장음표시 사용
251쪽
quibus plerumque textus in capita, &Iiaee denuo in incisa sua secantur. Facile ergo phrasi Cornelianae r petere commigrationis societatem poterit adscribi locus
NEp. ubi primus vitam imperatoris , secundus caput , tertius incisum capitis notat. In hune censum veniunt I.sII- hastae teteres, quos non ic mere pra termittendos puto , quia insignem Ep. Peditant obteruationum docilis marum
auctoribus bene meriti sani scholiasiae quidam veteres, quos euoluisse haud poenitebit. Consulendae etiam II. adnotationes virorum doctorum , qui arenatis litteris lucem auctoribus accen-Here conati fiant. In his vero bonae
inagis plenissimae fiant notae rivam γ
Nam qui ad solam criticam pertinent commentarii, utiles illi quidem sunt, sed huc non pertitient. Quin quum& sparsim loca quaedam veterum salptorum vel illustrent, vel interpretentur viri docti : operae pretium facturi fiant, qui huius nodi opera strom tica re tesselata diligenter & cum iu
thesauro ibo laudabili industria collegit. Hic merito addendae, quae nuper ab anno i 7 3 2. magno optimarum litterarum bono prodierunt ΜisCELLA-
XV. In aduersariorum libro promiscue notari possiant , quae- Nec non Cumque acutiora in auctoribus classicis legimus . Ea enim subin- aduera de perlegendo, &, qua occasione usui esse possint, meditando facile omnia memoriae infigemus.
me exscribi velim integra au- ergo pii r naus loquatur de statore inOctorum loca , addito statim numero li- pia deperdito, qui medicinam sacerobri di capitis. Margini deinde adscribi coeperit e fingerem ego, malum ad Potest titulus aliquis, ut tanto facilius uocatum praedia conduxisse. Sic in Porsit inueniri, quod quaeritur. promtu futura esset imitatio e quantae E. c. si in aduersi iis meis in- put iis hoe esse dementiae, res forti Menirem acumen illud PHAEDRi : quan- nas suas committere ei, cur nemo com me putaus esse vos dementiae, et ei edere myi et injorilinium. Sed de his paullo capita, cui calceandos nemo commiserat mis in capite de imuatione Plura mo pedes 8 eo itarem qua occasione illud nebimur. possim imitatione exprimere. Quum
XVI. Denique ad res quod adtinet, seiungere ego soleo eas, Et deni- quae ad disciplinas pertinent, & quae in sola eloquentia usui que loci esse possunt. Illas ad suam quamque disciplinam ), has m ad- Comminuersaria reserri suaserim . i.
) Totidem puto conficienda col- ecmpendium aliquod vel si stema adlectanea , quot sunt disciplinae. Sed ut curatius scriptum, illudque charta mun-Hic quc quo compendium iacias laboris, da distinguendum Quotiescunaque er- in singulis disciplinis seligendum erit go aliquid legis, quod ad hanc vel il-Heineecii Fundam. Culti . Latin. Y laua
252쪽
Iam disciplinam pere net, statim in compendio ii Io euolues locum , ubi male ria ista occurrit, eoque reseres Iocum auctoris. Sic nec titulis opus erit, nec indicibus. Nec periculum crit, ut Omnia inuenire possis. ) Huc refero exempla , similia , sententias acutiores, aliaque huius generis, quae tamquam gemmae intexi solent orationi elegantiori. Haee in aductorita adscribi potiunt eo modo,quem superi re paragrapho commendauimus. Si eis nim in marsine addantur tituli, iique deinde in indicem reserantur , facile Omnia poterunt reperiri. Sed in his omnibus is prudentissime agere vide tur, qui suo quemque lentis Patitur abundare.
Quid sit D Arum utilitatis adseret auctorum lectio, nisi aceesierit IMI i uitio I TATIO. Haec vero nobis est facultas , auctoris stilum , eiusque ideam sine plagii suspicione exprimendi.
Quum vero stilus non consistat in sola phraseologia, sed in i pis orationis habitu facilc patet, non eum imitari cic ERONEM, qui phrasibus ex eius libris excerptis utitur, sed qui totum orationisCiceronianae characterem sollerter exprimit.
