장음표시 사용
31쪽
id . nec hinc opposita suae es,non est omnis non homo iusin:ea uero p. est, omnis non iustus non homo est,illi suae eo nullus est istus non homo,idem significat.
Et hic quidem iam ostendimus cum quanam uera assirmatione simul veritate assi abit ne/gatio pari cum illa quantitate praedita. Nunc autem deinceps docendum quanam simplici emoriente affirmatione asseverationem ex trans sitione iuxta eundem terminum 5c quantitate elatam esse ueram necessum sit.ecquanam rursum impossibile. Sciendum,in singularibus mendace simplici firmatione assertionem ex transpossicione ueracem esse. In uniuersalibus autem ut uniuersaliter nimirum uniuersales habentibuS Orcustrapriones necesse cum simplici affirmati ne eam quae est ea transpositione comentiri Vt aut &uos ad dialecticos exerceam congrisus dialectice magis praeceptum expediam ut ne quid uobis Imponatis si sorte quod in quibuodam propositionibus particulariter consideratu id ad omnes pertraharis. Etenim ex praedicta iaregula, praeclarum est in singularibus quidem si eum qui rogatus sim uetitate negare perin particulam inficiatoriam licet uerum esse ex transpositione asseuerare uerbi causae Sidam rogauit Socrates ne sapiens est dein respondisti haudquaqua & fac sane te uerum respondisse. Si er/go uere respondisti simplex asseuerat tua singularis propositio mendax est Socrates sapiens est:uera est igitur ex transpositione affirmatio, crates non sapiens est. Iterum ad eum qui uniuersilister. isfirmatione quadam simplici rogari Ecquid omnis homo tapiens est uerum utique est inficiari ac nequaquam respondere Attamen rogationem omnis homo sapiens est,ct responsionem, nequaquam si componas,& unam ea transpositione affirmationem conformes omnis igitur homo non sapiens est neutiquam uerum fuerit.Cuius causa est haec s in singularibus cum simplisci negatione, Socrates iustus no est, idem ainrmano ex traspositione ualet, Socrates no iustus est. ut paulo ante ex traditis regulis didicimus metiente porro simplici affirmatione Socrates iustus est. uerax est simplex negatio Socrates iustus no est, sed cum hac simplici negatione afirmatio extra postione Socrates n5 iustus est, simul uerax est. Et ratio inare quandoquidem mentientes ira plici affirmatione simplex negatio uerum enunciat: cum simplici autem negatione alarmatio extraspositione una uerum dicit: mentiente ergo simplici ammatione affirmatio exaraspositione uera est Uerum i uniuersalibus affirmatio ex traspositione ut paulo ante didicimus,ut puta. mnis homo n5 sapiens est,huic nullus homo sapiens est,aequi pollet. hsciero nullus homo sapiens est, secudum cotraria huic opponitur, omnis homo sapiens est: opposita autem c6trarie coarentiun tur. Itaque,omnis homo no sapiens est etiam cumma omnis homo sapiens est comentitur. Qigi enim dixit omnis homo no sapiens est. idem cum dicente, nullus homo sapiens est proloquitur: ac a singulis uniuersim hominibus sapientiana abiungit no autem solum ne sapientia de omni/hus praedicetur,auseri:quod facir qui airino omnis homo sapiens est. Igituri uniuerealibus haltis quaquam uerum est simplici assimaatione mentiente protinus affirmationem ex trispositione ueram esse ut i singularibus:exempli causa omnis ne homo sapiens. Minitare. Siquis igitur postea diaerit omnis igitur homo n5 sapiens medacium dicit Uerum quoniam huic omnis homo sapiens est duae propositiones o ponu ur nempe, omnis homo no sapiens est huic nullus homo sapiens est assimilis.& ista,no omnis homo sapiens est. Haec sane ut contraiacens veridica est:cumhs .omnis homo sapiens est mentitur Altera autem quae ait omnis homo no septem est quadoquidem est isti .nullus homo sapiens est similis cum hac,omnis homo sapiens est c6mentitur. Nam contra
TIa ut saepenumero didicimus, i contingete sylua mutuo tamentiuntur. Illa autem fecitdum ininita nomina de uerba cotraiacentes,quael deinceps i litera haestur,desecte ac prsci se ob citcunci sam breuitatem dicta mihi uicitur. Neque enim quaenam diraiacentes,neque quibus opponan rur est proditum:ac dictionis quidem plenitudo sic integra sit. Illae autem uoces quae seta dum infinita tum nomina tum uerba dirutur,& finitis simul nominibus simul uerbis obiacent: illorum forsan uideantur negationes.quod secus est. No enim negatio est hominis,no homo nec n5 ambu Iare ambuladi. Ac colaicua quidem profecto ratio quoniam propositiones ueritatem aut salstrutem dicunt nomina uero infinita Pinfinita quoque uerba neque uerum neque falsum produnt. Negatione enim ueram esse necesum est aut salsam. Qui uero dixit non homo nihilo magis qua homo atque adeo longe minus uerum enunciauit. Atque hic plenum puctum nota, ac postmo dum inseri uel mentitus est nis quidpiam adiectum sit ceu enim argumentosor ac laboratior
interstincta mihi sententia sic est,estque confirmatio a maiori Proinsius autem hitiusmodustib
32쪽
natae uoces magis uerum aut filium indicare quam infinitae uidentur, quoniam illae ponunt, harperimunt nullum autem ueri aut falsi vestigium exprimunt,quato magis etiam nullum infiniis Ideoque non homo qui dixit nihilo amplius atque is qui homo diait, uerum extulit. Quid uero aio uerum dixit hic enim suspitio quaedam subrepit, si non plane uoces infinitae ueritatem resdunt saltem eas nonullam ueritatis maginem repraesentare: idcirco mihi sermo corrigendus est, ac inducendum, uel mentitus est,nisi aliquid adiectum sit. connexe autem uerbi mentitus est,soctio huiusque nisi quid adiectum sit,efferatur. Sensus porro,ex aequo uoces tum finitas tumum finitas ementiti siue nomina sue uerba sint,nisi adiunctum suent nomini uerbum, uerbo nome, uerum intersatione aliud interim quasi agentes continuum amputauimus tenorem. Nos igitur ad id quod initio proposuImus Orationem reducamus. Ecquid ergo Initio propositum suu Amquirebamus propositionum discrimina, quaeque ex infinito praedicato, ex transpositione scilicet componuntur,4 quae ex infinito iridem subiecto Igitur de his, qua praedicatum habent infini/
tum diligenter disquisiuimus:ad haec quaenam Carum secutrices, qua nam obiacentes ex arte in dagavimus,&pulcherrimumcdsecutionis non ,si memores esus tradidimus. Nunc autem
paucis etiam de his quae infinito subiecto c6stant, pedamus:quaeri uidem aliam quoque propositionum, oppositionum speciem, extra quam praedicta reiiciunt. Nam haec enunciatio, omnis no homo iustus est, cum subiectum inlinitum habeat, nulla illarum superiorum propositionum infinito costantium praedicato,subiecto autem finito, nec ipsa,nec illius opposita, no est omnis no homo iustus smilis est. Haec enim huic obiacet omnis no homo iustus est. Uerum si i hoc quos propositionum genere se mutuo consequente quaeris,ne id a me sigillatim discere flagites sed traditum ordine anctatus canonem, illinc ueritatem certo aucupare. Caeterum denuo, quo uobis gratum faciam dicetur. Proponatur ergo propositio infinitum habens subiectima praedicam, nihil enim uetat omnis no iustus no homo: ecqua igitur hanc consequetur, Canon tibi magister erit Serua enim ac retine quantitatem ac subiectum: caetera permutavi qualitatem, de praedicurum ac uerissimam quo Mequatur,propositionem repeties. Quaenam ei Nempe, nullus tostiis non homo.
