장음표시 사용
141쪽
hyemem accedunt. Cur intra hoc lepus sequatur,philosophus inuestiget: mea idico satis si1t, rem ita habere, quod non tantum ab Hippocrate obseruatum est, sed cotidie a nostris chirurgicis verum esse comperitur. Nominat autem dies septimum & quakrtumdecimum,quibus natura solet,vel morbum vincere,vel ab eodem superari. quare aestate post septimu febris superuenit, id est, non an tequam septimus accedat , hyeme ante quartumd ecimum, id est, priusquam
quartusdecimus finiatur. Septimo ergo vel quarto decimo die febr1s superuebnit mediis temporibus,vel nono vel undecimo,qui dies eiusdem generis fiant ac septimus & quartusdecimus. sicque inuadent mala haec semper eo die quo de aegris iudicari solet quum malum significent:nam teste Galeno quaecun- itaque his diebus signa superueniunt,sive mala, siue bona leuiora sunt . Febre su pernata vulneri ad ij ciuntur alia mala,quae gradatim,ut sequuntur,ab Hippq- crate proposita sunt leuiora enim incipiunt, deinde incret cunt, donec hominem tollant. proueniunt autem ut supra narrauimus ab affectu cerebri, & ab Inflammatione, quae augetur,& quanto grauior fit,vulnus tanto deterius efficit. Aucta 1gitur inflammatione, & in gangraenam degenerante color viceris corrumpitur,neque Vltra rubicundus seruatur, quia succi magis biliosi cocurrunt,atq; adeo,quia innatus calor paulatim extinguitur. Ex ulcere item pauca
sanies procedit, pauca quidem, 2 vis nutriens imbecillior sit,& succi ad inte- riora secedant: saniem vero dixit non pus, eo quod materia ibi male cocoqua- Loturmam & in libro de fracturis istiusmodi ulcus nimis inflamatu a lachrymarum similitudine fieri dixit, eo quod sanies cruda & tenuis inde profluat,quemadmodum lachrymae ab oculis,quum vehementer inflammantur post haec emoritur, quod inflamatu est,& glutinosum redditur: propterea, pcaro tabescat,& quasi in gluten vertatur. at, quum iam tabuit, & non amplius alitur, repraesentat carnem sale conditam. Siccatur enim id vicus,quod malum est sicut in libro prognosticorum indicauit quum nutriens facultas lanξuet. Color autem in vulnere russus est,& si1bliuiaus: primo quidem russus,quum a rubicundo versus nigru tendatrideinde subliuidus quum calor inn tus ex toto deficit,quo tempore corrumpi os incipit. Neque miria est, supra enim dixit 3o omnibus malis affici os,quibus caro vexatur. iure igitur cohupitur, quum caro liuida est, talis enim ut alibi testatur aegrotante osse malum significat. Semquitur autem,quum os corrumpi coepit,ut lave sit,& nigrescat: leue quidem,
vel naturaliter,quum nondu adeo affectum sit, ut leuius aut asperius se osten dat vel magis,quam antea effet,ob liquatam carnem ac tabescetem: quae,cum
glutinosa sit & pinguis, os i ius reddit, quod, ex contra rio,acri humore eXasperatur, quemadmodum Galenus in libro de morborum causis indicauit. nigrescit autem quod album erat ob ingentem instammationis calorem, ac de inde,quum iam purulentum est,p llet,vel albidum efficitur: huiusmodi enim est color puris. Tale quid lignis euenit,quum uruntiar: igne enim primo sigra Q fiunt, deinde in cinerem versa albescunt.prouenit Uxem niger color auctore Aristotele in libello de coloribus) a calore qui & aquae & aeris humorem absumit. Sed cum terra per se alba sit, siue cinerei coloris, ubi rei cuipiam iungitur, alio modo coloratum eo autem cosumpro,cui admiscebatur,terra ad albedinem reuertitur. Ligna itaq;,quum nigra sunt, si ab igne rurnis calefiant, ab sumitur ex toto materia, qua nigrae essici bantur , & sola terra vel cinis restat. Hoc respodet etia in osse, quum alieno calore primum nigrescat, deinde sub
142쪽
, pallidum fiat vel albidum,quod taλοκον dixit hoc autem verbum vel maxime album significat,vel quod albo proximum est, quamuis aliquatulum recedat,