Aliud est exst ibere auctorem, aliud eumdem imitati. Hine qui in dtegras auctorum periodos orationi suae
intexit, is non imitari , sed plagium
committere videtur. Qua in re plure serian peccarunt eruditi , quam vulgo existimatur. Egregium exemplum habemus in Exere. De. Lar. Ien. ae . II. pag. 23 3. seqq, J
Id d. II. Vt vero totam imitandi artem recte teneamus, de duobus ea notan- potissimum capitibus videtur cogitandum , videlicet quem imitaridum i oporteat t & quomodo. ea imitatio prudenter si instituenda
Satis equidem ipsa nos sana docet ratio, exemplum quod nobis imitandum proponimus, sitis numeris absolutum esse debere. Recte enim PLIN. Epist. I, s. suti statim eredo, ad imitan dum non optima quaeque proponere. Sed quem, quaeso, auctorem dixeris optimum ' Fieri potest, ut in eodem genere plures eamdem laudem, sed diuersissimam tamen , consequantur. Sane qui inter se contendit cicERONEM NPLINIVM , NEPOTEM & eAESAREM , LIvIVM & et amo Μ , HORATIvM MI OENAL ΕΜ , virosque fatebitur mariis
mos , sed peculiari quadam & sua Iaude. Quare non adeo expeditum est , quis e tot praestantissimis auctoribus praecipue, sit imitandus. Quemadmodum rebus in omnibus, ita di in imitatione, apprime hoc est utile , ne quid nimis. Qui ri minem imitaturus suo indulget ingenio
253쪽
nio , Nerumque sibi fingit dictionem
quamdam insulsam atque insipidam. Contra ea fieri potest, ut nimia imitandi cura in seruitutem illam euadat, de qua HORATIUs: O imitatores, seri peeur 'Praeclare de hoc hominum genere Liria Epis. miseeli. eent. IIII, 12. mi, inquit , sola imiratio est, ct htiis atha
remui , quid fu persona serenica a civi quidam magnorum virorum hiat:
refrimus, ad vim di V nerem eius non Dirannis. Ita Opsius , qui si tam prudenter prius iistud extremum G tasset, quam hoc posterius, ad summam eloquentiae laudem potitillet peruento. Quare & hoc operae pretium est co gnoscere, qua ratione ita imitandi sint optimi auctores, ut utrumque vitemus vitium, & nec ingenio plus iusto Indulgere , nec videamur.
III. Ad priorem quaestionem quod adtinet, nec neminem imi- Qui sitam tandum puto nec promiscue omnes , sed unum optimum. 'us roptimus vero videtur, qui cuiusque ingenio ac captes quam xime est adcommodatus ). M
crederent. Nempe dedita opera,& ut hoc ipsum agerent. Nam alioqui fi ri non potest, ut non quos audimus , Iegimus, amamus, admiramur, eorum iamus etiam non id agendo similes. Emitando enim etiam tum discimus omnia, cum ne quidem imitationis vel consilium habu mus, vel nobis semus conscii. G. J Iam olim Caelarem re Cottam eo maxime nomine admi ratus est CIeERO , qui in libro II. de oras e r esse rumore multor, inquit, videmus , qui neminem imirentur, di sι pte natura, quod velint, sive euiusquam simitandine consequantur e quod CV in vobis animaduerit Pecte preest , Caesarer Cotta. Neque vero v ster aequalis , Curio, quemquam mihi magnoper detur imisari. Enimuero tametsi facile
largiar , Romanos alios in vernacula tingua sola naturae ingeniique bonitate ad persectionem aliquam potuisse Peruenire , quemadmodum id saepe etiam in aliis fieri solet, qui linguam patriam adcurauus sibi extolendam exiis nimant e modie tamen, ex quo lingua illa exspiratiit, fieri non potest, ut ζne imitatione eius genium ac natiuam pulcritudinem λdsequamur. Unde ludibrium lectoribus debet ANG. FOLI TIANus, qui in Epist. VIII, IS. omnem imitationem explodere videtur. LCui
