장음표시 사용
391쪽
cum eorum pars, quae laesa est, sine lumine subiici curantis cospectui non pon isit. id quod etiam accidet, si in oculo excidere ungue velit,sustusionem dedu cere vel manu tale quid prestare. sed obliquus adsume spectare debet cui mi nus ini j citur, ita, ut nec lumen pupillam feriar, nec medicus prohibeatur arte
hoc est aspectu earu partium,quibus medetur. Gr ce autem aperte dicetur,qui aversus a lumine est,non τρὶς minis, non υπρωχί sed potiusα oui aut risi ossae: Hippocrates tamen usurpare o i ou γῆς maluit,quam α ιυ;
.. A Versi quidem luminis exiguus usus,& euidens moderatio. IL Hoe supra demonstratu est, nulla enim pars exceptis oculis in eiusmo di lumine manus curationem desiderat. sed quoniam sicut diximus nullo pata iocto admoueri manus potest, ubi aeger ex toto auersus est a lumine, praecipit, ut inter aduersum lumen,& auersum figuretur.at no propterea sque in omnibus morbis a lumine avertetas est, sed quatenus res ipsa cogit. nam, si exulceratio est,aut pus subest,aut in oculo figura similis acino fit, aut ingens inflammatio,
seu acris materiae cursus oculum exercet,lumen vel modicum infestissimu est sic,vi momento materiae cursum excitet,& dolorem moueat leuiorem osten
iam sub lumine sentiui quibus curatur suffusio, unguis,vel tuberculum in angulo, quod parum palpebras diduci patitur. Iam vero qua moderatione auer tendus homo sit a lumine,facile comperies, si in haec duo incumbas,ut & chirurgus id, quod agit, in oculo aperte videat,&aegrotans non magnopere af- a. ofligatur. quod si utrumque contrarie figurari hominem hortetur,ei, quod magis urget insistito: si neutrum superare iudicaueris, homine prorsus medium collocato inter lumen aduersum atque auersum. Nos fine tibi viam indicauimus: hac usus inuenies, qua moderatione aeger a lumine sit avertendus. Hippocrates vero ita loquitur existimans omnibus euidentem futuram, si qui inuenire ipsam studeant.non enim rudes docuit, quemadmodum nos nunc, sed admodum in disciplinis assbefactos, sic, ut ex eorum, quae supra ostensa sunt, consequutione, talia per se nullo negocio assequantur. ώ Vod vero ad aduersum attinet,ex luminibus,quae dantur,conferuntque, Q erinti Arti ad illustrissimum oportet,cui manus adhibetur. 3o Vt plane cospicari chirurgus possit, quicquid in corpore aegrotantis moli tur, in omni corporis parte, oculis exceptis, eligere locu debet maxime lucidu.
Est aute maxime lueidus sub dio in sole,ubi nihil ossicit eius luci. sed talis locus interdum nullus est in aedibus aegrotantis:*pius est quidem,collocare tamen ibi hominem no expedit,hyeme propter frigus, aestate propter ardorem.
utriusque enim sua noxa est. adde,quod cauere perflatum oportet, cuius causa saepe non modo idoneo aeri hominem non comittimus, sed cavemus,ne prope portas & fenestras ducatur, si vehementior persatus accedat. Vitamus autem, ut quum maxime perflatu, ubi veremur,ne quid neruosum patiatur,sicuti rursius solem in iis,quae putrescui, ut pote quibus periculum subest, ne sanguis o erumpat. Recte igitur adiecit ex luminibus, quae datur,conferuntq;J.no enim simpliciter ex luminibus,quae dantur,eligendum est maxime lucidum:sed intueri etiam oportet an illustrissimum sit,ex iis,quae conserunt... N. Isi ubi quidpiam, aut latere oportet,aut conspici non decet.
l Sententia sua his verbis auctor minus euideter expressit, ita, ut partes, quae tractatur,no videatur in aduerso lumine collocandae, quandocuq; aut latere quidpia oportet,aut cospici no decet,at longe aliter sensit,idcirco subi jcit. In quo
392쪽
COMMENT. I. 3 STt . I N quo casu id,quod manu curatur, ad lumen conuertendum: chirurgus auia. 1 tem ad id, quod curatur cum eo ne lumini officiat. Debuit enim ipse tota sentetiam aperire hoc modo.quod vero ad aduersum attinet ex luminibus,qui dantur,conferuntq couerti ad allustrissimu oportet, cui manus admouetur, no tamen puru ac sine ullis tenebris lumen seruare: sed, ubi latere quidpia oportet, vel conspici no decet, seipsum ita collocare,ut par tes,quae curatur,sibi conspicus sint,cum caeteros omnes lateat. Vniuersa igitur orationis sentetia sic habet. Roget fortasse quis causam, quaobre medicus velit assistentes caelare. an quia docere magisterita chirurgit aliquos ex praesenti-io bus nolet,tanqua indignos, qui id percipiat. quin & ab aegrotantiu necessariis est etia cauendu quod no ferant id incidi,quod necessariu est corporibus, quae eiusmodi manus opera requirunt. indignantur eni,& chirurgo quasi carnifici succensent. Quid quod res saepenumero cogit, vel purte teste abscindi ex toto,
vel neruum transuersum secari, ne homo neruorum distetione prehenderetur.
