장음표시 사용
201쪽
xcitat examen, atque eoanitio tuitae Cauta , scilicet adrogatio sit utilis, nec periculola , vel ignominiosa Pupillo; & si ad rogator caveat perlonae pablicae , sive Tabularis, ast Scribae, te, si pupillus impubes deceἰlerit,.redditurum bona proximis Pupilli Conlanguineis. Nec pote ιt Pater adrosator emancipare , sive e potestate sua dimittere Filium adrogatum sine i ulla Caula , puta quod laeserit adrogatorem & emancipato Filio , bona ejusdem, quae in adrogatoris Domum transtulit , reddere cogitur . Ac si adrogatum quis, vel exheredaverit, vel sine causa iusta emancipaverit, praeter bona reddita, quartam etiam adiicere debet propriorum bon rum ex Rescripto Divi Pii , a quo quarta Divi Pii nuncupatur. Per adrogationem au. tem Filii , aut Nepotes hominis adrogati , cum eo veniunt in pote ilarem adrosantis :cum, si Pater det proprium Filium lamilias in adoptionem alteri: Nepotes ex eo Filio- familias suscepti , sub Patris naturalis ,
nempe Avi eorum potestate remaneant. Imo nostris temporibns ex conititutione
Iustiniani , a Filius familias non exit a
potestate Patris naturalis , neque transit in potestatem adoptam is , nisi adoptetur ab Avo Materno, vel Paterno, qui cum Filium emancipallet , adopret Nepotes ex eo, pol emancipationem , natos .
In locum autem , non solum Filii quis adoptare potest, sed etiam Nepotis, quam .vis Filium habeat nullum : Et, si Filium habeat, non potest quem in locum Nepotis adoptare, nisi Filius consenserit. b Nemri
autem adrogare , vel adoptare poteli, nisi annis 38. Praecurrat adoptatum ῆ cum east aetas magis ad generandum idonea , &plena pubertas appelletur , & adoptio debeat imitari Naturam. Castrati porro , & quotquot vitio insuperabili corporis generare nequeunt , neque possunt adoptare . Quamobrem Spadones , quorum nomine veniunt etiam ii , qui sa- snabili vitio Corporis ad generandum sunt idonei , adoptandi facultatem habent. Foeminae quamvis adoptari pollint , non amen ip ta pollunt adoptare alios; nis ex
indulgentia Principis , unum tantnm adtolatium amissorum Liberorum . e
Quibus modis Ius Patriae Potestatis' solvatur
P Rimum solvitur patria potestas morte
Parentis : nam Filius remanet liber ,& in tua potestate intinet proprios Filios.
Sed si Pater eorum , ante mortem emancipatus suisset ue Filii ipsius , sive Nepotes ,
qui remanserunt in Avi potestate , Avo mortuo , liberi fiunt ; neque recidunt in potestatem Patris eorum , nisi Filius , non emancipatione Patris sui, sed suprema aliqua dignitate , de pote ilate Patris exisset;
nam tum, ne dignitas ei si damno, mortuo Patre , Filiorum suorum potellatem m
Secundo solvitur patria Potestas ea poena , quae adimit Civitatem Romanam reaque appellatur media Capitis, sive status humani diminutio. Tertio solvitur servitute , sive amissione libertatis , quae maxima capitis diminutio
Quarto solvitur patria Potestas Episcopatus , & etiam Cardinatatus dignitate. Quinto solvitur emancipatione , qui est actus legi imus, per ciuem Pater ante Magistrarum declarat , se nolle amplius Filium in sua potestate habere . Cum quis bello captus in servitutem hostium redigitur, Patria Potestas in suspenso manet: nam si apud Hostes decedat, fictione Legis Corneliae, pro mortuo habetur ab eo ipso tempore , quo in Hostium potestatem devenit r Si redierit in Patriam , per
Jus, quod postliminii dicitur, Patria Potellas redintegratur.
Emancipato autem Filio, si eius Uxor ediderit Partum conceptum rem pore, quo Maritus erat in potestate Patris, is, qui nascitur, non Patris, sed Avi potestate continetur; co tra si conceptus fuit mih emancipationem Sicut autem Liberi , semel e poteli te dimissi , revocari in potestatem nequeunt ό
202쪽
unt ; ita & in potestare Patris manentes. cogere Parentes ad emancipandum non
possunt ; a nisi ab eis ad turpidinem , aut impietatem compellantur; b) aut Parentesi illicitas contraxerint & in cellas Muptias :tunc enim ab ipsa lege supplieici sceleris, e potestate liberantur. c
De Servis , oe captivitate minutis. P Raeter personas liberorum, si de ingenuorum , sive eorum , qui nasse intur, &adhuc manent liberi sunt etiam servi &Liberti , quorum pene amisimus usum . Servi sunt sive bello capiantur , qui veniunt in potestatem victoris , amissa liberta Ie , arbitrioque suo, & rerum suarum tam
quaesitaru et,. huam quae tendarum , quarum
proprietas Mominis adquiritur & fluctus ;sive nascantur Domini ex Ancillis , qua rum dominium habemus; sive voluntate sua tales fiant ; eum ultro sese vendunt ad pa ticipandum pretium e qua venditione libertatis servi hunt publicorum operum , puta nauticorum aut metallicorum , quibus sese vendiderunt.
