장음표시 사용
381쪽
magna vis inest,& expedita cognitio,atque in tumore sub ala. imbecillius ad illuc est,quod ex motu colligitur, humerus enim sursum non porrigitur,& Vbi
huius partis musculi atteruntur, tenduntur, inflammantur: & ubi aliquae ipso rum fibrae altius abrumpuntur. Ego autem huiusmodi casum aliquando natactus sum. latum scapularum os summum ante a iugulo recessit: deinde alte
riu, brachii humerus loco suo motus est, quod accidit in palaestra. intuitu,
autem medicus sedem iuncturae humeri superiectam ab utraque parte aequatalem ineonsiderate dixit eum ipsum locum plagam accepisse ,& iure homi nem dolere, iumsturam vero ill sam esse. quocirca prccepit, ut in balneum iret quam celerrime, & multo Vsus oleo in solio moraretur, atque ubi exiret lana iotincta in oleo,cui paulum caerg adiectum esset,ictram partem obtegens,se con tineret in lectulo,quiesceretque. His factis homo,cum totam noctein dolore ur geretur, mane eundem medicum & quosdam alios accersivit ex ijs, quos non
ratio sed sola sustinent experimenta. Qui pridie ob temeritatem deceptus,articulum bene se Labere protulerat, ubi ad aegrotantem accessit, videns duos alios medicos se ignobiliores ut qui parvipederetur,iniquo animo tulit, id tamen dissimulas promptius adhuc ob indignationem dixit articulu nullo modo laesum esse,quum utramque partem iuncturae humeri superiectam similem
inueniret, cumque inflammatio iam ictum humerum occuparet. Perfundens igitur hominem multa aqua calida subinde oleum copiose immisces,iussit, ut Lolana rursus circumdatus eadem ratione conquiesceret. At, tuum per haec nihil proficeretur,ego tertio die adhibeor, cospiciensque partem iunmirae superiectam magis cauam esse ab eo humero,qui dolore vacabat quam ab eo,qui dolebat nimirum inflammatione aucta, humeru,qui integer videbatur,diligenter inspexi, visumq; est mihi ab ea parte summum lati ossis scapularum in superiorem partem recessisse. Hoc igitur adductus,& eo quod per idoneam curationem homo nihil leuaretur, sub insammati sumeri alam digitum demittens,ibi humeri caput inueni. quo tamen res certior esset, animaduerti alterius
humeri alam, in qua, ubi nullum huiusmodi tumorem repperi, pro nunclaui humerum quidem luxatum esse, medicos vero id latuisse. eo quod ignorarent 3olatum os scapularum in altero brachio summum a iugulo recessisse,compararentque percussum locum ad illud perinde, ac si in statu esset naturali. Nobis inquam discere licet ex somine percontantibus, nurn ab altero brachio, qua eum iugulo latum os scapula xv iungi lux,aliquado plagam acceperit ille principio non habet,quod dicat: dein,quum sibi in mentem veniret, se quonda ex vehiculo decidetem percussum suisse fatetur, sed paruo negocio liberatu lana oleo tincta tribus aut quatuor diebus super ictam parte imposita Sed quorsum haec ut ostendam quantum dignitate inter se distent indicia, per quae innotescunt morbi manus curatione requiretes. Non posse enim affectum brachium
sursum porrigi multis quoque alijs commune, quum & chordae musculorum, O qui ea parte sunt, di saepenumero ipsi quoq; musculi,ubi indurati, aut inflammati sunt tum contusi,aut alte abrupti vel ubi aliquae ipsorum fibrae perrumpuntur, sursum ferre brachium non sustineant, neque solum sub hoc, sed sub
omni etia motu indolescant. Sinus vero ea parte,quae iuncturae humeri superiecta est,& ipse communiter recedentis quoque ossis facit opinionem. At rotundus,duria'; in ala praeter naturam tumor abunde humerum loco suo motum testatur. quare is minime decipietur,qui ei tantum confidet. quid quod &
382쪽
, ipsem cognitu facillimum est, solumque oportet tumorem contingere digitis in alam coniectis, qua humeri caput euidenter se os edet. Sed musculoru affetactus,sub quibus neque sursum porrigere humeru possunt neque citra dolorem
mouere, exercitatam rationem, summamque animaduersionem exigunt. Has
igitur notas illis annumeramus,quς plurimum valent,& facillime comprehe-duntur, siue quis rationale, siue in experimentis positam medicina profiteatur Empiricus enim inspicies quas sitoque: appellat,quae nihil aliud sunt, si cocur
sus eorum,quae morbis superueniunt, ubi s*pius eadem notauerit,aeque omniusimul in tempore meminit: dein quum ex hac obseruatione multoru concur
, o suum usu habet tunc ex ijs,quq morbis superueniunt,quq na in multis concursibus viderit,& quc in uno duntaxat,dignoscit: atq; hoc pacto communia intelligit &propria,quam rem sequitur rursus notitia signorum, quatenus inter se viribus distet.nam quod in multis, vel omnibus concursibus fuerit animaduersum, longe ijs cedit,quae notatur in uno tantum quod autem in paucis mi nus vincitur ac praecipue, quod in duobus. medicus autem,qui spectat experimenta communia,perinde ac propria intuetur,& in memoria habet. cum hic, quaecunq; sint, & quocunq; modo cognoscantur, Una cum propriis venientia obseruauerit. Qui ratione nititur,multo magis celeriusq; singulorum morbo