respondet proxima epistola coRTES Us. Si rem bene confideres , non ita muti tum issentium. POLITI Ams anxiam imitandi dedita opera curam reprehen dit ac ridet 3 eo Tas Ius imitationem generatim commendat , ita tamen ut
magis adseriptus glebae Ciceronis vi- dctatur. Pulere, ut reliqua , ita hane liticulain expositit F. O. MENC EN Usa in vitae Politiani historia , p. 194. seq.3c recte hane summam sententiae Po-LITIANi potuit, ex fine epistolae laudatae p. m. 14o. quae certe ludibrium debere non videtur : quaeso ne sipe sitione ista te alliges, ut nihil delectet, quod tuum plane si , o tu oculos a G-cerone nunquam delisiar. sed eum C ceronem , eum bonos alior multum dimpω legeris , contriueris, edidiceras, ean-eoxeris , di rerum multarum euniti nepectiιr impleistria, ae iam rempon re alia
quid ipse parabis : tum demum velim, ruod Letiar , sine eoraice nates , atque
ipse tibi fis aliquando in eonsilio , Dii eitudinemque illam mor fiam nimir er a xiam deponas efflagenda tantummodo Cia ceronem , tuasque denique vires uniue
254쪽
sas p. ricliteris cet. His meum quesecum inque sufragium a ducere equidem nihil
dubito. G. J Fieri non potest , quin inaequali ae sibi parum simili adsuescat dictioni , qui L primo tempore, quo foret manduin est iudicium , & ille quasi
gustus. G. I per omnes Vagatur aucto res, & modo hunc, modo illum imitatur. Vix oculos prudentum serret aedificium, in quod architectus ex mille diuersissimae structurae palatiis coniecisset, quidquid pulcrum ei esset visuati s Si quidem sino iudicio id faee.
ret, & naturales constanteique symmetriae seu commensus obseruationes negligeret. Caeterum laudabitur , si Zeuxin illum imitatus, conquisitis pluribus pulcritudinis exemplis, quantum liceat, in unum illud opus suum transferat. Quod quin in scribendi genere locum habeat, liceatque ex variis ingeniis ex. cellentissima quaeque libare, non est dubitandum. G. J Ea demum pulcra
ac pudica videtur oratio, quae licet aristificio varia , ubique tamen eumdem seruat colorem , nusquam eadem, &semper tamen sui similis. Hanc vero facultatem adsequetur nemo, qui vel neminem, Vel omnes promiscue imitatur, ceu vel xv I iapsu exemplo patet. sNolim hune ubique exemplum malorum admisceri. LIpsius iuuenis ad Tullianam normam scripsit non doterius quouis Ciceroniano, & oratione'. utrum a flo Gereone petenda sit el quenIιa ita dii putauit, ut reprehendi non possit. Vid. ad para. I. cap. I. g. IM G.J omnqs legendoa auctores, &ex iis optima quaevis in usum nostrum esse seponenda, ipsi capite superiore docuimus. Neque tamen ideo omnes promiscue sent imitandi. Unus, isque optimus, eligendus , cuius ad exeminplum totius orationis habitum componamus. Ex reliquis phrasus, acumina, res peti possunt. Merito vero eum iudicamus optimum, qui cui ulque natu rae ac ingenio videtur conuenientismus. Sunt, qui naturae quodam impetu ad ubertatem & copiam seruntur:
iis CacERONEM commendaueritu. Sunt,
quibus nihil, nisi quod adstrictum ac