nos,fecundam significationem sequuti, albidum vertimus: tale enim fit os purulentum. Sunt,qui aliter huc locum exponant, reserunt verbum leue ad illudos,quod naturaliter habet,& inquiunt os quod isue est,tande exasperari, idq; ob iantem a carne desuentem,quae est admodu acris,mutantque περκνὸν quod nigrum interpretamur, in πιμνον, quod asperu significat: facile enim potuit ut inquiunt librarius pro 'r. scribere, &pro κ,χ. Mutuatur autem Hippocrates vocabulum ad asperitatem significandam, ut patet in opere de ario liculis, ubi & cibum exasperantem, & vocem asperam κέαν δά nominauit. iuxta quam explanationem nullam faceret coloris mentionem, nisi, quum, usi
purulentum est,pallidum fieri, vel albidum ait, sed solam asperitatem & leui talem intelligeret.Vbi os iam purulentum est, pustulae inquit in lingua nascuntur,& aeger mente non constante consumitur. pustulas nostri chirurgici raro viderunt,ut, qui cubantis linguam non intueantur: praesertim,quum delirat,& in propinquo mors est. afficitur autem lingua ob cosortium, quoa in ter cerebrum est & oris partes: sanies enim a cerebro ad palatum defluit,& ad linguam,ibique insistens,quum acris sit,pustulas excitat.prodidit enim in se cundo de morbis vulgaribus pustulas acri, & rodente succo moueri, eas au-Lo tem nominat --αι sint hae vi hcribit Cornelius Celsus varis similes &quum rumpuntur, intus quasi caro exulcerata conspicitur. nascuntur igitur in lingua ob saniem a cerebro transsusam, id, quum accidit, saniel copiam in cerebro demonstrat,qua sic opprimitur,ut non modo linguam assiciat,sed male etiam suo munere fungatur, quum mens non consistat. Saepius autem ab Hippocrate obseruatum legimus linguae assectu mentis alienatione,& cerebri noxam indicari.in libro enim praedictionum, linguae tremorem ait labatis men, tis esse indicium, atque item mentis alienationem cum linguae dissentione ac tremore perniciem de nunciare, tum sicca atque arida lingua febricitantium insaniam ostendi. Haec igitur mala,quum superueniunt, ad ultimum ventum So esse testantur,non quidem quum unum quod uis aut alterum accedit, sed cum vel omnia,vel plaeraque,vel certe grauiora supernascuntur: nanque, ubi febris,
vel aliquod aliud oriatur,infra docuit ad sectionem protinus confugiendum: quod no faceret, si res omni modo desperatione haberet. Propositis malis saepius inquit)aeijcitur neruorum distetio, cuius causa est affectus cerebri . Sed, cur laesi parte capitis sinistra, neruorum distentio dextram corporis occupet, μ& contra dextra parte capitis qgroxante, nerui in sinistra corporis distenssan tur,neque ipse causam scio,neque subscribo iunioru commentis: si quis tamen velit contrahi cerebrum ,quemadi du in morbo comitiali, ut malu expellat,& quum in sinistra sit, incipere cotractione a dextra & ex cotrario: sicut eue o nit in ventriculo,& alijs partibus corporis, quae, quum quid expellere ab una parte debent,a contraria contrahuntur, si quis inquam) velit huiusmodi contractionem integrς partis neruorum distentionem excitare in ea parte corporis,quae e regione est, huic 3 versatui quod a Galeno scribitur ae ceres ro de medulla spinae,in quibus natura dextram partem a sinistra per velamenta separauit, ne noxa unius alteram afficeret . qui fiet igitur,ut dextra parte capitis laesa sinistra contrahatur,quum noxam non sentiat magis enim verisimile est
sinistram contrahi,quae tria est. Subi jcit sunt & qui attoniti fiunt,& quae se-
143쪽
i a principio etiam casus interdum ita grauis est, ut inde statim homo iaecedat vel intra paucos dies,ut, cum attonitus sit,ac stupet, id, quod saepenu mero ab ictu protinus accidit, nonnunquam etiam primis diebus: platrunque autem hominem occidit, state ante septimum diem,hyeme ante quartudecitamum. M ' κνα enim,cum,scilicet homo attonitus fit,per se lethalis est; neque potest ultra hos dies produci,adeo grauiter cerebrum vitiatum est. Ex his colia ligi potest duobus modis, capitis vulnus mortiferum esse: altero,quum a principio graue est,ita,Vt Vel protinus, vel non multo post,homine absumat,que- admolium quum attonitus redditur: altero, ubi augetur inflamatio,vicus putre, & os purulentu efficituri quod quum accidit, notae nunc propositae se oste- i odunt,ac tadem afficitur cerebrum,& mortem affert. Postremo addit idem notatare s1gna haec, siue res vetusta sit,sue recens: similiter enim mortem significant. hoc autem ideo apponit, quod supra dixerit ea superuenire aestate post septimum diem,hyeme ante quartumdecimu ne credas,si citius vel serius adaueniant aliud indicare: prius etiam,quum post septimu & ante quartumdecimum dixit,adiecit platrunque ut ostenderet id non esse perpetuum. - 'Erum ubi intelligis febrem inuadere, vel quid aliud signu languenti su- V peruenire nihil cessare debes,sed os usque ad membrana secare, vel scal-
