장음표시 사용
261쪽
re equorum,sormae elegantia praestare HV arari laborum patientia Thraces, siue orcos; roboreinc si imitate corporis Belgicos; aud cia Calabras ; S Afros ac Numidicos velocitate, licet enim strigosiores sint, cursu tamen caeteros omnes anteire solent. His notis nonnulli mores adiungunt, a quibus hilares equi laudantur, & ferociali,ut testatur Columella, siue qui ex iratis m, tissimi fiunt; quod hi sint ad obsequia habiliores,di ad certamina laborum tolerantiores. Ita quoque Xenophon laudabilis equi argumetum esse scribit, si defatigatus non recuset iterare labore. scd multum etiam interest experiri qucmodo, & quam auita bibant, quoniam ut inquit Plinius quo quis acri , in bibendo profundius nares mergit. Et num pullus cu gregalibus,crebro in pascuis contendat. Num fluuium pCntemque prior traijciat, ut ille quem in optimi argumentum graphice depinxit Poeta vere omnium primus, ct politissimus. Himus O ire viam, uuias tranare minaces Atidet, O ignotos e committereponti: Nec vanos horret mepitus. Denique obseruadu est in equo ne sit cespitator, aut succustar, aut anhelus,aut calcitro,que Graeci λακπις dicut ut sternax,aut retrogradus siue recesta cedens,& imitans Nepa,ut loquitur Plautus, & quod Greci dicunt,αία πιλύων ab ο-αμωκπCac tandem ne sit fraeni impatiens, aut durioris siue α νι via Suida vocatur, &queadmodu Itali scite reddut sisecato hos enim omnes Xenophodanat,ut etia ἀεόπτα quos Besarios insos reddidit,quasi illos vellet notare,qui patrio termone apud Italos Segatini vocatur forsan quia licet copiose alaturigracili tame corporis habitu,tenuiq; se- per suti,unde Cicero cu de Lisia dixisset,habet enim certo ut di sos, qui ro tu habitus corporis opimos quagracilitates copectenturae tim postea subiungit, verum; es certitoso genere rigosior. Sed Luuius tamen sic nominauit equos nimio labore delatigatos, indeque macriores factos, non autem qui natura huiuscemodi serent cum inquit morampugnae attulit quod Asdrubal prouectus antesigna
cum paucis equitibus, scuta vetera hostium notauit, qua ante non viis derat,aorigo res equos. Quantum vero ad morbos attinet, quorum antiqui adeo seduli explonatores, & Medici suerunt, ut Tibraquestus sexaginta quinque veIerinarios, siue mulamedicos enm. meret,
262쪽
meret, 'quorum vel monumenta etiam nim extant, vel si torsa i . . uimuria temporum perierint, ab aliis tamen laudantur: prosecto non est quod sibi quisquam in illis ludum fieri permittat, moda
stipulatione utatur, quae ex solemni sermula, in hoc negocio a hiberi consueuit, eadem serme verborum serie expressa, qua dcantiquior illa apnd Varronem illisse equot, qua de re agitur,sano ii s. rei t Mem esse , et pecus equinumquod re usanum est xtra luscum, --,minam,hdenruentre glabro neque depecore morbos esse , bab
emptis quomodo tandem utendum Ceriε interrogatus Damis -- et ab Apollomoecquod boni equitis munus cenieret,respondit ille. --oquorem considere , atque in fortito dominari, Oseanti in qua D more'
mque voluerit partem istum ducere in aecliuem locum muloci. l. Mnt rana remitterie , inpraecipitem eunti eis ingere : at haec te
uioris operae sunt, di nullis ferme praeceptis indigent. Magis umro ex arte Ischomanus apud Xenophontem, ut ad equitationes bellicas se componeret, modo per transuersum, modo per decli ue, modo sepra fossas, modo supra aquae riuos equum agebat, &si placet insignis doctoris audire documenta ad regendum equum, en ista sunt a reorse. At tribus exactis ubi quarta accesseritatas, carpere mox gyrum incipiat,gradibusquesonare
