장음표시 사용
371쪽
gno,ispe paruo aliquo ad magni exemptu fabricato, cuiusmodi ad hunc tanta itum usum paramus,ut ostendere legentibus possimus, quum per tales formu las nequeant articuli in suam sedem urgeri . nunc autem monstrari haec mini me possitiat sed exponere licet,si quid ex verbis Hippocratis okscui u sit. quod& in superioribus feci, & nunc etiam faciam. - Xcauetur ptaeterea hinc atque hinc in longitudinem, ne machinamentum
, E iusto sublimius sit. Hine atque hinc dixitG Ali κω quod accipit pro a dextra parte, & si- .nistra id vel eo patet,quod adiicit in logitudinem quod idem significat, atq;
longum. nam,si excavari voluisset supra a capite, Vel infra a pedibus,transver iosum potius dixisset,non in longitudinem. mens autem totius orationis huius modi est, quam non ab re est perspicuitatis causa non longe a verbis recedentatem exponere. Excavetur praeterea hinc atque hinc in longitudinem ligni idque cauum eam altitudinem habeat,quae ad impellendum accommodatur, ne
machinatio iusto sublimior sit. Verbum iustoJ ipse scribit ri -ρς, groeci enim ita dicunt, & interdum etiam si meo μντέου, quod debito significat. ergo aliatitudo caui tanta esse debet, ut vectis, qui ad impellendum aptatur, illis inhae rere, atque obi jci possit. Postes item ab utraque parte adijciatur, breues,robusti,qui axes cotineant.
Nominat axes ὀνί -:postes vero,quae sunt ligna quibus axis sustinetur Looλιας. hcc magno ligno adij ci voluit,ab utraque parte,a superiori scilicet & 1nferiori. Religantur autem ad axes extrema laqueorum, qui quo tempore conuenit in diuersa diducere, laboranti ini jciuntur. ., C Atis autem est in dimidio ligno,nihil etiam prohibet in toto,paruas quasii, O fossas quinque,aut sex excavare,quae palmum inter se distent,& trium di- ,, gitorum latitudinem atque altitudinem aequent. Fossas dixit κουι τά-, quod verbum non pauci ex veteribus graecis in eadem significationem acceperunt. id mutuatur nunc Hippocrates translatione usus,
ad ea caua si gnificanda, quae in scamno ea de causa fiunt, ut illis obi j ci vectes possint,quq caua praecipit,vi in altera ligni parte magis,hoc est in inferiori ex- 36 culpantur . nihil etiam inquit prohibet, quin in superiori quoque parte sint,
quanquam non necesse est. hoc siquidem machinamentum,quod nunc exponimus,non solum ad coxae articulum pertinet, sed & ad vertebras quocunque modo luxatas,& ad humeri caput reponendum. Coplura autem sint caua hcc oportet,quandoquidem,qui curantur,aetate,magnitudine, dc uniuerso corporis habitu inter se differunt. quam magna esse debeant,& quantum inter se di stare, ipse euidenter exposuit.
- β η Edium insuper lignum alte in quadrata figuram trium digitorum ex
.. 1V 1 cauetur, in quod cauum,ubi opus esse videatur, defigatur lignum,quod ,, cati' conueniat, dc superius teres siti figatur autem,quum ad rem pertinere vi- oia debitur,medium inter femoris caput & eam regionem,que inter anum & na turale media est.quod lignum extans corpus sequi non permittit, quum a pe- .. dibus trahitur. interdu enim hoc sussicit,absque intentione, quae, ut membrum ., in diuersa diducatur, a superiori quoque parte adhibetur.Interdum autem,Vbiis crus ab utraque parte extendatur, lignum hoc versus hac vel illam partem la-- xum demittitur, ut femoris caput in exteriorem partem impellat. hac en1m deia causa & caua exculpta sunt, Vt cuneus, vel vectis ligneus, in quod expeditiussit demissus,
372쪽
i . st demisitis,aut iuxta articulorum capita, aut ipsis prorsus inhaerens eode movia mento impellat,quo intentio adhibetur, seu in exteriorem partem seu in ime -- riorem impellere opus sit.
