장음표시 사용
101쪽
tur. Noctu ex ea materia quam munitionis causa compor-nerant, turres Cxx. excitantur incredibili celeritate,quae
veri deesse videbantur, perficiuntur. Hostes postero die multo maioribus copiys coactis, ca tra oppugnant ,fossam complent: a Romanis eadem ratione qua pridie, re istitur. Hoc idem deinceps reliquis fit diebui, nulla pars nocturni
temporis ad laborem intermittitur, non aegris,non vulneratis facultas aliqua quietis datur.Tandem duces principes h Nerviorum , qui aliquem sermonis aditum , causam' amicitiae cum Cicerone habebant, colloqui siest veste dicunt. Facta potestate, eadem qua Ambiorix cum Titurio
egerat, ommemorant, omnem esse in amis Galliam,Germanos Rhenum transisse, Caesaris , reliquorumi hyberna oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte, Ambiorigem ostentant fidei faciunda causa: errare eos dicunt, s quicquam ab his praesidi, sterent,qui sivis rebus distant sese tamen scire hoc esse tu Ciceronem , populumi Romanum animo, ut nihil ni berna recusent, atque hancinuet rascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per se exfybernis discedere, ct in quascunque 'partes velint ne metu proficisci. Cicero ad haec unum moab respondit,non esse consuetudinem populi Romani vitam accipere ab hoste armato conditionem, ab armis Iscedere velint,st adiutorextantur, legatos1 ad Caesarem mittant, sterare se pro eius iustitia, quae petierint impetraturos. A b hac ste repulsi Nerni, vallo pedum xl. xt fossa pedum xv. berna cingunt.
Haec expuperiorum annorum consuetudine a Romanis cognouerant, ct quo dam de exercitu nacti captiuos. ab his docebantur; sed nulla ferramentorum copia, qua sent ad huncinum idonea gladijs cestites circumcidere, manibus sagulis f terram exhaurire cogebantur. Qua quidem ex re imultitudo cognosci potuit; nam minus horis tribus decem
102쪽
milium passuum in circuitu munitionem perfecerunt,atque per aliquot dies acriter hyberna oppremare coeperunt, qua virtute Romanorum tamen defensa sunt,sicet etiam Cicero tenui fima esset valitudine. rerum cum nullum intermitteretur Dpugnandi tempus, ct magna parte Romanorum pulneribus confecta,res ad paucitatem defensorum perueniset,actum erat de bybernis, ni sit quidam Nervius nomine Vertico, qui a prima oppugnatione ad Ciceronem profuge ruiseruo βο persuasisset, ut literas ad Caesarem deferret: has isse in iaculo illigatas essert, ct Gallus inter Gallos sine Νίbicione versatus ad Caesarem peruenit, qui apud Sama-
i . . Samarobrina robrinam, quam nunc Cameracum appellant,repertus quae nune Ca
edoctus ab eo de periculo legionis ac Ciceronis, quam pria φ - μ' muni M. Crassum ex Bellovacis, ct C. Fabium ex Atrebatibus cum legionibus adsie venire iubet, quibus cum magnis itineribus in fines Nerulorum4 quo iter ad Ciceronem erat,peruenit. Nerui, aduentu Caesaru per exploratores cognito, obsidionem relinquunt,ct ad Caiarem omnibus copiis contendunt. Ea erant armatorum circiter istillia xx. De quibus Caesar literis Ciceronis certior factus, etsi viaeβ-ptem hominum milia haberet, atque iniquissimo loco,in gno tamen animo Nervios inuasit, ct primo congressu in fugam vertit. Hac re cognita, Eburonum copiae quae nondum aduenerant, non ulterius progredi ausa, ad sua retro cesserunt. Induciomarus Treuir per eosdem dies cum Labieno congressus, infeliciter victus atque occisus est. Quae iam di
ctu sunt for fit an satis a proposto quibusdam videri pote
runt.Verum quia res stas ab Ambiorige principe nossi oscribere constitui, atque hac suasu ac ductu eius contigere, nolui praetermittere. Post Aduaticum victoriam Caesar de improuiso Nervios, Senones o Carnutes aggressus,in deditionem venire atque
103쪽
o des dare coegit. Deinde totus 2 mente ct animo in Dialum Treverorum 2 Ambiorigi in nit. Sed quod pro explorato habebat Ambiorigem praelio non esse concertaturum , reliqua eius consilia animo circumsticiunt. Erant Menapii, Menapi,propinqui Eburonum finibus, perpetui palin ibus,
θluisse muniti nfra Vbios, hoc e t Colonienses habitantes, ac nunc Iuliacentes, Geldrenses ct Cliit enses appellati sunt, qui uni ex GaIlia Belgica de pace ad Caesarem legatos nanquam mistrant . cum his hostitium esse Ambiorigi ficiebat.
