Antonii Augustini archiepiscopi Tarraconensis Epistolae Latinae et Italicae nunc primum editae a Joanne Andresio

41쪽

bat, et cum tertio libro eorum omnium, quae in tribus dicta essent, Eonclusio Oratorio quodam malogo aidenda pideretur, cumque id praestiturum Osorium sciret, ni timendum duxisset, ne in nimIam magnitudinem liber excresceret, eum hortatur, ut ea quae superioribus libris tam apte ex partis latinis gr-cisque historicis, s poetis miscuerat, quaque huic detraxisse pidebatur, Meritus fortasse ne majest ii rerum parum responderent, postrema Praesertim Parti restituat, qua de christianorum pirtutibus di- Nutat, atque ita ex uno libro cuos epiciat o . omnia mirum in modum osorio probavit, qui docili libet lique animo respondit, se jam librum illum cogitare in duo corpora dioidere, ut in singulis posse ccommodius evagari; quod tunc faceret multo studiosius, posteaquam id ipsum Augustino placere Sensit ). Et vero eum duobus post annis libros de n bilitate Olysipone edendos euraret, adeo tertium protra Xit, ut ex eo non tantummodo duos , sed trest efiiceret, Sc cum antea totum hoc de nobilitate argumentum tribus libris eomprehenderet , ita postea rem omnem adornavit, ut duos nobilitati .cioili relinqueret, christianam vero ab ipso magnοPe- Te amplificatam non minus quam totis tribus libris concluderet. Post haec abiit Osorius ineunte anno

42쪽

in Lusitaniam; sed neque locorum intervallo ab Augustini amicitia disjunctus fuit, neque eOTum epistolare commercium temporum intercapedine cessavit. Nam Sc anno I 555 Augustinus cum in Britannia esset pontificis maximi legatus apud Mariam reginam, ad Osorium scribebat, illi ex hujus I libro in Gualterum Haddonum constat, & an

no I 561 Osorii libri de justitia in Augustini mani-hus erant, M ejus opera brevi in lucem prodituros sperabat osorius ad Rogeri uti Ascanium scribens. Nos hic epistolici eorum commercii exordia tantum habemus, sed in his tamen, praeter complura alia quae utriusque vitam, & res ejus temporis p Iiticas & litterarias spectant, nescio quid simultatum inter lusitanum regem Ioannem III ejusque fratrem principem Ludovicum ad interiorem Lusitaniae aulae historiam conjicere valemus. Obtinuit Osorius statim a suo reditu in Lusitaniam, imo Mante secundum ejus exitum in Bononiam, Ludovi ei principis honevolentiam, ei libros de nobilitate 8c ci Mili, M christiana dicavit, atque ejusdem liberalitatis, Sc patrocinii haud obseuris officiis donatus suit. Rescivit Vero nequaquam se posse in fami- Iiaritato principis esse sine regis offensione; qua rocontinuo urbem deseruit; quo regis gratiam, MI audem sibi conciliavit. Vitare tamen non valuit hominum valde potentium invidiam, ac vexatio

43쪽

nein; sed ille ex omnibus euris Deile in Areute, ct humanitate Ludorici principis acquiescebat . E celluit princeρs hic , ait Duardus Nonnius in Emmanuele I; inter alios sui temporis, militaris diseia

plina studio maxime deditus, amnorum, equitan di, O matheseos peritus, artium etiam libero homine dignarum non expers. Eumdem Resendius in oratione habita Conimbrica in Gymnasio Regio Oo maxime commendat tamquam studiis, armis, ac tot aliis nominibus, rebusque maguum. Egregiam Lu-dooici Lauciationem funebrem dixit Perpiniatina; in qua nobis eum ostentat, ut Iliterarum studiosis sitIinim, quo comite, Sc socio studiorum suorum gaindere ut summo ingenio, 6c doctrinia viri, quiqueConSue Merat sve de rebus obscurissimis ac disseritimis citidire piros cloctrina, O ingenio prauanten& cujus morte magnam sane jaeturam litterae secerunt, magnam Prorsus, inquit, nescio an majorem

ullam aliquando fecerint. Hic ergo princeps Osorio impense favebat, ut ex hisce literis, ex ejus Vita ab Osorio nepote scripta videmus. Sed nihil in hac neque de his Ludovicum inter 8c Ioannem sis e simultatibus, sive gelotypia, sive aemulatione, neque de hoc Osorii ab aula, di ab urbe recessu, neque de hac aulicovum invidia, neque de hisce oax Fp 4s.