Excidi voluit in scamno quoddam cauum, quo recipi id lignia possit,quod
erectum collocandum est, inter prolapsi femoris caput,& eam regionem, qua est inter anum & naturale Cur autem lignum hoc, tum exledimus, adhibendum sit,sicut caetera omnia quae deinceps subdit ipse aperte indicauit. ob eos tamen,qui hebetioris sunt ingenii, verba haec aperire aliquantulum non gra uabor. Hoc igitur lignum, quod erectum collocatur inter caput femoris pro-io lapsi, & eam regionem, quae media est inter anum & naturale, renixus causa obiicitur,quum ab inferiori parte crus extenditur. saeptiis enim ostedimus, ubi membrum extenditur, nisi a contraria parte tendatur, sequente aegro intentionem resolui.tenditur autem, & per laqueos superioribus partibus iniectos, sed firmitatic causa lignum hoc adhibet, quo nonnunqua minus firmiter haerente ad impellendum utitur. - AC seu teres vectis esse debeat, seu latus, alius enim alii articulo conuenit, - IL huiusmodi impulsus. si intentio quoque accedat, ad omnes crurum arti-- culos reponendos emcacissimus est . proposito autem articulo vectis teres ac-- commodatur. Quod si per hoc machinamentum vis adhibeatur, fieri non posio se existimo ut aliquis sit articulus qui non reponatur. Reperiet quis,& alios rei, ponendi huius articuli modos. Ipse deinceps ostendet tereti vecte tunc utendum esse, quum femur in in teriorem partem impellitur,quod nunc instituit, quum femoris caput in inte riorem partem prolapsum reponat. nam, si in exteriorem luxatu sit, latum vectem admoueri iubet. Nunc quidem praecipit, ut medium inter caput femoris prolapsi,& eam regione quae est inter anum & naturale,inseramus,conemur que sublimius paulo quam femoris caput demittere: sed ,quum in exteriorem
e regione articulus veniet ubi satis spacij est aliis vectis firmius obi j cietur quod ipse paulo infra ostendet, ubi aget de ipso separatim. 30 IAm, si magnum hoc lignum medium duos postes habeat pedales, eius' l altitudinis quae idonea videatur, ab utroque latere unum:tum super hos' duos postes transuersum lignum in speciem gradus statuatur: deinde integru
crus inter postes traiiciatur,quod laesum est super gradum comode collocatur,' superq; aptatur, qua articulus excessit. gradum vero iusto sublimiorem stabi-- lire oportet,& multiplicem veste,prout couenire videbitur, corpori subi j cere. Postes nominari ab Hippocrate, non ea ligna tantum, quibus axis sustine tur,aperte ex hac oratione colligitur . in media enim regione longitudinis to
tius scamni situm est lignum transuersum, quasi gradus, quod a dextra parte ad sinistram pertinet, super quod crus, quod luxatum est, exteditur, non sim o pliciter,sed cum altero ligno alligato, quod in longitudinem a superiori parte
cruris ad inseriorem porrigitur,ita, ut super gradum crus cum eo ligno cogatur. Constat autem integrum hominis crus super gradum habendum esse inter et λας. sic enim vocavit postes, ligna intelligens, quae gradum sustinent, quorum utrinque unum struit in ipso scamno. Hippocratem vero usum translatione a portarum postibus ita nominare ligna, quae in scamno sunt, perspicuum est.
373쪽
338 DE A K IA Lignum sex cubitos longum, latum cdinis nouem digitorum. B Quatuor ligna pedem longa extrem C Axes habentes in medio clauos, de imanubriola ductaria. D Fos , quarum altitudo tres digitos E Priapiscus superitis teres,demissus in in quadratam figuram excavatum s Duo postes.
