장음표시 사용
81쪽
46 stare potest J quoniam interdum vel propter corporis imbecillitatem, vel ipropter cruris affectum detineri in eo statu non potest . quod quum accidit eligendus ille habitus est,quem sustinere valeat: nam ut quimus aiunt quando ut volumus, non licet.
82쪽
' Hippocrates de fistulis Ui do U1
DIO FLORENTINO INTERPRETE, CUM EIUSDEM VIDII COMMENTARIO. Ri fistulae partim ex colliso vel ex phymate, partim re
migatione,vel equitado, quum sanguis ad nates iuxta anum cogitur. putrescens enim eousque exest, quae mollia sunt dum phyma aperiatur, & usque ad imum ani corrumpat: quadoquide anus naturaliter madet,& caro quae voratur,mollis est. quod ubi accidit oritur fistula, & saniem fundit: inae etiam A deiectio, spiritus,& foetor no mediocris euadit. ex colliso autem nascitur cum A sub imi, casu vulnere, equitado, aut remigatione pars aliqua prope anum col-- liditur. cogitur enim sanguis , re putrescens suppurat: ex suppuratione vero
,, id sequitur, quod de phymate propositum est. Sive hic liber coprehendatur sub inscriptione Ne ulceribus siue propriam inuenerit de fistulisJ fueritq; ab auctore seiunctus, nihil interest, modb sc1a
mus fuisse ab Hippocrate copositum: quod pr ter alia multa testimonio Pauli reginetae conuincitur, qui quum recenset sectionem fistulae per linum, qu mio hic habemus Hippocrati eam tribuit. Mitto Corneliu Celsum,qui ut alia co- plura ex chirurgia Hippocratis trainstulit: ita ex hoc libro fistulat curationei' fere uniuersam. Est autem fistulae nomen viceri alto,angusto, calloso: quod ut censet Galenus translatum est a fistulis,quibus musici utuntur. Egit autem de huiusmodi sinibus in libro quoque de ulceribus, quum alligari eos voluit fascia,quae asana parte orsa usq; aa os ulceris circuiret. Sed proprie nunc de illis tractat, qui iuxta anum sunt : quorum curatio aliqua ex parte alijs etiam aptatur. In fine quaedam addit de ano procidente,atque infiammato: quae in ta solent,ubi fistula sit, superuenire. Igitur propositis verbis fistularu causam exe quitur: tota autem spectat d sanguinem putres seu putrescat, quum abscedit 3 o phyma,quod est genus tuberculi: seu quum caro colliditur,perruptisq; Venu lis suffunditur sanguine,que alibi d1x1t,quum extra venas est, necessario cor rumpi. Eiusmodi ergo sanguis,no secus,quam qui in phymate subsistit, rode-d0 sinuat,ac fistulam efficit,quq caeteroquin nasci potest,quum vicus,quod altum & angustum est, non bene curaturioccallescit enim,& in situlam couer titur: id,quum medetis culpa fiat,ab Hippocrate omittitur. Quae ponitur autem causa, omnis vidi Ximus refertur ad sanguinem putrescentem: distribuitur tamen i ii phyma & collisum.Inter causas collidentes, ictum recensuit, casum,& vulnus: quaquam ictui & casus & vulnus quasi partes generi subij citi tur: ea tamen apposuit, Vt essent ictus exempla. Collidit autem ictus, seu homo cadat,sue graui ac retuso telo. feriatur,sue aliquid super ipsum incidat: sicut clare in libro de vulneribus capitis indicauit. Quod vero ait de remigantibus,& equitantibus,primo seiunctum quiddam ab alijs causis videtur: postea tamen aperte in coetu collidentium reponitur . quandoquidem partes, quae ano proximς sunt, ea eXercitatione atteruntur, &,quod molles sint facile sinuatur atque eroduntur: ad quam rem plurimum conducit humor, quo anus naturaliter redundat: quum eXitum praebeat ijs,quae superant ex cibo: idcirco quae
iuxta oritur fistula penetrare solet usq; ad imum recti intestini: quq 'bi eue-
83쪽
