장음표시 사용
411쪽
cepit oblivio. Sed commemorationem antehac verecundia impedivit, cujus tu nunc non praetermittendae necessitatem quandam mihi
affers . Nam sive prima nostrae familiaritatis initia spectemus , quid tua tunc erga me comitate, liberalitate , beneficentia illustrius λsi ve haec postrema nam media fortunae vitio , occupationibus maximis utriusque nostrum , Sc locorum disjunctione , non tam testata esse potuerunt) quem ego possum afferre ex pluribus amicis , quos mea mihi ossicia quam plurima conciliarant, qui majus erga me olienderit sui animi studium , aut cui tantopere salus mea curae fuerit P Veni in Galliam, nudus rerum omnium , tanquam ex naufragio in terram ejectus . An me oblitum putas illarum literarum tuarum , quas ad me prior misisti λ in quibus cum esset suavissima recorda -tio veteris nostrae necessitudinis & declaratio
amoris in me tui: nonne cum fortunas omnes tuas in communionem meorum temporum
mihi obtulisti, tum humanissimis atque amantissimis verbis paria facta responderuut λ Juvisti me opibus, instruxIsti libris, quorum ego iactura c maximam enim feceram θ non
mediocriter angebar: omnibus S prudentiae,
S l Iberalitat Is tuae consiliis auxiliisque fovisti . Qio quidem tempore, cum caetera mihi ex te iucundissima acciderent, illud tantum submoleste ferebam , quod majora subire conabaris mea causa onera , quam ut meu S pudor facio pati posset. Haec ego qui nosse debeam S in memoria habere, quid ita , quaeso, sum a te in injustae iracundiae crimen vocatus λqui etiam si iustam aliquam haberem succen
412쪽
sendi tibi causam, non possem id sine nefario
scelere , ct sine magna commutatione meae naturae ac voluntatis tacere : quam ita jam pridem habeo institutam , ut nullas cognoscat injurias , significationibus autem benevolentiae maxime obligetur . Vide quaeso dulcissime Federice, ne in hoc me aliquo inconstantiae Selevitatis crimine condemnes . Quod etsi mo testum mihi foret tibi ita videri; mea me tamen conscientia consolaretur. Mihi enim ipse sum cognitus , ct scio nihil a me commissum squod ad nostrae amicitiae fidem , vel minima ulla ex parte violandam possit valere. Qua u- quam ne tu quidem de me aliter sentis : non enim dubito quin me firmum & certum amicum esse consti tuas , potiusque tua illa suspicio tota fult amoris r & nimirum ita est . Habet enim hoc illa animi affectio peculiare , ut quod maxime appetit atque optat, ejus amittendi suspicione maxime stimuletur. Sed tas ver h de me existimare volueris , ct cogitar. um animo tuo , quis aut ego sim , vel cujusmodi esse debeam , praesertim adversus te .
cujus tot & tanta erga me extant merita I cognosces prosecto, nihil fieri posse in omni am re & observantia tui, studio meo & voluntato flagrantius . Nam quod iam diu non scripsi , primum , non fuit quod scriberem , nec per
quos et neque tu tamen in eo diligentior me fuisti . Deinde, nunquam ego in literis arbitratus sum indicium omne amoris A benevolentiae consistere et vel eo argumento, quod tam diu antea cum nihil inter nos commeaverit literarum , incolumem tamen benevolentiam servavimus. Et tamen recordor me
413쪽
