장음표시 사용
401쪽
dissem, Sc, ut fit, qualicumque aliorum labore mallem frui, quam minus necessario studio in eisdem rebus versari; decipi tamen permultos animadverti tum in aliis legibus, tum etiam in XII illis tabulis, quae jure fons, atque initium nostri juris appellantur. Itaque eum haec nostra simpliciora, Sc pleniora quibusdam esse viderentne dederam enim operam , ut quoad ejus sacere possem, ni-.hil relinquerem, Se ut in his omnibus, quae collegissem, fontes indicarem , unde emanassent , nihil juris studiosis, Sc nostrae observationis cupidis amicis negandum esse existimavi. Ad te autem, Hierony- me frater, hie qualiscumque nostrorum studiorum fructus mittitur, cui jamdiu debetur; tum quod semper te mei, item historiae, antiquitatisque amatorem fuisse cognoverim; tum quod in hac Iesum , ac Senatus consultorum collectione pauca admodum unt, quae te possint, quasi e nostrae disciplinae penetralibus eruta, a legendo deterrere. Ita enim a me quae juris civilis sunt conscribuntur , ut nihil pene omiserim, quamvis vulgare, Sc cognitum, quod spertiorem , 8c planiorem viam ad ipsarum rerum cognitionem emceret: ita cetera tradimus, quae ex veteribus legibus, librisque sumuntur, ut sine illorum librorum lectione ex his ipsis verbis, quae reserimus, nihil non recte intelligi queat. Qua in re erunt fortasse, qui nos nimios exso ει-
402쪽
23oeant alienarum sententiarum sectatores; contra alii parcos appellabunt, quippe cum Permulta reper arint, quae aut neglecta, aut incognita nobis fuerant.
Sed utrique velim animadvertant, id mihi initio consilii fuisse, ut nihil fucatum , ae fallax, sed quod
apud varios variarum rerum, ut dixi, scriptores in . Veneram, memoriae mandarem. Feque vero tum om nia aut potnissem, aut debuissem excerpere. Fugerunt enim, opinor, me non pauca alias res agentem,
multa hoc ipsum agentem deceperunt; cur enim hoc non fatear, quod Sc mihi, Sc aliis saepe accidisse scio 3 dedita vero opera quaedam omisi, quae aut ex libris nullius fidei, atque auetoritatis colligere potui, aut plus aequo grandiorem hune Ii IIum effi-Lerent, neque satis necessaria esse putaveram; sive
quod ea satis nota fore per se crederem, sive quod his, Huae scripseram, essent consentanea. Quod si quia est, qui ordinem quoque nostrum minus probet, quo nos honorum librorum lectoribus consuluimul,
ut cum in 1egis nomen inciderent, quid ea eontiaeretur , reperire facile possent: si quis inquam , est. eui hie Iitterarum ordo displiceat, A malit ordianem temporum sequi, quod nobis dissicilius in multis legibus visum est, quominus in eum modum haec
nostra, aut a nobis omissa tradantur, non repugno. Te vero, caris,ime frater, atque Optime, aceu- aturum esse eriistuno animi mei constantiam, ta fir- Diqiligoo by Cooste
403쪽
a31mitatem, quam non nemo duritiem, vel stuporem potius esse putarit; ut cum mihi non parva negotiorum moles impendeat, in his levioribus rebus, tanquam in visco inhaerescam. Sed tamen eadem ipsa ncgotia me ad has leges edendas ante tempus movent : quas etsi non intea trinundinum diem, intra nouum tamen annum dicam , an me em , pr serimus, ut liberiore deinceps animo toti in nostro onere sustinendo consistamus, Reliquimus autem Sc novellarum, ti juris ponti scii exornationem nescio quam inchoatam, quae, si qnando mihi otioso esse licebit, absolvetur. Sεd jam ad ipsas leges
veniamus, quas omnes constat populum Romanum
tulisse ab initio urbis ad Tiberii caesaris imperium. Senatus vero consulta, quae placentini , & Rosredi doerorum virorum diligent; am seculi eollegim , magna ex parte post Tiberiam saeta rent. tion quod non permulta alia & populus, & Senatus decreverit; sed quod haec ipsa sint nominibus suis notiora , quorum omnium cognitio non juris solum eonsu sed pene dixerim omnibus latinae linguae aera moribua lumen allatura esse videatu, a
404쪽
A. AUGUSTINUS LAURΕΝΤΙΟ SURIO S. D. Quamvis nos longo terrarum inter utilio abesse fe
cerit natura, charitas tame i Christi, M ejusdem verus amor, atque studium, ut multis prodesse possimus, tenaci nos vinculo adstringit quasi ejusdem patriae coelestis ei ves, in quam tendere undique nos oportet, si reete sapere velimus. Gratissimae mihi suerunt literae tuae v. Idus Martias datae, in quibus mihi animi tui desiderium exponis iii edendis a Calenio tuo grae eis, Sc latinis conciliis, tam quae apud me sunt, quam quae, ut arbitraris, apud Toletanum antistitem, ut ad te delatum fuerat: in eoque totus es, ut latinam editionem amico huic tuo deseramus, graecam 8 ovillio. interpellavit me qnidem