Servi autem e servitute pervenire possunt ad libertatem per manumissionem, quae est libertatis datio per Dominum: quam qui accipiunt; non ingenui, sed Liberti appellamur , & ad aliqvud obsequium Patrono , sue veteri Domino eorum liberatori prae standum adstringuntur.
E Tiam qui sunt sui Iuris Homines, ta
men vel ob aetatem impuberem , vel ob mentis vitium , alieno regimini subjiciuntur, donec vel ad pubertatem veniant, vel resipiscant , iis puheres sub tutela manere dicuntur ; alii sub curiatione , sub qua
sunt , etiam minores 2 I. annis.
Tutela est jus , & potestas tu capite libero , ad tuendum eum , qui per aetatem se defendere nequit , iure Civili data &permissa. Eaque triplex est, Tellaimentaria, Legitima , D tiva . Testamentarius Tutore it qui datur a Patre in Testamento Filiis aut Nepotibus . quos h bet , vel quos si
viveret, cum nascerintvr , habiturus eiset in
potestate'Nam si Tutorem dederit emanisci patis , is Tutor , non eam jure paterno , quam ex iurisdictione Magilitatus sustinetur : cum Lex iubeat, huiusmodi Tutores, ob reverentiam paterni judicii etiam sine inquisitione confirmari . Sicut confirmatuti etiam datus a Matre , vel ab e straneo iis Pupillis, quos reliquerint Heredcs ,, ιιὶ sed eum inquistione . Dari autem potest tectamento Tutori etiam Filius iam . propter publicam causam ad quam tutela trahitur: & in publicis causis Filiussam . pro patre iam . habetur. Et si datus fuerit Turor non idoneus ,
testamenti tempore, puta furiosus, aut minor; expectandum est donee ille resipiscat,& iste ad maiorem aetatem , nempe annOrum 23. pervenerit , & interea datur alius a Magistrat V. Poiei Tutor dari ad certum tempus, puta ad quinquennium , & ex certo tempore h. e. Ab annu a morte Testatoris temtio , aut secundo , & similiter . Et datur Tutor tum educandae personae , tum rebus
administrandis; quae si dissitae in longinquas Regiones fuerint , licebit plures dare Tutores: qui quamvis divisis Regionibus . &bonorum portionibus dentur, tamen singuli Tutelae onus integrum sustinent , cum ad omne Patrimonium , eorum quisque datus intelligatur , & tantum administratio inter eos dividatur , integro in singulis manente jure tutelae .
Foemina ex Justiniani constitutione potest sescipere tutelam Filii sui , vel Nepotis , si Tutor nullus testamento datus suetit : & praesertur ceteris Consangui-
203쪽
neis , ti datis a Magistratu . Sed hoe iure minime gaudet , si ad secundas nuptiastrantierit . a Legitima tutela est , quae a Lege deser-
ur iis , qui volantur ad Pupilli succei sonem: qua lex hodie sunt omnes proximiores Consanguinei , sive cognati sint , hoc est, ex latere Matris veniant, sive Agnati , hoc est . veniant ex latere Patris r inter quos hodie servata tantum vieinitate gradus , sicut in hereditaria successione , sic etiam &in Tutelae jure , omne discrimen est sublatum . Cognationis autem nomine latius ata Cepto, veniunt etiam Agnati . Qui si adoptentur , aut emancipentur, dicuntur exire ide Agnatione paterna , & in novam Familiam transire , ideoque patiuntur capitis diminutionem minimam , sive minimam mutationem status cum retenta libertate ac Civitate , tantum amittant Familiam . Habet autem locum Tutor datus a lege, quando vel nullus testamento datur Tutor, vel datus decesserit ante mortem Testatoris. Sed si datus testamento, se tutela excusaverit, vel dolo fuerit remotus, tum non legitimus , sed datus a Magistratu tutelam subibit. Si vero desit , aut deficiat Tutor testamentatius, aut legitimus, tunc Tutor da- bitur a Magistratu, ex inquisitione, & probatione personae, qui dicitur dativus. Officium vero Tutoris eli regere Pupillum, &bona illius prudenter adminii rare, atque in Pupilli contracti hus interponere auctoritatem suam; sine qua inutiliter cum Pupillo contrahitur , aut agitur . Pupillus enim commodum sibi , fine auctoritate Tutoris , parere potest ἔ non autem ullam potest contrahere obbligationem ἔ aut serre damnum , ideo cum transigit, aut remittit, aut etiam cum adit hereditatem requiritur auctoritas, ne adeundo inconsulto ete obliget aeri alieno , s ne qua interposita auctoritate Pupit Ius, quamvis obliget sibi alium , tamen alii non obligatur, neque convenitur, nisi inquanti ri fuerit locupletior, ne cum aliena iactura lucretur. Debetque auctoritas Tutoris interponi eum negocium geritur , sive