statim ad eas tuas rescripsisse , quas Avenio nucum essem , acceperam , Psalmique impressi volumen unum tibi misisse, cum, si tum me aut tua Aristotelis reprehensio, aut cohortatio ad sacras literas commovisset , fuerim aliquod signum turbati animi tibi daturus . Ac cohortatio quidem tua mihi S sapientissimi consilii, ct amicissimae voluntatis semper plena visa est. Cum Aristotele vero nulla mihi est cognatio , nisi quod hominis illius acumen & doctrinam praecipue miratus lana: ac maximus mihi ille quidem & doctissimus Philosophorum semper est habitus . Sed quid tam liberum esse debet, quam suum unicuique de re quaque iudicium opinionum porro inter amicos dissentio aliquae
aliquando est , voluntatum nunquam. Quamobrem de his tu & quemadmodum volea ita senties , ct hoc nos animo erimus , ut Philosophiam cum sacra doctrina nunquam noa conjungendam esse arbitremur . Sed haec satis , aut nimis fortasse multa. Ego his diebus accepi ex Germania aliquot doctorum hominum , Scin his Erasmi literas ca) . Psalmum nostrum Ibidem de integro impressum statim divulgaverunt e unum volumen miserunt ad me : rein
mirabiliter probant . Erasmus quidem , ut sibi ipse displicere, & sua jam scripta contemnere videatur . Literae scriptae docte & copiose . Sed de doctrina nihil scilicet novi . De hominis probitate , ingenuitate , virtute , aliquid novi fortasse, vel enim non tantum , vel non ita putares . Scito igitur ea In illius
cast De his Erasmi ad Sadoletum litteris , vide quae
414쪽
literis elucere signa integri animi, Sc probi, S alienam virtutem studiose amplectentis, ut dignissimus sit, qui es ametur a nobis, & ia honore habeatur co) . Cui ego me ut respondeam , paro b) : ne me humanitate S ingenuitate vilici patiar . Spex est aliquid in ea natione a nobis profectum tu isse . Quod si benignitate Dei tuerit factum, nae ego maximum ruca3 Atqui multum rei Catholicae Erasmum incommodasse , cum a Friderieo Electore Sassoniae requisitu a quid de Luthero sentiret , nimiam dumtaxat seribendi acerbitatem excipere visus est , ceterst non impro are , Nemo est qui ignoret . Constat praeterea inter omnes , multa in Erasmi, seriptis irrepsisse partim impia, partim a recepta more institutoque maiorum , atque a Catholica Eeelesia comprobata doctrina omnino abhor- Tentia ,. adeo ut optimo meritoque iure a Trichntina synodo delecti Patres Theologica eius scripta alia absolute legi vetuerint , alia donee expurgentur prohibenda ex iis Rimarint. Quae quidem quamquam ita in aperto sint , ut res demonst ratione non egeat , illud tamen etiam fateti debet , Erasmum saepius contra Lutheranos declamasse & Catholieorum partes suscepisse . Itaque nun quam illum inter suos Heterodoxi homines numerar.
Potuerunt οῦ qui nosseν profecto non Dir c ut Georgii Calixti verbis utar neque esse υσι audire unqtiam volvis . Atque haec potissimum in ea usa sunt, cur mirari minime debeamus , indulgentiorem erga illum fuisse Sadoletum , eiusque laudes celebrare cum hoc loco , tum saepe in Epistolis quas ad eum vel proprio, vel Leo. Nis X. nomine seripsit. Vide hac de re notas in Epi-
solas Pontificias pag. 1a r. I xa a. nee non in Familia-Tes quae sunt ordine xxxvia xLVM 1xxxv I. NCH. P g. II 8.1 3 . 247. 248. 336 S 337. tum etiam adnotationes ad
Sadoleti vitam pag. Lxx II. & seqq.cb3 Et quidem respondit EpistoIa sequeati, quae est or
415쪽
inum , & maxime optatum mei laboris praemium fuero adeptus . Sed alias de his . Tu ut me ames . teque a me & diligentissime coli, ct constantissime amari, ut certum Rique e ploratum tibi habeas magnopere a te peto. Vale . Pridie Idus Septe inbia M. D. xxx. Carpentoracti .