rum indicia comperit,& ubi comunia sint,& ubi propria,nec Empirici modoto diu moratur, sed ne diem quide aut horam. concipiens enim humeri caput in alam excidisse.id siniui intelligit,primo quidem quod tumor ea parte non naturalis apparebit: deinde quod sinus erit super humeri c5missura,cum humeri caput,ut quod in alam venerit,inde absit, ubi esse cosueuerati tum quod ceruix lati scapularum ossis humero superimposita sursum porrigi brachium non ita
sinet & quod mi istuli admodu dolebunt,quum vehementer extendantur,vsi attollere humeru conentur, quodque non absimile tormentum sentient, cum ad latus tentant affectum membru adducere. Atque ita quaecunq; ,& quomo docunque cognita, nec,quae magnam vim habet solum, sed c tera etia intelliget.quoniam hac una via cuncta inueniuntur,quiim altera in obscuro sint,quit 3o non sunt facillima,sed indicatione comprehenduntur. Humeri quidem caput in ala magna vim haber, x nullo negocio cognoscitur: at musculoru affectus maiori egent cogitatione sed & a tumore, qui in ala conspicitur utroque viribus scilicet de facilitate superati,eadem contemplatione artificioso medico innotescunt, Merito igitur Hippocrates ante alia artis opera id est,ante praeno tionem & curationem,eam parte, quae aὸ morborum indicia pertinet iunio resis nuncupant intelligi ex similium ac dissimilium notatione voluit: merito etiam ex valentissimis,& cognitu facillimis, item tertio ex quibuscunque, cum his quomodocunque cognitis, dignitate vero & cognoscendi faci sitate inferioribus. Hactenus itaque praefatus a quibus vitia indicentur,nempe
o ab iis, quae recte habentibus similia sunt, aut dissimilia deinceps cuiusmodi illa sint, ea nunc persequitur ijs verbis. - Vae & videre,contingere,atque auῖire licet. Ouum voluerit eam medicinae parte,quq de morborum notis est,per ea exerceri,quae in affecto corpore ad exemplum sanoru similia sunt, aut dissimiliaritem quaedam maxima esse & facillima quida cum ipsis necessarid percipi, nunc iam quod supra commemoraui quaena illa sint,exequitur inquies, Quae & videre, cotingere, atque audireticeq. Videre qui)em licet,quae con-
383쪽
spectui subijciuntur, contingere,quae tactu,audire,quae auribus comprehendi i possunt. Ergo,quae inter prognosticoru initia de facie propontitur nares aeu tae oculi cocaui collapsa tempora sentiuntur visu tactu, frigidae aures:tactu si mul & visu cutis faciei dura arida atque extenta. quae eodem libro sequuntur, auditui subiecta sunt,nempe sternutametum, tussis,crepitus, strepitusque ho minis praeter naturam loquentis, Vel quod mens non constet, vel quod vox sit stridula rauca,aut huiusmodi quopia vitio affecta. In morbis autem, quae maianum postulant,oculis exposita sunt, quae nigrescunt, rubent, tum que quamuis ratione suum colore variant aut retinent. adde exempli causa in humero qu6d sinus in parte eius articulo superiecta,&extremitas lati scapularum ossis elata, invisi percipitur,caput in ala contingitur, auribus accipitur strepitus in corpore aegrotatis,queadmodu, ubi thorace perforato e plaga fertur spiritus cum sono.. c Vae item oculis,tactu auribus odoratu,gustatu,mente sentiuntur,
' Subiecit liqc omnibus sensibus mentem,quam dixit γνώμui graeci comuniter reui &-vocant & λόγον, hoc est rationem sed quoniam & in voee quaedam ratio est philosophi illam dixerunt MMώπιν, hoc est, interiorem,ut ab hac ipsam seiungerent. Comprehenditur interiori quid cuique consequens sit quiaque contrarium, ad haec diuisio, compositio resolutio demostiatio,&s quid est generis eiusdem. Requiritur autem non immerito,cur olfaciendi &m quoque acliunxerit. Multi lane clixerunt nonnulla alatiircla, ἐκ quae scnon merentur: alij vero probabilia,ac memoratu digna. hinc autem ordiutur, Hippocratem dicunt praecepisse,ut ex eorum, quae sub sensus cadunt,similitudine ac dissimilitudine, morboru notas intelligeremus. Proprie aute sub sensus cadere volunt ea,quς,ut comprehendantur,non aliam potentia requirunt,
sed una sensuum coprehensio sussicit: sub sensus cadere similiter, sed non pro
prie, quae pluribus sensibus simul, & tum memoria,tum ratione,quam vocant componente,& collisentem, accipiuntur. Colorem vero ex eoru numero em: existimat,quae proprie sub sensus cadunt,itidem succum,Vaporem,voce, praem 3 oterea duritiem, mollitudinem, calore, frigus, & uno nomine qualitate omne, quae tactu compreheditur: at mali,mali punici, piri,aut cuiusuis alterius rei totam naturam sensu minime percipi sed ut Plato dixit opinione cum sensu rationis experte,omniaque esse opinabilia arbitrantur,& propterea quosda saepius in ipsorum cognitione decipi, cum vel colorem tantum, vel figuram, vel utruque naturali non absimile intuentur. mala enim,mala punica,pira, Vuam, nucem iuglandem, & plura alia ex iis, quae edendo sunt,ubi ex cera coponuntur, priusquam vel ad nares admoueantur,vel gustentur,tanganturque,a veris abhorrentia non videri, eum vero falli non posse, qui ipsorum usum singulissensibus aestimet,omn1bus autem rem discutere sine memoria & enumeratio- one non licere,& hanc non ad sensum aut memoriam pertinere,sed ad metem.