G Transuersum lignum in speciem gret, Ost haec lignum quod conuenientem latitudinem habeat, & longitudine
usq; ad talum perueniat cruri subi jciedum,sic,ut ultra caput sempris,quan potest seratur: crurique alligandum quot locis opus esse videbitur. Lignum alligandum esse ad totum crus, supra etiam ostendimus, sed nunc dieriore ligni extremitate superiorem capite femoris collocadam existimat,
ijciens orationi quantum potes J si quidem,quod nunc fieri iubet difficilliam est, nisi ea pars longi huius ligni, quae inguini haeret, humilior struatur, quae spectat,
374쪽
i quae spectat in exteriorem partem,sublimior . nam,si aequale sit, paremque altitudinem habeat, difficile admodu fuerit ipsius summitatem simul in inguine stabilire,& superiorem femoris capite demittere... Vo facto,dum crus intenditur, vel per lignum quale pistillum est vel peris aliud ex iis,quae idonea ad extendedum sunt,simul oportet crus cum al-- ligato ligno super gradum deorsum compellere,& ad coxam ab aliquo homi is nem contineri. hac enim via femoris caput intentionis vi e regione sui caui suis perius collocabitur,& simul ob impulsum in suam sede trudetur. quae cogendiis rationes validae sunt:& si recte admoueantur,vitium superant. sed quemadio modum ante dictu est)articulus hic,imbecilliori vi,& plaerunque qua uis p -- paratione in suum locum reuertitur. Femore super gradu extento prolapsus articulus humilior redditur,que res ad restituendu aptissima est. nam sic ora caui humilior femoris capite cotinetur. Sed,quum elapsus articulus, nisi caui ora superior sit, reponi nequeat, ubi sublimior fuerit optimum erit humiliorem collocare,atque Ita extendere. Ceterum laquei, quibus crus extenditur,religandi sunt,uel ad lignu quale pistilluest,cuius ima pars firmiter in pauimento oppositae morae obiiciatur: vel si huiusmodi ligno uti ad intendendum nolis, lori capita ad axem,qui in scamno a
pedibus est,uincienda. id enim sibi voluit,quum ait, vel per aliud ex ijs quaetb idonea ad extendendu sunt fex ijsJ intelliges quae proposita sunt diuersa a ligno,quale pistillum est,quae subijcit in hac oratione manifesta sunt... AT ubi in exteriorem partem semoris caput exciderit ab utraq; parte,quo. I Lmodo ante diximus,extendendu est: sed impelledum per latum vectem, is simulq; dum intentio adhibetur,ab exteriori parte in interiore urgendum,ue - ,, cte ad clunem,ac paulo supra accomodato, &,ne corpus cedat, aliquo integraeis partis clunem repellete, vel manibus,vel alio huiusmodi vecte superimposito, - qui cauo illi, quod magis in rem erit,obijciatur: femoris ite luxati,quod ad ge-- nu est ab interiori parte leuiter in exteriorem cogendu. Suspendere tamen ,ubiis articulus in hac partem erumpat,alienum est. quadoquidem cubitus illius,qui 3o appenditur,articulum a suo cavo reduceret: impulsus autem per subiectiun li-- gnum videbitur alicui ad hoc genus luxati pertinere, in quo casu ab exterio,, ri parte accommodandu est. quid plura si commode recteque extedamus: re-- cte item impellamus,quis articulus ita luxatus non reuertetur Si crus valenter extendatur,non necesse erit per lignum impellere. manibus enim prehendentes femoris caput totum iuxta clune cogere, ab exteriori parte in interiorem poterimus,donec e regione sui caui collocetur. Patet aute teretem vectem ad huiusmodi impulsum inutilem esse. quum & latus etiam nosussciat nisi qua clunem attingit, talis struatur,quale strui voluit capitulu rotundum ac leniter cauum super eam spatham,quae ad reponedum humeri ca-
o put aptatur, dicitur. Ipse autem ad verbum scripsit f urgendum vecte ad
clunem ac paulo supra accommodatri . resimum autem hunc esse necesse est, qua clunem complectitur,non ex toto rectum. quae sequuntur in hac oratione omnia clara sunt.., A T si in posteriore partem femur exciderit,extedere oportet,&in diuersa in II diducere,eo modo,quo diximus imponereq; super lignu, vestem multi-- plice,ut molle admodu sit,& homine prono extendere. eodem aute mometo, πι quo exteditur, per asserem cogedum,non secus attrivbi spina gibba est,ita,ut
375쪽
is asser e regione clunis, seu supra,seu Infra coxa magis collocetur. cauum inpa iis riete e regione asseris non sit, sed magis deorsum spectet ad pedes. haec repo - nendi ratio articulo in posteriore partem luxato maXime secudum natura est. - ac simul etiam valentissima. Satis fortasse fuerit alique pro assere insidere, Velis manibus urgere, vel pedibus repete cosistere, attolliqi,quo tepore intelio ad is hibetur. nulla aute alia restitue di ratio femori ita luXato lecundu naturam est. Haec etiam, quae de femore sic luxato tradit, ijs, qui eorum, quae proposita sunt meminerint,in aperto omnia sunt. edicit enim, ne hos ut priores resupi nemus, sed in ventrem conuertamus. hic siquidem est habitus pronus. Valen ii ergo intentione adhibita a posteriori parte in priorem compellere articulum iboportet. na,cum homo ita iacet, Ut praecepit, posterior pars sublimior colloea tur,prior subi jcitur. quocirca necesse est,ut qui restituit,femoris caput deorsum
compellat quod commodissime praestat impulsus, qui per asserem adhibetur idem efficeret, qui qua prominet semoris caput insicles,magna vi cogeret. sed, nisi clunis eminentia luxato capiti haereat,nihil hominem iuuabit. Haec igitur
curatio virum summae diligentiae ac prudentiae postulat. - I in priore parte venerit,idem conuenit extendedi modus: sed aliquis ma ., I nu admodu strenua,& maxime peritus, sublimiori unius palmae parte in- guen adurgeat, eandemq; manum altera coprehendat, simulq; quod excessit - in inferiorem partem trudat, & versus priorem genu subigat. hic extendendi 16 is modus ubi femur sic luxatur,maxime naturς conuenit: sed & ille,qui homine,, suspendit,prope etiam naturae aptatur,in quo necesse est, ut is, qui appenditur, , no ignarus sit, ne brachio articulia impellat: sed inter partes naturales & anum in iuxta os, quod sacrum dicitur, appendatur.