nit deiect o per fistula redditur,tum foetor ac spiritus. Quod nos anum interia ipretamur ipse modo υρον nominat, modo -: Vtrunque autem latine eo
'f'Nte omni, igitur quum nasci senties eiusmodi aliquod phyma,priusquasuppuratio ad anum pertineat, celerrime crudum secabis. At si orta iam is .fistula tibi comittatur,resupinato homine & cruribus divaricatis recelem alii jri stilum eatenus indes, ut occurrat quod renitatur, eoque fistulae altitudine me-- tieris. Tum seselis radix diligenter contrita quatriduum in aqua iaceat, cuius - aque adiecto melle ieiuno ternos cyathos potui pr stato,vermes interim pur-- gans: decedit enim homo,ubi sine curatione relinquatur. Io
Providet primum,ne fistula oriatur: hac fieri dixit ex phymate,quum suppurans usque ad anum perrodit: quod ,ne accidat, cauet phymate prius secto, dum crudum est,nec maturitatem expectat.leuius enim ducit id malum,quod ex sectione crudi phymatis affertur, quam fistulam,quae vitari expectata maturitate no potest. prςterea nihil accidet ex ea sectione quod grauius sit, quam inflammatio,quae, si corpus,ut conuenit,puru sit,antequam ad scalpellum veniatur, vel nulla vel leuis admodu superuenit,& nullo negocio depellitur: fistula vero diutius trahitur, nec sine magno tormento atque ingenti molestia aufertur. ubi orta iam est,in primis exploradum est,quam alte penetret. Igitur
supino homine cruribus reductis stilu allii recente in fistulam demittit,quan- α otum potest id est,dum inueniat,quod resistat,sicq; altitudine metitur. utiliter
autem pro specillo alii j stilii indit,qui quum flectatur,& mollis sit, citra dolorem fistulae flexus persequitur: neq; periculu est,ne perrumpatur,quum non stasparagi modo fragilis. Mulsam vero,in qua seselis radicem macerauerit, bibi ea de causa iussit,ut materiam a posteriori parte ad priorem hoc est,ab alio ad
vesicam derivet: ea enim vis est propositae potionis. Opportune autem tunc derivat, quum iam fistula orta est, neque humor vltra fertur : quod ante,dum phyma incresceret minime couenisset: quum alibi praeceperit,ut humoru impetus,quam longissime inde quo conssuit, attrahatur, neq; ullo modo ad proximam partem aeriuetur,nisi quum subsedit,& non amplius irrumpit. Porro Qασκαρδας nos latine vermes reddidimus,sunt autem lumbrici minuti, qui versantur in imo recti intestini, & idcirco facile oriuntur, quum eum locu fistula occupauit,quae materia putre suppeditet,ex qua eiusmodi bestiae fiat. Hi ergo Vermes,si neglsantur, neq; ut res exigit, purgentur,quum materiae vitiu inte- dant,homine cofici ut. Galenus,quum eiusmodi vermes in putri ulcere se ostedunt, mixtura inungit ex pari pondere polii ac cerus Iae pice liquida exceptis.
Post haec linteum bissinu intinctu in succo tithymalli magni, respersumq; aeris flore usto & contrito, in collinj modii ad fistulς longitudinem impli-- catur, per extremum vero tum lintei,tum stili traijcitur linum &eo instrumeto,quo dilatantur atque aperiuntur,quae recondita sunt,& latent, ut in co*e- Ois ctum veniant: quid ex ano perrosum sit, consideratur, eoq; stilus demittitur: is cumq; apparet ad anu penetrasse,prehenditur, trahitύrque, dum linteum sub ., eat,& ab imo & a summo squetuta quo intro compulso cornea glans in anum inditur 1llita creta detergete, atq; ib1 sinitur: quum desidend1 cupiditas fueritis ea jcitur,& rursus immittitur usq; quintu diem, sexto subtrahitur, re linteu ex
., carne evellitur. Tum glanS plena aluminis contriti, in anu com)citur,contine-
turq;,donec alumen madeat. Anus aute,du opus esse videatur,myrra illinitur.