nominant autem enumerationem,no solum e eclomo ita, sed etia --Φαλαωθαν. Hippocratem ergo,quum inquit, Quae & videre,cotingere,aut audire liceqvolunt eorum,quae sensibus subi jciutur,meminisse,ut exemplum aliquod in medium afferret, atque ubi ab ijs, quae sensibus simpliciter,& proprie subiecta sunt, ad totam naturam transist iure tunc sensius omnes, & metem quoque commemorasse,ita,ut uniuersa oratio sit huiusmodi. Aggredi medieus debet ad vitiorum
384쪽
1 ad vitiorum notas orsus a similium ac dissimilium inspectione,interdu solam
qualitatem, interdum tota conferens corpora. quae quidem expositio ratione
non caret. Est & altera hunc in modum, Hippocratem,quum inquit, Quae &videre, cotingere, atque audire licet de medico loquutum esse: quod vero ad dit quae item oculis taetii, auribus odoratu, Fustatu mete senti utu ad aegrotantem ipsium reserri,ita, ut medicus no modo indicia colligat ex ijs, quae ipse, met,sed ex ijs,quq aeger videt, tangit,olfacit,gustat,tum ex eius mente,quate nus labat aut consistit. quod autem medico ad cognitionem expediat, nouisse mente, ne homo labatur,an sui compos sit, in aperto est. Placet alijs quod scri-io bitur quae item oculis,tactu auribus, odoratu, gustatu ad aegrotantem, quod adiungitur mente ad medicum pertinere. si quidem exijς, quae cubans videt, audit, contingit, gustat medici mens aliquid ratiocinatur. coniicit enim de laborantis gustatu aliquid ad ipsum pertinens,non secus ac de morbo. na, si gustanti amara omnia videantur, quemadmodum ijs, quos morbus regius male
habet redundat in lingua sitis: si salsa pituita salsa : si acida acida similiter pituita plurima in ea est. sicq; hominem dicunt qualitatem sui sudoris interdum in os destillantis percipere. Hoc pacto enodatibus aduersari videtur,quod olfactum medici praeterierit,quamuis eo sepius utatur cum indicia ex deiectione,Vrina,sputo, ulceribus,spiritu egrotatis collecta olfactu a medico aestimen id tur. Porro autem a ratione non abhorret, fuisse hunc a librario praetermissum, sicut alia multa in plurimis Hippocratis, aliorumque voluminibus, partim o missa inueniuntur,partim euidenter deprauata. Nec abfuerunt, qui locu hunc ita explanarent, non idem scilicet significari his verbis Quae videre,co tinge
re, & audire licetJ, atque illis oculis, auditu, tactu sentii intu .pbi est enim vi
dere quis cotingere,aut audire nullo modo re comprehensa: sentire verb sine
comprehensione non potest. Refertur huiusmodi explicatio verbi sentire ad Semium stoicum, cui propterea subscripsit Iphicianus Quinti discipulus, qui stoicam philosophia sequutus est. Quod censent igitur huiusmodi est. priora
verba solumodo in rerum genere,ex quibus notae sumuntur,accipi debent: se aso quentia in eodem ad unguem habito atque comprehenso, quasi ita scripserit. Colligendae notae sunt ab ijs quae in corpore aegrotantis suae naturi similia &dissimilia se ostendunt. Sunt autem haec ea quae subiecta sint sensistis,atq; ex ijs ipsis, non quae non bene videntur, aut audiuntur,vel quouis denique sensu non bene sentiuntur,sed ,quae singulorum sensuum comprehensione & men te percipiuntur. abusum vero Hippocratem dicunt vocabulo sentiuntud demente verba facientemdia,ut in prioribus verbis sensum unum vel alteru pretermiserit,uniuersum enim eoru genus sub exemplo demostrauit: in sequentibus omnium meminerit,& mentem adiecerit, magis exquisita, firmioremque enunciationem reddens. nam commune est omnibus comprehensi obie- o isti speciem imprimere. Sed,cum, quod polliciti sumus,praestiterimus ,referentes, quae nonnulli probabilia attulerunt, ne videretur Hippocrates eadem saepius repetere, proximum est,ut ad ea, quae sequuntur, veniamus: tu verb supe-1iores sententias scrutatus optimam eligas. Vsurpat autem se in vocabulum more priscorum,quod idem significat,atque mens, siue intelligentia. qua rem,& si possem multorum testimonio confirmare,pauculos tamen adducam, qui