argutum est, placet r his pii Nivs erit imitiandus. Alii simplici quodam ac casto orationis genere delectantur: hi facillime vel e EsAREM , vel CORNELIUM NEPOTEM imitabuntur. Denique quibus oratio grauis & pressa est in deliciis , ii non inuita Minerva TACI--Μ sibi imitandum proponent. I in naturam cuique suam hac quoque iare esse sequendam, iam olim optime obseruauit QVINCTI L. Insu. orat. X, 2. Ergo primum es, ut, quod imitaturus est qua que, intelligat, σ quare bonum D liat, tum in sescipiendo onere con- Dira su M v1R1s. Nam quaedam sum inimirabilia, qtιibiu avi infirmitav natuetrae non sus as , mu diuersias repugnet. Nec, cui tenue ingenium erit, sola velis
forna ct abrupta : evi forte quHem, sed
indomitum, amore subtilitatis o ettim Dam perdat, O elegantiam , quam cupit , non assequatur. Nhil es enim tam indecens, quam quum mollia dura sunt. Quis vero auctor ingenio nostro quam maxime videatur adcommodatus, facible ex eo intelligemus, si, quis maximet nobis placeat, de quem facillime imitando exprimamus, subinde ficto p riculo , experiamur. Ita enim fere
natura comparatum est, ut tanto maris quidque nobis placeat, quanto est
ingenio ac naturae nostrae conuenien
tius. s Cautione illa hic opus est, quam
adpara. I. cap. 1. g. 41. n. I. commen
dauimus. Cauendum ab δν δίαι no-xa. Proesiues etiam hic sumus ad vitia. Boni praeceptoris est ad I cratis exemplum calcaribus uti non in his , qui nimis exsultant, sed qui tardiores lunt, & contra. Qui nimis secis delectantur, deducendi ad Ciceronem , Sallustius commendandus his, qui lu
255쪽
pARTIS III. C A P. II. aps IIII. Est vero imitatio vel PUERILIS , vel VIRILIS seu Imitario
mascula. Illa verba ac phrases anxie & morose imitatur : haec ipsam auctoris ingenium ac orationis habitum cum iudicio ac li- , id ,' 'bertate exprimit ).
Tales sunt omnes illae imitationes, quas in si fiolarum triuio deprehendimus. Perlecta CICERONI s perio-elia , excerptis phrasibus elegantiori-hus, iisque in epiliolam aliquam aut
historiam compa,s, tum demum disicipuli sibi plane Ciceroniani , aut, si mauis , Ciceronianissimi videntur, quasi
omnis elegantia Ciceroniana in solisphrasibus, ac non potius in ipso orationis habitu, consisteret. Mireris ergo viros quosdam ceteroquin doctissi. mos nimium huic puerili imitationitribuisse, ac saepe periodos integras exauctoribus exicripus . Iam a Scu FERO in omnU. fili. p. 3I. eli obseruatum , AENEAM 1 L UI UM in His,ia Europaea de Hungaris itia disseruisse torcas aurea ct distolori Dese : Hun- garos ferro atquae aere sulgere. cirrisi num agmen di sare paratum di semii, nee turba nee sarcinis praegraue , inten, tum , quod dux non modo signet, sed mliam innuat. Atqui haec omnia suntax Io , in. IIII. cap. . vis ver bo mutato , ex aeripta. Ferenda haec sunt in pueris , in maturioris iudicii vis ris reprehensione dignissima, maximes non loca auctorum rebus , sed res auctorum pessibus adcommodentur Cuius rei praeclarum exemplum ab eodem scHEFFERO pag. 32. datum est ex EGINNARDI Visa Caroli M. qui Caroli sui deseripturus si Muram & co poris habitum t formae, inquit, aι elaratas as dignitas, tam santi quam μdenti . plurima ineras, cervix obesa σεν zor , venterque proiectior , valetud, ne prostera , praeter quod, antequam decederer, noctius ita dormiebat, Ut summum qinarer aut quinquies non Mum empe viseendo, sed etiam desurgendo intem Neret. Omnia haec ex avgTONII udM , Nerone , Insio , dc Augusto , quemadmodum &alia, exscripta sunt.
Quis vero crederet, Carolum M. ill rum imperatorum sermam ac corporis habitum in plerisque tam adcurate cxpressissu ' sic EGiΜΗARDus ergo , dum ιnepte SVETONII premit vestria , multa
- . ut eleganter ait CASA BONvS.