pro radere facile autem secatur,& facile raditur: in caeteris vero eam curatio-- nem admouere,quam idoneam iudicabis,quod sit intuitus. L sQuod si caluariae fractura initio non deprehensa necessaria pr sidia omit
tantur:procedente autem tempore,vel febris accedat, vel aliud ex signis,quae supra narraui nihil morandum est, nec disserenda curatio, donec reliqua superueniant: tunc siquidem nullus esset omnino medicini; locus,quum cerebrucorrumpaturiquod ipse alibi σφακελοδεῖ dixit sed protinus secandum est.quod principio intra triduum fieri debuit,si malum & perspectu fuisset,& recte curatum. Secto enim osse datur exitus materiae, quae in membrana cerebri retinetur: id item os, quod exciditur, nec putrescit, nec mali quidqua, aut sentit, aut alteri infert. Non soldm autem exciditur os,quum ad id facto ferramento secatur,sed etiam, quum scalpro detrahitur. cuiusmodi autem esse debeant in- 3 ostrumenta,quibus secatur os, vel raditur,aut perforatur,suo loco demonstrabimus. cur item facile secetur & radatur, in aperto est, quum putrescere iam inceperit, & mollius euaserit. quod ipse etiam subiiciet indicans celerius os purulentum secari. Exciso osse caetera facere conuenit,qua: comoda videbuntur,
directo cosilio ut Hippocrates ait) et ς τα γναμενοι id est,ad id, quod fit,nimirum ad rem iptam,quς tunc homine vexat. non solum enim comodis auxilijs vulnus curandu, sed superuenientibus malis etiam succurrendu: quod proximis verbis ostendit,superuenietis tumoris curatione proponens,inquit igitur. ,, x rBi autem in vulnere capitis,sive sectio adhibita sit, siue non nudato osse - V tumor rubicundus,& ad erysipelae natura accedens, in facie atque oculis, in vel utrisque,vel alterutro oriatur,1sq; tactus doleat, febris item sup erueniat,&- grauis horror: ulcus vero, quod ad carnem pertinet, recte habere videatum os, - & quq iuxta ulcus sunt, recte procedant,excepto faciei tumore cui nullus alius,, error in victus ratione ad ij ciaturi aluus homini ducenda est, dato medicamen--, to quod bilem moueat. Post quam purgatione febris cessat, tumor finitur,sa-- nitas restituittire . sed ,quum medicamentum datur, aestiniandae sunt virus ho-
144쪽
DE VULNERIBUS CAP. Ios, Tumori subuenit,qui vulnerato capite ita,ut os aperium sit,sive secetur si ue citra sectionem relinquatur,occupare interdum oculos & faciem solet. hue proponit rubicundum,& erysipelae naturam habentem, qui tactus doleat, cui febris & grauis horror adi jciatur. huiusmodi tumor magna ex parte a flauabile prouenit,quae,quum acris sit,& locum distendat dolorem asteri: cumque putrestat,febrem & Frauem horrorem mouet. transfunditur autem ad faciem atque oculos natura ipsius capitis validiore existente & medicamentis confirmata,sic,ut malos succos non admittat. nam,quum vel imbecillius est, vel madefacientibus nutritur, bilem aliunde transmissam facile recipit, & erysipelato corripitur: quam nudato osse alibi malum esse nos docuit, cum materia ad in seriores partes non transmittatur,sed in oris plagae recepta tempore os ipsum corrumpat: de qua nunc non loquitur,quum eum casum proponat,in quo plaga recte habeat. Ergo,si plaga,quod ad carnem attinet,bene procedat, ut scilicet caro sit sui coloris,non hebes,sed firma, ac sine inflamatione,& oris mini me tenuatis: recte item os habeat,& quae vulnus cotinent, ita ut nihil liuidumst nihil purulentu haec enim supra cum febre accedentia significare mortem dixit sea supersit tantum faciei tumor,nec quicquam invictus ratione aberretur ita,ut aegrotans a cibo & potu vitioso,ac nimio sibi temperet,c teraq; ob servet,quq in genere vitae morbi ratio postulat,bilem purgandam ait, siauam, io scilicet,naec enim erysipelae causa est. imparat aute, ut medicus hominis vires intueatur: perpetuo enim ubi sanguis mittitur,vel catharcticii datur, spectare medicu iustit, num vires sustinere eiusmodi auxiliu possint, an periculum si, ne covellatur. purgato homine causa iam summota est. iure igitur febris tolli