mentem γνω- dixerunt. Critias igitur in primo aphorismo haec scribit, Nec quae reliquo corpore sentit, nec,quae mente intelligi q. & iterum, Intelligunt
385쪽
homines mete an senus aliquis sitJ. Et in primo libro qui de colloquiis inseri ibitur, Si ipse excitatus ita fuisses. ut mente valeres, non sic ab ipso tibi iniuria fiere',& 1n eodem inpenumero,& in secundo colloquioru-κς ius men tionem fecit, sensibus ipsam in diuisione oppones. Ad haec Antipho in primo de veritate, Qui haec intelligit, nec oculis longitudine comprehendit,nec qui longitudin intelligit, sine mente eam intelligies praeterea, Omnes enim homines tam in secunda, quam in aduersa valetudine,atq; in alijs omnibus metevtuntur . Et Plato, sicut prius Rpe,ita in quinto de rep. Huiusmodi igitur eo gitationem, ut cognoscentis mentem,ita opinantis opinione recte dicere pos sumus . Et Lysias in Polyuchuylle enim,in omnibus rebus, quas sua usus meia tote pro nostro populo gessiit,multorum bonorum in nostra ciuitate causa fuisse
videbitur,& multa hostibus attulisse incomoda . At schines item Socraticus in Miltiade, & Hyperides in Dioclem,& alij rhetores,medici atque poetae. quorum omni u meminisse superuacuum est, eode modo id vocabulu usurparunt.., c Vae item omnibus,quibus cognoscimus,intelligi possiant. Iorct etiam hic quaeritur,quas praeter sensum, & mentem natura nobis potentias dederit ad percipiendii obiecta exteriora. Adiungit enim Auae item omnibus,quibus cognoscimus,intelligi possimi perinde quasi non enumera uerit omnes. Explicabo igitur,quamobre hqc adscribi ab ipso existimem illud praefatus, quod & sequentibus necessarium est, & memoriae proditum fuit a Lomultis veterum,quibus placet ex opinionibus,quas Videtur sectarum auctores inuenisse nullam esse noua, sed,quae priori Rculo tradita fuerut,una cum aliorum mente interijsse. Si quis in opinione ad res ipsas animum aduertat,neque Pyrrhonis sectam, neque Academicam, Stoicam, Peripateticam,nec quamuis
aliam post Hippocratem sumpsisse initium iudicabit quum ipsi Pyrrhonei ad
vetustissimos auctores suam referant sectam. Quocirca verisimile est, vel adeo
non verisimile, sed necessarium Hippocratis Rculo de naturalibus iudicandi potentiis disceptatu esse,& quosdam nullam talem posuisse, quemadmodum postea Pyrrhonei, quosdam sensum duntaxat,alios nihil huic tribuetes id verum putasse,quod vulgatum est. Mens videt,mens audit,caetera surda sunt & soccec alios utramque dedisse iudicandi potentiam, sensum in iis,qui senssibus subi jciuntur,mentem in ijs,quae comprehenduntur intelligentia,quosda alias
animi nostri potentias concepisse.Itaq; Hippocrates,ut eorum vitaret importunitatem, generatim duarum potentiarum meminit, sensus & metis, quas solas in nobis ut scitis ubiq; docui cognoscendi, ac iudicandi vim habere: propter cauillatores autem orationi adiecit, Quae item omnibus,quibus cognoscimus intelligi possunt .Iam vero aliqui censent aliam escte natura intelligentiae aliam mentis,aliam illius rationis,quam vocant, atque haru plures adhuc potentias introducut. Nos autem in libris, qui de communi ratione sunt tres hominibus in uniuersum inesse potentias demostrauimus,quibus oad artes constituendas,librosque conficiendos utuntur, sensum, mentem, memoriam: atque in memoria quidem haerere,seruariq; quicquid sensu ac mente conciperetur,quum singularum rerum naturam non inueniat,sed eorum,quae inuenta sunt receptaculum quodda sit,ad ea vero quae inquiruntur inuenienda iudicandaque natura nobis mentem dedisse ac sensum. Sed,ubi de his ver ba fiant,demus, si qui ita sentiant,aliam vim esse intelligentiae, rationis aliam, rursusq; ,si velint,aliam mentis,aliam consilij,quum aduersus eos id nobis sufficiat,
386쪽