Virilis vel mascula imitatio non
verba Lamum ac phrasin auctoris . .
primit, sed & inueniendi, disponendiue artificium, ipsumque orationis habitum, ita tamen, ut illa exscripta esse , nemo possit arguere. s Ut architectus non imitatur lapides, ligna, serrum , sed sermam, ordinem. ornatum. G. 3Eleganter QvINCTILIAN. Inst. M. Lib. X. eap. I. imitatio vivem, nam saepturiarm dicam , non Au tantum in verbis. Illae intendenda mens, quantum fuerἰ illis usu decoris in rebus atqtae personis,
quod consilium, quae di positio, quam
omnia et tam , quae delectarioni videant
dura, ad victoriam spectent ; quid agatur prooemio, quae ratio O quam varia narrandi, quae vis probandi as resilienis di , quanta in a distis omnis generis mouenssis sientia, quantaque laru ipsa popularis utilitatis graιιa ausumta e quae tum est 'cerrima, quum sequit tir, non quum arcessarir. Haec si perviderimus, tum vere imitabimur. E. g. elegans est haec perlocha xv ETII Lib. I.
Nec me animi factis, quam sisι ob ra , sed aeri Percussa th so laudis spes magna me.
Musarum, quo nune instinctio mente vigenti Auia Reridum peragro loca inliu anis
vita Mo. Haec imitatus est vi Girius . sed ita ,
256쪽
I. ut nemo eum ' plagii suspectum habiturus sit. Ita enim canit poeta suauit simus Georg. III, 289. . Nec stim anim. . dubius , verbis ea viri in
Euam su, ct angustis rebus hunc ad
Sed me Parnassi deserta per ardua du cis Rapras amor r iuvat ire iugιι, qua nulla priorum Castaliam molli diuerterat Urbita clivo. Similia hare viasicii sunt illis Luere.
dem enim rem elegantiore phrasi alioque orationis charactere expressit vIR-GiLIvs. Sic supra etiam hanc produximus periodum CICIRONIs ex Prat. pro A. Caecina , cap. I. Si, quantum in
agro, uesque desertis audacia potest, tantum in foro atque in iudiciis impudentia
valeret e non minus in eatissa cederet A. Caecina Sex. Acbutia ιmpudentiae, quam in vi secunda eius cessit iaudiacia. .Eam nos
p. 4o. ita lumus imitati: si quantum in efistingendis carceribus astutia po es, tantum ad fugiendam surcam audacia valeret rnon minus iam hie fur earnifices deluderet audacia, quam fictoribus Mun yrusi aD-tia. Nec verba hic sunt eadem , α res diu rsillima. Quicumque tamen utramisque periodum inter se contenderit, statim deprehendet , nostram e Gereoniaiana esse expressam. Scilicet non verba
di phrasin, sed ipsum onafioni; habitum sumus imitati, eaque imitatio iure quodam suo virilis poterit adpellari.
V. Ad puerilem imitationem quod adtinet, ea multo facilior est. Modo enim phrases ab auctore mutuas accipimus 9: modo sententiam quamdam aliis verbis phrasibusque exprimimus , m do eamdem , additis quibusdam detractisque vocibus aut circumstantiis , refingimus ).
Hoc imitationis genus maxime puerile est. Nihil enim artis habet Ius iste phrasium. Sie si quis ita loqueretur et quum ct nobilitate generis, er gloria maιorum, O tua virtute vin rins omnium maxime floreas r omnes
nim solum sperant, sta etiam eon fidum,
talem te a itiindo futurum , qualem e gnitum iussiearuui r facile unusquisque videt, phrales has omnes e CORNELII NEPOTIS via. MιItina. e. I. esse: sed n mo tamen quidquam artis aut ingenii
in hae imitatione deprehendet. s Η itaque genus extemporalibus modo quaestionibus tractari debet, non iustisseribendi materiis propositis. G. I Secundam hanc imitationis puerilis speciem iam QvIn H- Inst. Orat. X, y. Commendauit e sumamus sen-ram iam , inquit, eamque versemus quam numerosissise , veluι eadem erra Hina
atque ahae formae duci solem. Exem-2la loco sit lententia illa Hectoris apud MAEUIvri r tulerum es laudari a Iam dato viso. Hanc si quis aliis verbis ita exprimeret e laudari ab ιu , qui Vssum laude dignissimi, is vero fructus Laudandarum actionum viaetur piacerrimus , dicerem ego , lententiam illam eS NAE vio quidem, siret mutatis tamen verbis , esse expressam.
