Iurisconsultus, siue De optimo genere iuris interpretandi Franc. Hotomani iurisc. liber in quo L. Gallus, L. Lecta, L. Filius quem, L. Frater à frate, & aliae complures explicantur. Adiecto rerum ac uerborum indice locupletissimo. ..

301쪽

uiuo testatore suus eme desineret. o. An nepos illa formula institutus, qua uis lex de succedendi tempore nihil

definiat, tamen quia formula silii mortem testatore uiuo requirit,perperam institutus uideatur. Controuersiam contrarie scripta faciunt. Respodetur autem,duabus de causis uideri recte institutum.Primum, quia secudum se sis caput tempus non distinxit nec definiit, ut tantum post testatoris morte siccedendi ius euet, non autem ante mortem. Deinde,ut maxime quis tempus urgeat, tamen defendi etiam possse,silium uiuo patre situm esse deriple, quamuis post mortem decesserit. Nalex Cornelia fingit illum eodem decessisse momento, quo captus est, quia nec rediit:nec,ut euentus docuit, redire potuit.

f. io Ille casus.

His hunc in modu explicatis,dei ceps controuersiam ad utrumq; legis caput coniuncste pertinentem Cerui dius exponit, de qua nos postremo loco dicturos proposuimus. Quidam filium

302쪽

iri L. GALLV s. asystium habebat, & nurum ex eo gra uidam. Is ita scripsit: FILI Vs ΗΕ

TVR, HERE s E STO . Nepos patre suo uiuo natus est. post mortuus est filius mox testator. iaerebatur, cum institutus nepos esset, qui oc suus , ec post filia mortem nasceretur :hic autem nec suus, nec post filii moratem natus esset: an ualeret institutio. Intentio nepotis: Non recte sum insto tutus. nam institutus est,qui 3c suus, post filii mortem nasceretur.D.Imo recte institutus es.Q Vtrum recte, an secus. R. Quia secundum legis caput ita

formulam illam emendauit, & accipi uoluit, quasi additum hoc non esset,cVM N A s c g T VR:sed simpliciter scriptum, Q v I is V V s ERI T.F. At ista generali formula si me institutum uis,male me institutum fatearis necesse est. Nec enim ea uti permittitur, ut hoc loco dilucide traditur. D. An isto modo institutus, quamuis secundum caput succedentes nolit rupere, tamen quiat ior.

303쪽

rso PARA PAR As I formula exhoc capite sumere no licet, male institutus uideatur Iontrouer sta ex scripti sentetiaeque cotentione nascitur. Respondetur ex Iuliano, recte institutum uideri nam etsi nec ex priore capite,nec ex posteriore, si seorsim singula conderemus,ualeat institutio: tamen quonia hic casus ab utroq; ca

Pite participat, a priore, quia institutus est, si filius testatore uiuo suus essed etsineret:a posteriore,quialia fili j locu successit iccirco duob. capitibus comixtis,ualere institutio iudicatur . QVae cum ita sint, multo minus difficilis hic sit casus,quam quiuis superiora,&magis capiti secundo consentaneus, haud scio, cur hoc loco Cervidius dicat,in difficili huc casum esse.nisi forte

Del in difficile dixit pro facile, ut abus dam in libris legitur: uel legendum sit,

INDE FACILIS EST:hoc est, exsuperiori disputatione facilis 8c aperta limius controuersiae explicatio est. S. varemus.

Cum igitur recepta probatal esset Iuliani sententia,casus tame hic ex hac

ipsa

304쪽

ipsaregula natus est, quem quasi co rollari j loco exponemus. Qiii filium habebat, re nurum ex eo grauidam, Velleana formula est usus. Post, uiuo filio nepos natus est, qui mortuo filio emancipatus est. aliquandiu post,

quam suus post filii mortem findet,

moritur testator. maerebatur, cum institutus nepos mortis tempore ex tra familiam esset, ac proinde non sua iis, utrum necessarius, an uoluntarius

heres esset e Intentio: Heres es neceDsarius, quia qui suus est, idem 6c ne, cessarius est. D.Imo uoluntarius. Q. Vtrius modi sit. R. Quia necessarius

est is, qui ec in familia est, & uero etiam suus mortis tempore . Ego Uero sum extra familiam: quippe eman cipatus . F. Imo necessarius est, quia cunque propter ius sui heres est. Tu uerb ex institutione non potes he res esse, nisi quia suus aliquo tempore fuisti. D. Sit ne necessarius is, qui tametsi suo iure repudiare possit,quippe emancipatus, tamen uelit nolit in stitutus est. Respondetur,ualere qui dem institim onem,nec emancipatum t a eiu-

305쪽

essicere posse,quin institutus sit, quippe qui situs aliquo tempore fuit:sed ta

men sua sponte aditurum iccirco,quia mortis tempore in familia non erat.