84쪽
, Explorauit altitudinem fistulae demisso allii stilo nunc remedium ingreditur,quo illa detrahatur. eo autem euadit, ut detergat fistula, & callum absumat, ut sinus vel glutinari possit, vel impleri carne, & aliorum ulcerum modo consanescere. Immittit igitur linteum intortum in speciem collirij, hoc est, si gurae teretis, & altera parte tenuius,altera plenius: quod linteum in succo tithymalli intinguendum est, & flore aeris usto respergendum, Ut callum exedat atque adurat. tithymalli enim succus fistularum callos adimit: grandem vero tithymallum accipit,quem puto eum esse,qui charassia quoque nuncupatur. Flos aeris valenter quidem detergit, sed ustione adeo fran 1 o gitur, ut tithymalli acrimoniam remittat: quanquam per se sine tithymal lo non multo post detur ad fistulae callum detrahendum. AEquare aute debet hoc linteum longitudinem fistulae, ut totam attingat. sumitur bissinum, quod molle est, & facile in quamuis formam implicatur,& succum combibit, in quem demittitur . ubi hoc non sit, in vicem alio utemur, quod maxime in rem esse videatur. Ergo eiusmodi linteum implicitum,& intinctum
in succo tithymalli, respersumque flore aeris usto in fistulam inditur per st1-lum aliij, qui linum ducat, quod ad linteum alligatum sit, ita,ut linteum se
quatur, quum linum attrahitur . veretur autem, ne rectum intestinum ad
quod fistula pertinet, sub hac medicina inflammetur: quod periculum proici pulset demina cornea glande illita creta detergente, quae, quum repellat,
non sinit inflammationem excitari : sed cretam, quam nos interpretamur
detergentem, Hippocrates vocavit fortasse Selinusiam vel Chiam accipiens, qua Utuntur,qui lauantur, quia obit ut inquit Dioscorides hoc est, detergit, unde 'ram ἰς cognominatur. Cauet igitur per glandem creta illitam, ne sub exedentibus medicamentis ingammatio ad proximas par tes concitetur: quod etiam in libro de ulceribus animaduerti iubet pannum
aceto madentem superimponens. Tamdiu autem continenJam intus eam gi ndem ait, quamdiu linteo callus exeditur: abunde autem esse putat viaque ad quintum aut sextum diem,licet infra terminum posuerit septimum. 3 o Quo facto alumen in anum demittit, ut, si quid ob insammationem influ -
1t,reprimatur & siccetur, glutineturque, quod exulceratum est. Ρost alumen myrram admouet,qua non Viebatur ante, quod praeter siccitatem caleface re etiam possit: hactenus autem debemus in ea perseuerare, dum ulcus abunde siccum esse arbitremur. ., A Lia curatio. linum crudum quam tenuissimum quincuplex ad palmi,, m. longitudinem sic tortum ut unitas facta sit,equina feta obuoluendum is est: cuius caput in extremitatem specilli stannei perforatam coni jciendum, - idque specillum in fistulam demittendum. eodem autem momento sinistraeis manus index digitus in anum indatur, & specillum, quum occurrit,educat o extrema parte inclinatum: curti specillo item extrahatur lini caput, quod in is id coniectum erat,& cum altero capite bis aut ter vinciatur: quod vero de M pendet ex lino intortum ad nodum alligetur. Ρost haec praecipito homini, ,, ut seipsum secet.Reliqua curatio. Quatenus linum exesa fistula relaxatur,l, -- ctenus cotidie coarctari atque intorqueri debet. Sedes linum putrescat,ante- , quam fistulam exederit, alterum sm1le ad fetam alligetur, traiectumq; Vin - ciatur : seta enim idcirco lino adiungitur,quia non putrescir.
85쪽
prior curatio tantum detrahit callum, ut sinus, vel glutinari vel im toleri possit: haec non modb id pretistat, sed cutem, quae super fistulam est,
et1am incid1t : quod satisis est, ubi fieri . tuto possit, quum magis medi camentum admittant, & facilius glutinenxur, quae hac ratione incidu tur, quam quae ind1to linteo tantum a callo Vindicantur. Secandi rationem
adeo expressit, ut nihil desiderare luminis videatur. Excribitur autem a Cornelio Celso in sua chirurgia, ubi praeter haec imperat, ut id linum bi, terve die, saluo nodo ducatur , sicut subeat fistulam pars, quae superioria it: sed curationem duobus modis recenset, altero, quum linum laxum te netur, & res diuturnior est: alterum, quum adstringitur, & homo celerius ibab et nolestia explicatur: celeritati ad 1jci ait,sicut dolori, si id linum meta
dicamento aliquo ex callum exedentibus illi natur. utra curatione utendum sit a Celso praeteritur: docemur autem a Galeno in eiusmodi casibus requirendum esse ab aegrotante, malit ne tardius ac sine magna molestia se nari, an celerius & cum maiori tormento. Fieri etiam potest, ut ad scalpellum eo loci veniendum sit: quando autem,& quo pacto id agendum sit, Celsus eodem loco indicauit : idem aperuit Paulus AEgineta, qui hanc Hippocratis curationem per linum ad eos pertinere ait, qui scalpellum pertimestunt.