. In ad bella magis studiam,tur Aueferaces , Primus eθui labores anim- , atque arma videre . 'tBeliantum ait. uepati. - ex quibus manifestum est, duplicem huiusce nostrae temperatio. nis equorum rationem,Romanis pariter, ac aliis nationibus olim iuisse iamiliarem, licet accuratiori forsan studio utramque excinluerint, quam apud nos fieri consuetum sit. γῆ Nam Themithocles filium suum Cleophantum, in equestri si- o. cultate adeo strenuum, continua exercitatione reddiderat, ut equis rectus insistensiacularetur, aliaque penitus stupenda iace- - .ret: & Pompeium iam aetate prouectum,visum fuisse in equo,nam rat Plutarchus, trahentem atque educentem gladium sine difficultate , equo incitato di currente, iterumque facillime reposuis
263쪽
tibis i se: atque eodem modo Procopius de Tosta narrat, quod interea
dum acies utrimque paratae stabam ad concurrendum, ipse meaeum campiam ludibundus processit, equum diuersm calcaribus eone itando in orbem, a uterque obequitando, resum in auras Aursim me ua diverberare, ct inam rursum ad terram delatum rosilere ob
p i' pinandoque R desuper equum disclinandoque vi imque a terram ,
. invisis m in lateragloriae id artis uramum ducebat, ut quia puero fuisset desultandi, ac tripudiandi artem edoctus, O ludicra haec per gendi. Quanquam si de gloria eiusmodi ludorum, nostris homunibus,cum antiquis illis certandum sit, multa quoque, de penatus admiranda proserre possim, singularis in hac eadem exercitati ne facilitatis, & industriae exempla; qualia sunt quae superiori sc c. . culo edita fuere Constantinopoli, in si uncislane maioris natu filii inhumeris seculii.Turcarum Imperatoris,& Lutetiae anno 1 . salute humano generi πstituta iupra missςsimum quingentesimodi octogesimo secundo, ab Italo quodam qui ex disciplina Turca, rum , apud quos diutissime captiuus vixerat, tot artis desultoriae experimenta dedit, ut equo laxatis habenis currenti recta pse insistens, tanto artificio iacularetur, quod in passum equi, signutnmque humi vestigium sagitta decidebat; mox hastam vibraret. in altum, receptamque infinitis gyris circa collum,&brachia circumducerct, deinde circa ephippium gyraret; ensem ter &quater nudaret, reconderetque; proiectis etiam in altum tibijs, &capite supra ephippium defixo decurreret; multaque alia praestaret incautamentis verius quam artis operibus similia. D. Sed haec plus habent in sejudicraei voluptatis quam verae soli- e Mnassat deque utilitatis,atque ea propter Tyroni nostro satis erid ad laudemn usum artis,si primum quidem ut Danais & Ischomacus f Pra monuerunt, equum suum curare sciat: deinde si modum nouerit sius recte tractandi, ει quando vitiosus est in incessu , saltu, flexu, cursu, pauore subito rerum nouarum,probe domandi quibus si ad gratiam & voluptatem adiiciatmolles illas ocursiones, ' reuersiones, congressiones, status, appressiones; impressiones,in- u flexionesque ad dextram, sinistram, in orbem, ut Enipeus illa '' iaciebat laudatus ab Horatio, quod . - Non alius sectere equom siens, Aeque conspicitur gramine Martio. . . , nihil
264쪽
nihil amplius ad pacis artes requiro: quandoquidem nori vIterius quidquam addiscebant Persarum filii , quos Herodotus scribit a
quinto aetatis anno in vi ge simum, doceri equos ascendere, fer cia exultantes domare, flectere, & ex ingenti curriculo exiguum in gyrum compellere, ex equis denique pugnare. Quod igitur spectat ad bellicas exercitationes ;& equus , &qui equo insidenr,vlteriori quadam disciplina indigere videntur; nacum repentina, in equo perturbationes cssiciant, ut inquit Xen phon, sitque pauidum ad omnia animal, ita ut interdum, quod Bucephalo etiam accidit, propria umbra terreatur nedum canis alicuius inter crura decursi,vt in equo Pharnucis contigit apud Herodotum. Sane ni usu continuo assueuerint clamorem, & strepitum audire, serre splendorem armorum, fulminalium coruscationes , sanguinis,&cadauerum aspectum, perque iacentes,&prostratos homines Fressus glomerare, olfactumque,quo in rabie, illos agi Plinius asserit,tetris odoribus ferendis accommodare, focile erit postea ut tanta rerum insolentia, & nouitate perturbentur. Quemadmodum Liuius de Romanorum equis notat,quod in Trebiana pugna, luplici terrore in fugam acti suerint, altero quidem ex Elephantorum