ρ Tran posti vero nominita verba idemsignificant,ut est albus homo eu est bomo albus. Nasi hoc non est, eius mulie erunt negationessse ostensum est, quoniamina pius est:eius enim φι est,el albus homo:negatio est,non est albus homo:erus autem quae est,est homo altasti non eadem est ei quae est,est albus homo,eri negario,vel ea quae est,non es non homo albus,vel ea quae est non est homo albus.Sed altera quidem est negati eius, ae est,es non homo albus:ultera vero eius φιae est,est albus homo,quare erunt duae nius. Quoniam igitur tra Posito nomineo verbo ea/
d sit affirmatio G negati muri sum est.
De coniunctis, diuisu nunciationibus. ii At vero unum de pluribus, vel plura de uno firmare ves negare, nisis unum aliq id quod ex pluribus signiscatur,non est firmatio vel negaro una. Dico autem um cnon sinum nomen positumst,nonsit autem unum alipod exissis,ut bomissortasse junimalisbipes, V mansue/tum:sed ex bisvnumst,ex albo autem o homine, reambulare, non est unum. Quare neo unum alipndae bis affirmet aliqui erit stimatio una:sed vox pridem una, formationes vero multae. nec si de uno ista:sed militer plures. Si ergo dialectica interrogatio, ressonsionis est petitio, vel
propositionis, vel alterius partis contradictionis, propositio vero contradictionis est unius pars, non erit una retonsio ad haec neque enim interrogatio una, nessis vera. dictum est autem de his
in Topicis. Simul cudem mani sum est, quoniam nec hoc ipsum, quid est, dialectica interrogatio
est:Oportet enim datum esse ex interrogatione eligere,utram velit contradictionis partem enunciari resed oportet interrogantem determinar utrum hocst homo, an non hoc. Quoniam vero haec pridem praedicuntur composita, in unum omne praedicatum ut eorum prae extra praedicantur,
alia vero non,prae est disserentiarDe homine enim verum est dicereo extra animal, ν extra bis
33쪽
pes haec vi num o hominem, ibam, ,haec ut unumJed non si titharoedus est ετ bonus,
3 etiam citharoedus bonus. Si enim,quoniam utrumque verum esse oportet simul utrumque, multa inconuenientia erunt. De homine enimo hominem verum est dicereo albi m,quare o omne:rursus si album ipsum, omne, quare erit homo albus albus, I hoc in injinitum .Et rursus musicus albus ambulans:υ haec eadem frequenter implicita Amplius i Socrates,Socrates ULO homo:σSocrates, Socrates homo ros homo embipes,erat homo bipe.