cum res calet , exigiturque praesentia ipsius
Nee licet Debitorem , aut Creditorem Pupilli Tutorem eidem a Iudice dari; sed tantum ex teitamento , & ex certa scientia Testatoris , cui oportet Debitum & Creditum esse notum; ex oepta Matre, & Avia, quibus, ad tutelam gerendam , contractum
cum pupillo debitum & creditum minime
Immobilia pupilli vel minoris hona , sine Iudi eis decreto , inutiliter alienantur, aut hipothecae subjiciuntur . sel
Pubertate autem finita, non autem ante, ratio adrninistrationis exigitur a Tutore. In qua reddenda Tutor prantat Pupillo tum damnum datum, tum lucrum negligenter ominsum. Neque Pater, qui filio tutorem te ita mento dedit , potest hanc rationum redditionem remittere : IdJ quia r mee interest manifellari fidem alienam. C.' Finitur porro tutela pubertate, cum Putillus annum decimum quartum , aut Pupili decimum secundum absolverint . Secundo finitur qualibet capitis diminutione Pupilli , etiam minima , sci licet cum Pupillus adrogatur. At si adrogetur ipse Tutor, legitima Tutela non perit , propter sublatam Agnationis & Cognationis differentiam runde maxima tantum: & media capitis diminutione Tutoris extinguitur.
CV ratio est Legitima potestas; per quam
res administrantur vel minorum 1 . annis , vel eorum , qui mentis vitio laborant . aetas autem minor vel ad coeptum
vel ad finitum Annum producitur, Nam si de poena , vel damno declinando agatur . expectatur annus integer , & tempus de
momento ad momentum computatur, &ultimus dies coeptus pro completo minime habetur . Contra vero si tractetur de commodo , vel honore minoris: nam sufficiet
primus vigesimi quinti anni dies. fel
204쪽
Dantur autem Curatores ab iisdem Magistratibus a quibus 8c Tutores: & quamvis alus tella mento non consistat, tamen est a Magistratu confirmandus . a Nec datur Curator regulariter , nisi volentibus , praeterquam in litem, in qua minor Curatorem accipere cogitur; nec ad regendam Perlonam datur ; sed ad res adminii trandas Curator ideoque potest ad certam rem , vel litem, vel Patra monii portionem dari . Et datur Pupillo etiam repugnanti a Magistrata, quando illi suus adesis Tutor nequit. Datur etiam Curator Prodigis, postquam eis Magistratus bonorum administrationem interdixerit. Sed si detur Furiosis , Curatio pertinet ad Proximiores Consanguineorum. Et finitur ea post absolutam minorem aetatem; aut cessante surore, aut sublata ue cessitate rerum gerendarum .
De satisdatisne Tutorum vel Curatorum .
CV m Tutor, vel Curator suscipiunt T
telam , coguntur satisdare , sive data cautione per Fideiussores promittere rem pupilli, aut Minori; salvam sere, & te cum illorum oti litate administraturos . Deinde iubemur describere omnia illorum bona: quae descriptio Inventarium appellatur . Et
Propter hanc cautionem , quae vocatur rem
Pupilli salυam fore, Tutorum Curatorum bona Pupillo , vel Adolescenti tacite sunt obligata . Eximuntur autem ab obligatione satis- dandi Tutores testamentarii, sive testamento dati ; 3t qui a Magi liratu dantur ex inquisitione . Quamvis autem satisdare Testamentarii non cogantur , tamen si ultro satisdederrnt , propter maiorem Pupilli utilitatem in administratione capessenda praeferuntur aliis Contutoribus. Quamobrem electici datur cuilibet eorum aut sati Mandi, aut offerendi alteri satisdationem, in eiusque arbitrio ponere an velit satis dare si cupiat praeferri ; alioquin ipse satis offerens praeferetur . Quod D omnes erunt parati satisda- Te, Praetoris erit eligere magis idoneum.
At si Pupilli , neque a Tutoribus, ne que a datas Fideiussoribus suum Jus eo sequi possint , & damnum acceptum reparare ; tunc actio , quae subsidiaria dicitur , eoquod in subsidium datur , vertenda est contra ipsos Magistratus, qui eos Tutores,
vel Curatores, aut satisdare non coegerunt, aut minus idoneam satisdationem , sive fide iussores non locupletes comprobarum , e
ceptis Magiitratibus Romanis , & Maioribus, quos Dignitas eximit ab hae actione. b
Potest quis effugere onus gerendae Tutelae . aut Curationis , si iustam adduxerit causam apud Iudicem , per quaru excusetur . Prima causa est numeras Liberorum trium Romae , in Italia quatuor λin Provinciis quinque . . Secunda excusationis causa est administratio . dum geritur , fiscalium , sive publicarum rerum.
