eschara a ferro candenti adusta
non secedit nisi abscindas , sed tum sana simul laedis vasa) hoc status Suppurationis ope fit, e
est benignum illud naturae auxilium, quae se ab omnibus heterogeniis liberat, hinc non ita timem da , nisi pars Inflammatione affecta suppurari non. possit, quia mors inde sequatur, tum maxime caveri debet. Iris. Nonnulli dixerunt puris materiam esse
sanguinem , alii lympham, alii serum , sed ego
puto esse aggregatum onmium generum liquorum in corpore contentorum morum fractorum ct cos qcoctorum. Pus autem non proprie fit ex Surpuratione , sed per moram & colorem in loco suppurato , nam humor immediate fluens est limpidus non purulentus. Haec & priora non dixi, quasi deberent intelligi de Inflammationiblis ternis tanturi , sed etiam de internis, id est,
omnibus morbis Inflammatoriis per Crifin solve dis v. g. in Febre continua Inflammatorio ter
tio die aeger se incipit paulo melius habere, abiero
47쪽
tero die adhuc melius , tertio die vero erumpit urina turbida instar potus Come , erumpit sudoroc dicitur crisis, hinc in his morbis semper talis Suppuratio fieri debet, ut in praecedenti Paragrapho annotavi ; sed si resblutio fieri possiet, semperesset optanda : at quoniam pus semper exitum habere debet; hinc in interioribus, ut in Pulmonibus, Membrana Pleura, Hepate, Lime, Cerebro &c. admodum periculosa est ; in quibus mortem stipissime inducit, licet morbum tollat, hiric semper in illis partibus, si possibile sit, prae
g. 388. Tertius gradus est Gangraena, quae est
taBς cujusdam partis corruptio, ut intercepta sit com--nicatio in quentium ι, re emium humorum una cum incipiente putrefactione. Motus impingens magnus, ut in valida Fe
fructio. Tanta es ut obstruentia Corpora transfluere plane nequeant.
Has Eui . Ut seque citius vasa sanguifera rumpantur, quam minora, Vel ut liquidum permotum in illis acrius fiat , quod in robustis ali quando fit, ut Hippocrates quoque dicit, in quihus Calor summus , tensio maxima , rubedo , splendor maximus, ct dolor acerrimus, in his fid
BDor. I inc in Peste & Morbillis non fit Inflammatio, sed semper putrefactio. Liguida putrescunt, quando olea & salia fiunt rancida, acria re volatilia, quae talia fiunt per motus violentos; hinC ibi erit putrefactio. idemide. In omni morbo Inflammatorio, ubi vidistis post m nos apparatus parvas heslulas elevatas , sub quibus haeret liquor flavus vel subru
48쪽
subrubellus, tota suppossita pars erit mortua, tum est pessima Pestis, si a Topica Inflammatione sit praegressa, tum Gangraena adest, aeger enim dicit, antea acerrime dolui , jam dolor est tolerabilis, tum his bullis uno die pertusis, altero die pars supposita nigra erit, hinc si post Inflammationem ubdeatis bullam flavam, tum ibi pars est mortua,& si bulla decidat, tum apparet nigra, sic etiam si clarum si1brubellum instar loturae carnis liquorum Variolae Continere videantur, tum ibi Ichors ponitur, estque tum tota Epidermis modo una bulla , haecque sunt Variolae Confluentes dictae proprie: ex quibus raro evadunt aegri. mei. Haec est ingens Diathetis in Gangraenam, & omnes, qui Masiliis mortui fuerunt, huc
Color. Primo fere semper est cineritius, qualis in combustione sit, post pallescit, quasi pus, deinfusicus, ultimo ater, ubi huc per nit, Gangraeaa est perfecta. Dolor. Multi non mediocriter in Medicina versati Crediderunt Gangraenam adesse , quandiu pari dolet, sed Gangraena potest eme 8c tamen dolor, nam margo semper inflammatur ; hinc limbus dolet , ideo in Gangraena perfecta tamen adest do lor, hicque potest essis acutissimus in loco vicino