tur, tumor evanesc1t,&cum vulneris,& eoru,quae proxima sunt,curatio rectecea at, ger ex toto liberatur,modo nihil ut ipse docuit in reliquo vitet genere peccetur. Omisit aute,quod Vit 'genus conueniat,ut satis ali Si declaratum. cum in libro de ulceribus,qui hunc praecedit,iusserit,ut vulnerato capite aqua potui daremus, de victu tenui uteremur, idque non immerito: morbus enim acutus est,& talem victus ratione postulat, qualem tradidit, & in libro de raso tione victus in morbis acutis,& in illis prcceptis,qui aphorismi nuncupantur. monuit item in opere de fracturis, ut ubique ad grauiora vulnera diu tenuio rem victum adhiberemus,& ubi femoris vel humeri os fractum, & per vulnus excedes reponeremus,eadem ratione mederemur,atque in capitis fractura abstinentiam imperantes. abunde igitur in aliis locis aperuit,quo victu sustinendi sint,quibus caput fractum est. Placuit etia Galeno qua de caeliis dolore ex ictu in vulnere capitis abstinenda esse a vino & a cibis robustioribus. Sed quum ad victus ratione aliquo modo spectet, etiam locus,vbi degere οὐ sensus debeat, de hoc nonnulla adscribere operaeprecium arbitror. Calor Vt Hippocrates tapius testatur utilis est nudatis ossibus & fractis. quare perru- o pto femore non secus quam in fractura capitis vitandum esse frigus ait. idem repetit, ubi tractat de articulis per plagam excedentibus, de in summa in quo casu neruorum distentionem timet, frigus alienum esse proponit. quod in capite tanto magis euenit,quam in alijs partibus,quanto est praestatius a quo remedulla,quae in spina est,& nerui depedent. Capite igitur fracto offensus calido conclaui detineatur,nihil frigidum vulneri superdetur. At no propterea velamentis inteis, fascijs ut nonnulli consueuerunt premendum atque onerandum est. haec siquidem aliena sunt praesertim ubi inflammationis suspicio
145쪽
sit: abunde enim est plagam protegere,ne ad eam frigus aspiret. Hactenus de i
enere victus. Restat,ut de alui purgatione, ac de missione sanguinis tracte mus: quoniam purgationem,& sanguinis detractione in hoc libro praeterijt
non secus ac victus rationem, de quibus tractauerat in opere de ulceribus . ta
tum dixit purgadam esse bilem,ubi erysipela in facie oriatur. Verum in libro de ulceribus vulnere existente magno aluum catharctico purgada esse prodi derat ubi triplex genus magni Vulneris posuit: quod in parte corporis praesta tiori incidit quod malignum,quod amplu est, proprie autem capite vulnerato quae pars pcie stantissima est aluum ducendam esse indicauit,idq; non alia de causa nisi ut succi ab affecta sede avertantur,quod fit,cum educti non amplius ibad ipsam serutur. quin & in libro, qui de fracturis,& in eo, qui de articulis est, ad veratru confugit, ubi casus asperior est .Verbi causa,quum calx l ditur,cum os per plaga excedit. Quod si sanguinis copia sit, non alienu est secare venam, quod ex ipso Hippocrate colligitur: tum ex libro de ulceribus, cum praecipit,
ut sinamus ex plaga sanguine fluere quo patet ut inquit Galenus) ubi sponte
non effundatur, a medico secta vena mittendum eme, ne inflammatio superueniat: tum ex opere de articulis, quum costa collisa sanguine ex cubito detra hit,ubi Galenus ait,etiam si in corpore sanguis non redudet, in eiusmodi platagis ad venae sectionem decurrendum esse: miraturque, cur Hippocrates calce percusso potius hominem medicamelo purget,quam sanguinem exhauriat: Loid non solii in in fracturis accidit,sed etiam in alijs casibus: nam lateris dolori