44쪽

nibus, quae In his ep;stolis amice, 8c familiarit ex Augustino innuit Osorius. Plura alia in his literia

eontinentur, quae nos eruditis lectoribus excerpen da relinquimus

Melioris frugis, & doctrinae uberIoris videri poterunt eae Iitterae quae in nostro codice continenter

sequuntur, Augustini ad Taurellium, Taurellii ipsius ad Augustinum , tum Ioannis Metelli, & petri Vi-etorii, Arnoldi Arienti, quas omnes, licet nonnuI-iae jam alibi editae sint, hic rursus proseremus. Laelius Taurellius ante onMnea exur set, vix M libris editis , & magistratibus obitia conspicuus, de eivili inrisprudentia optime meritus. Fani in Umbria na- os, disciplinarum curriculo in patria primum, tum Ferrariae, ia demum Perusii peracto, pluribus legationibus , & magistratibus in pontificia ditione cum laude functus, Florent am anno I 535 se recepit, . ocatus ad lites in Rotae consilio audiendas, seu votae, ut ajunt, Auditor creatus. Ibi, quod raro e teris hominibus, imo de ipsis civibus evenire solet,

singularem omnium, magisne tegularum. an sub ditorum , nescia , gratiam consecutus estὲ M. Cosismo Magno Duci a seeretis habitus . palatu cancelliistius, ta magister libellorum, gravioribusque muneribus suffectus, probitate, integritate vitae, fide , pietate , doetrina, A dexteritate rerum gerendarum summam auctoritatem sibi comparavit, ut, quemad

45쪽

Ο modum dicit Robortellus, non olim apud AIexanis dium Augustum Ulpianus, aut alius quivis apud maximos reges , & prine ipes honoratior unquam fuerit so . Verum ex multis praeclarisque muneri bus ab eo tum obitis duo praecipue nobis consideranda sunt, tu pote qnae sere omnem materiem

mutuis Taurellii, Augustini ,& Metelli epistolis sup peditant: alterum scilicet Athenaei pisani, quod

propter adversas temporum Vices Prorsus dirutum erat, restaurandi cura Taurellio omnino credita; alterutra accurata, 8c fidelis & exacta pandectarum

florentinarum editio, in qua diligenter peragenda

totos decem, aut eo amplius, annos consumpsit. Hinc

illae literae , quibus Ansovinum Medici, aliosve pro- sessores Pisano gymnasio comparare quaerit: hinc tot illa de pandectarum, de novellarum, de aliorum jurisprudentum opusculorum exemplaribus, quibus eorum litterae redundant; hinc item nova quaedam de typographis, deqne rebus aliis tum Iitterariis , tum politicis, quae ex eisdem addiscimus. Augustini epistolae nulla annorum nota signantur, sed mani-sesto tamen indicant, paullo post ejus reditulo a Florentia ipsorum opistolare commercium initium habuisse. Nimirum tribus mensibus anno I 54a Au- 'gustinus cum Ioanne Metello familiarissimo amica

46쪽

Florentiae versatus est, ut celebre illud Pan deetarum manuscriPtum volumen cum edito Haloandri volumine conferret; atque eo tempore Augustinus adolescens tantam sibi benevolentiam Laelii TaureΙ- Iii actultioris hominis, gravissimisque occupationibus obstricti, conciliavit, ut continua inter eoadeinceps, neque unquam intermissa mutuae amicitiae consuetudo intercesserit, nesciasque majoremue Augustinus Taurellio, an hic illi reverentiam exhiberet. Mutuis illi se se benevolentiae ossiciis devinciebant; Augustinus Taurellio amicum suum Petrum Pontium, Taurellius Augustino generum suum Camillum commendabat. Sua quisque scripta alterius judicio subjiciebat, & uterque libere in eis re-eensendis amicitiae, & aequitatis juribus utebatur. iuvat in mutuis illis epistolis cum libris editis eoi-

latis singularem. clarissimorum virorum modestiam, ingenuamque libertatem observare. Pleraque eorum, quae legimus in epistolis adnotata, in editis aut pro sns expuncta aut correcta suisse videmus, alia contra ad primam scriptoris sententiam candide retenta, Scvulgata sunt; quod aeque ad utriusque commendati nem referendum esse existimamus. Videmus ibi qno-

dam modo ortum quasi ludicrum, Sc fortuitum illorum librorum, qui omnes juris fontes posteris

RPeruerunt, quique scholas Stupore suspensas tenuere : ibi quemadmodum ex proposita ab Augustino

47쪽

42 quaestione libellus Taurellii de militiis ex easti pro-ereatus sit, & ipsius notis quodammodo perpolitus: ibi totam, ut ita dicam, genesim editionis Taurellianae Pandectarum florentinarum sero oculis nostris prosequimur. Quin ta suavi quadam animi volu.ptate laudatissimis Augustini laboribus interesse vi gemur; quando adolescens cum adolescente Metella Florontiam exeurrit, ibique ejusdem ope dici no e tuque eum illis pandeetis, & eum Politiano, atqus Ualoandro eonflictatur. Ibi tum magnum illud opus emendationum, atque opinicinum aggreditur: Ie Giones ab Haloandri editione variantes in tabulas

uas reset; legum titulos, auctorum nomina, seriis plurae mendas, Posteriores eorrectiones, itemque corruptiones animadvertit, atque unde editionum