quida veto idiotae,nec videre suppuratione sustinent: alii ne suppuratem quidem locum plane aperiri a medico permittui, in quo casu medici propositum est, ut his minime aduertetibus abunde affectu locum secet, & pus uniuersum effundat.id quod & ob laborantis timore nobis interdu accidit,no nulli si qui
dem ita manus curatione pertimescut,ut exanimetur metu ipso tormeti,priuia
Lo si incidatur. in quo casu medicus dicere probabiliter debet, quatum spectat omanum adhibenda, postero die se cosideraturum, nuc se nolle manum inij cere, sed persundere aqua, vel spongijs fouere,ut locu cat aplasmati, aut medica mento idoneum reddat, atq; interim timidum hominem nec opinante secare.
H c quid e medicus assistetes caelat,ut ipsos aspectu prohibeat: alia vero ob la borantis pudore, ubi graui animo fert videri a multis, quo vitio in ano vel ob secenis partibus affligatur. has enim partes inuitissimus quisque alteri os edit:
eminae vero clunes,pectus, ventrem, atque adeo magis pubem. Porro autem
quidam Hippocrate reprehendens,haec ait ab ipso ridicule apposita. nam, qui has partes caelari volunt, quae manu curantur, his in procliui est omnes eij cere 3O soras,& medico dutaxat, aut uni cuipiam, vel alteri ex ijs,qui adsunt maxima familiaritate coniunm,rem committerς. Verum qui h c profert,ignorare videtur complures,quos sque pudet prohibere priς sentes a ectu,& missos facere, atq; suos affectus cospici. Fit etia saepe,ut,& si iussi fuerint discedere, curiosi quida aut nonnulli ex familiaribus atq; amicis solliciti studio cognoscedi quae ad aegrum spectat remaneant impudeteri per huiusmodi ergo occasione, ineat medicus gratia apud qgros,quet nihil obest,polliceaturque ipsis seorsum nullo audiete,se manu ita adhibiturii ut multos lateat. potest enim ut dixi dum vel
aquam perfundit,uel spongiis fouet quasi nondu sit manum admoturus, momento effectum perficere,ijs,qui videre cupiunt,aliam rem agentibus. Verum o huiusmodi quaestiones praeter medicinae praecepta sunt, quae nos eorum, quae dicta sunt consequutione impulsi, & contradicetium importunitate comme morauimus. Sed proximum est, ut ad sequentia transeamus. Ac enim via, qui agit videt quod tractatur conspectui non subiicitur. 11 Hic quoque, .perfecta oratio huiusmodi est. Hac enim oratione, qui agit, partem cernit, quae manu curatur eaq; ipsa cerni ab alijs non potesti neque enim,quod parti accidit,quet curatur,utrumque ad medicum refertur,ne-pe,ut oculis exposita sit,& lateat.
393쪽
A X r Erum sui habita ratione,du sedet,pedes habeat e regione genuum deoria iis V sum ad rectam lineam quodque ad interuallum spectat, non magnopereis inter se coniunctos .genua vero,paulo supra inguinum regionem,diducta sie - ut cubiti insidere illis possint,&utrinque dari ad latera. Postquam modu expressit,quo chirurgus respectu luminis debeat figurari. ad habitum venit quo sui ipsius habita ratione comOde collocetur. supra enim inquiens, Agens, siue sedeat, siue stet,commode, tum sui habita ratione, tum illius qui curatur ac luminisJ: deinde primo exequutus,quod postreinu positu fuerat,& necessarib simul mentione facta moderationis,qua collocari debeat ratione eius,qui manu curatur,tam docet,quo pacto seipsu intuitus debeat co io.