Item per Treveros venisse Germanos in amicitiam cognouerat. Haec prius illi detrahenda auxilia existimabat. quam
sim bello lacnsendum , ne desterata salute, ast se in Menapios abderet,aut cum Transrhenanis congressi cogeretur. Hoc inito cosilio totius exercitim impedimenta ad Labienum
in Treueros mittit,duasi legiones ad ipsium proficisci iubet. Ipse cum legionibus e editis quinque in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci pra dio freti, in si tuas .zz in paludes j confugiunt, ual eodem conferunt. Caesar parti--- c. ἡ ri copys cum C. Fabio legato D M. Crasso quastore, cele- pidv- riteri 6fectis pontibus, adjt tripartito, asscia,ricos 1 incendit , magno pecoris atque hominum numero potitur.
suibus rebus coacti Menapi, legatos ad eum pacis petenda causa mittunt. Ille obfidibus acceptis,hostium se habiitirum numero confirmat , aut Ambiorigem, aut elin legatos mnibus suis recepissent. His confirmatis, Comium Atreba-rem,cum equitatu custodis loco in Menapi s reliquit. Ipse in Treuerasproficiscitur. Dum hac a Caesare geruntur, Labienus ingentes Treverorum copias, quas illi rar una coegerant,iniquo loco adortus fundit fugat , ct ciuitatem illo rum recipit. Postquam haec Caesar restiuit,duabus de causis Rhenum tranfre constituit. Quarum erat altera, quod auxilia contra se miserantTreueris: Altera, ne Ambiorix receptam
104쪽
receptum ad eos haberet, tanto ard bat in regem nostrum odio,vlciscendissi iniurias acceptas studio con grabat o rem autem , quo exercitum traduceret, paulo infra son- et, 'nam,nota atque instituta ratione, magno militum Itudio paucis diebus, pρψίit, copias1 ct equitatum traducit ubi non diu moratus est,sed cum matur cere frumenta inci perent, ad bellum Ambiorigis proficiscitur per Arduennam Atituennis tuum qua est totius Gailiae etiamnum hodie maxima atque ab ripis Rheni, finibus, Treverorum, ad Nerutos Psquepertingit, mistibus1 amplius quingentis, in longitudinem patet. L. Minutium Basilium cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris, atque opportlinitate temporis proficere posiit: monet, ut ignes in ca ris feri prohibeat , ne qua eius aduentus procul signiscatio fur, sese confestim subsequi dicit. Folius, ut imperatum est, facit,
celeriter,contraqj omnem opinionem confecto itinere,multos in atris inopinantes deprehendit eorum indicio ad ipsium Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omnibus rebus, tum in re militari fortuna potest: nam magno accidit casu, ut in ipsum incautam, atque imparatum incideret, priusiquam eius aduentus ab hominibiis videretur, quam fama, ac nuntiis erretur: se magna fuit fortuna. omni militari instrumento quod circum se habebat,erepto,rhedis equisfi comprehensis,ipsium est Vere mortem .sed hoc quoque factum
est,quod ad cis circumdato flua, visiunt fere domicilia
Gallorum,qui vitandi astus causa,plerunque s luarum ac suminum petunt propinquitates,comites faimitaresi eius angusto in loco equitum Romanorum vim pauli 'crsiustinuerunt ;iis pugnantibus, illum in equum qtii uni ex suis intulit, fugientems tuae texerunt. Sic ad subeundum periculum,O ad vitandum,multum fortuna ν luit. Ambiorix G an cuias
105쪽
ro DE TVNGRI san copias suas iudicio non conduxerit, quod praelio dimi candum non existimauerit, an tempore exclusus, ct repentino equitum aduentu prohibitus fuerit, reliquum exercitum seu equi crederet, dubium e t. Sed certe clam dimisiis per agros nuntios sibi quenque consulere iusiit, quorum pars iu arduennam diuam pars tu continentes paludes profugit. Qui proximi Oceanosse erunt iij in insulis ne
occultauerunt,quas aestus efficere consiuerunt. Multi ex suis lsinibus egressi, se, sua, omnia alieni finis crediderunt.