Tertia est absentia Reipublicae causa rquae exculatio durat donec absunt , si T telam susceperint , nam redeuntes eam recipiunt . Sed si eam non antea Iubiissent ἔannum vacationis post reditum habent, an in
Quarta est sublimitas Magistratus Maioris, quem qui gerunt oblatam recusare Tutelam pol sunt, at non deponere susceptam. Quinta litigium eum Pupillo de omnibus
Sexta est gestio praesens irrum Tutelarum ex Familiis Patrimoniitque distinctis procedentium .
Septima notabilis inopia Tutoris. Octava aegrotatio rNona ignorantia puerilium Literarum . Decima livor Testatoris, qui eum ad Tu telam vocaverit, .ut litibus implicaretur. Undecima capitales inimicitiae sine reconciliatione ; nis datus fuerit ab ipso Test tore , qui ea delationet Tutelae odium rein misisse censetur.
205쪽
Duodee ma aediς vel immatura, vel consecta Tutoris: vel si septuagesimum annum exccsserit , vel ad vigesimum quintum non
Decima tertia est militia. Decima quarta est publiea professio libem. lium artium . E quibus Iuris pudentia non tribuit exculationem , nisi cum quis Romae doceat: alioquin nemo plus proderit Popillis, quam Iurisconsultus & Causidicus Tutor: ideoliae non excusatur . Qni plures habet exculationum caulas, & ab aliqua suerit rei lectus, poterit altis uti atque excusationem probare intra quinquaginta dies continuos , in quibus scilicet & feriae numerantur &alia impedimenta, si ad centum millia pas- filum Tutor absit a loco ubi est datus. Si vero altat ultra , tum dies unus in vicena millia passuum conceditur, & praeter dies itineris alii triginta , itaut computatis triginta his cum diebus itineris , Tutor non habeat pauciores dies quam quin-4uaginta. Excusario vero proposita proban-la est intra Menses quatuor continuos. Curatores has excusationes habent praecipuas ; quod si Tutelam gesserint, possint
Pupilli sui puberis curationem recusare. Item Maritus quamvis sit Dominus rei dotalis constante Matrimonio ; tamen rerum ex tradotalium Uxoris minoris et . annis non potest esse Curator. Si quis salsam excusationis Causam adduxerit , quamvis ea in Iudieio recepta fuerit , Decrctum tamen est nullum; nec Tu - or ab iniuncto onere liberatur.
De suspectis ritoribus. TUtores omnium generum , & Curatores propter fraudis suspicionem a Iudice removentur , & a quolibet de populo accusantur, imo etiam a Mulieribus, quamvis extraneis r nec aliqui ab hac accusati ne removentur , nisi propter eoostii ;mbe eillitatem impuberes , qui haudem odorari non possunt, nisi curatorem accusent proprium ex consilio Consanguineorum. Suspectus autem quis arguitur non solum ob egestatem , sed propter mores & avaritiam & fraudem .
At si quidem Tutor non ob eulpam levem, & mediocrem negligentiam removeatur, sed ex dolo & culpa lata, incurret infamiam ; quam effugiet si Praetor remotion: s causam in Decreto non inseruerit. In locum autem Tutoris remoti , donec suspeeti cognitio duret , interea substituendus est alius , qui Tutelam absoluto Tut ri restituet. Quia vero Pupillo ex propriis bonis a limenta capere non licet ; ideo ei decernuntur a Praetore , presente Tutore , ac
facultates Pupilli profitente . Ac s Tutor copiam sui non sacrat , alimentorum causa mittitur Pupillus in possessionem bonorum Tutoris , veluti Debitoris latitantis . Ae sine quidem Tutor hac ratione adesse velit . ut suspectus removebitur. Si tutor fuerit mendax , & salso neget
bona Pupilli ad alimenta tumere ; vel si probetur data pecunia Tutelam Tibi deserti curasse , aut pupilli bona dolo destruxisse ,
aliamve fraudem comparasse , non modo cum infamia ς rit removendus, sed etiam gravius a Magistratu puniendus . Nec proderit T tori, qui Tutelam fraudulenter administrat, satis offerre, & Pupillo cavere . Et e con trario quamvis Tutor si pauper , tamen si probitate sua . suspicionem fraudis excludat , Praetore adprobante Tutelam retinebit.
II BER SECUNDUS . . ΤITULUS I.