mode figurari. como de autem respectu habito ad seipsum collocari nihil po test quod simplex sit,& quasi articulis distinctum: sed, si partes consideres,va rie potest alias alio modo figurari,sicque interdum etiam commode collocari. Ergo, si quis seu cosdat, seu stet, crura plurimu inter se diducat, erit eoru habitatus a moderatione alienus,peri iade,ac si ex toto haec committat,efficiatq;,ut se cotingant, vel alteru alteri superimponat,atq; adeo, si in longitudine crus totuextendat,vel si peάem non statuat e re one genu,sed versus parte poster1ore, multum a recta linea declinante. Merito igitur Hippocrates doces qua mode ratione, sedes chirurgus sui habita ratione,utatur in singulis partibus collocata dis, praecipit,vi pedes e regione gentium contineat. Sed, cum e regione accipi Lobifaria possit,inodb in his qui me brum in logitudine extendunt, modo in ijs qui ipsum recta deorsu cotinent,sicut ubi stamus,lure deorsum ad recta line' addidit. ut semper aute consueuit,situ e regione vi, appellat. Iubet igitur pedes
modice inter se diduci, genuaq; paulo inguinu altitudinem excedere,eo costiatio ubiq; ut decore figuretur,ut paratus ad opera sit,ut sic stabilis sedeat, ne latabet. quare genua & femora tota usq; ad iguina, eatenus inter se diduci iussit ut decore ut tuto sine curationis impedimento, cubitis & aliqua brachioru parte modo femoribus is dat modo utrinq; porrectis Utatur. qua rem his verbis expressit - significauit femoribus insidere: verbo dari viriq; ad latera. IEstis succincta distincta, aeque,similiter,in cubitis atque humeris. 3oV Succinctam dixit pro collecta,ut neque fluat,neque medicu stragulet: verbum distinctaJ ad veste refertur, cuius nulla parte voluit duplicari. Quod postremis verbis ad iugitur faeque, similiter in cubitis atque humeris ambiguuest: aut enim ςque & similiteri utriusque brachii & cubitu & humerum veste
velandu existimat,ita, ut brachia inter se conferat si quod graecorum pigrique dicut: aut cubitos cum humeris comparat, volens cubitos aeque & similiter, ut humeros in utroq; brachio circudari. Constat aute noluisse vestem supra cubitos terminari,cum eos nudari turpe sit, no sollim medico, qui artem adeo honestam exercet, sed & forenses causas publice agentibus, quos pudere
manifestum est athletaru more supra cubitos veste reijcere, sed & huiusmodi o genus amictus expelli alioquin debet, ut pote sub quo non modo ad cubitum,
sed ad totum brachium frigus aspiret: non tamen ostendit, quatenus ultra cubitum velari brachium debeat. an id omist,quia manifestum erat, & inueniri a nobis omnibus facile poterat quum in qualibet opera,no magno negocio coni j ciatur,quatenus ultra cubitum tegendum veste brachiu sit, si in decus,&propositae manus curationis Vsum hic quoq; incumbamus. Verum quod paulo supra, ubi latere quid oportet,contraria consilia esse proposui,nepe obscuro
394쪽
1 aere opus esse, ne quod curatur,oculis patere possit, claro lumine, ut id chirurgico conspicuum sit: illud autem sequendum esse,quod superat,ac si utrunque idem posse videatur,medium prorsus accipiendum : idem hic faciendum est,& ubicunque consilia contrarias res hortantur. medium siquidem inter utruque semper est eligendum ii alterutrum superabit,ad illud vergendum. Quod igitur ad manus curationem pertinet, ipsa per se nudari totum brachium exigit: contra, decus velari totum.quamobrem deligi semper utriusque medium conuenit atque in id,quod urget,inclinari. . A T ratione habita partis, quae tractatur, quod pertinet ad longe vel prope,
ib o ad supra vel infra, ad hinc vel hinc, aj medium . quod quidem ad propeia vel loge termini sunt cubiti,qui in priorem partem ultra genu,in posterioremis vltra latera ferri minime debent: quod ad supra & infra,non superius quam ut