Ne uero putes omnem traiectionem pronunciatoriam species comutare, uerim eam durarat, quae ex traiectione proprie sertur euariantem a simplicibus habere proprietatem. Alioqui nomi/na de uerba traiecta, ut, est albus homo & est homo albus, idem rursus designant nisi enim hoc sit erusdem sane affirmationis protinus duas esse negationes cotinget. Sed unde nam perspicuum, ut ex eos, diuersae sint propositiones, cuius ratio lubiecta est eiusdem affirmationis duae sint ne gationes Nempe quoniam alia est propositio asnrmativa, quae ait,est albus homo, quam sit haec, est homo albus:diuersae quoque earum emergent negationes, cum praesertim cuique sit affirma tioni sua negatio. Huiusce ergo affirmationis,est albus homo negatio no est albus homo, redde tur At uero huius,est homo albus alia quaepiam est item negatio Ergo uel hancino est homo esbus eius esse negationem asseres uel adeo hancino in no homo albus. Atqui' sc naestio homo albus huiusce est non homo albus affirmationis est negatio. Necesse ergo huius affirmationis est homo albus hanc esse negationem n5 est homo albus.Caeterumhaec noest homo albus etiam ii
lius Uirmationis, est albus homo negatio est. Ex quo efficietur huiusce affirmationis est albus
homo, duas esse negationes .puta no est albus homo.&,no est homo albus. Quocirca duae erunt unius. Sciendum porro propositionum terminos, subrectum inquam, praedacatum audiam
bos,uoce iuxta & sensu simplices esse ut homo animal est: Aut e diuerso ambosvi dictione d sensu esse compositos ut Socrates d Plato ambulant , 5 disputant: Aut altero esse simplices altero
compositos ut homo mouetur: Aut utrisque terminis compositos,ut, Aiax mouetur: Aut subie
cto compositos praedicato uero simplices, ut Aiax homo est: Aut praedicato quidem compositos, subiecto uero simplices ut homo mouetur: Aut utrisque terminis compositos, ut Aiax nroue. tur. Quoniam igitur de affirmatione una & negatione sermo impraesentiarum nobis est, hausquaquam una affimaacio fuerit,quae uel unum de multis uel multa de uno dicat. Nili forte multa illii unum coalescentia unam subire praedicationem possint: ueluti si dicam homo animal ra tionale. mortale est En multa hominis praedicata: sed quoniam mutuo inter se misceri possunt, unam quoque totam praedicationem reddunt,&propositionem unam. Sin autem sic dicam,ho mo albus ambulans, musicus eaequoniam haec mutuo inter se coalescere nequeunt, haud equi/dem unam dixi propositionem,sed totidem quot numero praedicata. Dico autem unum,non si unum nomen positum fit, non autem sit unum quidpiam ex illis ut homo sorte est δι animal, de bibes,d mansuetum,uerum unum quidpiam ex illis fit propterea quod essentiales sunt praedicationes.sorte autem, propter malaeti adiectionem adiunxi. Nam Plato repugnat ac mansuetum de homine nequaquam subtantialiter, dicari urget. Nec uero ut ex his una surgit praedicatio, sic se ex albo,homine ambulante quoniam illa quidem,st essentialia essent Lunam agnascebatur pr dicationem:hs aut ,quod accidetia sint,5 sub alia reducatur genera incoibilia 5 incogressibilia mutuo sunt. Illique nec si quis unum quiddam de hisce praedicet, ut albus,musicus, an abu/lam,homo est:nec item si de uno haec dicit,ut homo albus ambulans musicus est una est ammatio. Quoniam uero antiqui duplicem interrogationis speciem aiunt alteramque Dialosticae assumant alteram Sciscitati nac Dialecticam est: tradunt, cui uel certe, uel nequaquam, respondere
licet. huic enim rogationi. Animane est immortalis Lad responsionem certe. uel nequaquam satis est Sciscitatiuam autem rogatioi esse uolunt,ad cuius res sum nec certe,nec minime locum
habeatuta sit interrogato opus ad responsionem oratione pleniori,ut Cur non perpendiculariter ad uerticem solis est cardo 'Quamobrem serrum Magnes attrahit s. huiusmodi Si igitur haec ita sese habent.& Di ilectica interrogatio responsionis est petitio,no cuiustibet tamen ,sed proposi/rionis,hoc est huius partis contradictionis quae actu a rogate pronunciata est 6 interrogato pro Posita:quod fit ut dicebamus cum qui interrogatur certe res det aut alteri cotradictionis parti an uiua ut enim ad propositam interrogationem,aut ad eam haudquaquam,sed ad alteram con
34쪽
tradictionis partem respondetur. quod silentio quid suppretium est,quanquam aut io aspositumwtentia tamen comprehensum est. Si ergo ad Dialectitam interrogationem responderui dum est, haudquaquam sit responsio una, cum rogator aut unum de multis, aut multa de uno proponit. Siquis enim roget,an homo albus,ambulans musicus est Respodeat autem quispiam aut certe,aut minime:haudquaquam unica sit resposio cum nec una rogatio. Quod si quis obii clat Quid sito Philosophe,Socratem album esse S. musicum accidat, de facta demum propositio ne rogem Socrates ne albus musicus est est ne ad haec quidem unica resposio satis.cum presertim qui respondit uerum enunciarit Equidem illud dicam,quanquam uera si responso,tame quo niam haec inter se mutuo cohaerescere nequeant, responsor multino unum etiam tum reddidit. Inde uero corollarium nobis comparatum esto hoc ipsum quid est, interrogationem dialecticam non esse. Qui enim dialectice rogat ad rogatum auditorem astringit,neque alio quoquam libere euagari permittit quam ut hoc uel illud respondeat. Rogatorem enim necesse hoc ne sit homo analon hoc definire. Quoniam autem a nobis simpliciter,di quasi inarticulate superius dictum est. praedicatorum nonulla, i unum quasi corpus coalescere posse,quaedum nequaquam: nunc hic rogulis subiicere Mincludere necessum est, quaenam praedicata de eodem subieeto plura tum nomina tum negocia etiam inter sese componi de cohaerenria demum unum ex seipsis reddere praedicamentum possint:quaenam contra haudquaquam. Quaedam enim ex his quae seorsus praedicam tur, possunt etiam composita praedicari ut unum omne praedicatum fiat: ut de homine so illatim animal medicari sigillatim rationabile sigillatim mortale possunt: sedo haec simul uniuersa ut unum praedicatum sunt ut homo animal rationale mortale est. Rursum de homine dc animai de album, ambulans seorsum singula dirutur, sed nequaquam etiam coniuncta dc de eodem iun/ctim praedicata unam edunt propositionem. Nec enim quaecunque simpliciter nimirum seiuncte de quopiam dicuntur eadem etiam protinu i exe:alioqui absurda pleram euenirent. Sed uinaliquo exemplo quod dicimus experiamur iam nobis ponatur uir quidem nomine Simon, qui sit idem sutor, neque tamen summum eius artis teneat: sit u 'ro etiam moribus probis domod stis:de hoc ergo Simone sutoria non petitissimo sed uita probissimo seorsum sutorem seorsum etiam bonum praedicabis ac utrobique uerax eris. Quod si complexe dicas, Simon sutor bonus ementitus es: intellecto nempe bono, i sutorio opificio, cum ex consesso no bonus sutor fuerit. Si enim et, utrumque de eo dictum uerum esse uidetur, idcirco utrumque etiam coniuncte uerum dicere existimabis,multa e absurda consequentur. Nam de albo homine etiam hominem & altauere praedicabis. Itaque uata te etiam omnia uerbi gratia hoc ipsum quod uidetur homo albus est. Quoniam igitur duo praedicata hominem dc album c5nexuisti,& unam ex duobus praedic, tionem effecisti aliud autem quiddam est album per seipsum quam homo albus:denuo de homi/ album ceu ab altera sit propositione poteris enunciare Esto igitur de homine illic quidem ab hus homo Gnexe praedicatum, hic priuatim album 6 per se ipsum. Quid ergo accidit superua/caneum quoddam negotium S animo inenodabile ut hoc quod uidetur homo albus albus est, idque in infinitum. Poteris etenim deinceps album de homine enunciare Rursum, homo musi cus albus ambulans & priuatim deinde praedicans musicum 6 priuatim album ac priuatim amyhulans dicas homo musicus musicus,albus albus ambulans ambulans. Saepenumero uero etiam conserte 8c altematim ut homo musicus albus musicus, ambulans albus, albus ambulans. Am/plius si Socrates Socrates est.& homo etiam Socrates homo:& si homo Q bipes etiam homo bi/pes:hoc autem praeter inexplicabilem perplexitatem superuacuum quoque. Nam de Socrate seorsum de inculpate tum Socrates tum homo praedicabuntiar. Itidem de de homine tum homo tum bipes haud tamen simul recte praedicabuntur. Non enim qui Socratem, hominem Socratem drait extra lapsum est: nec qui hominem hominem bipedem, extra culpam. Quamobrem 'quo/niam superuacue praeclicauit idem potentia saepius iterans. Qui enim dixit, Socrates, in Socratis nomine comprehensum etiam hominem concepit: ε qui homo dixit, etiam bipes protinus una inuexit Nam de Socrates homo, homo bipes est.