De Rertim divisione , o adquirendo
REs aut communes sunt , aut publicae,
aut Univer talis., aut nullius , aut singulorum . Communia sunt ea , quae ob eorum immensitatem comprehendi universa nequeunt , sed tantum particulariter a singulis occupantur , Qualis est Aer , Α-
qua proiluens , sue de pluvia , sive de
206쪽
Fluminibus , aut aliunde colligitur, qualetribus religare , dummodo ne Arbores evel item est Mare , & propter Maris usum e stat & caedat , quae sunt pars finitimorum iam Litus ; adeo ut Maris usus pateat om-lPraediorum : unde illorum Domini dominibuς ad navigandum , & ad piscandum rinium etiam retinent & Arborum Ripa nascut M usus Litoris , quo receptum omne sitarum . Eii autem Ripa quo Flumen eum habere debemus, eoque iure proprio utimur,seli plenissimum; naturaliter assiugit. dummodo abi ineamus a Casis , sive Tug Res Universitatis sunt quae dominio subriis, & Edificiis eorum, qui ante nos opere iacent alicuius ei vilis corporis , puta Ur- suo solum illud occuparunt quod si opusibis, Collegit: quarum usum habent δε- erit sublatum , ea litoris portio ad com-Jsuli Civium , vel Collegarum r qualia munem redibit usumi Unde ita licet operali unt Theatra , Stadia, Porticus , Forum , in litore exercere , ne Maris usus deterioriViae , & smilia . evadat . Est autem litus quousque hibernus Res nullius dicuntur quae aut in nullius Maris fluctus exi verit. . domino sunt , aut usu ; sed esse tantum pol Et quam .is Mare sub nullius domi- sunt . Veluti serae Belliae , quae antequamnium veniat , tamen Iure Gentium Pos- caperentur nullius dominio su uiaeent, sed sumus Hostibus nostris , quoad vires no-isub capientium dominio cadunt; vel nequestrae pertinent , illud prohibere , ac rati istunt in dominio alicuius , aut usu , neque ne eustodiae , sum tuumque in ea faciendo- esse queunt, quales sunt res sacrae, sanctae, rum vectigal exigere a praetereuntibus, qui- religio tae, quae ad nullius dominium, & albus opera nostra Mare pervium ac tutum Numinum tantum Vertuntur usum . Praebemus. Res autem sacrae sunt, quae rite, ae s
Publica sunt , quorum proprietas vel d item niter per Episcopos & Antistites Deo
minium est alicujus populi, usus vero sin-iconleciantur .gulorum , vel Civium , vel aliorum, qui Religiosae sunt ea quae ad humationem Hostium numero a Populo illo non haben- Cadaverum spectant e quamvis nune n tur . Qualis est Portus , & Flumen , sive mea hoc latius acceptum sacras etiam res corpus illud aquae ab Alveo comprehensum scomprehendat; sicuti tisanctum, quodcumnam aqua particulatim haurienda , ut dixi- lacro confunditur e quamvis sancti etiam mus, est communis ,& appellatur aqua pro-iappellemur muri Civitatis, quia publica fluens . Fluminis item nomine non Tor-ilege sancitur . ne quis eos transiliat: & san-ren: , sed aqua perrenis venit. Ehi ouoque a.Jurii consultis dicuntur Legati
Ideo cuilibet tu Flumine piscari licet , ab Hollibus, vel ad Eoiles, missi , quos eum usus illius sit communis , proprietas nesas eii a quoquam Hostium, vel Civium publica ; sicut & venarum metallicarum , violari r & qui eos violaverint , Huilibus
quae sunt etiam in dominio Populorum , &ideduntur . . LPopulorum nomine venerunt in dominium. Singulorum sunt res , quae cum antea Principum , a quibus Populorum Iura su-iessent nullius , postea occupatae in priastinentur , eaque ratione arbitrio eorum Flu .ivatorum dominium pervenerunt. Est a minum & Metallorum usus, quamvis com tem dominium arbitrium '& ius de alio
munis , prohibeetur, ex tis. Feud. Quae suntlqua re disponendii. Quod vel naturale regalia: qui etsi conditus fuerit Imperatoris est , quale dominium c e Mulieris in re causa tamen illum sibi omnes attribuerantidotali , quae ad Mulierem origine sua spe- Reges , & summi Principes, a quibus Me-lctat e vel civile , quod vi & pote ita-talla ceteris interdicuntur . te Iuris transfertur in alium , quale d
Ripae quoque usus est publicus ; quam-iminium est , quod lex in eadem re do vis proprietas sit singulorum , qui prope tali manente Matrimonio , concedit Na-Ptaedia possident : ideoque licet omnibus Tito . a onera in Ripa deponere , ae lanes Arbo Item dominium vel plenum est , cum quis
207쪽
quis rei proprietatem habet & possessionem, adjectis emolumentis; vel non plenum , cum quis sine emolumentis & possessione ,
Hinc rursus dominium vel directum est, quod habet is , ad quem spectat propriotas rei , cuius alius potitur iure percipiendi fructus , qui dicitur usu fructuarius ; &utile , ad quem emolumenta tantum , &possellio spectat , cum proprietas sit apud alium , qui proprietarius appellatur . Ac dominium vel Iure Gentium , vel Civili adquiritur . Ac primum de Jure Gentium