Μors Coi- Catiuulcus rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Eburonum Ambiorige consilium inierat aetate iam coufectus,cum labo-' rem aut is auisugaeferre non posset, omnibus preci ut ile' teItatus Ambiorigem , qui eius consilii author fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniat copia est, se exani-
, b . um' rnauit. Est autem taxus arbor ex genere abietum qua arcus - 80xς . conficiuntur, ct inter IIoium ct Namurram abundat.Si
quis sub ea dum foret dormiat, certum e t mori.Si quis sub illa comedat infirmatur, pocula ex illa inficiunt. Testis Plinius, Diostorides, plerique alij. licet autem Diosiorides nullum illius in medicinis esse Uum siribat, Claudius ramen Caeser,ut est apud Suetonium, edicto proposuit: M-hil aeque facere ad vipera morsium, quam taxi arboris succum.Segni Condru D qui sunt ex gente ct numero Gemmanorum, qui fiunt inter Eburones Treverosi, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne si in hostium numero duceret,neue omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum,
causam esse unam iudicaret nihil se de bello cogitasse, nulla Ambiorigi auxilia milite. Caesar explorata re quaestione captiuorum qui ad eos Eburones ex fuga conueni sent,iisse ut reducerentur, imperauit. Si ita fecissent, fines eorum se violaturum negauit. Sunt autem Segni qui eppidum quod Seuacum in Condrusis vocant, inhabitant, exiguum
106쪽
quidem admodum istud hodie, sed miram profecto retustatem referens .quare minime verum redarguitur, quodistribunt Leodiorum annales, oppido inditum sui se nomen a . quinque regi,spueris, quos muri ruina exanimatos, diuus Maternus inritam reuocauerit, vivoni patri reddiderit,
ct hinc non ingratus regulus Segnorum, sidem susceperit Christianam ct oppido de quinque natis sibi si citatu ita
enimsonat vox Gallica Siney nomen indiderit ictim Cestivi audis, sam Segnorum ciuitatem nominet,qui multos annos Maternum praece sit. Dum hac scribo,non possum satis admirari eorum hominum qui sanctorum patrum vi tus scribere aus sunt, inconsideratam incircumstectam1 temeritatem in excogitandis, qua idi magnifica putauerunt; iraculis,parum animaduertentes vulgo tritum pro- uerbium, quo dicitur, Medacem oportere multarum rerum
habere memoriam, circum Jectifimum, esse debere. Per spicere debebat nugator ille qui quis fuerit, num Segnorum nomen ante diui Materni tempora, quam proditum fuerit, ct tum, quandoquidem fingere ne dicam mentiri ipse
volebat, dixisse regem Segnorum erga Maternum gratum, scriptoris ct ut suscitatorum quinque natorum perpetuam faceret ni somnia.