Quom m igitur simpliciter dicat complexiones feri, mulia accidi dicere incona raratia,manifestum est. Quemadmodum autem ponendum est,nunc dicimus Eorum igitur . Vae
dicantur, Id. bus praedicari accidit, quaecunquesecundum accidens dicuntur,vel eodem vel ab
Dra Ie aturo haec non erunt unam, ut homo albus est, o muscus Ued non est unum album erint super Pentae. E
35쪽
musicum,accidentia enim sunt traque eidem Neor album, suum verum est dicere:tamen non erit album muscum unum alismdsecundum accidens enim album muscum quare non erit album musicum num alisuid, quocirca nec citharoedus bonassimplicitersed animal bipes,non rei erun dum accidens. Amplius. Nec φιaecunque insunt in alterotiquare neque albumsres.enter, neque, homo,homo animal est vel bipes,insunt enim in homine animal, bipes. Uerum est autem dicere de aliqui impliciteraut alisuem hominem hominem, aut aliqFem album hominem,hominem aba bum,non aut semper Sed quando in adiecto quidem aliquid oppositorum inest, quia conse ta/tur contradimo,non verumsed1 al*um est,ut homnem mortuum, hominem dicere. Quando au/, ctem non inest,uerum. An etiam quando inestsemper non verum est: ando vero non inest:non semper verum sicut Homerus est aliqua ut poeta ne ergo est, an non secundum accidens enim
praedicatur est,de Homero quoniam enim est poeta ed nons, cundu e praedicatur de FHomero visum est. Quare in quibuscunque praedicationibus nesve contrarietas inest,si definitiones pronominibus dicantur secundu e praedicantur,renonsecundum accidens, o in his aliquid simpliciter verum erit dicere. Quod autem non est,quomam opinabile est,non est uerram dicere siseatig id:opinio enim eius e se, non quoniam est sed quoniam non est.
Quod igitur squis simpliciter Mindistincte, citra quaerae dialecticae canonem, complexiones fieri asserat,multa dicere absurda contingat, manifestum. Quo autem modo hae sint ponendae in praesentia nobis dicendum Eorum sane qua praedicantur,ec in quibus praedicari accidit idest subiectorum,in quibus4 de quibus praedicata dicuntur: horum utique prs dicatorum qu scus lacundum accidens de subiectis dicuntur,aut ambo pridicata de eodem subiecto ut si de homine, album Sc musicum,no subalienio ordine, sed i altero de altero crure de eodem praedicaretur aut si praeditatorum alterum de eorum uno, quae de subiecto praedicatur secudum accidens dicitur: idque ipsum rursus de subiecto itidem secudum accidens, ut si musicum de albo diceretur.ac de inde album de homine. Quaecunque ergo i hunc modum praedicatur ea neutiquam unu erunt, hoc est no possunto disiuncte xcGnexe prsdicari. Non enim unum .album 5c musicu quoniam
utraque eidem acciderunt. Sed&siquis etiam musicum reuera dealbo praedicari ponat. ne tum quidem musicu albierit unum. Idcirco nec sutor simpliciter bonus quoniam si per accidens bonum de sutore dictum Uerum si quis citra periculi lubricum dicere uelit ipsum enunciet animal bipes cum praesertim haec non per accidens, sed essentialiter de sutore ditantur:quanquam ne ista quidem substantialia utcunque sumi oportet. Non enim quae in altera praedicatione uel actu uel potentia concepta suerunt,eadem rursum adsciscemus Actu quidem. ut si hominem esse animal bipes dixerimus iterum bipes per se non assumemus ut est homo bipes hoc siquidem elocuti iapriore uersaremur praedicatione. Potetia autem ut si Socratem esse hominem diximus Socratem esse animal non iterabimus. quadam tenus enim cum eum hominem esse pro nunclauimus etiam
animal consessi sumus. Sed quoniam membratim distinximus, ecquando sigillatim praedicata etiam simul praedicari possent: nunc uicissim quaeramus ecquando complexe praedicata, seiuncte ac seorsum prsditari possint.Uerum est autem dicere de aliquo de simpliciter hoc est de quo compositam prςdicationem conficimus quam quidem compositam nuncupaui ob particularitatem, omnis etenim copositio particulatis de eode etiam absque adiunctione prsdicam ueraciter enunciamus: ut excpli gratia. gramaticus ponatur Aristarchus: hunc igitur 6c coniuncte gramaticum Aristarchidixerim.& uicissim sequestrate, Aristarcha deinde grumatim: utruc inculpa tege m. Non tamen semper ita res habet. Estque orationi omnino opus amussi. Duos uero canones uobis asseremus:alteria simpliciorem, nec usquequaq; inculpabilem:alteru amussitatum & certum. Quis ergo simplicior Copositam perpende praedicatione, ac siqua i adiecto nomine ines contradictionem cum altero praeditato deprehenderis tunc iun, praedicata smpliciterimedicare non poteris:Sin contradietione reperies nullam tunc de eode ista etiam singulatim praeditabis.Quod aute dico est huiusmodi Proponitur homo mortuus duo igitur de illo prς ditamenta seruntur, homo scilicet,& mortuus uerum duo ista nomina coniuncte de subiecto homine mortuo praedicare tuto ac secure possis non tamen etiam singulatim .Qui enim homine mortuum hominem seiuncte dixit, praeter dialectica regulam prolatus est.Quamobrem QEomam in adiuncto nomine
36쪽
scilicet mortu, Nam adiacet homini 'usdam in homine delitescit contradictio:qua nullatenus
