Matthaei Giorgii ... Elementa scientiae naturalis, seu Theoremata, et problemata physica, quibus generalia philosophiae, atque mechanices, deletis veterum, ac recentiorum erroribus, communi superextructa hypothesi restituuntur ..

31쪽

IMPRIMATUR

Vincentius Torre Vie. Gen.

32쪽

PRO NUNCIATUM 1.

Εκ logicometaphysicis.

EX duabus propositionibus negativh oppositis , .

necessario una vera est,altera falsa, ut: quod is bet est, vel non est. II. Quodlibet re ipsa distinguitur ab omni alio, quod essentiam illius non constituit , ad hoc autem Hia duo pronunciata metaphina referantur. . Quidquid ad integram rei alicujus ideam necessarium est, de illius essentia est . Quicquid ad integram rei alicujus ideam necessa rium non est, de illius essentia non est. III.

Physicis.

Omne, quod movetur, uno, eodemque tempore naturaliter mutare locum nequit ad partes oppositas, sed ad unam tantum ex his mutare locum potest. IV.

icquid aptum ad finem aliquem est, & non ca-

33쪽

su Iactum est, propter eumdem finem lactuae est.

id quid movetur per subsistit , si vh id cui

vere attribuitur motus,est res per se subsistens . H. Omnis actio, & reactio corporum per contactum fit.

Duobus quibuslibet uolpot ibu quo dcumque in contactu positis, eadem est in utroque eontactus

mensura

Coirpora, quae in contactum veniunt, uno eodemque nstanti ambo sese continguiu , & si quidem in contactu perseverent, utrumque sese contingenistium,uno eodemque tempore in contacta est. IX. Omne agens agendo repatitur, explicatione autem suo loco fiet mastissim hoc pronuntiatam.

34쪽

Omne agens, aut reagans, agendo, aut reagen Jovincit, si resistentia ejus, in quod agit, aut reagit, minor sit, non tamen si major, vel aequalis. Quod autem vincit, eo magis vincit, quo minor est ejus, itiquod agit, resistentia. XI. Ad omne opus naturale aptitudo & materiae, &motus, & loci necessaria est . CA

35쪽

CAPUT PRIMUM

DE PRIMO MOTUS PRINCIPIO.

iETERUM Pirysiologorum duae sunt hypotheses, alii enim materiam ex se motus principium habere rari sunt, ut Democritus, Leucippus,& Epicurus, qui eum antiquissimo aut hore Mocho Phaenicio infinitas posuerunt atomos magnitudine, figura, & pondere constitutas, &inane pretierea spatium infinitum, per quod moverentur illae deorsum aeque velocithr ut cum Epicuro Lucretius opinatur j designantes motibus suis lineas , non exam quid)m parallelas, sed , per motum deest. nationis, aliquantulsim inclinaras, ut contactus, &COncretiones, Mundique tandEm optata compagm

essiceretur. L

36쪽

Alii veth altius in motus principium penetrarunt, . ipsum longe secretum a natura materiae suspicientes, inter quos clard admodum Anaxagqras, Plato, &Aristoteles, aliique multi iobseuriuS. . . Quoniarnitaquh una hypothesis, alteri repugnat, ideoquh perspicuum est ex primo pronunciato unam tantum necessario veram esse, falsamque alteram, operae pretium. est , eam a excipere, cujus veritas. nota sit . . Epicuri commentum eleganthr impugnat' Cicero lib.de Fanibus,quod motum deelinationisabsquε causa sngat, quodque,etiam si concedatur hujusmodi motus, ne rem quide xplicet ; nam si omnes atomi,

a. rectis lineis motus .eadam, ratione declinabunt, .

nullae cohaerescerent, si aliae declinabunt aliae non , . hoc est provincias dare atomis, & optare Potius, . quam disputare,cum id omne ad libidinem fingatur . Sed eneratim falsitas cujuslibet hypotheseos,quae 'motus principium a .materia non distinguit, opposi-

taeque veritas , sequentibus , propositionibus fiet ma- .nifesta. Hoc unum tamen exeerientia notissimum p rq - mittendum est , majuri clari aias gratia, globum terraqueum,si horrexicth sphaericus est alte m. ad sphaerae figuram accedere, ut ex Navigatione circum ipsam , Terram toties facta, . nec non ex altitudine stellarum .poli gradibus globi, terraquei proportionali , com - per tum est Hoc enim posito, manifestum. est eti m idari centrum commune gravium ; quae circa ipsam iterram sunt, eaque in quovis punAo atmosphaerae.