interiores partes infestanti Hippocrates veratro medetur, Galenus veme sectionem praeponit. Nos igitur Galenum sequuti,ab Hippocratis lege non ab horrentes,quum parum sanguinis ex vulnere proquet, venam secabimus, nisi alij succi in corpore admodum redundent,quos tunc purgare potius e pedit, quam sanguinem mittere. alioquin sanguinem detrahemus, quod praesidium laudatur etiam a Galeno ad capitis dolorem ex ictu. - C Vper sectione vero quando necesse sit hominem secare,hoc obseruandumis est.quod si principio tibi curatione tradita ad sectionem venias,os usq; ad membrana excidere statim non debes,quum non expediat detracto osse hanc 3 o- diutius patefacta relinqui,ut quae grauiter laederetur,& tande putresteret,atq;- hebes fieret: aliud item periculii subest,si secturn os statim a membrana euella'
., tur,ne serra in ipso opere membranam laceres. Verum in sectione id obserua-- dum est,ut,ubi parum iam est,id,quod secandum superest: iamq; os labat, ex is opere te recipias, sina'; ut os per se abscedat: nam ossi,quod sectum est,& si .. ne sectione relictu,nihil superuenire mali potest, tenuatur enim iam, quod re-- linquitur. In caeteris ea curatio admouenda est,que coferre ad ulcus videbitur. Hoc videlicet,quod proponitur.quum principio ad sectionem venias, non debes os usque ad membrana excidere,quamuis enim & a principio intra triduum secandum os sit,& inter septim & quartumdecimu diem, quum mala o illa se ostendunt non tamen similiter in utraque occasione secandum est.Docet igitur, quum initio ad aegrotantem adbibearis,quid in sectione obseruandum sit: nam, si aeger tibi initio non tradatur,qua ratione secandum sit, in sequentibus aperiet.quod etiam supra exposuit,quum malis indicijs accedentibus praecepit, ut os statim usque ad membrana excideretur. initio igitur, cum os secatur,excidere totum Vsque ad membranam non conuenit,idque duplici de causa, altera, ne membrana diutius sine ossis tegmeto relicta intumeat, pu-
146쪽
ire statque: quaecunque enim velata esse & clausa consueuerunt,ubi detecta atque aperta sunt,externo & insueto spiritu circundata alienantur, & ubi se habentur, diutius putrescunt, id euenit omento , quod interdum praecidendum est quum abdomine vulnerato per plagam excedit, sed hoc tanto citius,quam cerebri membrana corrumpitur,quanto humidius est. diutius itaque sine osse relinqui membranam non expedit: Alteram causam ponit periculu, quod in stat e dum initio os exciditur, membrana cerebri violetur, qua rem processu temporis, quum ad sectionem venitur,n5 timet: vel, quod membrana desidat magis,& ab osse recedat, ut colligitur ex Galeno in sexto de ratione curandi:, o vel quod cogatur maiori necessitate urgente os detrahere,quum incertum periculum certa desperatione sit potius. His i Fitur de causis imperat ut a principio eatenus os secetur,ut moueatur, & parum sit quod secadu restet. quo facto
totum abscedet,& a natura expelletur, caruncula subeunte ut in prioribus indicauit meque timedum est inquit ne quid mali accidat ossi, quod & sectum
est & parte aliqua sine sectione relictum.quonia tenue est, quod relinquitur,& non tum natura, sed medicamentis etiam quae siccandi vim habentia in sperguntur,assidue tenuatur. At qui sunt,qui hoc tempore istiusmodi praece pia observent nonne etiam a principio, ubi os secant,totu auferunt,& membranam nudatam relinquunt sed,quod deterius est, pauci in hanc parte pec-L o cant,quum plaetaque non intra triduum omnino secandu esse os censeant, sed satis esse existiment, si aestate intra primum septenarium, hyeme intra secundum, hac medicina utatur: quod quanto aegrotantiu periculo fiat,& ab Hippocrate docemur, cum inter initia dimissa sectione superuenire, tot mala narrauit,& experimento comperimus,cotidie videtes eos decedere, qui a principio non curantur,atque idcirco tot affectibus obruuntur.
A I Am vero dum secamus, serra subinde recipienda est,& in aqua frigida de-- 1 mittenda. calefacta enim, dum circvagitur,calefaciendo siccadoq; os adurit, ., efficitque, ut plus abscedat eius ossis, quod festionem coplectitur, si abscessuruis esset. Quod si os protinus excidere usque ad membranam velis, deinde ipsum 3 o ei jcere: subinde similiter recipienda serra est & in aqua frigidam demitte da.