ante aliquot annos Rouillius, ut ei aliquid, quod ptum esset, vel juris civilis, vel juris pontificii editioni, quam 'parabat, mitterem. Respondi quod
visum est, moxque eum maiora ut cogitaret admonui, eique narravi totum hoc de edendis graeeis latinisque eone illis consilium . Me illi subministraturum tot librorum volumina ut octo facito fierent , aut fortasse plura, auxiliumque pecu niarium adieci, M spem habere, vel ecelesiam Toletanam, vel Reg m nostrum catholicum, vel Ro-
405쪽
ma uniti Pontificem tanto, talique auxilio tuturos. Reseripsit ille, valde placere argumentum operis; sed opus esse majori sumptu, quam quod ipse praestare posset; praesertim cum careret graecis figura rum notis, ministris idoneis, qui graeca scirent; tamen cum amicis e illaturum rem tantam. 8c mihi responsurum. Post aliquod tempus iterum seripsit habere, qui coacilia edere vellent, praesertim latina; graeca quoque edituros, si haberem praedietos apud es libros, quos tuto ad eum mittere possem. Respondi, me nolle in periculum certum committe re libros ob incertum editionis; quia tamen multi serent, quis esset plus minusve paginarum graec Tum numerus, ex latinis perspici posset. Quid enim, inquam, opus est inspicere quartam, quintam, sextam, & septimam synodum graecam, si totidem verbis latine extent, inter quas non erit Vi
gi isti paginarum differentia 3 His litteris rescripsit , sibi valde difficilem editionem videri, in qua tot
essent graece edenda. Iterum a Francisco Turriano,
qui Binae habitat, unus ex societate nominis Iesu doctus , M pius vir, interpellatus sum , ut coloniensem istam tuam editionem juvarem. Dixi me libenter 8c libros daturum, Se pecuniam erogaturuin, MCuraturum, ut nobilis quidem, Sc doctus vir Garaias Loalsa, archidiaconus , Sc canonicus tolet anus . quem malia ex veteribus libris toletanae ecclesiae Diuitiaco by Cooste
406쪽
habere seiebam, quibus haee fierent anetiora, idem Deeret. De Rouillio quoque dixi me cogitare sutn-xum editionis socium; ita enim poteram ex illius
Haec ad te fuerunt, ut video, aliqua ex parte deIata, aliqua minus vere eonseripta, enjusmodi unt, quae de toletano antistite scribis pro canoni-
eo toletano. Sic etiam de Rouillio habe . me eum iIIo nihil aliud transegisse, & calento posse totum negotium iam mittere. Moleste autem in litteris tuis legi, carere vos etiam isthic graecis typis, quibus in ea editione esset utendum, quod si sie indisgetis, petatis aliunde, sive ex Belgio . sive ex GaIlia, sive Venetiis. Oecurrendum est in arduis rebus omni difficultati. Quod vero adhortaris me, ut mittam libros inspiciendos Calento , idem responsum putes quod supra dixi me Rouillio respondisse, eo etiam magis, cum vos Iongius absitis quam Bovillius, & hine Lugdunum multis mercatoribus trita soleret esse via ante haec Gallorum bella intestina, sive civilia nuper lutheranorum saetionibus orta; at coloniam, qua mittam Iibros, vel quibus dem, non habeo. Venetias tamen cogito, cum de caeteris
inter nos conveniet, eos mittere.
De Garsiae Toletani libris nihil pollieeor, nisi
Pr us ejus animum tentavero. Audio eum exemplum quoddam Romano Pontifici describendum eurare Diuiliasti by Cooste
407쪽
Id perfeceritne, an miserit, an imperfectum reliqum rit , mihi ineertum est, sed a pleor opus urgem suum. Fingamus illum consentire nobiseum; nihil ab eo graecum habebimus, latina pauca, nunquam edita concilia Toletana, dc Emeritense quoddam, cujus exemplum misit; habebimus etiam verum Isidori prooemium, cujus exemplum ad me misit anta hiennium: nihil habet insumptum ex Epistolis B
manorum Pontificum ante Damasum Pontiseem; Damasi autem habet unam, atque alteram Fpisto-Iam; nihil post Gregorium Iuniorem; caetera disitae invenisse emendatiora in veteribus libris, quam in editis; ει quod pace tua, mi Laurenti, dictum sit,
Surianam editionem cone illorum semper sere magis mendosam esse assirmat, quam reliquas. Νondissimilia querela de te Romae est, deque tua Caleniana editione eonciliorum inter eos, qui Grati num mendis expurgare conantur, ut ab uno atque altero per litteras cognovi. Nos quoque invenimus .quaedam, quae in aliis editionibus meliu3 eonseripta fueram mutota, in ea praesertim collecti ne , quae Posita est- post lateranense eo ne ilium
Alexandri III. quod in notis ad antiquas Colia Iectiones Deeret alium necesse mihi fuit sigill
tim enumerare. Haec tamen me non moverint, quominus, te auctore, vel duce, veI eo mite, Calenio tuo utar. Duiliaso by Corale
408쪽
Sed age, dispieianius quid primum aggredia
mur. Tu nihil mutandum ex editis censes, sed ad- .denda alia, quae nova sunt. Addis eam rationem.