, siciar quod omnes homines euideter cogn0scunt,malum, rnespilum, uuam,& alios frumis, siue una animi potentia, siue alter sue tertia siue pluribus comprehendantur. Omnes autem homines aeque sibi persuasum habent sensum, mentem, memoria & voluntate esse . quae Asclepiades, quasi nulla sint, praeter alia multa conatus est funditus euellere. His igitur propositis satis planam esse causam existimo,quur iis,quae postremo perfecte docuerat, adiunxerit, Quae item omnibus,quibus cognoscimus intelligi possunt . Inire medicus geb et ar tis opera initio ab affectuum cognitione accepto,comparans ea,quae in aegrotante apparent,ad ea,quae in sanis conspici uti ix, intuitus,quae similia,quq itemio dissimilia,& haec atque alia omnia sensu ac mente comprehendere: tum, si quasi praeter has potentia,quae communiter possit secudum naturam de omnibus iudicare hac etia perinde,atq; illis de inuentis iudicare. sicut etiam cognoscere omnes homines possunt, quemadmodu nos in medicinae operibus, principio habentes pro materia,que sensu coprehensibilia sunt, his verbis, Que contingere atq; audire licet : potentia vero haec iudicatem duplice,sensum scilicet &mente,quam ostedit. cum inquit, Quo tem auribus,odoratu, gustatu sentiu tu .utrique aute euidenter memoria subseruit. si quis aliam quavis potentiam
introduxerit, nihil pugnabimus, modo subiectae materiae utilis videatur. His enim verbis, Quae item omnibus, quibus cognoscimus intelligi possunt &1o mentem complςctitur,& permittit, ut si quis aliam iudicandi potentia esse arbitretur,iliam quoque nobis declaret. Hactenus igitur, quae in hoc libro tradita sunt ab Hippocrate comuniter ad uniuersam medicinae artem pertinet, atq; idcirco ea esse prooemium totius artis proposui. Proxime autem tr sit ad medicinae partem, quae manu medetur, & ex ijs, quae huius partis sunt,ad ea, quae in ossicina medici discere possunt aut tractare, qui in arte primum exercentur. Nemo autem existimet expositionem me logiorem praeter meum morem fecisse.squide,quq totius artis communia sunt,pluribus verbis explicari debent,
quam quae proprie ad singula pertinent, ut quum maxime, ubi quis in aliquo
opere ipsa pertractet, nunquam alias commemoranda id quod ego costitui in 3o horum librorum Hippocratis expositione, ubi de me te ac sensu omnia persequutus,eorum,quae proxime retuli,nullam amplius faciam mentionem. Quin haec dixi paucioribus fortasse,quam res petebat quia quum proponere possem
agitatam de numero potentiarum animi, controuersiam, ac de ea pronunciare,
magis oper preciu duxi eum, qui harum absoluta notitiam requirit ad librum de communi ratione xeijcere. Aliud etiam vertitur in dubium ubi praecipit,ve
ab inspectione illius quod simile est, & dissimile inchoemus.propterea, quod non ita distincte omnibus notum sit, quo simile & idem inter se distent. quod
ipsum de industria omisi alibi explicatum. Attinent ad eandem cotemplationeni,& alia multa,quae similiter praeterii,& hoc virum, qui medicinam in usu o positam profitentur eorundem vel similium obseruatione utantur ex ijs enim quidam similia censent animaduertenda: alij cautiores ea, quae suae sectae uniuersae consetanea sunt tenentes omnia eadem obseruari volunt,seu ad morbos
significandos, seu ad prognostica, seu ad curationem pertineant, & Dionem
phreneticum eundem esse, atque Theonem phreneticum, quatenus ambo febricitantiam insania opprimuntur: alij neque simile uno modo usurpari dicut atque intelligi sed duobus uno quidem simile significat, quod nulla coditio ne differt, ut Castor x Pollux: altero non huiusmodi, sed id,in quo maius α
387쪽
minuς conspicitur. Quin & apud vetustissimos medicos ac philosophos quota irum scripta adhuc extat,vidore licet simile ita usurpatum. ut qui confuse ipso citra omnem distinctionem viantur, & modo eandena formam habentia nul la ratione distantia sim1lia dicant,ut dextrum oculum & sinistrum,cum uter que in eodem homine consideratur: modo, Vbi Vnus glaucus,caesius alter est, aut niger, vel quatenus oculi sunt in diuersis quoq; hominibus similes voeet. Magis tamen consuetum est apud ipsos glaucum glauco,& caesium clisio non secus ac nasum aducum adunco,simum simo, rectum recto similem appellare., Vae autem ad chirurgiam,in officina medici.