Obseruationem docet ad secadum os pertinentem, cumque hoc interdum usque ad membranam excidatur,interdum no totum secetur,utrobiq; necessariam esse hanc demostrat. Proxime quidem tractauit de eo osse quod totum excidendum non est, quando scilicet initio intra triduum secatur, nunc subi j-cit,quid in eo secando animaduertendum sit, idemq; adscribit obseruandum esse, quum totum os usq; ad membranam exciditur, hoc est, quum non principio secatur, sed procedente tempore, quando mala indicia lupernascuntur. Ρr cipit igitur, dum secamus, ut id ferramentu,quo utimur,s pius attollamus,& in aquam frigida demittamus. Causam, quamobre hoc edicit, ipse evideter o expressit, incalescit inquit serra,du circunducitur,quod omnibus euenit, quς
mouentur. constat enim motum caloris causam esse, serra incalesces os calefacit cumque omne id, quod nimium calefit,etiam siccetur,ipsum quoque exiccat,quo pacto calefactum siccatumq; os aduritur . quare non immerito abscedit nam supra quoq; dictum fuit os ab alio abscedere,eo quod siccetur,& ex angue fiat: quamobrem,quo plus ossis secatur, eo plus abscedere necessarium est. cumque extra id, quod sectione comprehenditur, uratur item,quod iuxta est, hoc etiam recedet,quod alioquin recessurum non suisset.
147쪽
AT s inter initia non accesseris,sed homo alteri prius traditus,minus temta ipestiue tibi comittatur, acutiori serra excidere Os protinus usq; ad mem branam conuenit. subinde autem attollendum ferramentu est,& tum alia vid tum demisso specillo eius circuitus considerari debet: quia citius exciditur id os quod pus contraxit,& ipsum traffundit: saepiusque os summum inuenitur prccipue, si plaga ea parte capitis fuerit,qIia os magis tenue est,quam crassum quod ne te lateat, caueto,quum serra adhibes. Perpetuum vero sit,qua os cras sissimum videbitur serram imprimere, subinde considerare tentareq; dimo uendo os demere. Reliqua curatio talis conuenit,qualem vulnus desiderat. Adscribit alia pricepta ad sectione pertinentia,quae conueniunt,ubi os ex- iociditur,& a membrana cerebri detrahitur. hoc autem potest ob duplicem oe casionem accidere: & cum principio ad curatione abhiberis,de qua non multato post tractatur: & quum aegrotans ab altero curatus tibi traditur, quam rem nunc agit. Euenit igitur interdu, ut homo tibi no protinus tradatur, sed post ea quum iam necemias subigit os totu excidere,& a membrana euellere: ex empli grat1a,cu mala indicia,quae supra posuit,superueniunt, in quo casu proposita praecepta seruari debent. omnia autem eo evadunt, Vt caueamus, ne feriaramento membrana cerebri violetur, ex quo graues insammationes cum periculo mortis oriuntur. Monet autem,Vt χ ρώ i ακτω,hoc est,serra acutiori, &que bene imprimatur,os incidamus. in alijs locis,ubi totum os noluit auferri, ibsolummodὁ serra dixit, non adiicietis acutiorijsicut hic,ubi praecipit,vi totuvsque ad membranam excidatur. Iubet igitur, ut serram subinde recipiamus,
videamusq; & ipsis oculis,& specillo indito altitudinem itineris, quod ubiq;
attendi debet sed praecipue,quum os totum exciditur, & multo magis, quum purulentum est: tunc siquidem,quum minus durum sit, celerius opinione secatur,quod etia accidit, cum plaga ea parte caluariae fuerit, qua os tenuius est: tunc enim in summo magis reperitur. Vides ergo quam recte a principio caluariae naturam monstrauerit,quae non modo pertinet ad cognoscendam ossis offensam,sed etiam ad curandam. Os igitur quod inter frontem &vertice est, tenuissimum proposuit,crassissimum, quod in occipitio. ergo inter frontem & 3 overticem saepius quam in occipitio considerandus est serrς circuitus. Alterum praeceptum est,ut ferramentum imprimamus,qua os crassissimam est,no quo os adeo patefactum sit, ut possit ad hanc partem vel ad illam ferrametuim aά- hiberi: nam plaerunque hoc non licet, quum id ossis,quod apertum est, totum tenue sit, sed quo imprimeda serra grauius sit, atque urgenda audacter, qua os crassius est hoc est,minus tenue,cum in toto plagς