37쪽

.eirca hune globum posita, i perpendiculari inci

dentia ipsum petere. Itaque existens grave in puncto A nobis verticali de facto tendit verius Centrum per semidmmetrum oppositum alteri semidiametro, per quem tendered versus centrum, si existeret in oppo sto atmosphaerae puncto B, &vice versa ue eademiaque ratione constat, pondus ab infinitis atmo sphaerae punctis per infinitas directiones contrarias moveri; Quod Epicurus, & Lucretius non agnoverunt , putantes gravia moveri deorsum per dire- ctiones propemodum parallelas uni plano petapendiculares . Hoc igitur praemisso facilius est, . Epicuri commentum falsum ostendere, tametsi absoluth nihilominus concludat i sequens inemo-

Maxima hypotheseon praesitarum dissicultas in

eversatur ue antiquiores enim ad solam , atquε absolutam materiae mecessitate causas omnes con tulerant , Aristoteles autem in hoc potissimum illos Praecellit,quod naturam agere. propter finem animadvertit, potueritque materiae necessitatem ex hypothesi finis , ut suo loco uidebimus . ἰHic itaque in abs

38쪽

hatam necessitatem inquirens, ipsam considero, ut Mares, absquh ulla suppositione finis,prout scilicet a sola materia proficiscitur sinis asia quavis causa , & assumo

iuxta communem: loquendi usum, nomine materiae corpus, isti corpusculum , puta unam ex illis at mis, quas ser infinitum inane dispersas anth Mundi exordium cogitaverunt Epicurei. Porro cum iisdem , suppono, ut manifestum est, anth Mundum conditum in infinito illo inani spatio, quod ipsi tamquam alia quid re ipsa existens excogitaverunt, nullum eΚtiatisse centum, cujus quasi amore eierentur atomis nam, ut Lucretius Cecinit.

Medium nihil esse potes, ubi inane occlue

Jam itaquE affero atomum A sola necessitate abso-luta per ullam lineam , si vh rectam, sive circularem γmoveri neutiquam potuisse : intelligantur enim ab γatomo A. infinitae directiones quoquoversum ad infinita nimirum puncta,quae circa ipsam in circumsito 3 inani excogitare possumus B, C,Dἰ habeat . a se ipsa haec materies A motus pxincipium , &necessariam energiam, proprio ' videlichi pondere cieatur, si fieri potest, debet ergo uno, eodem que tempore versus unam partem tantum moveri, ex tor- tis aSiomate , puta, . per directionem A BI . Sed tnulla est, aut fuit unquam necessitas, cur inter infu-nitas directiones contrarias illius circumsiti spatii: moveatur, aut mota unquam fuerit potius 'per A B, i

39쪽

Pentrum respiciunt per infinitas, &oppositas directiones moventur prout ab hac, vel opposita regione Centrum respiciunt, ut ex dictis superius, & experientia constat , multb magis atomus A libera in infinito illo inani, ubi nullum est, quod respiciat Gentrum, & nulla finis hypote sis, nullave alia causa determ nans potest, vel potuit moveri per infinitas

directiones quoquoversum , ergo in illo infinito inani non movetur , aut mota fuit necessario materia Per unam certam directionem A. B. Igitur, siquidem absoluta necessitate vim motus in se habebat, niti debuit quocumqud moveri erat apta, & cum apta fuerit moveri quoquoversum, videlicet non minus huc, quam illuc, manifestum est quoquoversum niti, , aut moveri debuisse, non minus per unam, quam per aliam oppositatri directionem, nec minus per unam circumvolutionem, quam per oppositam. Quam in 'brhm in aequilibrio quiescere debuit, nec dari unquam potuit hae sola de causa , per solam scilichinecessitatem materiae; motus; quod erat demonstrandum . Eademque ratio militat in quacanque hypothesi accipiatur pura, & praeeita materia; Nam sem-Per haec, quantum in se est, indiscriminatim intelligitur capax mille modis moveri;eri,si per se solam necessario in motum' veniret, sine alia causa determinante , moveretur utiquh, quocumque moveri est

apta, idest quoquoversum, quod est impossibile ex

40쪽

Ergh materia est tantummodb principium inmitus passivum, quod .videlichi ex se quidbm moveri imsinitis modis. capax dit, si detur causa motus activa. , neutiquam tamἐn sind hac moveatur , & quamvis, una pars materiae, quae motu conceperit,aliam movere pcissit . illa tamhn concepta vis aliundε.est, quam . ex materia, quod , enim de ,una atomo dictum est, de omni prorsus .materia praecisa luculentdr lini fertur. II. Quod si ergd, ne ullum quidem simplicem motum sola materiae . necessitate. fieri posse patet, evidentis-isimum quaquh est hinsola deicausa multo minus fieri posse alios .motus compositos admirabiles in matura corporea , undE species omnes phis carum rerum .oriuntur, quos tandEm Omnes motus ad loci mutatationem inferius reducemus juxta communem in

Constat ex, dictis JEpicurum non posse definiue quid sit grave , seu pondus, quid videlicet deorsum