Huiusmodi breuitate constat eos de industria uti,qui volunt obscure ioquid enunciare. nam,ubi interdum Vno nomine,aut verbo adiecto,interdum altero aut summum tertio, lucida reddi oratio poterat, cur neget quis eius auiactorem operam dedisse obscuritati Equidem verborum formam adiungam, qua quis claram fecisset oratione, ea est. Medicinalis ars uniuersa in affectuum cognitione ad ea commune consiliu dirigit,que sanis similia sunt, aut dissimi lia, ex illis,quq mente ac sensu aperte compreheduntur, inueniens atq; diiudicans, e quibus quae chirurgi tantummodo sunt,exequar atque ex his ipsis,qua in ossetna medici ostendi addiscetibus aut praestari aegrotantibus possunt. Sic igitur diceret, qui clare loqui vellet. Officina medici appellat, cuius nonnulli postremam syllabam per. s. scribunt,quo modo si scribatur, significa- 1 obit in arte medicinali, non in loco, quem appellamus, quasi ita dixerit. Qui in medicinali arte eius partis sunt,quae manu curat,talia sunt. In sequeti abus autem patet eum,qui librum composuit,seu Hippocrate ipsum seu Thessalum eius filium non explicasse omnia chirurgi munera, sed neq; omnia,quq in medici officina aguntur,sed ex his ipsis, quaecunque addiscere debent, qui primas institutiones aggrediutur. Quin & inde originem traxit inscriptio libri quam postea sequuti sunt Diocles, Philotimus,& Mantias Satius aute suit sic inscribi, πω et κατ'. κηδοli, hoc est, de ijs, quae in ossicina medici fui. Miror autem Asclepiade,qui scripturam seruans,putauerit significare artem medicinalem,quam significat,at non t. ιω Ηον, sic,Vtiasticii pro soofficina accipiatur, taetessi ad morbos curados pertineat. Sed huiusmodi conte-plationes attinet ad nomina, quibus parum insistere debent,qui in reru veritatem Incumbunt. Ea vero, quae proposita sunt,proximis verbis docere incipit. - Egrotans agens,ministra, machinam eta, lume, ubi,quomodo, quot,qui-- I Lbus,quomodo,quando, corpus, instrumenta, tempus modus locus.
Omnia hic percurrit a quibus,per quae,quibus cum, & circa quae chirurgia exerceatucideinde narrat quale esse praedictorum via liquodq; debeat,& quo modo aut quo tepore adhiberi. Ex his pigraque in aperto sunt,sicut aegrotans, agens, ministri, machinamenta lumen: sed & in sequentibus ab ipso quoq; auctore exponutur,quum referat,quomodo aeger se medico exhibeat,qua ratio- one medicus agere circa ipsum debeat,& assistetes subseruire. Non secus etiam quaecunquς de machinamentis, & lumine nouisse nobis necessarium est, insequentibus persequitur. Post haec uberius de fasciandi ratione pertractat non quo multa verba faciat,in toto enim libro studet breuitati, sed quo nihil quod utile sit, voluerit praeterire. Ergo quaecunque prop ositis verbis continentur, praeterquam aegrotans, agens, ministri, machinamenta, lumenJ examinanda
sunt, atque ante omnia fVbii, quod primo propositum est dixit,cuius dictionis
388쪽
i istionis posteriorem syllabam Iones per ἡ,nos per ae scribimus. hac significat
locum,in quo quis situs est. quocirca non absurde dicet aliquis ad omnia, quae dicta sunt, eam referri. Siquidem aegrotanti idoneo loco opus est, vocantur autem aegrotantia, quibus manus curatio adhibetur,ijs non minus idoneum locum requirunt,medicus & instrumenta. ex luminibus vero,quod artificiosum
est, licet ubi volumus collocare. Quod deinceps adiungitur squomodoJ 3κώς
dixit,nos per 'r scribimus o s. notat aute non modo apud nos, sed apud Iones ae rerum,quae traduntur,veluti qualitatem. eos enim qui artem addiscut, tum scire locu conuenit ubi aeger iacens aut sedens manu curandus est,
io sed quomodo fisurandus, quomodo item, qui agit,& qui agenti subseruiunt.