, manus ad mammas perueniant, non inferius quam ut pectore super genua in-- cumbente, manus cum humeris ad rectum angulum figurentur, quae quidemia in medio sunt ita se habent: sed ,quod ad hinc vel hinc, porrigatur corpus, &- huius illa pars quae agit,quatenus inclinari conuenit,modo sede non excedat. Cum medico imperauerit,ut tum sui habita ratione,tum illius, qui curatur, io ac luminis,commode vel sederet,vel staret,& primo conamoda pro uno quoq; horum trium sessionem aggressus fuerit, orsus a lumine, deinde ad sessionem medico idoneam transiens, hanc ipsam exposuerit, venit ad tertium,quod restat sedendi moderationem ostendes,quantum spectat ad eum, qui manu curatur. neq; enim sedere chirurgum maxime prope hominem conuenit, ne loci angustia manus ab agendo prohibeantur, neque ita recedere, ut vix ad illum perueniant. hic igitur terminos quosda constituit, quos chirurgus in priorem aut posteriorem partem excedere non debet. illud autem obliuisci non opor tet, quod primo sedentis mentionem facit. Chirurgum igitur iubet adeo re cedere ab aegrotante, ut cubiti nec in priorem partem quam genua,nec in posteriorem quam latera porrigatur. hos itaque fines statuit interualli, quod ad priorem & posteriorem partem refertur,id quod in longitudinem appellatur: 3o in reliquis vero duobus, uno in latitudinem, altero in altitudinem, siue profunditatem utroque enim vocabulo dici altitudinis eum finem chirurgo posuit, ne superius quam sit mammarum situs,manus porrigat,nec inferius quam ut pectore super genua incumbente ad rectum angulum cum humeris figuretur, quem habitum εο xiον appellat, hic autem medius est, inter ultimum cubiti flexum, ultra quem flecti, & vltimam porrectionem, ultra quam extendi brachium non potest: latitudinem, quae ad utrunque latus pertinet dextrum scilicet & sinistrum, eo finit, ut eatenus inclinari utile sit, dum sedes non moueatur, hoc est illae partes corporis, quibus sedemus seditique innitimur. Scripsit quidem terminos perpetuos non eodem tempore, quia non licuit, quando o egit de longitudinis interuallo, latitudinem aut altitudinem docere, sicut nec ubi de altera, reliquas duas. vult autem ut arbitror medicum ipsum animo haec,quae commemorauit,omnia quocuque tempore persequi. quum,quicquid
agatur,omnia simul usui sint. Sed,quum medius quidam sit sessionis habitus, ubi medicus nihil intuetur,nihil agit,in eo figurari decorum magis atque honestum est, quasi pingi debeat eius imago,aut fingi. At,quum ad chirurgiam venit,mouere manus debet interdum in priorem & superiorem partem simul, tum in sinistram priorem ac superiorem: rursus ab eo habitu in posteriore pa
395쪽
tem vel utramque manum,uel alteram latum adducere, sic & in inferiorem in iterdum & rursus in superiorem,aut in dextram Vel sinistram. interuallis enim inter se colunctis varie status mutantur. commune est omnium sessionem tue ri quam nonnulli relinquunt ex interuallom termino eXcedentes. nam, si pars quae tractatur adeo sublimis sit,ut medicus manuS serat super mammas, coge
tur interdum sublimior a sede leuari ,Vt quasi consurgens, neque sedeat, neque stet sed situs sit in medio utriusque, neque haereat. at si plurimum in dextram vel sinistram partem inclinet,ob id sedili mouebitur ita,ut periculum sit ne de eo eadat. quid attinet dicere, si in priorem vel posteriorem parte conuertatur idem ipsi in utraque euenturum esses Tantum, Ubi in inferiorem partem in 16 clinet,praeterquam quod indecore sedebit,lumini etiam officiet. in C Tante vero oportet pariter ambobus pedibus bene insistere, sed agere ut ,, o tero insistetem, at non eius partis, cuius manus agit:tum genu inguinis alia is tittidinem aequare,perinde atque ubi sedet sin caeteris seruare eosdem fineq. Quum sessionem absoluerit, ad standi rationem venit, eadem prorsus iii bens obseruare stantem,quae sedenti supra imperauit, excepto quod id,cui peiades insistunt,non debet aequalem utrunque pedem sustinere. alteru enim vult sublimiorem haberi,qui tamen non sit e regione manus agentis, in quo statu
perseueradum esse,quoad manus opera Vtitur,modo pars,quae curatur, neque
erectior sit, neque multum in longitudinem aut latitudinem recedat, nulli du- 1 6bium est,qui eorum,quae dicta sunt, meminerit. Pars enim,quae adeo sublimis
sit ut medicus cogatur super suarum mammarum regionem manus admouere,illum plus iusto sursum trahendo loco dimouebit: eudem loco excedere similiter coget,si longe rursus adeo distet,ut in priorem partem ferri necesse sit. Quoniam vero alterum pedem voluit rei cuipiam inhaerere, hic quoque altitudinis modum declarauit,praecipiens genu eodem modo ad inguinis altitudinem figurari,quo in sedentibus dixit. ibi enim ait genua habenda esse paulo supra inguinum regionem,quandoquidem huiusmodi sessio stabilis maxime est, & ad agendum honestissima,atque expeditissima. S ed nunc alteru genu tantum vult haberi sublimius ad inguen spectando sibi multitudinis nume- 36ro genua posuit,quum utrumque crus aeque altum contineretur.