- c Eeta fistula incidere mollem spongiam oportet, & quam tenuissimam Lo- O imponere, deinde florem aeris usti per specillum copiose in fistulamis coni j cere. sinistrae autem manus digito indice spongiam melle tinctam me-- diam intro compellere, adiectaque altera spongia idem vinculum dare, at- , que ubi venae in ano sanguinem fundunt: postridie resoluendum est,&a-- qua calida abluendum, tentand simque sinistrae manus digito per spongiam ,- fistulam purgare, rursusque iniecto artis flore alligandum, idque septem is dies faciendum: fere enim intra hoc tempus fistulae tunica consumitur. post in haec,dum sanescat, eodem modo vinciendum . sic enim fistula per spongiam - coacta atque aperta, neque rursus committi potest, neque ab Vna parte cu-- ratur: ab altera iterum in fistulam vertitur, sed sanescit uniuersa. In curatio- 3o- ne item multa aqua calida fouendum,&inedia pugnandum. Proposito lino mordetur paulatim, atque inciditur id cutis, quod supra fistula est,quo execto adimere callu oportet, & detergere humore, qui redundat quum callus consumitur,quod,ut fieri possit,seruari aperta debet,& dari aditus medicamentis, ne oris glutinatis fistula reuertatur. Quamobrem spongiam demittit: quam molle accipit, ne tacta dat .incidit, ut inde frustum tenue sumat, quod fistulae conueniat: melle inungit,ut detergendi vim habeat: non solum autem spongiam adhibet, sed flore aeris usto per specit 'lum copiose fistulam respergit,quo supra etiam cum implicito linteo uteba- tuci habet autem flos aeris facultate exedendi callum. C terum,quum vincie- Α di rationem eandem accommodari ait,atque,ubi ven ,quae in ano sunt, sanguinem fundunt,fortasse eam intelligit, quam tradit in sequetibus ad anum procidentem duabus autem fascijs continetur,altera cingitur super ilia,altera prior1 mediae affuitur,& per dorsum recta ad anum attrahitur, atque inde ad zonam iuxta umbilicu porrecta religatur: eode pertinet Heliodori vinculum,quod inscribitur Assiita tumstura ad anuini legitur autem in libro de
86쪽
1 fascijst eundem usum habet id, quod Celsus tradidit ad ani condyloma ubi
ait v1nculum ei loco linteolum esse, aut panniculum quadratum,qui ad duo capita duas ansas, ab altero totidem fascias habet, cunque subiectus est,an sis ad ventrem datis, a posteriori parte in eas adductae fasciae comjciun tur, atque, ubi arctatae flant, dexteriori sinistra, sinisteriori dextra proee-dit , circundataeque circa aluum nouissime nodo inter se deligantur. Quicquid horum detur utile est. Postero die resoluit, & aqua calida locum per fundit: quae non modo saniem abluit, sed dolorem lenit, si quem medicata menti acrimonia excitauerit. humorem per spongiam siccat rurstisque eunio dem aeris florem indit: hoc facit, dum callosa fistulae tunica exedatur: quod fere septem diebus fieri ait. In prioribus autem terminum statuit quintum, aut sextum diem: sed, praeter Eorem aeris, tithymalli succo, qui vehemens est, implicitum linteum inunxerat. Timet autem,ne, si sectae orae coeant si nus iterum occallescat ,& fistula reuertatur. ideoque spongia apertam plagam seruat,ut tota simul sanescat. euitat autem ingammationis periculum, quod ob situm & naturam loci instat non mediocre, tum aqua calida fouens, quae a olorem lenit, tum abstinentia pugnans,ne pleniori victu succo
rum copia augeatur.abstinere autem diXIt λιμοκτοnil , quod verbum mutua
tur in quarto de ratione victus in morbis acutis, Vbi Galenus eo significaria. o ait exquisitam abstinentiam adhibere.