Machinamenta item non solum debent loco idoneo collocari, sed in ordinem quoque disponi. singula enim & medico & eius ministro, sic erui maxime ad manum. Videtur autem hic omisisse instrum eta,ut quae intelligi ex machina mentis possint .sed quamob e inordinate eorum meminerit, mox co siderabimus. nunc autem eXplanare covenit, quae proxime subijciuntur quot, quibus,
quomodo . Singula haec ad ea referuntur, quae superius dicta sunt,quae ad chirurgiam praeparata scire debent addiscentes,quot sint,& quibus ex ipsis quomodo utendu. sic, ut particula quomodoJquum paulo superius particuli ubi Jsubiiciebatur,situm:nunc utendi ratione significet. Ibi ergo ponitur quomo-,6 do iuxta adverbium loci subi J: hic autem iuxta relatiuum ad exponendum, quibus instrumentis machinamelnsque agendum sit. Quod adiicit Auadoloccasione aperte demonstrat,per quam uti singulis conueniat. Quae subijctu tur his verbis scorpus,instrumenta, tempus, modus, locusJ. non immerito requiritur quid sibi velint. nam quum faegrotansJ dixit aegrotantis corporis, si
militer verbo quando J temporis, verbo squomodo J modi, verbo subi J loci
vim notauit. cur igitur haec repetit,& turbato ordine instrumeta inserit, cum proxime a machinamelis ordine poni magis potuissent quanquam,& si nullus eorum meminisset, intelligi ex machinamentis poterant. Sed his occurrere possiamus assirmantes instrumenta nunc intelligi scalpellum, terebram, ha- o mum, scalprum,laminam membranae custodem,& quae s milia sunt,quae posse sumus etiam ex machinamentis comprehendere,quum sint eiusdem generis. Huiusmodi instrumenta, quia proprie parata sunt curationis gratia, idcirco nuncupauit.quod vocabulum in opere de ratione victus in morbis acu
tis, qua de balneo usurpauit, quum inquit, quippe in paucis domibus,vel instrumenta quae dixit, vel ministri inueniunturJ. scaphia igitur rotas,
peluim,labra, & quaecunque accommodantur aegrotantibus, sub eo nomine comprehendisse credibile est. Restat adhuc absurdum in reliquis,quorum una fit mentio cum instrumentis. Fortasse autem corpus nunc dixit affectam partem : tempus vero id, quod ipsi adiungitur. nam,ubi manus curatio admoue - o tur, scire conuenit, quamdiu inceperit affectus,qui curandus est. Ipse enim cauit, ne tertio aut quarto die membra extenderentur,aut articuli reponerentur.
Potest item stempusJ nunc dixisse, dum manu curatio fit.quandoquidem conari in quibusdam debemus manu quam celerrime uti, quum periculum ma ximum ex frigore iam sequatur, sicut in ijs, qui suuntur , celerrime enim in tolerabili dolore prehenduntur, qui manu curantur: in aliis autem, Ut suffusionibus longiori tempore agenda res est,quum demissa acus diu contineri ea parte debeat, qua non fluere, sed vehementer insidere suffusionem volumus.
389쪽
At modus vitiorum originem nunc sgnificare potest, quum ipse censeat co ignoscendum esse medico, quomodo os fractum est, aut suo loco motum, si cui ipse etiam in libro de vulneribus capitis indicauit,quibus modis illata plataga fuerit ubi ait, Vulneratur autem caluariae os tot modis . & rursus suntque uniuscuiusque modi species fracturae plures . addit praeterea Dcollidi etiam os potest,quamuis in suo statu seruetur, & colliso rima non accedat, atque hie est
secundus modus . tum alium adiiciens, inquit stertius hic modus est :& rue se, quartus hic modus . Illud insuper a ratione videtur alienum, quod locum iterum adscribat, quum supra dixerit 'bi J quo adverbio locus significatur. Quare nonnulli eam dictionem aliter exposuerui, simulque scripturam immuta iotarunt,sic, ut pro flocus iterum 'bi legatur. haec tamen scriptura libri expo
sitores non latet, quam non ignorant plurimi eorum, quos experimenta susti nent. Sed,ut res magis perspicua sit,eam repetam habet autem sic, AEgrotans, agens, ministri machinamenta, lumen,Vbi,quomodo, quot,quibus,quomodo, quando, corpus, instrumenta, tempus, modus, locus . volunt igitur, quando
inquit primitin ubi id simpliciter intelligendum, quum liceat id verbum re
ferre ad aegrotantis corpus & instrumenta, vocarsque hic instrumenta credunt ea, quae supra machinamenta dixerat: at quum secundo repetit tubi J definita laborantis corpus, & instrumenta idoneo loco collocanda. Sed, si prior scri plura,& siperior expositio maneat,locus in fine totius orationis affectam cor- Loporis partem significabit. Consuerunt enim medici tam locos dicere, quam corporis partes, & a quibusdam consecta sunt integra volumina de locis affectis. Hactenus percursa sunt sola capita rerum,quae tractari debent: docere vero proximis verbis ingreditur. quapropter ad ea adiungendum animum existimo nam, si quid eorum non recte intelligatur, in arte exercenda detrimento erit: ex iis, quae adhuc proposita sunt, si quid non bene acceptum fuerit,
. A Gens, siue sedeat,sive stet, commode,tum sui habita ratione, tum illius, . I L qui curatur,ac lumini S. Antea exposui illa ab FHippocrate recenseri, a quibus, per quae,quibus- 3ocum, circa quae chirurgia exerceatur: LA' quibus ergo i intelligere debemus medicum & ministros: fper quael instrumenta: quibuscumJlumen & locum: circa quae corpus totum laboratis,& vitiatam partem,quae & propositis verbis & sequentibus singula exequitur, qualia esse oporteat, non tamen eo Or-dme,quo enumerauerat. quandoquidem orsus fuerat ab aegrotante, quod ab
antiquis omnibus fieri solet,atque,ubi velis, sexcenta legas exempla apud omnes. quod autem pertinet ad hunc locum , fatis erit, quod a Poeta secundo Iliados in enumeratione profertur, Dic mihi Musa, virum,quis maximus est,uel equorum,
Atridas pariter,qui sunt in bella sequuti o
Primo enim proposuit viros,deinde equos, non tamen primo de viris respondit sed inquit, Prima Pheretiadae debetur gloria equarum,
Quas auium in morem celeres Eumelus agebat AEquales aetate,pareS tergoque piloque. Monte in Pierio,quas enutrirat Apollo.