conspectu, quos minime soliti erant videre , altero vero ex odore foedissimo olei liquefacti, atque cum sudore corporum ex multa defatigatione permixti, qui e militibus Annibalis oleo per unctis, & madentibus, quo facilius membra frigons rigore torpentia distenderent, adeo teter, ac foedus, &detestabilis nares omnisi seriebat . ut etiam ab ijs qui causam eius non ignorarent, haud sacile posset tolerari. Quare non req-ciendum censeo Persarum stratagema, qui teste Aeliano armata cadauerum simulacra, fisuo paleaque estarcta, equis subijciebat, ut caesorum in bello conspectum serre consuescerent: quo consilio propter torrentium ripas, & fabrorum ossicinas , pistrinaque olearum, & Isatidis herbae foetentia, ac tabernas pellium purgandarum, S sutrinas agendi sunt etiam,& circum ducendi freque ter, ne clamore ac foetore,rerumque metu terribilium ita exturbentur, ut ipsorum propterea nullus sit usus in re militari. Ab equis vero ad equites transeundum est, quiquidem omnes
antea Cataphracti seu lancearij fuerunt, sed exhausta bello nobialitate, ct rudioris surculi vestigiis paulatim evanescentibus, horum
265쪽
a ..is locostastinati sitiat Lον leamvulgo qui Vt Her no Um.' M v goni videtur, lioc tantum 1 Lancearijs dicierunt, quod i ulminali. '' bus exiguis seu selopis utantur pro Lancea,&gradario idcculi rioque xquo, pro expedito. Sed praeter hos equites sunt, adhuc alij qui fillula paulo longiore plumbeas glandes iaculantur. P demontanis inuentoribus carabini appellati, n lira ibus vero Gallis, quamquam pene iam obsoleto nomine Bandesta j, a balteo seu zona quam Bandouliere vocant. Horum igitur exercitatio talis esse debet, ut prunum instruantur iaculandi arte ; postea vi ex equo ad scopum conliment, ac subinde etiam in ipso cursu, ne a flamma vultum metu auertant ; atque ut in ipso receptu tubum suum denuo impleant puluere, & plumi 3 3,rotamque tempereutreuius rei si tempus non. siippetat, gladio Ssclopo se deicia dciar. Lancearis demum si qui adhuc illorum usus est in acie, studer : debent,ut in stramineum hominem decurrentes,parcem eius qua voluerint summam, mediam, insimam, strire, pollini ; ut lanceasnerant erectas, vel proclinatas decenter , ut has ad laruam, aut dexteram prout opus erit covertant , vic Aigμum ibi nes in dab inium sella dependen, priusquam lancea fracta timui vi a in-plius inepta,non expediam, & eiu sin idi multa faciat, quae mestuaint Ir exercitia militaria animi gratia hastis Mastituta, ducuntur, quam in seuerioris disciplinae schola . . Id. Vt propterea aliquid etiam subnectendum ut de ludicro illoro . certamine,quo equites vel turinatim inter se decurrun ,pugnantata 2 T. que armis obtusis; vel singuli cacapbxaca, intermedia de m nre
erectarum tabularum linea discreti, concurrunt; vel alio tandem quouis modo digladiantur, cum modus concursionis non unus sem per fuerit apud Ompes, licet finis idem fiterit, nempe militaris exercitatio. 1 os vero ludos Suetonius in Caligula Hasicos vocat,ubi quidam cum ignoraremqui nam usi ellent ruticos, oc Amaeos etiam legunt, multaque comminiscuntur quae A Verqprorsus abhorrent. Graece autem B sillos appellari pota Rhod in arbitratus est, velut gladiatores X ις q
que dicuntur, ab hastili apud ipses in usu frequenti, quod ius
Graeci vocant, quamquam & eo etiam nomine dic niux , usin quo exercentur Atlethae. Nos vero. eiusmodi ludicras exercitatione τι eamems vocamus,tare ρ Gasi iamor πι-
266쪽
orionesque Troianas, quia a Troiana Iuventute quam Virgilius Aeniide. sic institu am sui se refert, ad haec usque tempora succemonia
quadam exemplorum peruenerunt, nempe Hunc morem, cursus atque haec certamina prim sAscanius, longa m muras cum ζιngeret Albam , Rettulit, ct priscos domu celebrare Latinos sauoipue ipse modusecum, quo Troia pubet Albani docuere uos, binc maxima porro Accepit Roma, di Patrium ruauit bonorem: Troiaque nunc pueri D oiano m dicitur agmen.