disseramus . Igitur Jure Gentium per occupationem Dominium adquirimus Ferarum , & Animalium , quoniam sunt nullius , & noli raevadunt , donec per fugam , aut per dimissionem noliram , se in naturalem receperint libertatem , quocumque in loco capiantur , sive in aere , sive in Mari , sive in Terra , non minus in fundo proprio , quam alieno et etiam li Dominus antea prohibuerit ne ingrederemur . Nam ea prohibitio ei adquirit adversus nos actionem injuriarum, quia illum sprevimus, sed non mutat naturam serae quae cum . sit nullius , semper est occupantis . Adeo ut quamvis quis Feram vulnerasset , tamens post vulnus alius eam caepisset , fiat capientis , qui eam Occupavit ; cum plura evenire potuissent , ne a vulnerante ca
Apes quoque , eum Avium instar serae sint naturae, atque infinitam vagandi habeant Iibertatem non sunt nostrae, nisi nostris Alveariis exceptae ἰ nam inde migrantes , veniunt in potestatem alterius occupantis , quamvis prius in Arbore nostra cellulas , sive favos extruxerint , & nos ingredientes prohibuerimus , ex qua prohibitione actio. nem iniuriarum habemus . Imo etsi Apes ab alio non occupentur , tamen si de sundo nostro avolaverint , nostrae non manehunt , nisi eas in eon spe Ehu nostro habeamus, atque ad nos revocare possimus. Animalium autem , quae seram quidem naturam origine sua referunt , cu-
ra tamen hominum solent mansuefieri, quales Columbae sunt, Pavones & Cervi, dominium retinemus etiamsi e conspectu nostro abscesserint , dummodo redeundi animum retineant: quem animum abiecisse cen- lentur, cum revertendi consuetudinem dimiserint . Quod Judicum prudentiae discernendum relinquitur . Ac si revertendi animum dimiserint , rursus transeunt in dominium
capientis. Contra vero quae serae non sunt naturae,
ut Anseres, & Gallinae , quamvis procul a nostris oculis & ssidibus abierint ; tamen
quocumque sint loco nostra remanent , ut qui ea caeperit , nec restituerit , Fur censeatur , nec dominium illarum nanciscatur.
Bona hostium immobilia & mobilia , quae tapiuntur in ipse Praelio publice ab exercitus Duce indicto , Populo & Reipublicae , pro qua bellum geritur , adquiruntur ; at mobilia hostium , quae voluntariis Militum singulorum conflictibus &excursionibus, capiuntur , de quibus loquitur Textus Insiturionum , migrant in capientium dominium . Quae tantum hostibus auseruntur , cum hona ad suos remigraverint ; sicut & Servi , si Patriam repetant , in pristinam libertatem reve
Per inventionem etiam dominium adqui- imus , cum comprehendimus gemmas &lapillos in litore Maris, ab ipso litore Maari , vel Terra productos . Lapilli autem a Gemmis distiuguuntur , quod non ut illae pelluceant. fa JCum autem partus portio snt ma--ternorum Viscerum , propterea nostra sunt quaecumque de Animalibus nostris na
Alluvione quoque domin in m adquirimus cum scilicet obscuro& assiduo incremento aliquam Terrae portionem Agro nostro Flumen adiecerit ; non vero aliquam Agri alterius partem Agro nostro violenter addiderit e nam eius partis dominium non adquirimus , nisi Arbores illius in nostro Agro
Insula in Mari nata est occupantis e
208쪽
nata vero in Flumine, Alveoque illius adquiritur proximiorum fundorum Dominis. At si Flumen divisis brachiis complectatur,& in Insulae formam redigat praedium ali-uod , illud a priore dominio non absc*it. Sed si Flumen mutaverit Alveum, novus Alveus fit publicus , sicut & Flumen ,& vetus transit in dominium proximiorum
Dominorum . Inundalux vero Ager dominium minime mutat.
Per lpecificationem adquirit rei domini um is, qui bona fide putatis materiam esse' stam , spretem consecerit ex materia alimna , quae non possit amplius ad pristinam naturam reverti , puta si quis ex alienis Uvis , quas suas putabat, Mullum expresserit; nam Mulli Dominus efficitur, quam. vis. Uvarum pretium persolvere debeat . Sed si putans argentum esse suum , statuam ex Argento alieno fuderit ; tum quia opus vincitur potentia materiae , quae semper etiam in Statua argentum est , Statuae do. minium aἐquiritur materiae Domino , qui pretium opificii , s suum argentum repetat , persolvere cogitur. Sed si quis par. tim ex tua, partim ex aliena materia opus consecerit , tum quia & Opificium , &materiae partem propriae eontulit, sine ulla
dillinctionε , sibi ipsi dominium speciei
adquirit. Confusione dominium adquiritur pluri. um liquidorum e quae si voluntate Domi.
norum simul confluxerint, communia sunt, se a si fortuito, non aliter erunt communia,
quam si separari nequeant ἱ ut si vina mi. sceantur variorum . At si res confusae reeipiant separationem, puta Plumbum & A gentum , tum singuli materiae suae dominium retinent di ac re dilIoluta , alter plumbum , alter Argentum suum vindicabit. Coniunctione dominium adquiritur, cum bona fide in isto nostro ex aliena materia aedificamus. Nam quamvis materiae Dominus dominium illius retineat; tamen totius aedificii dominium nostrum erit , nec materiam suam 'poteli Dominus, nisi isisset uto ex aliquo casu Aidificio , vindieare . Sed si ex propria materia in alieno Solo aedificavimus , alienum esse scientes , aedificium isto cedet , & etiam materiae Dominium ad Dominum Soli transibit , ut nequidem eo ditatuto , materiam repetere polianus. Jani Graυιna. Tom. II.