S I C E I T. PE T. I c terpretatio. ARGUMENTUM.

Pactum de sorte p ex partes soluenda, continenter adie quin stipulatio ni sortis ec usuraru, ita per uniuersam stipulationem fusum intelligitur,ut Otiam utrarum obligationem pro rata pensionum diuisisse iudicetur. T E X T v s.

AVLVS libro III. Qiasstionu:L E C T A est in auditorio A miiij Papiniant,praefecti praetorio, Iurisc5sulti, cautio huiusmodi. Lucius Titius scri psi, me accepisse a Publio Mi

306쪽

uto quindecim mutua numerata mihi de domo: & haec quindecim proba recte dari kalendis fu turis stipulatus est Maevius Publius . spopondi ego Lucius Titius: si die su- prascripta summaPublio Msuio,ei ue ad quem ea res per . tinebit, data, luta, satis ueeo nomine factum non erit, tunc eo amplius quo post 'quoia solua, poenae nomine in dies triginta,inque denarios centenos,denarios singulos dari

stipulatus est Pub. Mquius. spopondi ego Lucius Titius:

conuenitq; inter nos,uti pro Maruio ex summa suprascripta menstruos refundere de-

307쪽

beam denarios trecenos ex omni summa ei, heredi ue ius. quaesitum est de obligatione usurarum: quonia nil

merus mensium qui solutioni copetebat, transierat. dicebam,quia pactaincontinenti facta, stipulationi ineste creduntur: perinde esie,ac si per singulos menses Certa pecUnia stipulatus, quoad tardius soluta esset,usuras adieciser. igitur finito primo mese,pri nas pensionis usuras currere.

Et similiter post secudum &

teritu tractum,usuras non soluti pecuniae pesionis crescere: nec ante sortis non soluta

usuraspeti posse,il ipsa sors peti

308쪽

ti potuerat. Pactu aut quod subiectu est,quida dicebat ad sortis solutione tantum perti

nere, no etiam ad usurarum,

quae priore parte simpliciter in stipulatione uenissent: pa H iiq; id latum ad exceptione prodesse. Et ideo non soluta pecunia statutis pensionibus, ex die stipulationis usuras deberi , atq; si id nominatim eL set expressum. Sed cu sortis petitio dilata sit, consequens

est,ut etia usurae ex eo tepore

quo mora fecit,accedat. Et si ut ille putabat, ad exceptio ne talumprodesset pactum, quamuis sentetia diuersa obtinuerit , tamen usurarum

309쪽

obligatio ipse i ure non committetur. non enim in mora

est is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potest. Sed si quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum coditio CX-stiterit,sicut est in fiuctibus, idem & in usuris potest ex primi: ut ad diem non soluta

pecunia, 'quo competit usurarU nomine, ex die interpo

sitae stipulationis praestetur

Interpretatis Vramatis In auditorio. Magistratus olim in se ro, uel in Comitio nis reddebant: qui locus erat in foro, tectus, ubi praetor urbanus ponere suam sellam solebat.

Post in auditoriis quibusdam ius redindi coepit, ut tum ex Fabio, di Plinio, rum praecipue ex CorneliiTaciti lib.

310쪽

de Oratore intelligitur. Quantum,ininquit, uirium detraxisse orationi audi toria & tabularia credimus,in quibus iam fere plurimae caussae explicantur Itaque auditorii meminit hic ipse in L.contra, s .D. de re iudic. & Vlp.L. mulier, eta. D. ad S.C. Trebell. L. mi no 18.D.de minorib. Proectipraetorio. Hoc enim magia stratu functum esse Papinianum,Imperatore Septimio Seuero Spartianus S alij testantur. Quindecim mutua. Quindecim denariorum millia.nam eo tempore fere ad denarium rationes conficiebantur, auctore Volusio Metiano. quod ipsium ex simili Pauli responso comprobatur in I .si ita, ia6.LiD. de uerbor. Oblig.L. 'Publia,ets. .i. D. depositi ec alijs locis compluribus. Numerata de domo. Donatus in Ter tium: Tuc, inqui in foro oc de mensiae scriptura,magis ij ex arca,domol uel cista pecunia numerabatur. Et alibi: 'Rescribi, id est, reddi, seu per mensae scripturam dari: quoniam ad num rationem pecuniae antecedit scriptot ς ra.