Ad quartum genus luxati femoris aggressi is est, de quo euidetissime omnia prodidit,ijs praesertim,qui in memoria habeant, quae antea dusta sunt. Quare nihil est quod nugas hic agamus. - Nuenias etiam laude, si sine vire articulu huc restituas: sed quosda noui, qui - 1 eum prae inscitia,& ubi in exteriore, & ubi in posteriore parte eruperet rem
in ponere per vire tentaret,neq; intelligeret,hac via expelli magis si in sua sedem 36- restitui. primu vero auctore costat utrem adhibuisse, ubi articulus in interiore partem elaberetur, scire tame licet alia multa ex usu magis esse si utrem. Daturis ergo inter femora uter no inflatus,sic, ut quantu maxime potest, sublimis inter in anum & naturale collocetur: tum semora inter se vinclutur habena,quae a pa-- tella ordiatur,& usq; ad dimidia femoru parte intedaci post haec inflatur uter,
, distediturq; demissa aenea fistula in unu ex pedibus, qui solutus sit, & aeger in inlatus cubat, vitiato crure sursum spectate. Praeparatio igitur huiiusmodi est, sed - pitrique hanc adhibent deteriore,quam ego dixerim .cum non alliget bonam femoris partem ut proposui)sed genua duntaxat. adde s intentione,quq ma -- xime necessaria est,omittunt. non illi tamen luxatu iam restitu ut, ut qui rem o- facilem nacti fuerint, sed huiusmo)i impulsus no magnopere tolerabilis ea. si
is quidem inflatus uter,qua maxime tumet,eam regione no attingit,in qua pro-- lapsum femoris caput iacet,qua potissimu impellendu est: sed infra illud, ut qui
.. in medio femoru,vel interius etia contineatur. ad haec femora naturaliter sunt - curua,a superiori enim parte carnosa sunt,&bppe inter seiungutur,ab inferio-- ri tenuatur. 'uare & femoru natura Vire expellit ab ea parte,qua praecipue ad-- mouedus esset,ita,ut si paruus Vter inseratur,cu vim exigua habeat, nullo modo urgere
376쪽
COMMENT. IIII., is do ursere articulu possit. Oportet e rgo, si utendu vire sit, femora ad maonamia parte inter se deuincire,&vtrem inflare,eode momento, quo corpus exteditur, o cruraque extrema parte inter se colligare, ubi hac ratione articulus reponitur. Docet qua ratione quis utatur modo restituendi per utrem, quamuis eum non probet. cuncta autem plane explicat... I N tota arte medicinali id in primis dare operam oportet, ut quod male ha-1 bet,ad sanitatem perducatur. quod ,ubi cotingere possit pluribus modis, illeis elisedus est,qui omnium minimo negocio comparatur. hoc siquidem magis . . oficium est probi viri,& plus habet artifici j,msi quis in popularem auram inici cumbat. sed,quod ad hunc locum attinet, quidam modi extendendi corporisia per ea,quae domi habentur,paxari possunt, sic,ut ex ijs,quae praesentia sunt, in-- uenire liceat,per quae prompte curatio adhibeatur. Oratio h c postrema est, in qua iubet,Vt in iis exerceamur,qus prompte ad
curationem accomodatur,ita, ut quamuis nec scamni copia sit, neque alterius,