- Egrotans autem ceteris corporis partibus chirurgico subseruiat stans, se-IL dens, aut cubans, hc,ut in eo habitu facillime perseueret, obseruans flu-- xum,statum,inclinationem ad latera,inclinatione deorsum ita,ut conuenien ,, tem habitum, speciemque affectae partis tueatur,in porrectione,in tractatione,
., in habitu,quo contineri postea debet. Non immerito expositores huius libri varie hunc locum explanarunt. nam& quatuor vocabuloru obscuritas ὐ-νυμορ inqua) quo ipse fluxu indicauit, ὐ- - ', quo statu, οιαὶ Δρ,quo inclinatione ad latera, & quo inclinatione deorsum: & quod paucis significare multa voluerit,in causa fuerunt, ovi de propositis diffideret . quippe qui auctoris sententiam, utpote obscuram opinione, & coiectura magis, quam scientia persequuti in varias dissensiones
incurrerunt. Equidem,quod in huius generis omnibus facere consuevi, nunc quoq; conabor. omissis enim,quae minime sunt probabilia referam, quae mihInon sine ratione excogitata esse videbuntur, simulque quid ipse in hac re sentiam,explicabo. initium vero facta ab obscurorum nominu enodatione. siquidem simplex composito prius est: & saepe simplicium copositio facit obscuri-
396쪽
COMMENT. 1. 3sri tatem qua uis ipsa plana sint,id quod videre licet in propositis verbis. Namq;0 quidam in humoribus acceperunt atque hi bipertiti sunt. nonulli re ferunt ad eos,qui extrinsecus infunduturi alij ad eos, qui ex corpore fluunt. Sed& horum quidam loqui Hippocratem aiunt de ijs, qui educ utur, dum manus curatio adhibetur: quidam postquam adhibita est. Eadem dissensio est de vocabulo υ-- M. nam,cum status humoru fluxui aduersetur, iure de hoc quoque controuersia est. Alter expositorum grex no de humoribus, sed de solidis corporis partibus vocabulum δερ- ως 3c o ου κυσι u dictum existimat, volens υ--μ significare erectiorem situm,Vel partis,quae tractatur,vel corporis uni-io uersi .υ υσibi vero inclinatione deorsum perinde quasi dixisset. v sur
auit enim in hanc sentetiam vocabulum tam prognosticis, ubi inquit,
Id vero grauius est,si seipsum aeger continere non valens in lecto, subinde ad pedes delabitu ubi delabitur dixit is sisti. cum hac expositione faciunt vocabula imi ψας & superioribus proxime subiecit namq; inclinatione ad latera arpellauit siue totius corporis sit, siue partis quς curatur. vero dicunt accipi proprie in membris, non secus atque s fistum in toto
corpore. ubi enim corpus uniuersum in eade sede cotineatur crure aut brachio
immobili,& deorsum delabatur,eiusmodi situ aiunt appellari.quae ipsa per se vera dicut,quamuis sibi non satis in uniuersa oratione constet. Ali-Σo ter enim omnes iteru inter se discrepant,quod eum habitum, qui quatuor Vorbis,nempe statu,fluxu, inclinatione ad latera, inclinatione ad inferiora signi ficatur,alij seruandum esse, alij cauendum aegris velle Hippocratem arbitrantur. Nihil autem interest, quod attinet ad totius orationis sententiam, triplicem scripturam esse vocabuli quum nonnulli secudam eius syllabam per τ. e. ε. scribant,nonnulli. iri quoque primo adij ciant scribentes, alij&-per τ. e. t. nos enim si pra unam duntaxat adscripsimus. Proposita igitur vocabula manifesta sunt, a verbo enim ducitur a ver bo taetris ' Ioae ψis. quum scriptura nihil aliud velit,quam ut haec ab aegrotan tibus observentur. videntur tamen omnes, qui hunc locum explanarunt, au-30 ctoris sententiam perspexisse ex parte: totam tamen ad unguem comprehendere minime potuisse. si quis enim animaduertat, quod postremo additur, finporrectione, in tractatione, in habitu,quo contineri postea debeti, omnes verum dixisse videbuntur. quum tribus temporibus aliter alia sint aegrotantibus profutura, scilicet in porrigendo, in manu adhibenda in continendo post curationem . non tamen Poterunt omnia coniungere,quod liquido constabit, si h c tria tempora discernatur. Primum est,quum aegri seipsos medicis tradunt, Vt,vitiu bene cognoscatur, quod G ueri , a, id est,in porrectione dixit: alterum deinde quum medicus circa vitiatam partem aliquid agit,quod vocavit μον, id est, tractationem:tertium,quod dixit V m ἔπ- α ἔI ,id est in habitu,quo Ao contineri postea debet.tunc enim ad id consilium dirigitur,ut homo affectam partem eodem modo contineat figuratam. Deduxit ergo vocabulum habitus,eo quod se habeat in eodem. In omnibus autem tribus temporibus,quoddam commune est omnium, quoddam proprium singulorum. commune est seruare vitiatam partem immobilem, quod requiri dictum est, nisi medicus aliquo modo mouere ipsam tentaverit: inde ad perfectam curationem singulorum proprius est usus, in porrectione, ut medicus exquisite quid curatu rus sit, intelligat, in manu admouenda, ut, ubi ossa fracta sunt in diuersa ex-