Insignes ambae,& martis terrore carentes.
390쪽
3IS COMMENT. I. i Maximus at longe fuit Aiax ille virorum. Indignatus adliuc dum nulla subibat Achilles
Praelia,nam pugnans omnes virtute preibat. Alibi rursus, cum dixisset, Tristis erat gemitus toruo & iactantia vultu. Subiecit prius satisfaciens illi quod secundo loco propositum fuerat. Cardentum,& dura miseri,qui morte peribant. In septimo autem Iliados volens quasi de industria indicare, non esse habendam huiusmodi ordinis rationem, quum perpetua quinq; tradidisset, primum de secundo tractauit, tum de quinto, posthaec de quarto, deinde de ter
io tio.qui locus ab his versibus incipit, Beotij hic,Iones, prolixa veste aecori Et Locri j & Phthii & qui resplendebat Epeus.
Haec de ordine orationis nunc semel dixisse sufficiat, ne quis alibi de huiusmodi re cupiat audire. Quae igitur ad agentem attinent,id est ad chirurgum, clara sunt omnibus,qui ad ea volent animum aduertere. Ostendit enim agentem, siue sedeat,sive stet dum manum adhibet, comode figurandum esse tum quod ad seipsum pertinet,tum quod ad aegrotatem & lumen. Quod cosilium quum perpetuum statuerit in singulis,quq dicta sunt commoda deinceps collocadi rationem demonstrat orsus a lumine, quod postremum politum fuerat. io I Vminis quidem duae species,una communis,altera artificiosa. communisis L. non est in nostra potestate: quae arte comparatur, sta est in nobis. Speciem dixit ἔδω , quod vocabulum nunc semel intelligens ubiq; in memoria habeto. Maiores enim graece soliti sunt appellare, &-N H de partes,quae generi subijciuntur. Dixit igitur nunc Hippocrates luminis esse duas species quasi differentias duas,& modos dixerit. Est aut e commune lumen,quo omnes homines utuntur,sub dio potissimum, deinde in amplissi
mis aedibus,quibus patentiores fores sunt,ac luminis plenae,quales nunc habitant in multis ciuitatibus,qui medicinale artem exercent,quas a medico ducto vocabulo medicinas appellant: artificiosum lumen maxime fit, ubi lucernas, 3o faces,lampadas,aut tale quid accedimus,deinde,quum totas fenestras, aut earum partem patefacimus,seu alias claudimus,alias aperimus. quod aeque in foribus accipiendum est. - Varum utriusque duplex usus lumine aduerso,aut auerso. Z Duplicem proponit vim utriusque speciei luminis,& communis, &eius,quod arte comparatur, aduersi scilice aut aversi. aduersum nominans Mese. u. ubi scilicet id, quod a chirurgo curatur, aut inspicitur ad lumen spectat: auersum vero o eωγ ubi a lumine paulum declinat quod in suffusione fit, de uno nomine in omnibus viiijs oculoru quorum affectus neque bene cognosci, nec curari queut, ubi homo ex aduerso luminis collocetur. atq; idcirco supien- o dum est aduersum lumen: auersum aute ita sit oportet, ut ps,cuius oculi a chi rurgo tractatur,vel a lumine avertatur,vel ad ipsum spectet obliquus. Loquor
autem nunc de ipsis oculis, no de palpebris, siquidem hae tractari possunt,& si homo aduerso lumine collocetur, sicuti quanao aquosa vesica extrahitur, VeIpili laqueo excipiuntur, aut sutura palpebris ini j citur, aut denique ubi medicus diductis palpebris no eget.Igitur, si lippies aliquis vehemeter exulceretur, vel id morbi experiatur,sub quo figura in oculo fit acino similis,auerti ex toto a lumine debet per omne lepus, nisi quando medicus oculis remedia adhibeti