ΓΛ hor. Quia in limbo partis Gangraenota adhuc anguis irruit, hinc tum ibi fit Inflammatio,ic inde accidit dolor , licet jam Gangraena adsit, qu/in re saepe juniores Medici errant , sic GangrMaῖ esse potest cum acutissimo dolore, ubi modo cur
In vicinis. Nam si Gangraena sit in aliqua ξ r te , inficiet partes vicinas , sed tunc illae vici
49쪽
vicinae infectae tamen resolvi aut suppurari pote-
Mon est circulationis finis, & mors partis est finis circulationis in illa parte , sic si in digito vug. sit circulationis finis, tum ille digitus est moria
tuus, quia et um arteriae non possunt adferre ad partem, nec venae deferre, his animadversis, amici aegri sunt monendi, partem affectam servari non posse. Gangraena vero talis in corpore vivo parte molli rigeneratio , ut mitales humores in hac parte insuere non possint, nec perfuncti suo munere iterum inuere, qui Sphacelus dicitur, s ad os vel Peri eum usque minum communicatum sit; hinc est conditio Corporis viventis. In parte molli. Nam in osse non obtinet, ita ut in parte haC molli siccus arterinsus non admittatur, neC per Venam emittatur , per suCCum vero arteriosum hic intelligo omnem liquorem ; omnis vero Gangraena sit ab Inflammatione praecedenti,
sed an in Peste tale quid sit, dubito & nescio, numne ibi modo in liquidis nervosis Inflammatio
fiat, nam in atrocissima Peste omnia tamen liquida hora inveniuntur , ει hinc non puto tum Gangraenam esse, nam hi uno momento Cadunc mortui, ita ut si velitis hoc Gangraenam VOCare, tum Casum unum excipiam , aliter Gangraena non fit nisi Inflammatione praegressa. Causae ergis Gangraenae sunt, quae impediunt influxum Messiuxum humorum in parte . sic ergo Suppuratis est Gangraena respectu vasbrum, quae destruun tur & Conteruntur, nam si Gangraenosa pars se paretur , tum inter partem mortuam Gangraenosam
50쪽
purationem & Gangraenam; signa Inflammatio nem in hanc Gangraenam abituram esse sequentia sunt si humores aliqua acredine, ut Morbusica, Venerea, UDO Verbo quacunque, sint infecti de simul valde moti; si corpus sit siccum, rigidum, magnis laboribus fractum; ut in senibus & valde exercitatis Corporibus, si omnia symptomata Febrium adsint valde vehementia & subitO--dh a ,25 tempestas sit valde Calida dc urina maxime .ssa mea; hinc patet, quam sollicite Medicus in In flammatione . in qua signa enumerata adsunt, praecavere debeat, ne illa applicentur, quae hunc
exitum, id est, Gangraenam, & inde in Sphacetum
q. 389. Compressio. Omnes auctores Observarunt, quod si Erysipelas vel Phlegmone Comprimantur, valde cito Gangraena na atur. Verum hoc a nonnullis Corporibus diu ferre potest, nam Podagrici per menχm in doris jacere ponunt, ει tamen non Inflammationem pati, sed Inflammatorio morbo laborantes ne quidem per duos dies uni parti inhaerere possunt, quin Inflammatio & Gangraena iequantur; aliter non tam cito Gangraena fit ab incubitu; validissima calefacientia subito Infimmationem convertunt ih Gangraenam. Gangraena serpit, - quando pare
gangraenosa exsiccata vicina vasa comprimit &suffocat. Pars mortua. Pars assed a gangraenvia erit ese
fccata, arida, dura, & ita compacta,ut novacula discindi vix possit, vocatur Estham; interiora sub Gangraena Corrumpuntur , &- nova Gangrceiis ει pure amo, qui actitae reditus liquidi vita