nominibus ipsis conspicias sed ex finitionibus assequare. Si enim hominem finias, substantiam animatamsensibilem dicas: sin mortuum,substantiam inanimatam missibilem. Quoniam ergo in adiuncto cum altero nomine contradictio est, ideo simul praeditata sigillatim no praedicantur. Hic igitur canon plenuse integer est di multo simplicissimus. En autem altere tactus Etsi i adiuncto quidem nomine contradiisti,no repetitur,notamen semper de eodem quaedam etiam pridicari impliciter uerum est,id est,nd necessario uere sese habet. Ne uero dueris: i quibus no roperiatur contradictio. etiam seiuncte praedicari.No enim semper hoc veru sed interim uerit,ita terim secustalioqui tibi quo raeptum adseremus, quo neminu cotradactione nusquarc nas, nsi tamet simul praedicata de subieeto separate quo praedicare possis Eacplum,Homerus poeta est.Ecce de Homero duo praedicamera serutur, poeta,atss,est neci uerbo est,quod poetae adiacet,qiu iam vi pocta cotentio uel a nominibus, uel a finitionibus manat: no tam de Homero est soluncte praedicatutaqui enim dicit,Homerus est,mentitur. Nam,est,citra medietatem de Homero ductum non ut adicetam Homerum, ted ut ad uirum comparatum auditur:hic autem non est, Cum uero de Homero complexe una cum pCria uerbum est praedicatur, tunc meta praecipue de per se praedicabitur Per se aio no quia iuxta substantiam, sed quia iuxta naturam. At uero est de poeta quide per seide Homero ex accidenti. Sed quatinus duo sunt hic praedicamenta de uno elayra subiecto est,inqua. poeta de Homero,est aute de poeta per se,& Homero ex accidenti enucis tur in enectum ab: ice nomen τὸ poeta,ac tum uerbum,est reliquum de Homero ex accidenti di/citur. Itas recte dicebamus,no semper uerum esse etiam si nulla simul praedicatis insit contentio,
unumquod per se praeditati posse.Quocirca secitius Canon certissimaac incontrouersam pret
ditationem desinit dicens,Cum neq; cotranetasi dicamentis inest nec ex accidenti, sed per se de eodem subiecto praeditantur: tum demu licere coplexe praeditam etiam citra coplexionem praedi. cari. Sed quid ad hanc propositione dicamus,ut puta,quod no est, pinabile est 'hic enim nec contrarietas finitionibus inest. Siquidem cum uerbo est opinabile nihil repugnat nec adeo ex accidenti est de eo quodno est,praedi Iutano tamen possunt conera,etiam priuatim pridicari. Nil quod coeli dixeris quo opinabile:est uero solum nunqua dixeris. Quinam enina quod id est lit: Nacerbum est,rerum quae sunt existentiam ut ita dixerim, Sinexistentiam notat,ut,Homerus poeta est.Quod autem n5 est cum opinabile sit ecquo tandem modo cum G sit este misit Quid ergo subuerietur non Minime gentium. Verum aliud quidpiam hic intelligitur. Qui enim di/aut quod noest,opinabile est quod n6 est quasi quiddam sit non ponit sed quod n5 sit. Nam ideo
quia in opinione est, non continuo etiam his quae sunt adnumeratur. Quoniam opinio, Sc de eo quod estvi quod Gest.sertur. Nam 5e quispiam quod est opinatur ut anima,mente,deu:omnia denis quae proprie ac simpliciter sunt, opinatur:di quod non est, ut,Sphingem, sormicoleonem
Verum illa quide quasi sint, inatur: ec autem quasi n6 sint. Nam eius quod naest nequaqua opinio sit quasi sit sed quasi n6 sit. Quae si ita habentiquomodo est de eo quod non cst, dicetur
opinabile siquide est,simpliciter uero no est. Sciendum aut Platonemri Sophista permultos eius quod n5 est ordines prodidise. Atl unus quidem eius est intellectus id quod res quae sunt ex petat. idem dixeris si quod supra omne speciem est appellaris:alter quod formis uiduatum quae est insomais illa maletia qus disparem quo,sortitur cum eo quod supra entia est similitudinem. Consimilis nan* est illi sormarum absentia, dissimilis absentiae modo. Nam materi ad sormis ca/ret 6 eis deterior est.illud esse superstate praestantius est. Tertius intellectus,quod nullatenus est:in tertio igitur intellectu quod n5 est Acistoteles κcepit.ac finem quidem pariteriti illo etiam
nobis tertius de interpretatione commentarius attigit. Sunto alia duo non entis significita noriens enm dicitur praeterea Be omne sensibile, de priuatio Aliter uerbis Ammonii Philosophi, abhinc uerum autem est dicere de aliquovi simpliciter. In hisce, inquit contrarium praeceptum ea quod paulo ante traditum est,quantur Antea etenim quaerebatur ecquando sigillatim praedica/ra etiam connexe dici possen Chic contra, ecquando simul praedicata sequestrate quoque dici pos sint. Appellat uero aliquam praedicationem compositam, ex simul praedicatis iunctam Simplici/ter uero,simplicem id quae citra adieetionem de aliquo dicitur.Quoniam adiectiones ubique ciatistant,& sensa,qui adiectionem sustinent,particulariora reddunt: ut si pronunciato animali adiecerimus rationabila, deinde mortale, postmodum grammaticum, postea aliud quidpiam, atque aliud, manifestum ex singulis additamentis particularius significitum nos inuenturos in iriel. super Perihei. E i
37쪽
ca, inquit uerum autem est dicere de aliquo simpliciter hoc est de quo compositum praedis
camentum conficimus, de eodem etiam citra adieetionem p aedicarum dicere uerum est ut, Arbstarchumi 5 solum hominem iamaticum sed etiam simpliciter hominem, di simpliciter gramaticum. Et Gallum no solum albu hominciuem etiam simpliciter albu S simpliciter homine. Verumeni mucro no semper ita res habet siquidem homine mortuia sic integre homine mortuum dicimus, haudquaqua tamen citra adiectione homine dicere ualemus nam homo animal rationabile mortale:animal aute substantia animata sensibilis: at mortuus nec animatus nec sensibilis:sed contra.ad haec adulterinam drachmam xlapideam nauc,sic integre trimadidices no tamen sim