ex ijs,quq proposita sunt,excogitare per te aliquid simile possis. sed de his euidentissime in sequentibus tractauit,ut neque breuissima expositione opus sit. omnia enim perspicua sunt ijs,qui meminerint quae proposita sunt. explicabo tamen si quid mihi obscurius esse videatur. .. V od si vincula ex loris non sint mollibus,& quae facile tractetur,sed tanto vitum vel catenae,uel rudentes,vel funes, necesse est ante fascijs vel panni si culis e lana eam partem inuoluere, qua potissimum ini j ci vinculum debet, de
in ulteriorem quoque,postea deuincire. Navium rudentes graeci vocant zz c,quod Poeta ingicat in eo carmine, κεω Constat etiam Hippocratem,quum nidentes Hia dixit, eos senes intellexisse,qui in nauibus habetur. nam eos,qui
in urbibus, & qui in agro communi funium vocabulo appellauit inta. i. A D haec super lectu,qui ex ijs,quoru copia est,firmissimus sit,& maximus, IL recte homo extendatur.lecti aute pedes,vel qui a capite,vel qui a pedibus - sunt, vel ab exteriori vel ab interiori parte fulciatur, ita ut fulcra limini firmi-3o ter haereant: sed ad alios pedes collocetur lignum quadratu transuersum quod' perueniat ab uno pede aci alteru,ac si tenue si ad pedes lecti deligetur, si cras-- sum,sine vinculo relinquatur:post ha*c vinculoru capita tam eoru, quae Versus caput procedunt, si eorum,quae versus pedes,utraq; ad pistillu,vel ad aliud ta is te lignum vinciatur. vincula aute vel recta iuxta corpus porrigantur, vel paulo , etia superiora conuenienterque a pistillis intendatur,quq erecta sint, sic ut unu- limini obiiciatur,alterum ligno,quod adiectu est, sic igitur per pistilla ad se at-- tracta adhibere vim oportet. satis aute esset loco liminis & ligni appositi sca- la,quae gradus firmos haberet,iecto subiecta, ut pistillis hinc & inde admotis,
vincula ext ederentur. Reponitur item hoc modo femoris articulus, siue in in--O teriorem,siue in priore partem eruperit. Scala defoditur,cui homo insidet in-- tegro crure,leniter exteto,& qua comode poterit alligato: vitiato cruri vas fi-- ctile appenditur aquae plenu,vel calathus in quem coniecti lapides fuerint. Est& alter reponendi modus ad eos, quibus femoris caput in interiorem partemis luxatur.transuersum lignum inter duas columnas deuincitur,quantum reS po stulat sublime,& ab una parte extra columnam cubitu porrigitur, deinde ho- ,, mo vestimetis pectore obuoluto super eam partem transuersi ligni,quae eXtat, i collocatur,ac pectus per latam h benam ad columna deuincitur, integru crus
377쪽
.34S DE ARTICULIS .is ab aliquo tenetur,ne subuertatur, sed affecto appenditur res aliqua, quae graui itatem habeat conuenietem, ut supra quoq; dictum est. Ante omnia igitur set is re licet omnium ossium commissuras plaerunque sinu & capite contineri & in ,, alijs sinum cauum esse,& oblongu .m alijs parum desidetem. Semper autemri restituere conuenit omnes articulos,qui exciderat,protinu S, quum adhuc cali is di sunt, vel certe quam celerrime. nam, qui reponit facilius,& citius reponit &,. ger minore molestiam sentit,Vbi priusquam locus intumuerit,articulus resti ., tuatur. Perpetuo item, ubi reponendus articulus est,emolliri ante debet,& di ,, moueri, sic enim promptius reuerti consueuit. Vbicunque autem reponitur,ia imperanda abstinentia est maxima,ubi maximus fuerit,& difficillimus ad re LM ponendum: minima,ubi exiguus,&facile recondatur.