AT si fistula non ita perroserit, ut peruia sit, specillo antea demisso incidenda est, quatenus penetrat, ac flos aeris inspergedus,& usque quintum diem relinquendus: dei n aqua calida fouendum,& cataplasma super dandum, quod polentam habeat ex aqua subactam, & betae folia super al- ,. liganda. At ubi flos aeris ceciderit, & fistulae ulcus purum fuerit,eadem cu-- ratio, quae prius,admoueatur. Quod si per locum scalpello uti non liceat,&fistula alte insederit,flore aeris,myrra,& litro ex urina dilutis eluatur. Plum ., bi item aliquid ori fistulet accommodetur, ne coalescat. Abluere autem fist is iam expedit per pinnam,quae ad Vesica alligetur, ut per hanc liquore com-3o pulso eluatur: sed non sanescit,nisi secetur. Ex fistulis ani aliae usque ad imum recti intestini penetrant, de quibus
hactenus egit, aliae proxime ad eius tunicam accedunt,quae nondum tamen perrosa est, sed integra manet: harum curationem nunc persequitur. Primo
autem praecipit,vi demisso specillo incidatur, quatenus penetrat, quod ipse dixit. - tiέλθκ. ambigue profecto,ita, ut duae differentes sententiae accipi possint: si alteram sequamur ad ultimum specillum secanda tunica est, sic, ut tantum fistula peruia fiat, dein curetur per ea, quae callu detrahunt, hoc est, per florem aer1s, siue cum implicito linteo indatur, siue post linum, quo ut supra ostensum fuit) totam fistulam secat. Altera sententia est, ut fistula non o latum peruia fiat,sed tota ab ore ad fundum secetur, quatenus specillum penetrat atque intro fertur: quod voluit in libro de ulceribus, quum tractauit de sinu, qui peruius non esset: cui subscripsit etiam Paulus regineta. Quanquam utraque intelligentia vera est, mihi tamen haec magis probam tur : quum post sectionem nihil lini intorti aut lintei impliciti meminerit , quae tamen necessaria ad curationem essent, nisi totam fistulam secaret: sed simpliciter voluerit exedentia adhiberi, quasi credat patere aditum,
87쪽
per quem haec dari ad fistulam possint,vtpote iam exectam. Adde quὁdreta imedia subiicit ad inflammationem coercendam, quam par est ex ampliorisectione concitari, at non aeque, si fistula non exc ditur, sed tantum in fun do aperitur. Nec est, quod in secando scalpellum timeat, quando necen tio eodem utitur, ut fistulam per viam reddat. Post sectionem comjcere in tro conuenit, quod callum detrahat: respergit autem flore aer1s, in quo matanet usque quintum diem, antea Vero non tantum hunc terminum constitatuit, sed sextum vel septimum: quum definiri tempus ex toto non post sit: fere autem inter quintum & septimum diem exeso callo resoluitur me dicamentum,quod inhaerebat. Interim, quum propter sectionem, & medita rocamenti acrimoniam periculum inflammationis instet, lenientibus ac relataxantibus utitur: ante quidem aqua calida fouebat, nunc, quum ob sectio nem periculum grauius circunstet, non contentus sola perfusione aquar ca
lidae betae folia adiungit & cataplasma, uod fieri voluit ex polenta & aqua. In libro autem de vulneribus capitis,quum scalpelli opera necessaria fuit catataplasma similiter ex polenta superiniecit, sed pro aqua sumpsit acetu, quoniam ob loci siccitatem sicciora praesidia requirebantur. folia betae siccant& discutiunt, quae ad ulcerata etiam re luxata ab Hippocrate superdantur. Quum absumpto callo plaga pura est, eandem curationem probat, quae prius admota est: intelligit autem vel alumen & myrram, quo praesidio fi- 16stulam curauit callo per implicitum linamentum exeso : glutinare enim ac sccare possunt: vel eam obseruationem, quam proxime tradidit, quum secta per linum fistula, spongiam immisit, ut oras diductas seruaret, quo pla- a ab omni parte sanaretur: abstinentiam ibidem imperauit, & aquae caliae perfusionem : atque hoc mihi magis arridet, quandoquidem, quum hic fistulam scalpello aperiat, idem voluisse videtur, quod supra,quum lino eam secuit. Illud autem monet, quod interdum uti scalpello non licet, id euenit ubi,vel altius penetrat, ita, ut multum sit, quod incidi debeat, vel ad partes
pertinet, quae scalpello haud tuto attinguntur, ut quum inter intestinum versatur & ceruicem vesicae, quae, ubi scalpello violatur, fistula redditur 3 opene insanabilis. Ergo,ubi confugere ad scalpellum non liceat, exedendus
callus est, per litrum, aeris florem, myrram, quae ex urina diluantur: hunc
liquorem infundi voluit per pinna ad vesicam alligatam. Galenus pro pinna corneam fistulam alligat, quum dilutum aliquod emplastrum in sinum
iiiij cit. nunc similiter pro clystere ad aluum sacculo utimur ex corio, cui fistula annectitur. licet etiam per oricularium clysterem eluere, verum,ubi crassior humor infundendus est, aptior vesica est, quam Hippocrates proposuit. Quod postremo adiecit non sanari fistulam, nisi secetur, in his intatelligendum est,quae altius penetrant, in quas infundi eum liquorem iussit,
eas monet, ne putes ex toto sanitatem recipere: aliae vero ad quas pertinere medicamentum potest,quaeue altiores non sunt, curari citra sectionem queunt: quod ipse ostendit, quum eam curationem narrauit, quam per linteum implicitum molitur.