errores ducti, quinam a graeeae linguae, quinama latinae, quinam ab antiquitatis ignoratione, quinam ab Hiis

fontibus deriventur, iterato considerat multa cum Taurellio, nonnulIa etiam cum Peleo Victorio, omnia eum Hetello suo confert, & quareumque tribus illis mensibus sedulo diligenterque sive legendo, sive colloquendo, sive meditando ad rem suam facientia re- Perit, omnia confestim in adversariis reponit . Tum eruditis hisce spoliis onustus Bononiam regressus aliquas hinc inde eompactas emendationes, aliquas effetas opiniones Antonio Pere notio proponit, alias

eo plures ad Michaelem Majum mittit; cumque in

48쪽

terea intellexerit propositum Taurellio suisιe Pan .dectas Florentinas edere , excitatus ab amicis, ut ipse quoque suas emendationes in lucem pubblicam daret, ut suum Laeliique in eodem labore eodem tempore opus videretur, lucubrationes suas ad Tau- rellium misit, ut, si res digna esset in qua elabora, retur, omnibus non solum ineptis, obseuris , iner ditis, &. inelegantibus sententiis, sed etiam inusit iis verbis, & scripturae mendis ab ipso expurgare tur a . Hine tot illorum mutuae epistolat, correctiomnes , dubia, de modo, tempore, loco editionis quaestiones, & demum totius operis editio prodiit. quae tot juriaprudentiae lumina praebuit, tantam qu. Pandectarum Taurellii expectationem excitavit Nuntiatum Augustino fuit constitutionum item emendationem Taurellium cogitare, neque moratus ille est, quin eidem illico comparationem quandam tum theodosiano eodiee a se factam ultro deserret.

vixim vero non illud eficere poterat Taurialius tot aliis gravissimis curis distentus; ergo aliud opus

eodem eonsilio, ut sculeet legum eognitionem adiuvaret, aggressus eat Augustinua. Permultas enim constitutiones, quae in codice Iustiniani desideramintur, quasque ex florentinis , venetisque bibliotheeis eruerat, aliisque Romae repertis auxerat, edere cu' οὶ Ep. 62,

49쪽

ravit. De quo quidem opere ita Taurellius ad Augustinum scribit: Cum multis tibi litteris ciebitor

essem, tum aliis innumeris, tum immortali munere constitutionum a te ornatus, cujus juctinuitatem quotidie recentiorem everior, quam uec imminuet dies. tandem munere tuo perlecto delectatus sum magis, an contristatus Θ Delectatus quidem mirundi in modum, quoci multa docte, et elegianter itio ςilicet more nobis restituta sunt o . . . Ad haec it Lud etiam

operae pretium erit observare: Franciscus Laelii Tau-Tellii silius notus abunde est j iureconsultis ex pandectarum Florentinarum editione; sed nobis insuper ex his epistolis tamquam Vir optimus & doctissimus innotescit Iacobus Laelii frater, qui nonnullas notas in Augustini libellum de excusationibus scripsit, quemque propter eas AuguStinus optimum pirum, atque doctissimum appellat , 8c in quo amando.

scribit ad Laelium, non minus me Dereberis aemulum, quam is me in amore tuo esse moleste fert M. Multo plura ex his litteris excipere lectores poterunt, quorum aliqua nos postea attingemus.

une de Ioanne Metello M Augustini, & Τan-xellii, & Osorii, 8c bonorum omnium amicissimo ea Proseremus, quae hinc inde poterimus expiscari, PIura fortassis quam quae ab ullo alio dicta sint, ηὶ Ep. sy. b) Ep. 7x, cὶ Ep. 68.

50쪽

pauciora certe quam quae nos dicere vellemus. Εjus enim doctritiae, diligentiae, modestiae, probitatis, prae stantis ingenii, suavissimaeque indolis species in hisca litteris nobis apparet, ut Metellum, quem nunquam

Vidimus, amare teneamur, eumdemque penitius agnoscere cupiamus. Metellum natione Sequanum fuisse ignorare non possumus, cum vix unquam Ioannis Metelli nomen absque Sequani cognomento signa tum videamus: sed non pariter civitas, quae ei or tum dederit, nota est. Conjectura tantum assequi possumus natum Vesontiae fuisse, cum in epistola

ad Augustinum a Antonium Perenottum Grandivellanum, qui Vesunt inus certe fuit, ciuem suum

appellet. Quod vero non e vili popello, nequo obscuro ignobilique loco natus fuerit , sed ex ea gente, quae propriis insignibus decoraretur, illud nobis manifesto declarat, quod ipse ad Lipsimuscripsit; nam cum laudarit descriptionem elephan iis a Lipsio concinnatam, subjungit. Sunt autem in signia meae gentis Elephans, quo etiam nomine mihi perjucunua contigit ea narratio μ) . Patrem habuisse Ioannem, fratrem Claudium, propinquum Philibet tum jurisconsultum in hisce pariter epist lis legimus. Bononiam vero, quo tunc undique, ut a) Ep. 7st