memoriam, oppidi nomenclaturam immutasse ct exemisse aliquas literas pro signey Ciney dicendo, rifacilius persuaderet.Ita cum scribit eundem beatum Maternum in die natalis Christi tribus longe inter est distantibus ciuitatibus Tungris, Agrippina, O Treueris missam celebrasse,non aduertit, Materni aetate,missarum usum nondum extiti spe,ac longo po I tempore conItitutum a siummis pontificibus non quidem ab reo totu, sed subinde teporisprogressu a diaei sis, prout cuique ex pietate vi*m est ;quare dicere potius conueniebat, Maternum tribus eodem diestupradictis locis,ver-
bum Dei concionatum, quod oscium illi,ct non missurum G ue legi ndarum,
107쪽
Condrorax Ulicae Minium oppidum Condria solum. Dionantum.
legendarum, demandatum erat; quo melius persuaderet, etiam si ea tempe late nec naralis Chrisii s uni celebrari corpium fuerat. Nolim autem, qui quam existimet udio detrahendi diui Materni gloria haec me scribere: male enim illum mihi propitium habere velis, si non animo eximendi clarisiuinam vitam sanctifimi ac egregi, verbi diuini detonat oris,ex nugis is deliramentis plusquam puerilsibus,haec attigerim.quod equidem facile adnattet,qu, siquis hac can -
dido ac vero iudicio perlegere voluerit. Sed de his satis. Condrusi adhuc nomen retinent, horum caput est Notum oppidum ad Mosam arce mimit ima nobile,qua Erhardus a Murca Cardinalis ct Leodiorum anti les, vetustate nimia nutantem, is undamento resaurauit, insuperabilem pene reddidit, ct inter praecipua eius opera, qua profecto multa ct magnifica relliquit,annumeratur. Hanc Benefaetam quandoque appellatam, media aetate o Antonini Pii opus se quidam adserunt: verum ego potius crederem ab Antonino restitutam , nec diu nouum retinuisse nomen, malmsse, retus, quod ab Holo suu io, qui oppidum interfuit , habet, reseruare. Est praterea in Condrusis insigne aliud oppidum Dionantum,ad Mosam quoq; in magna atque angusta valle, inter alti fimos montes, quod vere Condrustrum emporium appelles: habet enim ditifimos mercatores,qui in multis ac diuersis regionibus,oprasertim in Anglia,negociari stient: denominatum autem a deo Nano illic diu culto asserunt annales. Huius vero oppidi ηψquam apud veteres reperio factam mentionem. Quare opinor
C aris tempestate, vel ignobile fasse, vel 'b Segnorum
ditione comprehensum a quibus duobus magnis duntaxat distat miliaribus Germanicis. Memoria patrum Carolus Purgundus selo adaequauit: verum nunc arce pulcherrima
O afundamento noua, in excet inia rupe, qua oppido impendet,
108쪽
mpendet dem Antistes Erhardus decorauit, cta ciuibus sumptuos inus aedificijs pene totum restitutum est. ψ-ditur hic marmρr nigerrimus in regum ct magnatum siepulturas. Tota autem Condrii orum regio ori Arduen para est,inter ducatum Lutet esurgia, o Mosam fimum; is enim ducatus Caesaris tempe late ad Treveros pertinebat, Rhemorum ines, qui longe latet,boc est usque ad Mosam, patebant , attingebat. Scribit autem Caesar ctilem Cornelius Tacitus, Condrusos ct Segnos gente ct numero Germanoqui se, in Gallia tamen Belgica undect subinde Galli appellantur, quemadmodum Menapij, ct reliqui cisrhenani Germani.
biorigis persecutione. DI M i s s i s Condrusorum atque Segnorum legatis, Caesar copias in tres partes di tribuit, atque omnium legionum impedimenta ad Carucam contulit,ubi Tituritu atque Aurunculeius , ut diximus, hyemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat far,tum quod superioris anni munitiones integrae manebant,ut militum laborem siubleuaret. Pra dio imperimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex his tribus, quas proxime conscriptas, ex Italia traduxerat. Ei l gioni castri ι Gustumi Ciceronem praefecit, ducentosi equites attribuit. Partito exercitu,T. Labienum cum legionibus. tribus ad Oceanum verses in eas partes, quae Menapros a tingunt,proficisci iubet. C. Trebonium cum pari legionum numero ad eam regionem, qtia Adnaticis adiacet , depopulandum mittit. Ipse cum tribus reliq is ad tamen Sabim, sabis flumea.