De digitis luxatis. - . Vod si digiti articulus excidat,seu primus, qui ad manu pertinet, seu se -- indus seu tertius,eadem est & aequalis reponendi ratio, maximi quidei, articu emper aegrius restituuntur excidunt autem in quatuor partes, vel sur-- sum, vel deorsum,vel utrinque ad latera, sed maxime in superiorem parte, mi- - ni me in latera,quod accidit,ubi vehemeter moueantur. 9, si a latere prorupat, . - ab ea parte, in quam veniunt,quasi capitulum rotundum conspicitur,& leniter, , cauum : si in superiore vel inferiorem partem prblabatur Huum hic locus leuior ibis si quam qui ae lateribus,simulq, procidetium articuloru excessus paruus, facilius reconduntur. Reponendi ratio sic habet. summus digitus fascia vel aliqua is tali re inuoluitur, sic, nedum inteditur,extrema parte prehensus elabatur. quoi, inuoluto unus eam regionem,quae super prima palmae partem est, alius inuo in lutam partem, ad se uterq; valenter attrahat,simulq; excedes articulus in suamis segem compellatur. Si a latere excedat ratio extendendi eadem est. namq; , ubi - videbitur loco excessisse, simul dum intentio adhibetur protinus in sua sedem . cogendus est sed interim alius ab altera parte debet digitu repellere, caues, ne in in eam rursus prolabatur. Comode quoq; restituuntur per digitorum tegme-- ta ex palmis intexta,quae a lacertis σαυρα graece nuncupatur: ubi in diuersa di- ιο,, gitum extenderis, prehendens altera manu prima palmae parte, altera tegme- ,, tum,posito articulo, debes quam citissi me deuinci re fascia tenuissima inuncta cerato quod nec nimis molle fit,nec nimis duru,sed moderate, cum quod du-- rum est,a digito recedat, quod liquidum & molle digiti calore tabescat & re-
., soluatur. soluendus autem est digiti articulus tertio aut quarto quoque die .at- , que in uniuersum,si inflamatio locum occupauerit, frequentius soluendus est, - sin minus,rarius,quod communiter de omnibus articulis intelligi volo. cofirmatur autem digiti articulus decimo quarto die. eadem vero curatio est digi- ,, torum manus ac pedis. Quicuque articulus recondatur, debet homo inedia aesi tenui victu usque ad septimum diem uti, ac, si inflammatio sit,frequentius re- o,, solui,alioquin rarius. semper autem quiescere vitiatum articulum conuenit,&i, quam optimes gurari.
FINIS COMMENTARII QUARTIGALENI IN HIPΡOCRATEM
378쪽
' Galeni in Hippocratem de ossic 1 na
MEDICI COMMENTARIVS PRIMUS, VIDOVIDIO FLORENTINO INTERPRETE
ci J,satis autem fuerat De ijs,quae in officina medicil sicut no- nulli Dioclis Philotimi & Mantiae opera inscribui. nam,cum singuli horum de eadem re libros confecerint,legitur quidem in plaerisque inscriptio sine praepositione atque pronomine
officina medicil : in paucis autem px positis illis De ijs,quet
in ossetna medici . sed eoru volumina praeceptis plena sunt: Hippocrates vero ubi in suo libro ea recensuit, quae medicinam manu curatem perficiunt, fastiandi rationem exequitur,cui voluit medicum primo assuefieri,qui res in ligno quod in hominis speciem exculptum sit,uel certe in puerili corpore fieri potest. Haee liber ipse priusquam singularum partium explicationem aggrederer, praefari me coegit: iam venio ad ea,quae me impellit non liber, sed quicunque maiorum scripturam prompte immutat, ad quamcunque sententiam io voluerit,ipsam traducens. Quida igitur conati sunt vetustissima volumina in uenire,trecentos abhinc annos scripta, quq rartim habent in membranis, partim in tiliae libris,sicut Pergami apud nos videre licet. costitui ego omnia isti mare,quae tradita a primis expositoribus fuerunt, ut de plurimis ac maxime fide dignis germanam scripturam comperirem, quod mihi longe melius cessit,
atque putaueram. nam omnibus fere tum exemplis, tum expositorum comen tartis,animaduerti inter se conuenire, ita,ut admiratus fuerim audacia eorum,
qui vel nuper exponui, vel suo iure omnia Hippocratis volumina edunt, que- admodu Dioscorides & Artemidorus,qui Capito co nominatus est, quIco- plura in vetustissimis scripturis innovarunt. Sed longius labi mihi videor, ex-3o plicando si scripturae cuiuslibet fecero mentione. melius igitur duxi antiquas solum adscribere,paucis quibusdam,quae immutatae paulum fuerunt,adiectis, de quibus praesertim conueniat inter eos,qui ante libros enodauerint. qui,cum quatuor sint, duo,Zeuxis & Heraclides omnia Hippocratis opera explicarui: at non omnia, sed obscura tantum Bacchius & Asclepiades, Ac de his quidem hactenus. quo tamen clarius exordium sit,a principio repetentes breuissime
agemus, quasi nihil praefati . . Liber Hippocratis, qui De ossicina medicil inscribitur, primo totius artis
commune prooemium habet,ut mox indicabo,atq; ea de causa nonnulli ante omnes libros iure legendum esse existimarunt,quippe, qui tale docendi viam o polliceantur,qualem in suis libris, quos primas Institutiones appellant, recentiores aliqui tradiderunt: proxime a communi prooemio subi jcit, quae medicinalem artem nunc primum addiscentibus utilissima sint, ex ijs quae in officina medici fieri postant. Quam rem ita esse liquido constabit, si ad verborum
ipsorum enodationem animum adiunxeris.