Haec quoque imitandi ratio puerilis est , sed paullo artificiosior.
uemadmodum enim prima sp dies iuris manifesto similis est r ita haec eorum iurum aemulatur sosseditiam, qui rebus furtiuis signa quaedam detrahunt, aut alia noua addunt, ne tam facile possint a dominis furtum concepturis , vel quaestoribus agnosci. E. g. supra pag. o. prolixam admodum ae verbosissimam adduximus p riodum ex MuRETI orationibus L . tam coarctabimus facile, omissis nonnullis aut detractis, quae eminera videntur rs eorum, quae Mutin3, unumquodque
257쪽
perfriendi sui desiderio tenetur, animusque
nosce tum demum, quando ad diuinum exemplar propius accedit, videtur perfecti mus : ea profaelo era omnium pra sam is a Jacilitas , quae homines deo,
quoad eius feri potest, arectissime deuincit.
Eodem modo ctiam amplificando re- fingi possunt auctorum sententiae. Verum in utraque imitandi ratione danda est opera, ut ne sententiae elegantia acacumen pereat. Plerumque enim tam presiae ae rotundae sunt optimorum auctorum sententiae , ut neque addi
quidquam , neque detrahi possit, quin
simul maxima pars pulcritudinis pereat. Exemplo esto sentantia , ut opinor, PUBLII SYRII elu: iis potes contingere, quod citiquam pοis. Hic siue addas quidquam, nue detrahas, plurimum acuminis ac elegantiae decedet. Unde adcurata opus est prudentis doctoris nidi nuductione, ne adolescentes his decipiantur. s Huc etiam retulerim illud extemporalis exercitationis genus, qu directa narratio in in directam seu obliquam mutatur, & contra. G. I
VI. Virilis imitatio non contenta phrasibus aut vocabulis, ipsas In virili
auctoris virtutes exprimere docci. Quum vero auctoris virtus Vei myon
modo in inuentione, modo in dispositione, modo in eloquutione 3''ym
eluceat e mascula In primas videtur Imitandi ratio , qua auctoris
INVENTIONEM adsequi contendimus P.
Inuentio versatur in excogitandis argumentis. Ea vero quum in λιγους παμ dividantur, nulliuineti argumentorum genus, in quo non imitari liceat alios. Saepe auctores nobis suppeditant I. enthymemata eleganistissima, quae nobis in usus nostros cor uertere licebit. E. g. PLINIvs Eps. L. Io. laudaturus Euphratem , Philos phum Stoicum , quot praeclara enthymemata adcumulat i Ait eum esse, I. obuium dc expositum , plenumque humanitatis ι II. in disputando grauem, subii Iem. ornatum, ac paene Platonicum ; III. in sermone copiosum , v fium , dulcem , ut facile repugnantes quoque ducere possit. Addit IIII. multum ipsi venerationis adquirere proc ritatem corporis, decoram faciem, demissiim capillum , ingentem & canam barbam I V. nullum horrorem in cultu esse, multam tamen seueritatem. Laudat quoque UI. vitae sanctitatem cum comitate , VII. seueritatam in insectandis vitiis cum summa humanitate coniunctam. Nec VIII. liberos eius ad veram laudem adcurate institutos praetermittit. Vide, quot hic enthymemata Paucis periodis adcumuIet pL Niva lAn iam deesse tibi possent argumenta, philosophum vel theologum aliquem praeclarum laudaturo Equidem adfirmare non dubitarim , toti orationiencomiasticae issicere posse haec enthymemata. Nempe non eadem ubique assumi possunt, quod a stupidis i terdum imitatoribus fieri solet : sed
personam & argumentum nostrum in tuentibus occurrunt similia. G. J Quem vero tunc deprehensuruin putas, te PII NIUM esse imitatum i Nec minus I Laissectus excitandi rationem optime flendunt auctores classici. Exemplum
