Iurisconsultus, siue De optimo genere iuris interpretandi Franc. Hotomani iurisc. liber in quo L. Gallus, L. Lecta, L. Filius quem, L. Frater à frate, & aliae complures explicantur. Adiecto rerum ac uerborum indice locupletissimo. ..

331쪽

sis pendente conditione perceptos, non fuisse illi in quartam imputatos: ac propterea plus ei aliquanto scisse quartae nomine relictium, quam quantum re Iinqui oporteret. Petere igitur inci,

piunt ab eo, ut quod in eo fundo plus

solutum efffet, redderetur. Fruetiis e nim petere non poterant, propter L. in fideicommissaria, is. β. i. D. ad S.C.

Trebell. ubi Scaevola sic scribit: Quo,

ties quis rogatur hereditatem restituere, id uidetur rogatus reddere, quod fuit hereditatis. fructus autem non hereditati,sed ipsis rebus accepto ferumtur. Cum ille recuseret familiar ercisci dae iudiciu in eum instituut. Intentio est:Debes nobis id quod supra quarta habes,restituere. D.NO debeo. Q, An debeat. R.Quoniam quarte rationem ineundo, mecu transegisse videmini. Fumo aliud est quartae aestimatio ec attributio,aliud transactio. Disceptatio ex definitione nascitur, utrum qui ra tione inita, slabductas, quarta here. di attribuunt, cum eo transegisse ui deant an perator respondet,nequa quam

332쪽

IN L. IT,In s mquam .Cogedum* haerede esse, quod a fideicommissarias in eo fundo acce Perat, quatenus supra quartam habe hat, eis restituere. Eil rescripto reperio Scaeuolae re onsum admodum csi sentaneum, in Iane L. Lucius Titius, 28. D. ad S C. Trebell. his uerbis: He res eius, qui post mortem suam rogatus erat uniuersam hereditatem resti tuere,minimam quantitatem quam solam in bonis fitisse dicebat, his quibus

fideicommissa debebantur, restituit. Postea repertis instrumetis apparuit, quadruplo amplius in hereditate suis se. inlaesitum est, an in reliquum mdeicommissi nomine conueniri ponsi. Respondi si non transactum esset, posse. Confirmatur etiam aequitas huius

rescripti,argumento uulgatae regula quae iubet eiusdem esse commodum, cuius est in comodum. Constat enim,

si sine dolo uel culpa heredis, detrimetum aliquod in hereditate accidisset, illud fideicommissariam partem immis

nuturu fuisse. L. mullier,eta. g. sederim.

333쪽

legat.primo .Ex quo necessario sequi tur,ut quod fuerit emolumenti etiam illa augeat . quemadmodu Celsus ait in L. scribit,n.D. ad Trebell.iniquum esse,ad fideicommissarium damnum pertinere, ad quem augmentum non Pertinet. ac propterea, si bonitas ecprecium illius fundi creuisset, non heredis,sed fideicommissariorum hoc Ornesumentum esse oportere.

Fartitio. Quem habentem fundum. Enunciatio I. Non si fimdum filio fruendum pater dedit,eum iccirco illi praesegasse intelligitur. L. certum est,i &L.4.hoc tit. ubi Impp. scribunt,praedia data liberis fruenda,in peculio prosectitio num rari: ecpeeulia profectitia, post morte patris in hereditate diuidenda ad co

munionem reuocanda esse.

Verbis precariis. Seq. I I .Fideicommissa precariis uerbis relinquenda sunt. In quartae rationem. Seq. III .Rogatus portionem sitam hereditaria restitu re, quarta eius Parte retinere poterit. Reddere compellitur. Seq. IIII. Qui exhere

334쪽

hereditate restituta, plus quarta retinuit, familiae erciscundae iudicio illud restituere cogitur.L Lucius Titius,7s. in sin. D.ad Trebell.

ARGvMENTUM. Quo a fiatri aut patri naturali ex causa debitum, lutum erit,id ex ea parte tanquam indebitum condicetur, qua ex parte ad illos peculium peruenerit. participatio nanque peculii naturalem obligationem, qua ex parte illud acceptum est,extinguit.

A canus lib. Ix. Quaestionum P Ratera fratre, cum in eius dena potestate essent, pecuniam mutuatus,post mor

tem patris ei soluit: qussitum est, an repetere possit respon

335쪽

dit, utique quide pro ea par te q ua ipse patri heres extitis

. ,b, set ' repetiturUm. pro ea uero qua stater heres eXtiterit, ita repetiturum, si non mi-i nus ex peculio suo ad Datre peruenisset. naturalem enim

Obligatione, quae fuisset, hoc ipso sublatam uideri,quod peculij partem fiater sit consecutus:adeo ut si praelegatum fiso,eidemq; debitori id fuis set, deductio huius debiti dfiatre ex eo fieret. idqUO ma-Σim e consequens esse ei senteliae,quam Iulianus probaret:

si extraneo quid debuisset,&ab eo post mortem patris e actum esset, tantum iudicio

336쪽

eum familis herciseundae re- Cuperaturum a coheredibus fuisse, quantum ab his credi tor actione de peculio conse

qui potuisset. Igitur & si re integra familiae herciscundς agatur,ita peculium diuidi te-

quum este, ut ad qualitatem eius indenis a coherede prae fletur. Porro eum qUem ad uersus extraneu defendi o

portet, longe magis in eo quod statri debuisset, indemnem esse prsstandum.