IAC. SADOLETUs EPIS C. CARPENTO RACIVDe LErasmo Roterodamo . Fributa. Hus doctrἰnam virtutesque commendat, Bom nemque iterum hortatur , ut quaedais metatem redolentia onugnare ρraetermittat, deque nonnullis Graecis Vatinoram inter in
pretihus sermonem instituit . TUum de meo psalmo iudicrum, tanquam
prosee um ab homine omnium doctiss-mo , & viro maximo magna quidem animum meum voluptate affecit . Sed cum tui nominis auctoritas, mi Erasine, eiusmodi sit, ut brevis tua commendatio pro insignt laude ceterorum Omnium ualere de heat, facise perspexi, quo plus tu in laudes dixisti meas , quam quod mei ingenii tenuita a sustinere potaset D
vide quae de propensa sadoleti ergae Erasinum νο- Iuntate, eximiaque eiusdem de illius doctrinae opinionθ ω diximus si perius in notia ad Epistolax MI- α μα
416쪽
set, totum id abs te amoti tu me tuo fuisse daturi, & tuae praestanti eximiaeque humanitati: in qua tu mihi videris iam velle , sicut in optimarum artium traetatione S scientia , Omnibus nobis antecellere . Etenim si meus frater germanus esses , qui potuisti magis , aut ostendere laetitiam animi tui , quam e mei ingenioli partu qualicumque illo quidem , percepisti, aut tuam erga me bene volentiam declarare , in quo ipso utique apparet & extat quaedam rara omnibus seculis naturae tuae probitas ct singularis integritas , nullo infuscata obtrechandi studio . Quod tamen est verae atque perfectae virtutis proprium : cujus qui compotes sunt, cum ipsi tibi eonfidant, alienas etiam solent virtutes exosculari. Sed ego me indignum tuo isto deme testimonio arbitraturus sum, si tibi concessero, ut tu in me amando priores partes feras. Non enim aut ita tardo ingenio sum natus, ut non cognoscam , quid requirant praestantissimae virtutes tuae, aut ita ingrato, ut tuae optimae erga me voluntati non parem gratiam reddam . Sed quoniam haec factis melius praestanda sunt, quam verbis ; sit hactenus de eis dictum. Psalmum tuum mihi redditum ca) , cum in prandio essem , ct aliquot
graves viri mecum una essent, avide perlegi , cursim videlicet , nec potui illum retinere quin mihi extorqueretur e manibus o tantR est cuneiorum legendi tua cupiditas . Itaque expedio dum eum de integro legam . Quantumca Loquitur heie Sadoletas de Eratai comarentarisia Psalmiua LXII.
417쪽
tum tamen ex illo primo aspectu percipere potui, duae me res in eo eximi h delectaverunt. Una , quod ubique tere & omnibus in locis stimulis quibusdam pietatis ac religionis ex verbis tuis animum meum pertentari sentiebam : ita dulcis & pia , ct omne is dei iniens sensus fluebat oratio . Altera , quod tu certe . in hoc genere factus es constatior adversus ineptorum hominum molestissimas garrulitates
non tam refutandas,quam contemnendas. Quod
ego te prioribus literis cum hortabar ; idcirco mi Erasine faciebam , quod tuae me dignitatis studium , ct cura stimulabat . Quanquam enim c ut tu scribis 3 altius vitiis indormientes, inclamare asperius aliquando fit nec ex : tamen id ita agere , ut non a stomacho neque ab iracundia illiusmodi reprehensio protecta esse videatur , si cuiquam , tibi profecto convenit . Difficile omnino est , vel potius inusitatum , non commoveri cum odiose sunt qui
Obstrepant , ct quo ipsi aliquid sibi inanis
gloriolae aucupentur , inutilibus disputationibus tamquam gladiatoriis libellis lacessunt amplissimos viros . Sed ad tuam ceterarum laudum omnium excellentiam , hanc quoque accedere decorum tibi est , ut eos vel negligas ; vel si objurgandi sunt, paterno quodam admoneas affectu , quando tu quidem in sacris litteris ad antiquum decorem splendoremque revocandis, S omnium nostrum , Schujus seculi es pater . Illud item censuerim, cum iam accepta vulgo quaedam sint , quae suapte natura ita redolent pietatem , ut so-
um in eis, quod nimium est , subaccusari posse videatur c cujusmodi est quorumdam san
418쪽
ciorum ven ratio , S picturarum crebriatas , non essi posularibus studiis obsisten
duin . Non quin multo sit rectius figere in
Q Animadvertendum , hoe loeo ita Erasmum arguia Sadoleto , ut ne eum quidem in nimia quadam hae irere populi religione subaccusanda operam ponere Sadole-etus velit . Porro Angelos uirosque sanctos in Coelo cum Christo regnantes pie ac utilitet a nobi& coli Mque invocari , ut quae a Deo per Iesum Christum flagitamus bona, De illux eorum deprecationibus impetremus; Catholicae Eeelesiae dogma est, in quod licet Erasmus paullo iniquior fuerit , illua tamen orthodoxi omnes uno ore fatentur , ut pote divinarum scripturarum oraculis innixum , &Patrum constanti traditione atque usa luculentissimaee m probatumia i ,cb superstiosa nimirum qnaedam imaginum adoratio , quam a Sanctis Patribus improbatam fui me videmus . Doctrina autem quam hae de re Ecclesia insinuat , a Generali Tridentina Synodo se ae xxv. explicatur hiae plane verbis : ,, Imagines porro Christi , Dei parat Uir- ,, ginis di aliorum Sanctorum , in templis praesertim ha D bendas & retinendas , eisque debitum honorem & veis, nerationem impertiendam ; non quod credatur inessedi, aliqua in iis divinitast, vel virtus propter quam sintis colendae , vel quod ab eis si aliquid petendum ; velis quod fiducia in imaginibus si figenda ; veluti olim ,, fiebat a gentibus , quae in idolis spem suam colloca di, bant , sed quoniam honos qui eis exhibetur , resertuem ad prototypa , quae illae representant : ita ut pers, imagines , quas osculamur , & eoram quibus eaput M aperimus , di procumbimus , Christum adoremus , diis sanctos, quorum illae similitudinem gerunt venerem mur et id quod Conciliorum , praesertim vero secundae M Nicaenae Synodi decretis contra imaginum oppugnato di, res est sancitum . ,, Vide hac de re Dionysium Peta vium Theolog. dogm. de Incarnat. lib.xv. cap. Tm.&R seqq. Natalem Alexandrum Seculo v III. Differt. v I..