denuo praebebit PLINivs, s. ΠΙ,-I. qui amore studiorum inflammaturus Caninium Rufum, praediorum e ius amoenitatem collaudat, ac deinde colligit, recte iis utendum esse e non rectius vero iis usurum Caninium , quam si, omissis sordidis rei familiaris euris, in studiorum ses: portum vii dicet , maxime quum praedia illa post eum alium atque alium habitura dominum , gloria vero, vigiliis ac lucibrationibus parta , numquam sit interitura. Quam eleganter hoc argumemto - n ν uti posses, si quando cinhortari aliquem volueris ad diligentiam,
258쪽
qui in pingui aliquo secessii, aut alio amoeniore loco uiuit ' Denique III. etiam mίνω, quos vocant , leu η Νoptime ducibus auctoribus Gai scis addiIeimus. Vt hic quoque considamus PGNi UM , epistola eius XI. libri I. ex. emplo esse poterit, quam comiter cum amicis sit ex pollulandum. Obiurgat Fabium Iustum de infrequentia litterarum , petit ut vel selum illud: F -- les brae es, ego valeo, scribat, hoc enim sibi sore maximum. Serio se id rogare ait, ut sciat, quid agat, quod sine sollicitudine summa nelcire non pol fit. Tam morata epistola nobis c. tiam facile licebit cum amicis expo-ιlulare, si noltro usi stilo , mutata PI.IMi dictione , solum retineamus argumentum Ceterum incredibilem utilitatem eloquentiae studioso hie asseret veterum Graecorum LatInorum. que scriptorum comparatio. Hi enim pleraque, quae in Graecis admiramur, imitati sunt, & ita quidem, ut aliquando luperarim. Pertinet huc ScALIGE-nt melices lib. V. ubi id exemplis innumeris ostendit, addito simul ubique iudicio , qua in re vel superarint Gradicos Latini, vel iis manus dare coacti sint. Quin a capite Io. ejus libri ipsos
Latinos inter se contendit eadem cura, ostenditque, saepe unum alterum in eadem lententia exprimenda vel
impari passu sequutum elle, vel multis post se parasinos reliquisse. Addi po
RONis somnium Scipionis, quo Ciceronem Platonis similem inuentionem expressisse , praeclare ipse statim libelli initio demonstrat.
VII. Nonnumquam & DISPOSITIONEM auctoris imitamur,' , tum eam , quam in singu-
cum generalem totius orationis lis argumentis deprehendimus
E. g. Bucu NRRvs Panegyr. VIIII. Iaudaturus Henricum Frisium , cancellarium Saxonicum, ita orationem partitur, ut cancellarium lc genere nobi- - , α excellentem virtute, ec -- guum peritia, dc utinaritate validum cne oportere , eas lue virtutes omnes
in Frisio eminuisse , ostendat. Quilibet, in cica RoNis lectione paullo versatior, intelliget, Tullianam esse hane dispositionem. Is in onatione pro lege Mani-
ia . eap. Io. eodem modo laudat POMPEIUM MAGNUM. Ait enim, summo
imperatori quatuor res inesse opori re , scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem , & felicitatem, eaque Omnia in Pompeio lumma esse. φὶ Permultum enim refert, quo modo disponantur argumenta singula. Fieri id solet per syllogit mos di enthymemata. Sed in his disponendis magnam oratori relictam esse libertatem , iam supra obteruauimus. Non melius itaque nobis consulemus, quam si ea quoque in re auctores veteres duinces sequamur. Exemplum petamus eX eiusdem CICERONI s oratione cap. I .
ubi auctoritatem poMPEIi hoc ordine collaudat: I. MAIOR : Eliicim ne maxima po
let alis oritate, is imperator opsimtu es. RATIO : Homines enim τι cIntem nant , aut metuant, aut oderint, aut amenι , opinione non miniis suae, quam