quam non rejicio, ne duplici sumptui cogantur singuli se subjicere. Erit igitur tua editio emendanda singulis verbis , 8c in singulis litteris saepius morandum, quod si saepius acciderit, lector deterrebitur, 8e molestum esse arbitrabitur, nosque pro conciliis scholia conciliorum edemus, quod minime desideramus. Quid quod saepe eveniet, ut ejusdem cap
tis veteribus unam atque aliam editionem novam addere velimus. Si omnes in conspectn simul osserant nr, adjuvabunt magis; si separentur, ut praetermissa a messoribus, minus placebunt. Graeca autem me auctore in eamdem paginam cum latinis conjuncta doctum lectorem, aut studiosum, mirum in modum juvabant, rejecta minus utilia erunt;
sed in hoc me vinci patiar dabo aliquid librario
De his autem singulis, quae in primo volumine
aut edita sunt, aut edi posse mihi videntur, sic habeto. Principio Isidori prologus videtur esse nece varius, isque duplex; omnes enim veteres conciliorum collectiones habent eum prologum, eju qu. mentio fit, atque adeo pars resertur ab Ivone Carnotensi, Se a Gratiano in Decretis. Duplicem esse prologum facile ex ejus lectione apparebit, qui tam
409쪽
137 in veteribus toletanae bibliotheeae libris, quam in aliis regiae bibliothecae Philippi Regis catholici I
gitur, si eum contuleris cum edito in aliis coli ctionibus conciliorum. Nam quamvis initio utriusque ponantur verba Isidori Hispalensis; sumpta ex libris Elymologiarum, mox sunt aperte contrariae .ententiae, cum in altero canones Apostolorum Iaudentur, ici altero repreheudantur. Sic etiam de aliis Nicaenae Synodi capitibus praeter graecos canoues Vis ginti, nihil in veteri prologo est; sunt quaedam in edito ad extremum adjecta, quae etiam hanc eandem differentiam constituunt. Postremo , quod in veteri nulla mentio est veterum Clementis, Anacleti, aliorum sanctissimorum Patrum Constitutio uulu, quarum mentionem fieri videmus in edito
Prologo. Quamobrem illud quoque deprehendi facile potest, duplicem fuisse olim conciliorum, Scpontificiarum epistolarum collectionem , in quarum
altera Apostolorum canones nulli essent, omnesque
aute Damasum Epistolae Pontificum desiderarentur . nihilque diceretur de illis canonibus nicaenis ex Julii epistola ad orientis Episcopos; in altera haec omnia essent concsripta. Caruisse enim Plcrosque veteres scriptorcs illis epistolis, aperta res est. IIuc accedit quod de corpore canonum dieitur a Nicolao, M Leone IV. apud Gratianum Distinet. I9 & ao: fuisse enim constat aliquando apud latinos eum li-Diuitigod by Corale
410쪽
brum, eujus exemplum Moguntiae editum est anto annos quinquaginta, sine hoc vero titulo Corporis Canonum. Est tamen haec differentia inter eorpus eanonum, Se collectiouem toletanam eone illorum, quod in altero sunt Apostolorum eanones L. in altera nulli sunt. Haec mihi necessaria visa sunt, ut o stenderem, necessariam esse utriusque prologi mem tionem, Se rem hanc leetoribus cognitam efficere, ut simul agnoseane has duplices eollectiones conjunetivi proponi. Sequitur historia majorum eonciliorum ex Pho tio, eujus ego habeo graeea verba, quae cum edentuTostendent latinum interpretem multa ineptissime convertisse. Ego tamen ex aliis libris eone illorum omnium historiam, ac tempora collegi, quae cum sedenda putavero, mittam, nec praeteribo versiculos
illos qualescumque Pselli de Synodis, aliosque non meliores latinos ex veteribus libris. Tertio loco de Clementis apostolicis constitutionibus agendum est psed non displicet, ut post utrumque Isidori prologum collocentur epistolae dare Aurelii Carthaginensis ad Damasum, & Damasi ad Aurelium, quibus mentio fieri videtur alicujus antiquae collectionis conciIiorum, Se epistolarum' pontificiarum. Quas epistolas , quando ita reperiantur in Isidori Mereatoris , sive Peccatoris collectione , non esse omitten' das censeo.