quod in uit in Mosam, extremasi Arduenna partes ire constituit,
109쪽
constituit, qlio cu paucis equitibus profectum Ambiorigema et liebat. Discedens, po t diem septimum sese reuersurum confirmat, quam ad diem ei legioni, qcae in praesidio relinquebatur , deberi frumentum sciebat. Labienum Trebonium hortatur ,si Reipub. commodo facere possunt, ad
eam diem reuertantur, ut rursus communicato consilio,exploratis, hostium rationibus , aliud initium belli capere possint. Notabit hic lector, Astaldem male apud Casarem legi,non enim in Mosam in luit ,sed Sabis iuxta Namurram ct in finibus Arduennae percurrit: ct hinc etiam con-- lecturumfacio Aduaticos, Gallicae Brabantia populossui se, ct eos qui inter Lovanum o Aldenburg inhabitant. Est ibi monasteria, quod Tungeris pocant. Hoc ipsum esse reor, quod Antoninus Pius in Itinerario suo Asiaticu Tungrorum appellat,nimirum a Tungris in Asiaticis conditum ad colligenda vectigalia. Erat,visupra demonstrauimus,manus certa nulla,non prasidium,non oppidum,quod se armis defenderet, fled in omnes partes distersa Eburonum multitudo, i cuique aut vallis abdita aut locus stluestris,autp
lus impedita, spem prodi, , aut salutis aliquam osserebat,
consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnam hres diligentiam requirebat, non in summa exercitus tuenda
nullum enim poterat, uniuersis perterritis ac distersis, periculum accidere) sed in singulis millitibus conservandis: quae tamen ex parte res, ad selutem exercitus pertinebat, nam ct praedae cupiditas multos longius euocabat, ac silua incertis occultis, itineribus conbertos adire prohibebant. Si negocium consici,stirpemi hominum sceleratorum in- ter ci vellit, dimittenda plures manus , diducendit erant milites. Si continere ad signa manipulos vellet ut instituta ratio, ct con uetudo exercitus Romani postulaban locus ipse erat prasidio Eburonibus, neque ex occulto infidiandi
110쪽
e distersos circumueniendi fingulis deerat audacia , ct in eiusmodi discultatibus,quantum diligentia prouideripol
rat,proludebatur, utpotius in nocendo aliquid omitteretor es omnium animi ad xliscendum ardebant quam csem aliquo detrimento militum noceretur. Caesar ad finitimas ciuitates nuntios dimittit, omnes euocat ste praeda ad diripiendos Eburones, ut potiua in fluis Vallarum vita,quam legionariorum periclitaretur ,1 mul ut magna multitudine circumfusa, Dirps ac nota en ciuitatis tollatur. Magnus rn dique numerus celeriter connenit, ct haec in omnibu3 Eburonum partibus gerebantur.
DIE s adpetebat septimus, quem ad diem Caesar ad
impedimenta legionems reuerti con tituerat. His quantum in bella forinna, o quantos asserat casus cognosci potuiti dissipatis ac perterritis Eburonibus,ut demon-nrauimus, manus erat nulla, qua paruam modo timoris causam asserret.Trans Rhenum ad Germanos peruenit ama, diripi Eburones, atque ultro omnes ad praedam euocati, cogunt equitum duo milia Sicambri, qui Vltra Rhenum e si imbremini
regione Vbiorum aut paulo infra habitabant, atque Tenchtheros θ' Vsipetes exsuga ad confluentem Rheni ct Mosa commissi,ut diximus, praeli, receperant, transeuntes Rhenum nauibus ratibus 1 triginta milibus passuum infra Bonnam, ubi pontem a Caesare factum diximus, ac prae sidium relictun: ,hoc est iduobus miliaribusgermanicis infra Coloniarn Agrippinam, primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga distersos excipirent; magno pecoris numero, cuius fiunt o pulsimi barbari, potiuntur; imitari praeda longius procedunt: non hos palim, in bello latrocmiyso natos, non