Iurisconsultus, siue De optimo genere iuris interpretandi Franc. Hotomani iurisc. liber in quo L. Gallus, L. Lecta, L. Filius quem, L. Frater à frate, & aliae complures explicantur. Adiecto rerum ac uerborum indice locupletissimo. ..

321쪽

cium stipulationi continenter adie GIm,per omnes cius partes diffundi tur, eam uniuetiam immutat. Itaque nostrum pactum non modo sortis, sed etiam usurarum debitionem diuisit:ut iam no totius sortis, quam totam hoc tempore non debeo, sed eius primae Pentionis, quam solam nunc debeo, usurae commissiae sint. F. At pacta non Pertinent ad usuras. deberi enim ex pacto utrae pecunic credits no positat.

Itaque pactum nostrum quod de sorte,une ulla usiurarum mentione, factu

est ad eam partem stipulationis, in

qua de usuris cauetur,n5 pertinet:nec eam immutaui aut diuisit. D. An pactum de Prie per partes soluenda,cOtinenter adiectum ei stipulationi quae de sorte dic usuris facta est, no ad utranque stipulationis parte pertineat: sed ad eam duntaxat,in qua de sorte cautuest. controuersia non ex scripto θc sententia, ut quidam putant, sed ex eoru

contrarie scriptorum contentione na

ta est, quae superius exposuimus. Palmius hac de re consultus respondet, ad utranque partem pertinere. acproin-

322쪽

de non obstare quod bisuius dicebat, isto modo usuras ex pacto debitum iri. no enim ex pacto,sed ex stipulatio, ne per Pactum renouata, & reformata, deberi. Altera ratio est, quia usura creditae pecuniae deberi, nisi post moram,non potest.Titius autem moram

non uniuersae sortis, sed primae tali pensionis admiserat. . Partitio. Tinc eo amplius. Enunciatio I. Apud Romanos ex usurarum stipulatione ius dicebatur. Rationem in libello de Vsiuris exposuimus. quoniam creditoris interest,usu carere suae pecuniae. Pacta incontinenti.) Sequitur Ι I. Paecta continenter adiecta stipulation bus,uim ex iis, quasi in ipsis insita, ad pariendam actionem sumunt. L. Petens, 27. C. depact.

serte, continenter adiectum stipulationi sortis oc usurarum, etiam in usu

ras Ualet.

Ipso iure non committetur. Seq. IIII. Vesurs pecuniae creditae ipso iure non deu 3 heri

323쪽

hentur.L.s, C. de Usur. Cum autedicimus, Ipso iure: hoc significamus, sua sponte, sine alieno oc aduentitio adiumento: ut hoc loco, sine ope stitipulationiS. X qκo per exceptione. Seq. V. NO est in mora, qui exceptione munitus est. L. 11Ulla,88. D. de reg.tur. L. sciendUm, 21. D.de usur. L. si pupillus, ia7. de uerb. oblig. Si quantitatem. Se l. VI. Qui landum, aut quanti;atem sub conditione stipulatur, stipulari etiam media temporis fructum, quantitatem' ue, a conditio existat, potest. .huiusmodi, . D. de Herb. Obligat.

LEVIS FILIUS c UE ,

aq. C. F MIL. E CIS C. interpretatio.

inii ex fideicommisso hereditatem restituit, quod plus quarta sibi recepisse probabitur,familiae erciscundae iudicio figeicommissariis restituere coget. IM P P.

324쪽

illius,quem habentem fun

dum, portionem heredi

tatis fratribus & quibusdam alijs sub coditione uerbis pre

carijs restituere sanxit testator: post eius conditionis euentum, hereditaria parte praedij in quartae ratione re tenta, Compensato praeterea quod a coheredib. uice mor

tua percepit, dc si quid deest, in supplementum deducto:

quod a ceteris in eo fundo soluitur,supra quartam habens reddere compellitur. D. V.

Non.Ianuar. C. C. Confinterpretatio. Habentem undam. fruendum sibi a pa-u A tre

325쪽

ne uiuo datum . nam hoc erat consue 'tudinis antiquae.Vnde etiam particia pes filii dicebantur a patribus.Ut apud Terentiu:Donec fatuus redierit meus Particeps. Et Verrina tertia: Qtribus cum uiui bona nostra partimur. Hinc

Sex. Roscius rusticum praedium filio suo fruendum dedisse dicitur a Cicerone,in ea pro filio. Eius rei exempluextat in L. 4, & L.13,stipra hoc ipso tit. Ubi res a patre sic datae, in profectitio

Peculio numerantur. Ceteri autem de praelegato dictum intelligunt. quoruiudicium admiror, cum ea de re nulla prorsus in Lege nostra literula reperiatur.

Verbis precarijs. Rogo, peto, deprecor,ut est apud Paulum lib. Sent. IIII. nam hoc fideicommissum est, quod precariis uerbis concipiebatur. Post eius euentum. Sic liber manuscri Ptus . Vulgati hoc amplius ,Post eius conditionis euentum . quod quidem adscriptum glossema uetus codex li huit. Sed in hoc uis nulla est.