397쪽
tendat, recte componat,atque deuinciat: ubi prolapsa, in diuersa extedat repo inat,vitiatam partem idoneo vinculo complectatur: ubi scalpellum adhibet ut pus vel samem effundat, vel quod putre alicubi est,excidat aut candenti ferra meto adurat. His igitur utilis est humoru fluxuS,ac status,ille,si excitetur, ex cerni siquide oportet humores a natura alienos: hic, si evitetur, cum subsistere intus noxium humorem no expediat. sed interdum subsistere comodum est, sicut ubi in magna suppuratione subito excerni pus, aut humorem aquosum volumus. Multo autem magis in membris, quae tractantur, dum manus adlii betur ut diximus obseruari statum, ac fluxum conuenit, similiter & in solidi, partibus animalis obseruari,quae dicta sunt a laborantibus debent, ut eade rata iotione fiat per tria tempora,nimirum porrectionis,tractationis,& eius habitus quo contineri postea conuenit. Pars enim, si dum inciditur, nimis porrigatur chirurgum coget alieno loco secare, ac nec modu aliquando,nec,quq seruanda sunt tueri,propterea quod aeger anteueniat scalpellum atque anteuertati si re trahatur,efficiet,ut curatio minus absoluatur, & a medico interdum dimidia interdum quoq; minor relinquatur. quod accidet aegrotantibus,interdia etiam deligatis,ut,vbi,dum ad ventrem manu curantur, aut se attollunt ad spinam,
aut conuertutur in latus,quod fgnificavit,quum dixit in latera inclinatione ialiquando aute nihil tale moliuntur,sed musculos vehementer intendunt,atq; hanc ipsam mutationem mihi videtur indicassie, quum ait, υῆ, id est, conue- is nientem ubi inquit, yta,ut conuenientem figuram,speciemque affectae paxtis
tueatur . Cui libet autem in aperto est,quod malu afferat aeger, ubi oculus perforatur,si habitum speciemq; non seruet,aut transmutetur vel intendatur, ita, ut facies sanguine suffundatur: aeque etiam exquisitam manus curatione cor rumpit, si medico caluariae os excidente , paullim caput attollat, aut demittat, vel in latus inclinet,id quod etia euenit, si se vehementer extendat, moto enim habitu movetur quoque situs partis,quae curatur. Efficiunt autem intentiones in alijs quide partibus ut sanguis erumpat,in musculis non solum hac ratione nocent, sed & partem interdum sublimiorem praestat, interdum humiliorem. . Vbi enim subiectu os est,musculus attollitur: ubi inane spactum,co trahitur ac 3 odeprimitur, sicut euenit in sede quae inter costas est,& in ea, quae iuxta ventre.
INgues,neque longiores, neque breuiores sint, disitorum summitatibus.. In exercendo utendum digitis quidem summis,pl runque indice cu pol -
, lice: tota autem manu prona,ambabus Vero aduersis.
Quum de aegrotate egerit, quatenus illi cum caeteris comunitas est, iterum his verbis ad chirurgum reuertitur,indicans quati esse ungues debeat,& quales digiti tum qua ratione illis uti oporteat. Vngues igitur ad summorum digitorum opera quae propriae digitoru sunt,neque ipsos exuperare,neque exu perari optimum esse uberius in primo de usu partium explicauimus, ubi totam
manus naturam ostendimus. quod ad hunc locum attinet, iis erit verba du- otaxat exponere. duplex autem scriptura,quum sit,utramque explanabo. Altera huiusmodi est, Ungues neq; logiores, neq, breuiores sint digitorum sum initatibus . exigua si uidem corpuscula, quae summis digitis capiuntur,& ad quae summorum digitorum opera egemus, hac ratione facilius legetur: deinde ab altero capite exorditur In exercendo utendum digitis quidem summis,plaerunque indice cum pollice sic, ut prioribus verbis magnitudine unguium digitorum complectatur, sed his digitorum usum :Altera vero sic habet, Vngues,
398쪽
i sues neque longiores, neque breuiores sint l. Dehinc alterum principium est, digitorum summitatibus in exercedo utendum vocabulo summitatibus sex ti casus posito, ut uniuersa sententia sit huiusmodi. Vngues neque excedant oportet digitorum longitudinem neque exuperetur ab hac, sed prorsus ipsam atquent, siquidem eorum summitatibus utimur. Videbitur hoc falsum, nisi ut