pliciter drachma nec te naue manifestu hic quoqi certa aliqua opus fututa distinetione quidoceat quado fieri potest,quado no ut sina ut praedicata discrete dicitur. Hunc igitur Canone pleniore prius Aristoteles tradit sed posterius exactiore:principio dicens Cum ei quod simplici praedicationi additia est aliqua inest oppositio cu eo ipso cui adiacet aut i ipsis ibide eoru nominibus cospicua: ut si eunuchii uim simulac nolim dicamus uespertilioneauem simul nec avem pumice la/pide demo lapide iudice magistratu nec magistratu:auta ipsoru finitionibus coprehensa,quemas modii homine & mortuo:tunc no posse quς simul praedicata suerunt, etiam discreta praedic et ca aute nulla ipsis inuice inest oppositio tunc demu posse. Posterius uero dicta regulam quae dicet quandona disiungino possibile simul praedicita, recte prodita pronuntians:ex his quae ait:ancu quide inest semper n&uem nobis utique subnotare debentibus puerbo inest, oppositio scilicet quae adiectioni cu eo quod initio prs dicabatur inest hoc enim iam dicta etiam hic subaudiamus ut aut eius consequens infert semper,id est ex necessitate, veru sed mendacium copositam praedicatione disiungi Altera aute quae ait, sirid sit oppositio, si mulinaedicatis eoru discretione locia habere n5 semper uerace assimans sed alia quapiam egere circuscriptione, argumentu statim sub iungens. Na Homeru sic integre esse poeta dicimus,quonia eius extat poesis: simpliciter uero esse, nunqtia dicimus,quoniam uerbuiest,de Homero citra intericillienunciam,non ut ad meta Ho/mem sed ad ipsum uirum auditur relatum,hic uero n5 est:at cupoetae coniuncta est de Homero praeditatur poeta sane praecipue εἰ per se de eo dicetur. Per se quidem aio n5 quod iuxta substan/riam,sed quod iuxta natura. At uerbuiestide poeta per se de Homero per accidens moto igitur eo quod per se dicebatur,quod ex accidenti praedicatur,nihil iam ueri effatur. Quanqua nulla re petias contentione poetae cu uerbo est,nec ibide in nominibus, ut i hoc uir no vir:neque i ipsoru finitionibus ut in illo homo mortuus. Itaque recte dicebamus,n5 semperiem esse etiamsi simul
praedicatis oppositio no inest,per se unumquodque praedicari posse. hocirca Aristoteles princi/pio a superioribus petito disiun praedicationis regulas adscribit,dicens, Cineque contrarietas simul praedicatotu finitionibus subest nec per accidens, sed per se de eodem subiecto praedicaturi tunc denis licere coplexe praedicatu etiam absque adicissione omnino praeditati Manifestu aute, si quis est in hac enunciatione, Homerus poeta est,pro erat sumptum esse dicat:quemadmodum erat,pro,est antiqui saepenumero usurpant ut hic quid erat, pro quid est: dci finatione quid erat esse pro quae est,sesentiaretiam ipsum est per se de Homero,contra quam Aristoteli uisum sit, praeditatum iti Indictione porro hoc ipsum cui stona aliquid inest qus consequitur contradustio dictum est,non quasi aliqua,consequatur opposita, contradictio, aliqua uero minime: sed quod omnia contradictoria inuicem oppositio ceu maxime comunis cosequitur: neutrum enim
De enunciationibus Modorum Postibilis. Contingentis,
Is uero determinatis per lyidendum est, emadmodum sese halent negesiones irmationes adse invicem:eae scilicet quaesunt de possibili esse,υ non postibili, πde contingentio non contingenti de impossibilio necessario. Habent enim atra suas ubi tutiones:numsi eorum quae complectuntur,issae sunssili inuicem oppositae
38쪽
contradictiones,quaecun esecundum esseo non esse distronuntur,ut eius quae est esse bomncm,negati est, non esse hominem, non ea suae est esse non hominem:υ eius quae 6 6se album hominem, ea quae est,non esse album hominemJed non ea quies esse non album hominem.si enim de omni auta Irma tro,aut negatio est:lignum erit uerum dicere esse non album hominem:Fodsi hoc modo Ni quinuscunque esse non additur,ulam faciet quod pro se dicitur ut eius quae est homo ambulat:
non haec,ambulat non homo,negatio erit sed haec non ambulat homo,nihil enim disseri dicere hominem ambulare vel hominem ambulantem esse, quares hoc modo ubique, et eius Fae est postsibile esse,negatio erit possibile non essessed non ae est non postibile esse. Videtur autem idem possee; Ubeo non e se. Omne enim quod est sibile druidi uel ambulare: et non ambulare, et non durdi postibile est. Ratio autem est,Foniam omne quo scpostibile 6t:nonsemper in actu est,quare inerit ipsetiam negatio potes igitur et non ambulare quod es ambulabile,et non idem uias us/.l at uero impossibile e)t de eodem oppostas veras isse noncrasrones. His uero definitis,mm pauIo ante scilicet distinctis enucleate enuciationi