N Vod si anus inflammetur dolor & febris accidat,atq; homo crebro de sidatsed nihil deiiciat, videatur anus ex infamatione decidere, & interdum urinae dissicultas sequatur : hoc mali accidit cum pituita ex corpore ad
88쪽
1 re ad anum transsunditur. Remedio sunt calida, haec enim adhibita pituitam extenuare ac liquare possunt,eficereque, ut quod acre est,& falsum,tabe ,, scat, ita, Vt neque aestus, neque mordentium sensus aliquis in intestino relin-
Diximus inter initia libri de ulceribus hoc opus ex eoru numero esse, quae Hippocrates nondum perfecta reliquit atque absoluta: ille vero, qui exscripsit, talem nobis tradidit, qualem accepit ita, ut iure dici de hoc possit, quod Galenus ait de quarto libro de ratione victus in morbis acutis, scilicet, eiusmodi commentarios memoris causa scriptos esse,non, ut edantur,sed ,Vt tem
io pore ex his postea conficiatur liber, qui passim diuidi, & peruulgari possit.
Hippocrates igitur, quum de ani fistulis tractasset, qui locus ad ulcera perti nebat, nunc ani inflammationem adiecit, quae cum fistulis nullam habet societate . sed verisimile est,quum ani metionem fecisset occurrisse aliud malum eiusdem partis, idque &si nihil ad fistulas spectaret, tamen reminiscendi causa in hunc locu contulisse. Inflammatur itaque interdu anus, id est,imum recti intestini, sequiturque dolor,ac febris, quae communiter superuenire in flammationi solent: sequitur item crebra desidendi cupiditas, sed nihil de-ijcitur: quoniam materia quae inflammationem excitat, crassa est & glutinosa, ita, ut non facile expellatur quamuis natura id tentet,tentat autem saepe obio acrimoniam humoris. Alibi autem hoc malum vocatur ab Hippocrate - σμὸς, quod intestinum tendatur ab humore, qui in eo receptus est: ille autem est quantum ex propositis verbis colliεitur) pituita salsa acris glutinosa de crasta, sic, ut etiam quum natura maxime conatur,educi non possit. Anus inquit procidere videtux υπο 6ψλάγει oras, hoc est, ob pituitam, quae huius morbi causa est: nos tamen vertimus f ex inflammatione J nam δε πια quemadmodum ostendimus in libro de ulceribus) ab Hippocrate, non solum pro pituita, sed pro inflammatione etiam accipitur, quod in hoc loco maxime probabile est, quandoquide pituita in ea sede inflammationem excitat, ob quam
sequitur, ut anus prolabatur. nam in libro de gradfiitis,quum eos reprehendit,3 o qui hinc atque hinc fasciam obuoluunt, plagam vero solutam relinquunt,ex citari inde inflammationem ait, & labra ulceris in exteriorem partem recur uari: quam rem Galenus multo clarius in secundo de officina mediet indicauit, fasciae usum explanans, quae hiantia inter se committit: ubi causam cur hient, inflammationem assignat. Igitur quod euenit ulcerum labris ob inflammationem , idem ano accidere credibile est: sed sue pituitam, siue inflammationem dicas, res eodem redit, quando haec ab illa proficiscitur. Porro inflammationem nuc mihi intelligito non proprie: ea enim fit a sanguine, sed calidum tumorem, latius siquidem patet inflammationis nome fit autem inflammatio,de qua hic loquimur a pituita salsa sic, ut tumor sit calidus. Huic o malo accedit κογερώ, id est, urinae difficultas: sic enim latine redditur id vocabulum a Cornelio Celso, quum urina crebro & paulatim destillat. Galenus causam ponit eius viiij, tum urinae acrimoniam, tum imbecillitatem retentricis potentiae vescae,quae subinde cogitur expellere,neque serre potest magnam urinae copiam coire: adijcit aliam causam, quum ipsa vesica bene valet, sed afficitur aliunde & comprimitur, ut nunc ob inflammationem recti intestini, quod naturaliter cum ea ita coniungitur, ut ipsam sustineat: at-