congruum est, accipiatur . nonnulla quidem opera totis manibus praestamus, brachium femur crus aut aliud quid huiusmodi utraq; manu prehendentes,ia diuersa ducimus,intendimusque,in quibus operibus digiti agunt tanqua par ticulae manuu,perinde atque prominetiores palmae partes,& aliae particulae: atio ubi in oculum demittimus acum, vel superiorem,inserioremue palpebram, aut: oculi unguem incidimus,lunc digitis utimur, ut digitis,non ut particulis manus, similiter, ubi scalpello, vel quopia alio tali quid agimus. in omnibus igitur digitoru actionibus summis ipsis utimur ac propterea dixi recte scriptum esse digitoru summitatibus utendum. Deinde ab altero capite incipit, digitis qui dem tum mis picerunque indice cum pollice una oratione declarans plaerasque musculoru actiones fieri, ubi index pollici quem Hii, Ηρα vocant e regione occurrit,sic videlicet ut quod comprehendendum est, summis ipsis utrisque capiaturi tunc enim duntaxat propositis digitis utimur: quin,& si tribus digitis aliquid coprehendatur, ut, ubi specillo illinimus, aut acum demittimus in oculo tum , maximam partem operae duo illi praestant, aliquid etiam confert & medius. Sed tota manu prona utitur chirurgicus, eius sinu id prehendes,quod curatur. digiti quidem affecti abunde altera manu exteduntur, componunturq;: at non abunde brachium,femur & crus, sed exigunt huiusmodi partes ambas
manus eX aduerso concurretes,ut membrum Vniuersum in orbe complectan
'ur.Insuper manu prona opus est,ubi cucurbitulam defigimus,& ubi paruum, quo adurimus,ferramentu comprimimus, & spongiam imponimus . sed & in multis medicinae operibus, quae fortasse euidentiora sunt, quam ut necessaria sint,quae proposuimus. cuilibet enim per se venire in mentem potest omnium actionum,&digitorum,& manuum, quas partim utraque manu, partim alte-3o ra tantum, digitis partim molimur. ,, . . Ptima autem digitorum structura est, ubi ipsis magnum spacium inter-- lectum est,&e regione pollex cum indice concurrit. Non enim fieri aliter possiet,ut in agendo e regione pollex cum indice concurreret, nisi jacium esset inter eos latius, quod & in alijs digitis commodis simum est, ut, ubi vastius quidpiam oporteat undique in orbem comprehen dere,plurimum inter se distantes id praestare valeant. - Λ Orbus quo & l duntur,quibus a primo natali die, vel in educatione asia
, t VI sueuit pollex sub alijs contineri,patet.
Cum eade sit utriusq; scripture sententia, duae enim reperi utur,ad eam, quae o dilucidior est,primo aggrediar. Arbitrantur nonnulli qui rationem ignorant,
referendum hoc esse ad consuetudinem eorum, qui solet pollicem sub alijs digitis tenere, quo fit, ut laboris expers paruus sit, & interuallum inter ipsum &indicem minime augeatur, quae res in morbum manus,quod perinde est, ac si noxam dixerit,terminatur. Placet alijs referri rem ad morbu, oriri vero hunc,
vel pollice sua sede excedete, vel loco, qui inter pollicem & indicem est, exul
cerato & in curatione dura cicatrice inducta,ita ut musculus, qui inter eos est, induratus,vel quopiam vitio tabescens alimento, incremetoque prohibeatur.
399쪽
interdum etiam carne inter digitos, quod valde putruerit, absumpta, ac dura ipostmodum cicatrice inducta, interuallum angustum inter pollicem & indi cem redditur,& ipsi inter se quasi vinciuntur,ac praecipue, ubi locus ut dixi)duram acceperit cicatrice. quin & huiusmodi vitia in pueris negligi plaefuit que ver simile fit: eos vero,qui firma aetate sunt,iussos a medicis mollire polli icem mouereque interuallum,quod inter ipsos est, alimeto idoneum reddet ε. adde quod ijs totum corpus increuit,& si quid laedatur,ali dutaxat desiniti atinfantibus ubi primo increscunt,cum morbo ipso opprimuntur, praeter id vita, tium, quod digitos no moueant,asse stae parxes no augetur,& propterea, quod i inter digitos est, interuallum contrahitur. Quibusdam hoc inquiunt euenire, icialijs vero ob cicatrice duram,& aliquod eius loci, quod in medio est vitiu du rum. quare quasi aliquo vinculo continetur, hoc est,prohibetur pollex ab alijq. diduci. sic enim accipiunt aliqui verbum contineri & si his illud maxime ad .i uersetur, quod iuxta hanc expositione non debuit Hippocrates sub alijsi di icere Qῶτ αλ tu,quod causam,sed α- τ quod loci interuallum signita ficat, cum mala,quae inter ipsos incidui, interuallum contrahant, atq; alligent. De his igitur, ut tibi videbitur,iudicabis, eligens, quod maxime probabile sit. verba enim ita obscura diuinationem magis exigunt,quam sapietiam: nos autem ad antiquam scripturam reuertemur, quam Asclepiades fortasse vitiatam suspicatus integram hoc modo habere coniecit. Morbus, quo & l dutur,qui - icibus a primo natali die, vel in educatione assueuit, & quae sequuntur . fortasse autem haec fuit germana Hippocratis scriptura. Ρutauit Heraclides Taretinus intelligedos esse assectus,ut perfecta oratio tota sic scribatur morbus a quo,&lcedens affectus,quibus a primo natali die,vel in educatione ,& quae sequutur. - A Gens uti utraq; manu ad omne opus debet, & ambabus simul, si quidem - I Lambae similes sunt id spectans,ut recte,ut decore, ut celeriter, Vt iocunde, i