tertio insuperpzedicato costantatum etiam longe ante propositionibus quae subiecto S prs dicato solis continentur, explanatis, necnon his iustam intelligentiam ac pertractationem adeptis, denique circunscriptionum ac regularum certissimae fidei subiectis:iam deinceps de propositionibus cum modo aestimandum demostrandumque,quo etiam pacto propositiones modis priditae erga seipsae mutuo habeant hoc est quomodo ex assimationibus fiant negationes, an inhciatrice particula non ues cum subiecto uel praedicato, ues adeo tertio insuper praedicato coniugata, uel cum solo etiam modo. Et quod non alias quam cum his quae recensui mihi philosopho placeat eam componi uel indidem ex his quae dixi quispiam coniectet. Cum enim ipse dixi possibile esse, di non possibile esse contingens Sion contingens tacitus modo negationem applicari mihi pla cere ostendi.Nec uero mirandum si id ipsum i impossibilivi necessario, termisi. Siquide mihi philosopho praesertim multiloquo esse no licet, nec uero numerosis est idem exemplis monstran/dum cum liceat uno. Quoniam autem de modis sermo nobis impraesentiarum est, ipsum quo*modum cuiusmodi sit declarare oportet. Est igitur modus uox indicans quo pacto praedicatum subiectomest. Si enim quispiam dicat, Luna obito circulo celeriter instauratur, instaurationis, sic
ἀπο-πας iri interpreter modum extulit. Item hic Socrates pulchre disputat, sermocinarionis o
dus insinuatur. Caetem modorum incJpraehensibilis no est numerus difficilis tame coplexu. Iblud,inquam, turae:hoc uero nobis. Multi porro ruae uera sint,quatuor duntaxat adsciscemus
Possibilem, Contingentem, Necessarium Impossibilem. Ecquid autem discriminis uult possibilicum contingenti intercedere:ac quod possibile quidem proprie dictum, nihil omnino si sola appellatione a contingenti discrepat: simpliciter uero proprie contigenti latius patet ex sequentibus accurate distemus. Nunc quod pressius urget ditamus Quonam modi a materia disserant. Hoc ergo disserent,quod Materia elocutione no enunciatur, sed illici propositionibus sublucet: modi autem i ipsis actu propositionibus siti sunt. At postquam id didicimus etiam illud sciscitemur de anquiramus, An alius etiam quispiam extra iam numeratos modus alibi sit dictus hic praetermiselas an minime 'Quem mei sane interpretes De inesse,ut ita dicam, uocitarunt. Nec uero mirari subeat si eos qui olim multis postea seculis comentationes nostras interpretatur sunt,quasi nunciam interpretationem ediderint, i sermonem cora advocemus Astronomiae enim, ut si quis alius consultus laturum ut praeteritum praesagio animi scio. Erunt autem sat scio cum permulti alii, tum uero Ammonius quidam maxime ut si quis alius eximius eiusque successor Ioannes Phil ponuSrquorum Ammonius quidem inesse modum no appellitabit,sed propositionum modo carentium specificam appellationem:Philoponus uero modis adnumerabit ac contingentis partem
e tum ponet Cui quidam e multis Philosophos post eos natus prona substri, cassensione que etiam facile philosophom principem rex quid.i summus studiorum amator constituet. Caetem oppositio imodoru propositionibus facta haudquaqua simplex est. Nonnullas etenim perplexitares habet. Nam quis sermone sorte praeuertens obiiciat has inter sese opponi contradictiones,quaecunque secundum esse aut no esse digeratur:quod equidem ob breviloquium deseeliuscule pro/nunciatarac si cui supplementum sv re uelit, sic prosino dicat, Si enim coplexa um uicem
39쪽
Docum de propositionum,illae inter sese ad contradictionem eisciendam opponuntur:qus secundum esse Sion esie contradictionem haben hoc est, quibus praerogatiuam tertium quod insuper prael catur obtinezetiam i modalibus cotinuo propositionibus hoc ipsum ita habm necesse erit. Totus nanque intellectus huiusmodi est,si in reliqui propositionibus quibus,est,uel pote tia uel actu cst:hoc ipsum,non,adiunctum conradictionem molitur: Itidem i propositionibus quoque nrodum habentibus idem fieri congruit: uerum sermonis ab aduersariis intenti togressus huiuimodi est.Quem tamen no hocce pacto enunciam,sed prolina mihi ante redditionem inflterfatio protracta est. Nam dcccbat, ut antequam redditionem reserrem,firmam enicerem dubitationem, ut firmiorem c5tra solutionem inducerem. Si igitur, ut denuo intellectum repetamus, complexatum,hoc est coalescenti una S coniunctarum propossitionum ad contradictionis genituram, ilice quaecunque secundum esse 5 non esse dIrimuntur contendunt: nanque,huius esse ho/mmem,si futura contradictio sit,iregatio est, non esse hominem: non autem esse non hominem. huiusque item esse album hominem rursus negatio, non esse album hominem:minime uero,esese non album hominent. Sic enim dicimus, homo est,homo non est: homo albus est,homo a busnon est Nisi nanque uerbo,est, negaricnem,non adplicuerimus, sed alteri cuipiam, imprudentes contradictionis dignitatem demoliemur.addatur enim,ut uis particula,non,albo,non uerbo,estet dicaturque, homo albus est, homo non albus et . Atqui in omni contradictione propositionum altera mentitur,altera uera est. de omni siquidem, mavo aut ia tio uera est:Ergo de subie,cto ligno ditatur, lignum albus homo est. Atqui mendax haec proposit:o:ueram igitur esse ni utionem oportebit,ac profecto ea quam ais reducenda. lignuna homo non albus est. At uero etiam hac falsa, quod ex traductione sit assirmatio nedum negatio. Sin autem,non uerbo,est,ad Ieceris,