Facturus interpretationem legis Oius, que mea sententiab nostris hominibus non sine causa sena per obscurissima uisa est,praemunienda quaedam ar/hitror, quibus quasi gradibus facilius ad eiusacitum peruenire possimus Intelligendum est igitur primum, Eos ac a qui

337쪽

quieiusdem familis sunt,intcr se natu raliter tantum obligari. Eiusde autem familiae appello, quoru uni sunt lares, uni foci, una dentin domus: cuius qui caput est,Paterfam. appellatur. I iss. D. de uerb.sig.l. .D. de his qui sunt sui Uelat.&l.ii.D. de lib. & post. quum Gius liberi ut ibidem ostenditur Filii

sam serui autem Familiares aue ore Macrobio nominentur . Naturalem autem obligationem uoco, quam nuda oc simplex naturae ratio praescribit: id est, iure nullo ciuili constitutam. l. sq.I.2.D. de reg.tur. &l. 16. D. de fide iuss.Veluti quum pater cum filiosam. aut uicissim hic cum illo, uel fili jfam. fratres inter se, uel denique dominus cum seruo,seruusue cum domino contrahit. Qui enim ex eo contra Ru ob ligatur, is naturali quidem iure quo pares inter se omnes sunt homines,l. 32.D. de reg. iuri adstrictus est: ciuili uero Romanorum quod uitae ec necis potestatem patris a. in suam familia tribuit,hri. D. de lib. 8c post. l.ult.C. de Patr. Pot. nequaquam.non enim instor patri aduersus tutu, aut huic aduera

338쪽

sus patre,fratribus ue inter sede remfamilia gesta iudiciu cocedit.l. . D. delud. L D.de oblig.& ad . Secundo loco positu hoc sit: Pecunis qus naturali tantum iure debeatur, solutae nulla

esse repetitione,l. 13.&28.hoc titilas. q.

4.D. de donat.Itam siue filius quod patri, siue frater quod fratri, siue seruus quod domino debebat, alterius iam familiae filius quidem per emacipationem,seruUS autem permanumissione

factus,ipsi distatuerit,non repetet. quauis enim id ciuili iure indebitum esset, naturae tamen lege dc aequitate maxime debebatur. Lis.&l.6 . hoc ipso tit. Porro ius ciuile, quod ad ionem ex ea obligatione denegabat, soluti tamen

retentionem permitti non solum, Verum etiam nondum soluti copensationem. l. 6.D.de copensat.Etiam, inquit Vlpianus, quod natura debetur,uenit in compensationem.

Tertio illud scire oportet, Peculiu

339쪽

3is in

libJnst. i. quum scilicet quicquid a filios a. acquiritur,id ne puta 'o quidem temporis in persona eius consistat,sed confestim patri acquiratur. l.79.D. de acq. uel omiti. hered. Ac proinde si fi liussa. centum habeat in peculio, non Plus ex eo consecuturus est,quam quatum hereditariae partis ratio permittit. nam si ex semisse duo fratres succedat, ipse quinquaginta tantum, alter uero altera quinquaginta obtinebit.Postremo admonendi sumus, naturale fratris filisve debitu, qua ex parte frater Paterue peculium illorum participat, extingui. Hoc inlese nostra ita per spicue,itaq; dilucide demonstratur,ut aliunde testimonium petere, putidum prope uideatur.Naturale, inquit, oboligationem,qus fuisset, hoc ipso sub latam uideri, qu6d peculii partem frater sit consecutus. Et β. seq. Si nihil ex

peculio apud patrem remanserit, non repetiturum : nam manere naturalem obligationem,&c. Iuatuor ad

Hos igitur quasi gradus quhuiusce legis aditum emensi i

340쪽

A' 'dacter ac lit, ere in ipsius interpretatione mingrediamur. Duo suere filijsam.fratres uerbi gratia, Marcus oc intus Cicerones. Marcus, qui centu habuit in peculio, centum a linto fratre mutuo acce pii. ita Marcus Q irinio statri naturaltiter obligatus est.Postea pater illorum moritur, cui ex aequis partibus iaccedunt. ac proinde Marci peculium ita inter se diuidunt,ut Marcus quinqua ginta tantum habeat, Quintus uero altera quinquaginta.Hoc cofecto, Marcus inicito iratri centum illa mutuo accepta per errorem persoluit. post ad se reuersus, qua meminisset iuris ciuilis, quo iudice nihil .into fratri de

hebat, coepit ab eo centum repetere. Intentio est: Debes mihi reddere centum illa, que tibi per errorem dissolui: quippe indebita Depulsio est: No deheo. Quaestio est: An debeat. Ratio inlinii est: Nam si minus ciuiliter, at certe naturaliter debebas. Naturalis autem debiti soluti nulla quemadmodum antea dicebamus) repetitio est.Lso D de oblig. ec a 2.Lis. .a.D.de fide X 6 iust.