89쪽
oue hoc est quod in illis sententa js, quae aphorismi vocantur, dixit recto itestino aut utero inflammato, urinae difficultatem superuenire . nunc itaque ano inflammato propter consortium, urinae dIsticultas subsequitur. Ratio au tem curandi, quam Hippocrates docet, in summouenda causa consist1t, ea
est Vt diximus pituita salsa crassior,atque Ita inhaerescens,Vt Vix auferri postassit: hanc extenuare prius oportet ac liquare,deinde educere. Danda ergo sitiit calefacientia, sub quibus non solum quod crassum & glutinosum est l1quabitatur, sed tabestet et1am, quod salsum est, neque ullus remaneb1t in intestino morsus: inij cienda insuper,quae purgare pituitam possint ac detergere, & dotatori qui non mediocris subest, occurrere: cuncta haec perfici utur med1camenta 1 otis, quae proxime subiecit. Vratio igitur sic adhibenda est. homo in aqua calida desidat, grana A gnidia sexaginta conterantur dilutaque ex vini dodrante atque olei di is midio tepida per clysterem infundantur: haec autem & pituitam & aeie is ctionem educunt. Quo tempore in aqua non dessidit, oua in vino nigro tepe- si facta ad anum admoueantur, & calidum aliquid subi jciatur, seu vesica calii, da aqua repleta, seu cataplasma, quod habeat lini semen tostum contritum is atque in tenuissimum puluerem redactum,& farinς tantundem,quae vino ni is gro odorato atque oleo excepta, quam calidissima imponantur, vel cum hortata deo misceantur, aut cum alumine AEgyptio contrito, fingaturque glans ob- ΣΟ' - longa: hanc postquam igne tepefeceris, illi ueris,seueris, digitis aptato, atque is omnino tepidam in anum demittito: exteriores partes cerato inungito,& ca is taplasma imponito ex alliis decoctis in vino nigro diluto: quo subtracto de-- bet homo in aqua calida desidere. Post haec solani succus, adeps anserina &ώ suilla,chrysocolla, resina, cera alba simul liquetur, & inter se mixta inunganis tur. Dum inflammatio manet, perseuerandum in cataplasmate ex alliis cali is dis.sub quibus pri si dijs,si dolor cessauerit, satis est: si adhuc manet,potionem - sumat ex papauere albo, vel aliqi l I ri matio est leuioribus cibis utatur. Praesidia haec quemadmodum iam diximus eo evadunt,ut pituita,quam 3 Omorbi causam ponit,extenuet,detergant ac purgent, & praeterea dolorem aliaque intentionem leuent. Quum homo in aqua calida desidet, extenuatur pituita tabescitque id falsum, quod in ea continetur. Infundit in anum coccumgnidum, quod ut ipse ait) pituitampurgat,& deiectionenu habet etiam vim adurendi, qua Galeno auctore dissert a cnico, quod similiter pituitam purgat : frangit autem adurendi vim adiecto oleo & aqua. abunde enim est,si adeo calefaciat, ut pituitam liquare possit, quae iam extenuata est per aquam calidam. Accipit autem grana gnidia sexaginta, non quo hic numerus perpetuus sit,sed quo eum indicet qui plaerunque satis est. Admiscet vini dodrante,& olei dimiJ1um. Recte autem nos dodrantem vertimus, quod ipse cotylam ovocavit: pendet enim haec nouem uncias, quod a Galeno saepius ostenditur. Quo tepore homo in aqua calida non desidet, edicit,ne desistamus a semetis, sed oua adhibeamus feruefacta ex vino nigro odorato: haec lemedi vim habet& calefaciendi, cum tactu calida imponantur, & intestinum firmadi ob vini facultatem, sic, ut postea Valentius pituitam expellat: eodem vino utitur Galenus ad intestina per plagam abdominis prolapsa atque inflata,quod calefacere ait,
90쪽