Sed si Solum, quod erat alienum, nostrum esse putaverimus , materiae dominium retinebimus , neque Aidificium Domino tali tradere cogemur , nisi ab eo materiae pretium acceperimus ; aut si Edificium non pollueamus , sumtus a nobis iactos Iudicis
Sarione dominium acquirimus, s semen alienum, quod nostrum putabamus, in nostro lando sparserimus ; sed ad aetiimati nem seminis Domino condemnabimur . At si alius bona fide semen proprium iecerit in fundo nolim , seminis dominium quidem amittit ; sed non ante iandum restituet , quam seminis pretium recupe
Si vero quis selans fundum esse alie num , in eo seminaverit , omni remedio destituetur. Literae , ex recepta iam Glossae opinione nostris temporibus , chartae non cedunt; ideoque qui scripsit dominium Cliartae adquirit , eiusque cum literas retentae Pae rium perlatuit. Item ex Justiniani Constitutione, Tabia. la Picturae cedit. Unde qui pinxerit in Tabula aliena , habebit actionem directam contra Dominum Tabulae possidentem :Dominus vero per exceptionem doli mali, non ante restituit , quam pretium Tabulae conlequatur . At si pictam Tabulam possideat , Dominus Tabulae civili actione agit adversus Pictorem; Pictor autem, exceptione doli mali, Dominum excludere poterit, si is, Tabulam repetens , Picturae pretium solvere nolit.
Per possessionem bonae fidei dominium
adquirimus ementes , aut dono accipientes a non Domino , quem Dominum tame
existimamus e Tum enim quia rem , etsi alienam, tamen iusto emptionis, aut donationis titulo possidemus , fructus a nobis consumtos adeo nostros facimus , ut nequidem eos rellituere cogamur , si ad rem restituendam a Iudice damnemur; sed traxistum separatos a loto , di non conlamios, vel pereeptos post litem contestatam; a quo tempore , quia rem alienam novimus , Incidimus in malam fidem , & ideo ad restitutionem obligamur. Malae fidei enim musetar, neque de consumptis, neque de extantibus lucratur; sed omnes restituere tenetur.
209쪽
Frustas autem vel civiles sunt , nempe venientes ex civilibus contractibus , quales sunt pensiones V. p. domus loca tat , atque usurae pactae Inter contrahenistes ; vel ipsius naturae sponte veniunt , ut herbae , foenum , & fructus naturales appellantur aut accedente opera hominis a Natura producuntur , ut Frumentum , Vinum , & dicuntur industriales a
V su fructuarius vero , & Colonus , sive
Conductor perceptorum tantum fructuum dominium adquirunt: quos autem non perceperint, ii post mortem illorum, ad proprietarium , non ad heredes eorum perti. nent . a
Quamobrem & istus Animalium tam is quam tructus ad usuisinuatrum spectant , excepto partu Ancillarum , qui spectat ad proprietarium ; cum absurdum visum fuerit hominem homini esse in fructu. b Ita vero Fructuarrus in fructibus t trandis versari debet , ut de Agnis capita suppleat demortuarum pecudum , &novas Arbores & Uites loco veterum substituat a
Per inventionem quoque dominium, iure naturae , ac gentium , adquirimus pecuniae abstonditae cuius Dominus ignoratur , nempe thesauri ; sed praesentibus ubique receptis moribus, tantum in Fisci utilitatem Thesaurus invenitur. Per traditionem transfertur dominium rei traditae in accipientem , si animus Domini tradentis , & iustus titulus accedat ; si vero de re incorporali agatur , puta de iure , aut servitute , traditionis loco , erit patentia Domini & usus al
Rei autem venditae , quamvis nondum Iraditae , nobis domnium adquirimus , si nobis a venditore fides de persolvendo pretio habeatur. Nec minus dominium transfertur per simulatam traditionem , ut si rem , quam
mihi Titius debet , iussu meo sbi tradat ; eaque fictio brevis manus appellatur , aut si tuam esse velim rem sibi a
- me antea commodatam e vel si quis Claves Domus animo Domus donandae tradiderit . Quae venditio per symbolum dicitur
Transfertur item dominium in certam personam, mittendis donis in vulgus, quae colligentibus adquiruntur.