. A N similia,an dissimilia, principio a maximis,a facillimis, a quibuscuque, , I 1 quomodocunque cognitis. Sive quis bene valere, s1ue bonam valetudinem, siue aliud quid tale, medi-
379쪽
nalis artis finem constituat,hunc ipsum propter se student,qui in hac arte vera isantur.Nequo ulli dubium est,quin contemplatio quaedam sit,cui operam da re oporteat eum,qui restituere velit naturalem nostrum siue habitum, siue ad ministrationem, seu striicturam,seu quod est aliud Verbum,quo placeat nomi narent non propter se caetera omnia,que ad artem spectant,addiscimus doee mus aut deniq; audimus,sed quod ad finem singula eorum conducat. Quem admodum in proposito sermone eam partem, quae ad indicia pertinet recen tiore, graeci ωginta dicunt tractari necesse est,quibus recte mederi propositatum est,antequa eam,quae curat, aggrediantur,vi,quum simile quid nacti sue lint, morboru discrimina ad unguem in grotantibus teneant. Nihil autem in i, sequentibus intererit,habitum nostrorum corporum naturali administrationi eontrarium,morbi vel affectus vocabulo nuncupare, sicut graeci omnes cosue uerunt,interdu εἰ μα, interdum πιδος genus hoc uniuersum appellantes. Nune igitur docet partis,quae ad indicia spectat, maxime generale propositu,quemadmodu fit in parte quae medetur. nam sicut in hac curationis cuiusq; comuia ne consilium est contrarijs per cotraria subuenire: ita in illa posse cognoscere. quatenus ea, quae in affecto corpore conspiciuntur bene admodu valentis sunt
similia. Qia od Hippocrates ipse in prognosticis indicauit, cum inquit, Maxime ad rem pertinet intueri an sibi quis ipse aliqua ex parte similis sq.Idem in libro quoque de articulis proposuit, quum vitiatam corporis partem ad eam, Loquae integra est,conferri iussit, ubi similiter voluit non simpliciter comparari, sed affecti hominis dextram partem cum sinistra conferri, nihil alienis articulis hoc est aliorum hominu inspectis. Quod etiam nuc faciendum duxit,cum ait An similia an dissimilia principio a maximis,a facillimisi ac si ita dixisset, laborantium corpora ab initio protinus inspici debet,quatenus simili Ant sanis,quatenus dissimilia. quam rem,quum agemus,ex ijs,quae maximi mometi sunt,& in quibus expedita admodum cognitio est, morboru notas intellige- ' mus. quandoquidem nos ignorare non oportet, non esse alia maxima, alia facillima: sed ij sciem signis contingere potentia maximis esse,& cognitu facillimis. huiusmodi sunt,quae in prognosticis statim a principio traduntur his ver- 3obis, fNares acutae, oculi concaui,collapsa tempora,& quae sequunturJ. Namq; haec maximi esse momenti in praenotione, eorum qui mediocriter in medicinali arte fuerint exercitati, nemo est,qui nesciat: esse vero cognitu facillima,omnes sane vel artis etiam expertes intelligunt, quum nullam corporis partem prius facie protinus videat, qui ad cubantem accedit. Ergo ipse cubans, si cum seipso conferatur ut prccepit certiorem quoque notam exhibet. atque hac ratione ab iis,quae facillima & maxima sunt,initio sumpto,iam poterit, quod ad artem attinet aestimari. Forte autem interdum fiet, ut decipiatur quis homine, qui natura habet nares acutas, oculos concavos collapsa tepora. sed, si laborantis corpus pigrisque hominibus simile comperiemus,nullo pernicioso morbo, aut affectii detineri homine facile intelligemus. ubi quod ab Hippocrate scribitur,notabimus,si reliquae totius corporis notae salute denunci et,confisi eam esse naturalem hominis faciem, ut rem magis perspecta habeamus, de ijs,qui ante ipsum nouerunt,percontabimur,qui ubi idem asseret,nostram praenotionem confirmabunt. no perinde tamen sciemus, ac si ipsi homine nouissemus, almi adeo si v si familiariter essemus.eo enim quod bene valetem saepenumero viderimus in signis,quae in ipso apparent, nunc,ubi aduersa valetudo est, diseeriminis