circuitu no sit qualiter tenue. Sed huic videtur repugnare Galenus in sexto de ratione curandi, qui ne cerebrum cocutiatur ob crassitudine ossis, non secat in loco decliui quod alioquin fecisset. vitat ergo crassitudinem ossis nec qua parte ea est,ferramentum adhibet,sicut Hippocrates. eo autem tollitur c5trouersia,quod ille non time- obat, ne cerebri me brana violaretur,quum os eX toto no excideret, quod timet Hippocrates,qui totum excidit,qua in re longe grauius est periculu,quod in- statine membrana cerebri laceretur,quam quod ex concussu assertum quocirca ferramentum admouet,Vbi os crassius est,quia,quum d uturniori teporis spa-cio secetur,medicus interim,quantum sectu sit, subinde intuetur. Postremum praeceptum est tentare dimouendo os detrahere,antequam totum ferramento praecidatur, quod eo spectat,Vt euitetur periculum Instans, ne membrana cerebri
148쪽
, rebri laedatur.In g raecis exemplaribus multa interposita hic legutur,quq cum nihil ad rem faciant, omittimus: magis enim reserenda videntur ad opus, in quo de morbis renu, vel ad id, in quo, de aere,aqua & locis tractatur,sive Hippocratis sint, siue alterius auctoris. Atq; haec fortasse sunt, de quibus meminit Galenus, qui,quum in prooemio quarti commetari j de ratione victus in mor bis acutis indicaret multa reperiri in eo libro, quae non essent Hippocratis: idem quoq; ait euenire in libro de vulneribus capitis. Ad haec quae in fine huius adscribuntur, propositis proxime subijci necesse est . quamobrem caetera, quae inseruntur, aliunde omnia huc accessisse credibile est.b Vod si principio ad curatione adhibearis Veiisq; os excidere, & a mem rana detrahere, aeque specillo demisso, serrae circuitum considerato &,, perpetuo,qua os crassissimum erit, serram imprimito, dimouendoque ei j cere Cauit in superioribus, quum os a principio secatur, ne totum praecideretur, nunc addit si quis velit inter initia id excidere,& a membrana detrahere, ea
dem priἴcepta seruare debere,atque illum,qui post principium id totum secat,
atque expellit. Causam vero, quamobrem initio nonnunquam totum secetur, ipse non apponit. duo autem licet animo concipere,vel nunquam recte ab initio os usque ad cerebri membranam excidi: si quis tamen auferre id tetet,mi- 1 o nus errare, quum proposita praecepta non omittit: vel interdum aliqua de causa, ut qu&n vehemens ictus fuerit, os initio demendum esse, quum probabilest materiam copiose ad cerebri membranam confluxisse, quam protinus exitum habere necessarium est: atque in eo casu,quum exciditur,nihil ex ijs, quae nunc imperat,praetereundum. Sunt igitur obseruationes,quas nunc persequi tur, eaedem, atque illae,quae proxime expositς sunt,ut serrae circuitum saepenumero consideremus,ut serram ab ea parte,qua os crassissimu est,imprimamus: idq; sicut antea dictum est no alia de causa, nisi ut a mucrone terebrae serueiatur membrana cerebri inuiolata,atque intacta. - T,ubi terebra utaris, caue,ne usque ad membranam penetret,si principio 3o IL per terebram curationem aggrederis,sed quemadmoduin sectione ossis - propositum est) tenuem ossis partem relinque. Hactenus de excidedo osse per serram tractauit. sed,quum id etiam per terebram fiat, edicit, ne, si os terebra initio perforetur, ipsa per totum penetret. Verum,sicut, dum secatur,aliqua testa ossis intacta relinquitur, ita,quum terebra res agitur,os totum perforari non debet, ob eandem causam, quam in se- ctione mostrauit. In prioribus etiam quum tractauit de puerili osse,quod pertundendum est,paruam terebram admoueri iussit,& subinde os considerari Verum, quia serrae terebrae & scalpri mentionem fecit, operaeprectum est, uniuscuiusque rationem exponere, quam in finem operis distulimus, ne cum o expositione verborum Hippocratis ipsam confunderemus. Serrae itaque ut ab hac incipiamus duplicem esse rationem constat, alteram longam,teretem alteram longa similis est illi,qua fabri utuntur, haec serrula vocatur: pertinet autem ad excideda ossa, non tamen in capite, cui ut infra declarabimus teres dutaxat aptatur, quae caeteris partibus al1ena est exempli gratia in libro de fracturis, quum Hippocrates 1ecari iubet id ossis, quod