Item , & si quis aliquod habeat pro derelicto, & nolit eius rei dominium habere; tunc enim dominium adquiritur et , cui rem eam sors obtulerit. Secus erit , si aliquid , dum curreret , nolenti de theda exciderit, aut quid naum Dasio amiserit , aut servandae Navis causa in Mari quis proiecerit , tunc enim rerum illarum dominium ab eo non abscodit, & inventor Domino sibi noto eas reddere debet , aut publico stripto rem a se
inventam de nunciare. Res tandem ex alia divisione , vel corporales sunt , quae sensibus comprehenduntur , vel incorporales , quae cogitatione atque animo contrectantur , ut sunt Iura , sve facultates agendi , aut retinendi , & servitutes . de quibus modo
SErvitus est Ius in aliena re constit
eum , ut eius Dominus tolerando . vel abstinendo alteri prosit . Tolerando , si suo in fundo patiatur v. g. ut alter transeat , vel iumentum agat ; abstinendo, fiv. g. se contineat ab extollendo iEoificio suo , ne proximo AEdificio alterius lumen adimat. Sunt autem servitutes rei rusticae , vel urbanae , sicut & Praedia . Praedia urbana
sunt aedificia ; rustica sunt loca aedificiis
V cua . e Servitutes rusticae sunt iter , actus , vias
210쪽
via, aquaeductus. Iter est ius eundi per Praedium alienum , & -consequenter ius etiam ambulandi , sive eundi , & redeundi etiam voluptatis causa. Et ire intelligimus etiam
eum , qui sella vehitiu , & qui Equo . Actus eii ius agendi, live impellandi ducendique In mentum , vel Vehiculum ἰ consequenter comprehendit etiam iter: cum minus maiore contineatur. Et qui actum ha.
bet , potest etiam Armenta traficere . a JUia ad iter & actum et , ut totum ad ad partes . Quamobrem definitur ius eundi agendi, & ambulandi, & trahendi etiam lapides, & rediam hallam serendi, dum ne fructus quis excutiat, aut laedat. bJ Aquae . ductus eli ius aquae ducendae per fundum alienum , quod fit vel tubo , vel rivo per longitudinem depresso . fe JHis adiiciendae aliae servitutes rusticae , veluti Aquae haustus ex Puteo vicini praedii , pecoris ad Aquam appulsus , sive ius adaquandi , & appellendi Pecori , & Ius Calcis eoquendae , Arenae sociendae , &s milia personis praediorum causa adquisita, vel voluntate Contrahentium, vel testamento eorum, qui servitutem in suis Praediis alicui relinquunt, vel praetcriptione sive longa patientia eius, qui Praedii servientis est Dominus: qui modi sunt servitutum inducenis datum sive rusticae sint eae, sive urbanae. Urbanarum autem servitutum celebriores sunt hae. Prima eli servitus oneris, ut scilicet vicinus sua columna regat onus Domus alienae, quam columnam & reficere debet. d) Seeunda est servitus immittendae trabis, aut tigni in parietem alienum, ut ibi quiescat. Tertia, & quarta sunt servitutes Flu
minis & Stillicidii: quae hoc differunt, quod
Stillieidium guttatim decidit, Flumen continenter fluit. Quibus servitutibus efficitur, ut quis Flumen vel Stillicidium e Tecto nostro recipiat in aedes suas , vel ne recipiat , si ego Aqua opus habeam . Quinta est lemitus altius non tollendi , si lege Civita. iis liceat euique iudes tollere . Sexta est
servitus tollendi , si lex Civitatis proh
be,t aedium sublationem in vicis vicim s. Septima es servitus. , ne luminibus officiatur , per quam prohibemus , ne vicinus Arhore , vel pariete nobis lumen adimat . Octava est servitus Luminum, per quam Fenestras habemus in Ades , aut Atrium alienum. a Exti risui in tervitus primo confusione ;eum quis dominium adquirit ejus Fundi , in quo servitutem landaverat : cum enim habeat totum , servitus non constituit pa tem separatam . Secundo , si quis Dominosi di servitutem remittat & cedat. Tertioe per non usum decem Annorum inter praesentes, & viginti inter ab lentes, s servitus habeat ulum intermissiim , puta , ut quis alternis mensibus Aquaeductu utatur e tum duplicato tempore opus est ad interitum servitutis, puta viginti annis inter praesentes , quadraginta inter absentes ; hoc est, inter eos , qui habitant non in una , sed
in diversis Provinciis . f TITULUS III.
De Upi fructiu . USufructus est servituς , quae non Praedio , sed Personae debetur , ideoque servitus non realis, sed personalis appellatur: Et est ius alienis rebus utendi , true di, salva earum subistantia , Ideoque quando
constituere volumus ulumsructum in iis rebus, quae usu consumuntur, puta in oleo Vino , Tritico , quibus nemo potest ut, seu i , nisi ea consumat; oportet caveamus inos, iure utendi fruendi extincto, tantun Idem reddituros eorum, quorum accepimus ut substantia illorum in cautione conserin
Cum autem usus fructus sit servitus, quae Personae debetur , propterea extincta illa Persona, vel in servitutem redacta, vel Civitate privata , ususfructus extingui inr , tiredit ad suam proprietatem , nempe ad