lndeque Suet . nius in Caesare, Augusto, Tyberio, Claudio, ocTacitus passim nomen istud Troiam ludi, leu Troia retinuerunt culus mos ii diernus in eo tantum ab antiquo deflexit, quod non amplius pueri, lad x iri inter sd concurrunt , neque aperto capite coronatoque,sed cassidio tecto pugna initur. .
P irusque rei gratia,lactum quidem crediderim apud RomaRO , E. - 'ur ad descetues litati in a teneris, equos ascetulere, sae tete ...nti ... pyrum, ac tandem ex ipsis pugnare docerentur: quamuis sapientiores c caeci, pueros quos absque periculo, rudimentaequeitris
artis discere volebant,ui dorsum Anerum,ne scilicet ex alto det berentur, imponerensi quemadmodum ex Homero conficit Pe- Lib. cap q. trus Victorius in varijs. Ex quo priscorum more nonnulli postea conati sunt ex I licare versus illos Iuvenalis in satyra quinta, Tu seabi meris mali quod in Vsse e ro /ς . i tegitu' parma, g/lea, metuens quae sueui Dis is ab hirsueto iaculum torquere Copella. . - super quorum germana sententia , non minus rurbatur inter Grammaticos, quam a de summa rerum ageretur : dum alii Ca-
Pellam pro copo ponunt, alii pro equo noti nulli eius l0co quanscena veila birsutum C ηt --m r p caeteri te tu I emendant, probirsuta Cap laudata cateia legunt, sed a q meo iussicio omnes itutaciter quandoquii in nisi rei uicat avitor, dcinentem suam explicet, frustra caeteri, in istius lilia ccmpo situdine, uis coniecturis deludabuntIn qu/xum tamen Varimi in
si mihi alicui us dula tum habere liceat, potiorem sine λrbit rere o illam sitisse, quam in medium protulit criticus VariC lin Onia eip ,3 ma tun Emitas inle Prado, dum Graculum Magistrum aco M
267쪽
intelligit, qui in aggere urbano cuius meminere Strabo, de ipsemet Iuvenalis in hoc versu. Plebeium in circo pontum e II, ct in aggere fatum. Bestiarium edocebat iaculum torquere & emittere , quo seras erudite transverberaret in circo notum est enim posteriori aetate qua Romani nondum barbam alere coeperant, Graecos, quia contrario more vivebant, ludibrio apud illos fuisse: & quasi barba solas capras, aut hircos deceret Capellas appellari solitos: quo conuici 1 genere verberatum frequenter a Palatinis Iulianum parabatam,eo quod promissam barbam aleret,quam sorte adue sus Syros & Antiochenses non satis honeste in suo crisopogone defenderat, auctor est Ammianus Marcellinus his verbis omnes qui plus poterant in palatio, adulandi professores iam docti, rem consulta, prespereque completa, vertebant in deridiculum, talia modo Hrepentes insuls/d in odium venit eum victoryssi is Capella
non Homo, ut hirsutum, Iulianum carpentes, eademque ratione 3