aliosque catholicos de Theolosia dogmatica striξtores vi
419쪽
Christo cogitationum summam; sed neque i ita a fide no ara aliena sunt, & non queunt omnes ad sublimiora illa racile a1cen der e . Haec ego temere scribo fortas e , & parum conside rans quis ad quem . Sed ignosce , mi Erasme , audaciae meae. Summus quidam & incredibilis meus in te amor me cogit uti libertate in amicitia prope ad temeritatem e quanquam tu
quidem pro tua summa benignitate in bonam partem accipis . Sed ego ne sim salvus , si quicquam aliud specto, nisi quietem S dignitatem, S amplitudinem tuam: quam semper tutatus sum , & quantum in me fuit etiam offectam praemiis , atque ornatam esse volui. Itaque recordor , me quondam Pontifici Maximo ei qui nunc est ,. suasorem fuisse, ut tibi insigne Sacerdotium quoddam in Germania traderet . Quod ille, qua bonitate est &studio erga homines doctos , erat facturus , nisi certi contradicissent, hacque adversus te nixi calumnia , bonum animum Pontifici x iualiam vertissent partem . Stunicam autem hominem doctum meditantem adversus te quaedam , auctoritate S precibus ab ea voluntate sententiaque deduxi : nec
quoad ego mansi Romae, quicquam ille in te scribere est ausus . Quid ergo est λ ego quod
in hoc recente psalmo duarum illarum rerum, quas notavi, alteram video penitus praetermissam , alteram levissime laetam , mirifice cum tua moderatione animi, S prudentia delectatus . Nam cetera tua in illo & admiranda , nec nova 2 orationis splendo di, gravitas , copiae , rerum quae tractantur in eo varietas, ac dignitas , ct quidem triplicata serie ; ut perspicuum sit, orationis thesauros
420쪽
non exhauriri apud te tanquam collectos sed semper scatere . Atque ego cum me uindicendi genus comparo cum tuo, aspicio pla
ne me serpere humi, & nimis familiariter illa
divina tradere , quae tu νι-n--ερα esse facis .ct ea in sua veneratione gravitateque conservas . Et tamen quicquid sumus ego atque tu , a Deo ambo totum obtinemus : in quem grati
esse ejusque honori & gloriae perpetuo in se vire debemus . De Hesychio quod quaeris,
habueram psalmorum graecum librum vetustate in signem . In eo prooemium Hesychii Iucu lente scriptum in eam sententiam , ut probare conaretur omnes psalmos Davidis esse. Is liber mihi cum caeteris omnibus periit . Reliqua sunt apud me Graeca collectanea in psalmos incerto auctore , scripta non tam coqpiose, quam eleganter, quibus praecipue utor: in his interdum citatur Hesychius . Sed ego cum illa legi, & latinorum aliquos de eoru innumero quos praedicas ; non tam illorum explanationem valde sequens, quam spiritui sancto permittens me totum, feror quocumque me ille vocat: cujus utinam ut spiritualis iam e homo, sic etiam corporalis templum ido ne ut FH ε posset. Sed crede mihi, mi Erasme , nostrahi obis nos parum ad haec obest infirmitas . Deus autem omnium potens, qui tibi
labore ἰ ct solicitudines , ct affectam valet vffinem dat , quis scit an maiore tuo bono illa ellis , - quam ii quietem tibi, ct molle otium praeberet equidem confido ita esse nihilque laboriosa solicitaque vita , sed quae cum Deo
primimis coniuneta sit, videtur revera fieri posese fel iiuus. Germaniae nationi bene sit: amoenim gentem totam , di ouissimaque arbitror,