380쪽
i eliminis modum certius deprehedimus. Vt enim audiuerimus,coiecerimusq; hominem acutis naribus esse, concauis oculis, familiaris duntaxat modu intelligit,quae res medico in primis necessaria est. non enim id solum nouisse ope raeprecium nobis est,quod corpus a naturali habitu recessit,sed quatenus nares acutiores sint, oculi magis concaui, tempora collapsa,& alia singula,quae deinceps exequitur, e quibus, quod simili maxime contrarium est, non simpliciter graue dixit,sed grauissimum, est autem maxime contrarium, quod a naturali habitu distat longissime. ergo quemadmodum, quod maxime cotrarium est, non simpliciter graue, sed grauissimum posuit,sic graue magis minusue dixit, io quatenus plus minusue contrarium se ostendit. Notae igitur,quq in facie sent, nullo negocio percipiuntur,& plurimum ponderis habent,tum quas a principio protinus recesuit,tum quas de oculis subiecit. Complura autem ex ijs,quae in prognosticorum libris tractauit,si mentem adhibeas, intelliges partim non maxima esse partim non facillima, partim quibus utriaque abest, vis scilicet &facilitas. quae in eorum libroru expositione latius persequuti sumus, persequemur & nunc exempli causa nonnulla. Nam,quod aeger supinus cubet brachiis cruribusq; similiter iacentibus, ut resolutis,non modo ob grauem affectu euenire potest,sed ob mollitiem quoque hominis delitiasque ultra modum.quare nisi mores aegri cognitos habeamus,facile decipiemur. At feri minime potest,
'O ut quos curamus,omnium nobis mores innotescat. quamobrem percotari hos
oportet,praeterquam in paucis comperimus quide aliquando non magni momenti rem denunciari,ut in ijs,quae ad cubandu pertinent:interdum maximi, ut in viro ornato, ubi trucem vultum habeat,aut vocem. Spiritus itidem cum crepitu dolorem, aut mentis alienationem significat, si in eo sit,quem id facere audiente aliquo puderet: sed si nullam praesentium rationem haberet, nihilis prorsus ostenderet. Quocirca hic etiam nouisse hominis mores conuenit,
non secus atque consuetudinem in ventrem cubantium, eorumque naturam,
qui per somnum dentibus strident, vel quorum palpebrae non committuntur.
namque haec, ubi cubantis mores, vel naturam medicus nouerit, aut ab altero 3o quaesierit,qui eos cognoscat,indicium faciut,idq; modo bonu,modo malum. In urina vero nigra,nigro item sputo,ium in atra bile morbi initio maxima vis inest,& expedita cognitio,scut e cotrario in acutis morbis summam securitatem pollicetur facile spirare,subsidere in urina albu leue & aequale. H qc de iis,
quae ad cognitionem pertinet,posuisso voluimus,ut sint exempla eorum,quae maxima vim habent & cognitu facillima sunt,tum quorumcunq; quomodocunq; nobis innotescant,seu experimeto, seu ratione. quanqua non latam Vim habent, nec aeque facile percipiuntur, nisi aegri usus, natura, mores,vel sciantur, Vel quaerantur. Deinceps mihi sermo erit de iis,quae attinent ad chirurgiam, ut autem res magis in aperto sit, quodda exemptu apponemus, quod habetur in
o libro de articulis inter initia protinus, ubi de prolapso humero agitur. in quo, idem quod maximum est, nullo negocio compreheditur. nam,s quid rotundum ac durum sub ala se ostendat, id ibi esse nulla ratione potest, nisi humeri caput suo loco motum in alam exciderit. Sed sinus in ea parte,quc humeri mn-ctum superiecta est,comune indicium est,& humeri prolapsi, & lati scapularum ossis,quatenus summum a iugulo recedens,attollitur,atque idcirco debemus affectam partem integrae comparare,quae ubi non suae naturae deprehendatur, existimare licebit humerum excidisse. In hoc igitur signo, non aeque