ipse IulianusPersas appellat deformes illuvie capellas ct tetras quinmadmodum Marcellinus in subsequentibus libris consignauit. Caeterum quomodo fierent antiqRitus Torneamenta miris,ce Virgilius expressit, ubi de celebratis ab Ascanio Olli discurrere pares atque agmine versDiduisis Moluere eboris, ruto que vocati conuertere vias, infestaque tela tulere t Inde alios ineunt cursus, aliosique recursus Adciess spatiis, alterniaque orbibus orbes Impediunt, pugnaeque cientissimulacrafuturae. neque multum ab his motibus bellicis dissidebant illi, quos Na seles suis militibus imperabat, quasi militarium decursionum simulacra faciens eos ut inquit Agathias Smyrneus in orbem decurrere,ct in equis decenter velitari, O inspeciem armata cuiusdam P richa circumuehi , ct con sim tuba elassicum eanente ad Ana tu malim cogi. Nostris vero, & auorum etiam temporibus,quomindo ludi hastici celebrari consueuerint,videri posset illud cumulate declarasse Ludovicus Lazarellus in libello de apparatu Pat uini hastiludi , quem versu non ita rancidulo compositum diutis simeque in Bibliothecis Patauinis asseruatum,aut PignoriuS, aut
quicunque suit boni publici studiosus, paucia ab hinc annis prin
268쪽
dire In lucem secit. Verum quia hastiludium hoc maiori appar,
tu ludorum, &scenarum celebratum fuit, quam in equestri decursione conueniat aliud propterea in exemplum propono, de 1 nobilioribus longe poetis celebratum nempe Angelo Politiano,& Noysio Pulcio Florentinis, quorum hic etrusco, ille vero
latino carmine, eos ludos tanquam in tabula exhibuerunt,quos νFlorentinae iuuentutis Principes Iulianus, dc Petrus Medices, tum conglobatis, confertisque turmis ad veri certaminis imaginem libero in campo dimicantibus, cum perfractis, aduersus concuris rentium inter se equitum pectoribus, lanceis, maxima omnium admiratione ediderut ita ut ab hac exercitatione tam laudabiliter peracta, non minimam de se in hol linum animis concitarint e pectationem. Quemadmodum etiam narratur de Consaluo Agia
dario, qui postea magnras ab illustri facinorum gloria dictus est, quod suae famae, ac existimationis principium,ex eodem ludo traxerit ; cum apud sapientissimam Reginam Isabellam Arragoniam educatus, quoties in eius aula, spectac uia, ct equestres ludi, vel 'concurrentium iuuenum hastatorum, vel arundines more Maurisiaco iaculantium ederentur, usque adeo supra aequales summa: nobilitatis adolescentes sese efferret, ut acclamatione spectantis populi victor salu taretur. Nec ab alio ludo prodiit martius ille vigor, qui in Proauo tuo Francisco, penomnes Vitae suae gradus
constanter eluxit, qu1m ab hastico; in quo se interea dum a Syl-uia matre lectissima Heroina, Cesenet praeclarissimarum omnium
virtutum documentis informaretur, generosa semper aemulatio- .
ne cum Malalestis, alijsque Flaminiae Regulis exercebat . ut On nino negari non possit, vehementem, illis praesertim quos nat lium splendor urget, ludicris eiusmodi certaminibus, ad praeci ra quaeque&excelsa addi stimulum. Quanquam non ita semper laetitiae, ac iucundae & honestae Vo- r .luptatis plena sint, quin dubia plerumque, &luctuosa reddantur sinistro aliquo & imparato euentu, ut olim Nonio Asprenati con- -- , qui coram Augusto Caesare Troia ludens, crure ex equi Ἀ- --ae Apsu debilitatus est.Nec mirum hercle de pueris videri debet, cum eadem exercitatio viros etiam in discrimen adducat, Titi Manlii costilis fato, qui ab rapido cursu circum agendo cquo esses , extemplo prope ab hominibua demigrauit. verum quid opus est.