1 cere ait,& intestinum firmare. Quo autem pacto adrnoueri ova debeant,aperuit nobis Cornelius Celsus qua de ani rimis. inquit enim. Columbina quoq; oua incoquenda simi,& ubi induruerunt,purganda, deinde alterum iacere in aqua bene calida debet, altero foueri locus,sc,ut inuicem utroque aliquiS Vta tur. Hippocrates nunc pro aqua vinum accipit, eo lectans, ut intestinum
confirmet. Non contentus autem ova admouere, ut Iulius eorum calor ma
neat,iubijcit vesica aqua calida repletam, vel cataplasma ex lini semine & farina,quamuis hoc non solum oui calorem diutius seruet, sed molliedi quoque vim habeat,& roborandi propter vinum, ex quo diluuntur. Post cataplasma-1o tis & fomenti usum, glandem in anum demittit, quam conficit ex proximo cataplasmate adiecto hordeo vel alumine: hac autem relaxatum intestinum
coercet confirmatque ita,ut anus procidere amplius nequeat. Extrinsecus ceratum inungit, quod inflammationem ac dolorem lenit: cataplasma imponit ex allijs decoctis in vino nigro diluto. Allium per se calefacie di,& discutiendi vim habet: sed si in eiusmodi vino decoquatur,firmare quoque intestinum poterit. eo subtracto praecipit, ut homo rursus in aqua calida desidat, quae pituitam liquet atque abluat, ne possit ob acrimoniam laedere. Mixtura, quam
si1bdit ex succo solani & chrysocolla multiplicem usum praestat discutiendi,
leniendi, atque inflammationem repellendi. remittitur autem chrysocollae Lo acrimonia a solani facultate ita,ut med1camentum moderatu reddatur, quod affectam partem non mordeat. Neque mirum est, si quamdiu inflamatio ma net,perseuerari in cataplasmate ex allijs calidis voluerit, quum discutere ut
diximus salsam pituitam possint, quae causa inflammationis est . Si per haeci parum proficitur, confugit ad potionem alicuius medicameli, quod pituitam
educat, proponitque album papauer, quod & Herculeum nominatur, & aphrodes, quod totum spumans sit: cuius semen pituitam purgat,in vicem cuius licet uti agarico,aut alio medicamento eiusdem pxoprietatis. Recte autem
differt purgationem,neque id ea causa tantum, quod a principio leuioribus uti conueniat: sed quod purgatio inter initia inflammationis ut ipse docuit 3o in quarto de ratione vustus in morbis acutis maxime perniciosa sit, quippe quae nihil ab inflammata parte detrahat, & quae integra sunt, liquet, ac Vires
conuellat. iure igitur alite remedia imposuit,quae pituitam extenuat, ac si mi nus educunt,certe talem reddunt, ut possit catharctici potione detrahi. Haec autem multo post initia inflammationis sumi voluit. Victus tenuis quorsum imperetur, dum inflammatio manet,in aperto est: timet enim ne copia sececorum sub pleniori victu contracta inflammationem augeat.
- Ι Ι Incurinae difficultas subsequitur. ob anum vesica incalescit,& pituita ad - 1 1 ipsam transmittitur,quae urimet difficultatem affert haec autem plςrunque
- Vna cum morbo finitur, quὁd si parum succedat, ad ea medicamenta Venien- o dum est quae ad urinae dissicultatem pertinent. Urinae dissicultatis, quam inflammato ano superuenire dixit, nuc causam eXponit, quae non alia est, quam quod vesica recti intestini morbo afficitur. ea enim est coniunctio harum partium, ut non modo calor ab una ad alteram transferatur,sed materia quoque, veluti in proposito casu pituita, qu , cum camlore ab ano ad vescam transmittitur, & quia crassa est in itinere, urinae se Opponit neque hanc reddi Ixbere sinit, quod malum etiam incidere ait in altero
genere febris ardentis, quod a salsa pituita similiter proficiscitur. Ergo sicuti