Ρraestari quodvis iubet utriusque manus auxilio:id enim ad celeriter ac decore agendum maxime accommodatur.posset quidem medicus telare dextra, ubi dexter hominis oculus curatur,acum dimittere,vel excidere unguem, vel soaliud quid tale,& idcirco adducit id spectas ut recte, ut decore, ut celeriter, ut iocunde,ut eleganter, ut promptet quoniam haec consequemur, si, qua ratione proposuit, exerceamur. quale autem unumquodque esse debeat, mox indicat. Quod vero ad hunc locum attinet, illud meminisse conuenit, quod omnium, , 'quae hic habetur,caput est quomodo id unum ex illis est, quae prima diuisione comprehenduntur. Illud etiam obliuisci non oportet, quod manus similes appellauit quanquam specie non distant. - 1 Achinamenta autem,quando,& quomodo exponentur,ubi oportet, ne
. 1 V1 operam impediant neue longius distent quam ut prehendi possint, sed
,. collocentur iuxta eam corporis partem, quae tractatur. quod si ab altero prae- ou beantur,is paulo ante paratus sit,exequatur autem,ubi imperaueris. Non solum spatham habentem in summo capitulum rotundum,cauumqt,& scamnum, cui ab Utraque parte axes sunt,& alia,quae machinationum structura continentur,sed & quae communi nomine αρμωα,id est,instrumenta vocantur,venire sub οργανων, id est,machinamentoru appellatione plane hyc ostedit quum inquit si vi prehendi possint deinde quod si ab altero praebeatu . namq; hic, du manu abhibemus,&nos ipsi prehedimus,& ab alijs accipimus.
400쪽
COMMENT. II. 36 si . I Am vero assistentes,id, quod curatur,eo modo praebere debent, quo traditu I fuerit,reliquum vero corpus continere sic,ut immobile pr stent, item habe-- re silentium, & et,qui praeest, auscultare. Clariora haec verba sunt,quam ut explanationem desderent.
FINIS COMMENTARII PRIMIGA LENI IN HIPPOCRATEM DE OFFICINA MEDICI
Galeni in Hippocratem deo V1c1naMEDICI COMMENT. SECUNDUS, VIDOVIDIO FLORENTINO INTERPRETE.
Ihς ili x xio duplex, altera illius, quod iniicitur, altera illius,
quod iniectum est.quod iniicitur, ut celeriter,iocunde,prompte,eleganter. celeriter quidem, ut opus expediatur: iocunde, ut facile pr stetur:prompte, ut Ubique si in promptin. elegan
ter,ut oculos delectet . qua vero exercitatione haec assequa-Qusdam communia sunt utriusque rationis vinculi: qu dam propria alterius.prompte, & celeriter proprie ad vinculum pertinent, quod ini j citum recte,& decore,ad id quod iam iniectum est ipse autem id,quod iniicitur,vocat ἐρ-
γα μωοli,quod iniectum est, M M iocunde,& eleganter utriusque sunt comunia,iocunde quidem,tam voce, quam significatione: at eleganter,quod ad vocem spectat, commune est utriusq;,quod ad significatione no ita. nam ele-3Q gantia viliculi,quum adhibetur, in manuum motu consistit: quum iam adhibitum est, in ambitu linteorum. Potamus autem dicere fascias eleganter circumdari loquetes de vinculo quod ini jcitur. At iocunditas num magis etiam
attenditur, cum adhibetur,quam quum iam adhibitum est, siquidem hoc solo fasciarum pressu dolore affert, at quod adhibetur,& eo nomine, quod membrum incommode continetur, interdum enim ea de causa comprimitur, licet fascia recte circumdetur Neq; alienum est etiam censere communem utrius que esse compressum eorum,quibus t nguntur,quae vel comprimunt, vel non comprimunt eius quidem, quod inijcitur,quatenus pars,quae curatur, premitur,vel non premitur sub continentibus : at eius, quod iniectum est, quatenu o suspenditur,ut quum brachium mitella excipitur,vel quatenus continetur, Ut quum ea cruri subijciuntur, quibus fulciatur. Non mediocriter autem confert ad vinciendi iucunditatem agendi celeritas: celeritati vero maxime promptitudo conducit. quin & hae sunt persectiones vinculi, quod iiiij citur, potissimuproprii, ut & sine pressia contineat,& promptu sit,atque paratum namque error in collocando ad partem 'uoque alligatam spectat,sed nunc agit de membro vinciendo, ubi commode figuratur. Statui vero suae sunt persectiones &vitia, non secus ac fasciis,quarum, omisso statu in praesentia mentionem facit.