Hereditaria parte praedij. Tres facio si redes fuisse, patibus ex partibus insto

tutos:

326쪽

ista Io S. in, tutos: ac propterea tertiam huic filio fundi partem obuenisse. In quartae rationem retenta.' Sic uetus codex:cum alii RATIONE,in sexto casu scriptum habeant. a tam intelliis gimus partis hereditatis quae senatus consulto Pegasiano cocessa est ijs, qui partes suas hereditarias restituere rogati sunt. nam cum emolumenti nil expectaretur, multi hereditates repudia hant. Vnde accidebat, ut neque fideis commissarn quicquam inde consequeretur.Ergo IN QUARTAE RATIONEM RETENTA,hoc est, in quartam imputata: in partem eius quadrantis, qui rebus alii s c omplendus erat,attri huta. Galli ce dicimus, Super ec tanto

minus.

Vice murua percepit. Nam illius fundi duas partes coheredibus suis cesserat. Vicissim autem ab illis res alias acceperat. Et coΜPENSATO dixit, pro imputato.

Si quid deest. ad quadrantis absoluintionem,

Insupplementum Iducto. Aut deducto posuitpro Adiecto, quod ridiculu 5c

327쪽

ineptum est:aut, quod longe probabiIius uidetur, A D I E c Το restituendum est. adiicitur enim supplendo, non detrahitur. ceteris. Idest fideicomissariis. Ce eeros enim a coheredibus perspicue distinguit. Neque omnino coheredes hoc uerbo significati postiant. In eo fundo soluetur. id est, quod ex eo fundo,in quadratis rationem, fideic5- missarii filio reliquerint. Fideicommissarii debebant illi quadrantem. In eius rationem primum omnium fundi paratem hereditariam soluerunt, siue reliquerunt. Hoc est quod ait, soluere in in fundo. nam in fundo facta est illa praestatio. Supra quartam babens. Significat parte illam fundi, quae in quartae rationem imputata est, minoris aestimatam in D sta solutione fuisse, quam quanti reuora erat: ac propterea, in eius ratione quadrantem exuperatum esse. Potest

etiam accipi sic, ut fructus ab herede percepti significentur: &, cum ij non fuissent in quartae rationem imputati, coheredes id in mentem postea reuocaΩ

328쪽

casse, animaduertissei plus se in eo fundo relinquendo heredi soluisse quam debebant. nam fructus perce Ptos in quartam imputari, nemo est qui nesciat,ex L. in 1ideicommissaria,

D.ad S.C.Trebell.L.3. C. eod. tit. Nec obstat Zenonis constitutio in L.Iubemus,6. eod. qua fructus perceptus a filiis in quartam non imputari permittit. Primum, quia posterior est hac diocletiani constitutione.deinde,quoniaad longe alium ab hoc nostro casum pertinet: nimirum cum filii rogantur post mortem suam restituere, si sine lυheris decesserint. Reddere compellitur. ) fideicommisi rijs, id φ familiae erciscundae iudicio: de quo titulus inscriptus est. nam hoc iudicium inter heredem & fideicommissarios conuenixe, notum est ex L. sed oc eius, ets. & L. si ex asse, i. D. ad Trebell.L.ita tamen, a . f.si ex Trebelliano. D. ad S.C. Trebell. Ita cum limius tractatus inscriptione lex nostra conuenit

329쪽

Cius connitutio.

Lucius Titius trecenta in bonis habuit: in his fundum quendam unius oc uiginti aureorum, quem Lucio filio suo beneuoletiae causta fruendum de dit. Cum aliquanto post testamentum idemTitius faceret,Lucium filium suu una cum duobus aliis extraneis here dem instituit: simaeq; rogauit, fideli ipsius commisit, ut suam hereditatis partem duobus fratribus suis, item Maevio 8c Seio alunis suis restitueret, si heres a socero suo relinqueretur. Mortuo Titio, tres heredes instituti,, hereditatem inter se sic partiuntur, ut . Lucio tertia tantum pars eius fundi, quo patre uiuo fruebatur, Obveniret. reliquas duas cessit suis coheredibus: a quibus uice mutua pro earum Preecio quatuordecim aureos accepit, ac petaeterea res alias hereditarias usque ad centum aureorum summam. Post annos aliquot, cum Lucius interea e

ius fundi fructus percepisset, ic fortas se fundi precium ac bonitas creuisset, a socero suo defuncto heres relinqui

tuti

330쪽

m xi tur. 1ta portio ipsius hereditaria fidei commissariis, quippe existente conditione, deberi coepit. Constat autem, eum heredem qui portionem suam restituere rogatus est, ex beneficio primum Pegasiani,post Trebelliam S.C. ius habere, quadrantem eius partis si-hi retinere.Ne multamegotium ita coficitur, ut pro suo quadrante retineat Primum partem illam fundi heredita viam,eo precio quanti sibi aestimata in hereditate diuidunda fuerat,nimirum septem aureis. deinde quatuordecim aureos retineat, quoS mutua uice, pro reliquis duabus fundi partibus,a coheredib. acceperat. Postremo, quia quatuor aurei ad conficiendum quadram tem deerant, in supplementu quatuor aureos adiiciunt,ut iam uigintiquin

Lucius his eat. Aliquanto post fideicommissarii re paulo diligentius considerata,animaduerterunt partem illa fundi pluris esse, quam quanti in quarta conficienda aestimata suerat: sortas se quod preciueius excreuerat,ut modo dicebamus: aut reuocarunt in me

moriam fructus eius partis,ab herede