prohibet ne, quod per plagam excessit, in suum locum collocetur, componaturque,pro tereti serra longa utendum est: hac si tentes caluariae os secare, qui
149쪽
poteris quum os non ita nudetur, ut citra carnis laceratione admoueri queat: iac si nudetur etiam ineptissima sit,iaeque possit,quod praecidi debet, in ambi
tum comprehendere sed secet, quod secandum non est,quod inutile est relin quat: praeterquam quod ob in qualitatem caluariae inaequaliter excidit,quum humiliorem eius partem vix attingat, per eminentiorem ita penetret, ut peritaculum sit, ne cerebri membranam Violet. Quamobrem serram, qua caluaria os secatur, terete esse necesse est, quod aperte ex ipso Hippocrate intelligitur, qui dum caluarie os secaretur,considerari subinde serra: circuitum voluit. At qui, circuitus non nisi ad teretem serram refertur,quam Celsus modiolum vota cat,cuius rationem in hunc modum scribit. Modiolus ferrametum concauum 16teres est,imis oris serratum,per quod medium clauus ipse quoq; interiori orbe cinctus demittitur: si vitium in angusto est modiolus potius aptatur, quam terebra: si caries subest,medius clauus in sorante demittitur: si nigrities, angulo scalpri sinus exiguus fit,qui clauum recipiat, ut eo insistente circumaeus mo diolus delabi non possit. deinde is habena quasi terebra couertitur, estq; quidam premendi modus,ut foretur & circumagatur. quia si leuiter imprimitur, partim proficit, si grauiter,non molieturi neque alienum est instillare paulum rosis vel lactis,quo magis lubrico circumagatur, quod ipsum tamen, si copiosius est, aciem ferramenti hebetat. ac,ubi iam iter modiolo pressum est medius clauus educitur,& ille per se agitur hinc patet,non modo figura teretis ferro Losed & ratio omnis,& quid obseruandum sit, quum admolietur. huius etiam meminit Galenus in sexto de ratione curadi, ubi nonnullos timidiores ait proterebra 1d est, modiolum adhibere. Paulus eum etjci, tanquam noxium a itinioribus testatur. Sunt ex nostri temporis chirurgicis,qui ipse viantur quos neque laudamus,neque Vituperamus. nam si circumspecte ipsum ad hibeant, eaque seruent, quae Hippocrates voluit in eius usu seruari, proficit. Tutius fortasse res agitur scalpris,de quibus infra tractabimus. Illud autem animaduertedum est,quum modiolum adhibemus,quod aeque ac terebra no cet ossibus infirmis, & vehementer perruptis, quum periculum sit, ne huius modi ferrameta simul cum osse protinus ad cerebri membranam compellan otur. Haec de serra. Serra qua
150쪽
Serra,qua fabri ututur. Serrula.' Modiolus. i Terebrς aute Ppriu est psorare, cu acutu mucrone habeat, ut infra declara- Ie res bimus,ubi eius ratione ipponemus. Hippocrates aute in hoc opere bis terebrae metione facit: & cum timens,ne puerile os sanguinis copia putrescat,iubet, ut parua terebras retur: & in fine,cu docet quid obseruandu sit si serra initio terebra adhibeatur. Sed cu terebra perforado sit,dutaxat,no potest serrae modo excidere: bre necessaria scalpri quoq; opa est, uis Hippocrates siletio id ptereat. Terebra eni ut ait Celsus forame fit i ipso sne vitiati ossis atq; itegri, deide alterv no ita loge,tertitiq;,ἡonec totus is locus,si excidedus est,nis cauis cinctus sit: tuc excisorius scalper ab altero foramine aά alterii malleolo adactusio id qd inter utruque mediu est, excidit,stq; ambitus similis et,qui in angustioret orbe modiolo imprimitur. ide Galenus edocet,cu os terebra in circuitu e ra- tu iubet admotis scalpris excidi. Ceteru de scalpris deq; eoru varietate abunde agemus in iis,quq sequetur. Nuc de terebra,cuius usu scire covenit alienu esse, ubi ossa vehemeter sunt pfracta, iq; ubi per se ibecilla sui.In osse aut pueroru, qa no ad modii ibecillu est Hippocrates parua terebra utitur sed, si ossibus ad modu pruptis,atq; ifirmis torebra utaris,uix thibere poteris,ne,du circvagi -