269쪽
antiqua memoria in recent temporum nostrorum historiarria intuenti, quae tot huiusce rei prosere exempla, ut videri malim a causa destitutus,quam hic singula recensere.Certe Federicus Feberius Urbinatum Princeps, inipectaculis equestribus, abieritiam ceae dextro orbatus oculo, iniquam honestissimo ore dese itatem praetulit:& nos Galli vidimus nostro malo, ac experii sumus
insectices casus Francisti Bomonij Anchiani, & Henrici eius nominis secundi paternae virtutis aemuli, verεque sortissimi Regis ;quorum ille post profligatum 1 se Dausi Vastii ad Censolam mxercitum, trucidatasque Germanorum legiones, eum vitae exitum tulit, ut quem armatae Caesaris phalanges, pugnantem lupe rare nequierant,miserabili in ludo uxata ceruice,confractoque cerebro,sterneretur: hic vero dum pro pace triumphiis agitur ,
dum publica fit gratulatio, di gestiunt omnes ac exultant pique
etiam inter alios Troiam ludens cum Mongomerio comite con ' curreret, confractis utrimque hastis , ex trunci ictu qui torte per apertam cassidem in oculum penetrauerat , secundaria ne vulnus accepit, quo intra undecima diem confectus est, siluase
Iorique, & luctui ita cessit alacritas. Vnde cum minime honestum censeam Othomanici Gem s consilium, qui ad equestres ludos, deductus,in quibus nobiles cataphracti hastis inter se concurrui,
& tape ephippiis estussi solo deturbantum,huiusmodi spectacula,
Turcarum suorum more, ad seruos, milite sique gregarios ableganda censebat nec hi sane eodem etia euentu terminari soleat, ac dur ille inoris,quem Taruisse ad annum MCCXIU,incredibili propemodum stelicitate viros inter, & foeminas celebratum fuisse testatur autores grauissimi Sabellicus, Ioannes Candidus, Scamdeonius, & Andreas R edusius a querno;dum scilicet hae erectam ex lignis assabre dolatis,munitamque preclaris tapetibus,& orna. ' mentis aureis,gemmeisque arcem,aduersus illos tuebantur,& ma-' ia tantum aurea,globulos odoriseros lilia,rosas, balsamum,smegmatumque redolentium varia genera in subeuntes deuoluebant, qui vicissim eisdem, aut similibus armis in nouas illas Amazones utebantur: ita ut pNec lase omnia ad voluptates & delicias consentirent. Certe illud saltem cauendum in nostris decursionibus hasticis moneo, ut ab aetate tantum prouectioribus, & quantum
fieri poterit minori periculo, suscipiantur: ita enim praestanti '
270쪽
iis actionibus Viam sternent, virtutemque tuto excitabunt, interr in otia eiusque oblectationes ferme consopitam. Porro ut haec omnia, quae seuerioribus antiquae discipi nar in- XXIII
situlis I yronibus ex praes. ipto subeunda fuerunt, proue nunc i H ac μω sunt tempora; dc ducum , ac populorum indulgentia uniuscuius que militis arbitri irelinquantur; aut obeunda sit ita illi commo- I. n. dum videatur, aut susque deque habenda. Quaedam tamen sunt ρ mu-dum ipse in vallo continetur, ita a s eius institutionem necessaria, si illa pariter negligantur, ruere i mnia in peius videri possint, lini. ac retro sublapsa referri. Haec vero Munia sunt,quae praestare debet in seruadis ordinibus; operibus, quae ex usu Castraru erunt, strenue exantiandis; & ducum, ac praesectorum Imperio quantumuis illud seuerit,ac periculost plenum ah fuerit gnauiter evhauriendo. Leges praeterea quibus ad tepe antia,continentia.nam
destiam,abstinentiam,& religionem informetur, militi diligenter obseruandae sunt; ne si moribus inquinatis irrctitus. & vitiorum illecebris dcbilitatus in hoste contendat, facilem illis de se, iam
cruentamque victoriam praebeat.
Vt igitur de illis cmnibus sigillatim dicendo, ni bit eorum quae et . ad militaris disciplinae momenta pertinent reliqui faciam,ordo inprimis ita militiae conuenit, ut eius nomen graecum esse, & a militia secundum proportionem ad caetera translatum Scaliger, non ς frustra, nec inepte commentus sit: dicebant siquidem militibus 'o' '' Praelecti, ut pluribus apud doctissimum Barnabam Brissonium Fidere es hactenus tibi licet, hic con ues, eo progredere, huc reue iere. quod & Liuius admonere volui cum scribit Ceuturionem exclamaste, nyersatues num hic manebimus optimὸ, dc Caesar frequerer ad milites usurpabat ite busiverite commilitones: quemadmodum Aenas. Arma viri ferte arma, vocat lux vltima victos.
cuncti ad ni, meritaeque expectent praemia palmae . P autem omne Griecis est ορανδε quod Aeoles cum non aspirant nata est inquit Scaliger vox ordo; sicut ab aciei directione, eodem signi scatu usurpata fuit. Quanti vero intersit hunc ordinem cum in acie, tum in castris, S itinere faciundo seruari: d clarant satia militiae veteris Graecorum, ac Romanorum decreta,