ueram negationem edes,ur,lignum homo albus non est. Quod si hoc ita se habet id est in propisitionibus est,actu habentibus etiam in quibus, esse,non additur, idem fiet quoes etiam actum essetis,est.adhaesisset.Uerbi causathuim,homo ambulat,negatio est,homo non ambulat. Nam uiuerbo ambulare est,potentia includitur. Siquidem resoluitur, in ambulans est. Ac nihil omnino interest si dicas,hominem ambulare aut,hominem ambulantem esse. Sed iterato reuocandus est intellectus. Quare si hoc modo ubique, Bed omnibus propositionibus,inficiatoria particula non, tertio insuper praedicato adiicitur, negatio huius, possibile esse,suerit possibile non esse minime autem,non possibile esse. Atque aduersariorum quidem oratio huiusnodi ex hypophora nobis obiecta est, quoad cius fieri potuit firmissima circunductione contoria. Nos uero par est illis occurrere,5 apparentem ratiocinationis similitudinem philolaphorum more,dissoluere. Undenam ergo auspicandum aggrediendum nimirum a contradictionis dignitate. Nam si, ut ratiocinantes uolunt non modo sed uerbo est,negationem destinabimus, in eodem assirnrationem de nega tionem simul ueraces esse,di e diuerti continget.Quod si in possibilite impossibili solutionem G tiamur,sermonis ueritatem assequemur. Videtur enim re uera,id est opinio uera est, idem pos se esse,& no esse. hoc est,in possibili materia,quae paris est cum contingente facultatis de eodem negatio deam alio uerax est:quia idem esse,& non esse potest quod enim potest scilicet contingit secari etiam non secari potest:tum quod potest uideri, illud idem etiam non uideri potest. Si qui dem possibile hic paris cum contingeteia cultatis sumas. protinus etiam ratio manifesti Na omne quod sic possibile est assimile scilicet contingenti, non semper actu adipiscitu Cnon enim alias esset contingens. Nam neque qui legit,smper legit: que qui laua semper lauat: sed alternas,lotione ac illuvie lectione ac lectionis requiete,utitur.Quare tum assirmatorium infitiator in contingente uterque uerum dici alter,in quibus contingens actu est:alter,in quibus non actu Haec autem euenient, si uer, ,est,n5 etiam modo negationem adponamus: sin ad modum,non,adiungemus, ipsam modi qualitatem amoliemur, rauom conuenient negationem essici M.
. . Non igitur eius quae postibile est esse,negatio est baec,postibile est non se Coniungit enim ex
his:aut idem affirmareo negareJmul de eodem,aut nonJecundum esse vel non es e,quae apponuntur ieri affirmationes ei negationes:s ergo illud impostibile hoc erit magis eligendum,6 6υtur negatio eius quae est,powbile esse a quae est,non positate esse sed non ea quae ejt,psibile non esse eadem quosve ratio est,emin eo Fod est, contingens esse: etenim negatio us est,non contur seni e s G in liboquest limodo:vt in necesmon impositan F Lemm quemadmodum
40쪽
in idis esse,υ non esse appositiones subiectae vero res, hoc dem alba illud vero homo,eodem Foque modo hoc in loco esse sui mo non esse,visubiectumst osse vermo contingere appo, Dones determinantes Femadmotam in illis esse e non se veritatem Mastitem militer hae, in eo φιia est si positate ,esie non postibile: eius vero quae es postibile est non esse, negatio
est, non ea quae est, non postibile est se,sed ea quae est, non sibile est, 'sic σr Me est esse,non ea suae est,psita est non esse sed ea ita est,non postibile est se quare ετ se isese inuicem videbuntur,postibile ebi esse Nisibile est non esse: idem enim postibile est se non esse non enim contradimonessunt tibi inuicem huiusmodi, postibile est se, Npsibile effino se,sed sibile est esse, πὰρ postibile est se,nun am simul in eodem ueraejuns:Opponuntur enim. neque ea quae est,postibile non se,o non postibile non se. ung a mulin eodem uerae sunt militer autemo eius quae est,necessarium est se,negatio non est ea iis est,necessarium non esie: sed ea quae es,non necessarium est esse. eius uero quae est,necessarium est non esse,ea quae est, non necessarium non esse:υ eius quae est impostibile esse,non est ea suae est,impsibile non esistoed haec,non impossibile esse uiuero quae est,impostibile non esse, ea quae est non impostibile non else. Universaliter uer, quemadmodum dictum est esse quidem O non esse,oportet ponere quemadmodumsubiecto,negationem uerme a firmationem haec facientem,ad esse et non esse apponere,et bos oportet putare esse oppositas dictiones, poplite, et non postibilet contingens non contingens im/ possibile,ne impo bibile necessarium,non necessarium:verum,non uerum Consequentiae uero secundum rationem fiunt,cum ita ponuntur. Illam enim quae est,possibile esse,sequitur ea quae est, conti tu esse:et haec illi conuertitur, et non impossibile esse,et non necessarium esset illa uero quae est,po Me non esse,et contingens non est ea quae est non necesse non esse,ο non impossibile non esse:idam autem quae est,non possibile esse, o non conuingens esse,ea quae est, possibile esse,υ nec6se non essecillam vero suae est, non possibile non se, I non contingens non es e,ea quae est,m psi e est non esse, o necessarium est esse consideretur autem exsubscriptione suemadmo/dum dicimus. Prima descripti consequentium.
Contingens esse Non impossibile esse Non necessarium esse
Necessarium non esse Possi bile non esse Contingens non esse Non impos e non esse Non necessarium non esse
Non rupibile non esse Non contingens non esse Impossibile non esse Necessarium esse
IJ. igitur, impossibile, ta non impossibile, eam quae es contingens repossibile, πηο cm /gens non possibile sequuntur quidem contradictoriersed conuersim, eam enim . est,possibile esse legam impossibilissequituris gasionem vero Drmatio, num iam non possibilo esse βουκα