II. MINOR : Pompeius maxima poletlet auctoritate. RRTIONESI. PopuI. Rom. praeelara de eo iudicia
II. Pompeius rem publicam seruauiis D fama ae celebritate nominis. III. Piso es gentes ei se dediderunt.
Hoc ordine CICERO auctoritatem Pompeii celebrat. Dabimus operam, ut eo dem ordine EUGENII , Sabaudiae ducis , prudentiam bellicam laudemus. I. MAIOR
259쪽
mitis es, is optimur erit ιmperator. Et quoniam prudentia multum in bello quoque gerendo ac imperio militari va- Iet : certe nemini dubium est, quinea quoque mentis perspicacia idem ille dux incomparabilis plurimum polst. RATIO. Rura Cnim saepe prudentia,
etiam manu in bello geruntur. Vehementer autem pertinere ad res felicitergerendas, quid agatur, ac quomodo unumquodque provide administretur,
quis non intelligit, quum res ipIa d Ceat, imperatores in profiigandis hostibus , expugnandis castris, urbibusque capiendis, plura saepe consilio ac prudentia , quam serro, effectile lII. MINOR. Eugentur, dux Sah
diae, est prudent sinetur. Quod igitur
nomen umquam in uniuerso orbe Christiano ob prudentiae laudum celebrius
suit ' Cuius consilia paria lRATIO I. Etiιι prudentiam iret imperatores Romanorum probarunι. In quo principe tres Romanorum imperatores, ad quod maximum prudentiae argu mentum est, tantam spem collocaram, ut eum maximis exercitibua imperiique sui latis fiammo cum imperio praefecerint. s Isaee ratio apud Ciceronem pulcre procedit, auctoritatem enim fa-eiunt imperatori iudicia de ipso populi e prudentiam non faciunt iudicia principum. Itaque tres Auctoris rationes pro prudentia Eugenii ad duas,
nempe ad usum rerum , quo compa
rata est, Sc ad res gellas quibus comprobata est, reseruntur. Iudicia imperatorum stant testimonia rationis posterioris. G. III. Prudentiam, multis variisque se
sis feliciter administraris, sibi pererit. An
vero quidquam prudentiae ei deesse posse existimatis, quem a prima adolescentia in castris versatum, in omni bellorum genere sortuna exercuit, nul-Iamque rem in usu militari positam passa est ignorare t RATIO III. Vbique eius eluxis pru-Fλ ιιιι Fundam. Callior. Dui
dentia. Itaque ut plura non dicam, n que aliorum testimoniis iudieiisque comtirmem , quantum consilio prudentiaque valeat, ipsa ille sibi testis virtuti suae sit locupletissimus, qui quo anno Gallicano bello in Sabaudia oppositus
est imperator , tam repente acutissimo hosti eonsilia omnia disturbauit, ut prius se tutum iugarumque, quam aduent an
lem EvGENA exercitum animaduerteret. Iam , recepta a Turcis Alba Graeca , quum res Christi motum in liungaria in peius ire coepissent, barbarorum opes animique crevissem , satisque fcinum praesidium re num illud non haberet e amissus ibi stet tot victoriarum fructus, nisi ad id ipsum eo tempore EUGENIVM tanto bello prouidentia LEo-poLDI obiectilet. Huius consilium ac prudentia non solum Turcas superiori
Hungariae cum maximo exercitu imminentes retardavit, verum etiam castris operibusque clausos e latebris istis in aciem, ex hac in iusam, ac inde
in praeterlabentem fluvium coniecit, tantoque terrore concussit Turcarum imperium, ut pertaesi bellorum , pacis leges cum sumnio dedecore suo coniunctas accipere , quam LUGENI
prudentiisima consilia diutius experiri mallent. Me vero illa res quantam declarat eiusaem ducis in administram do bello sollertiam, quod in pol remo bello Gallieano callidissimos Gallorum duces alios intra ipsa moenia ac prinpugnacula, alios in acie caperet, relis quos plerosque , copiis quamuis sup riores . ad internecionem caederet Quot ille tum victorias reportauit 'quot urbes eepit quot serit pro ui cias ' Quae omnia si quis eum lolia armis solaque vi effecisse existimat, naeis, ex mea quidem sententia , magnopere sallitur. III. CONCLUSIO. Ergo EvGEMus es imperator optimus. Potestis ergo iam colligere, auditores, quantus dux sit
EUGENIus , quem animi robur manus tein , armorum usus intrepidum ,
260쪽
prudentia denique reddit inuictissimum. Nemo, qui nostra cum CI ERONI sverbis contulerit , non similitudinem quamdam deprehendet, quum tamen praeter artificium estponendi eonnectendique formulas nihil admodum verbis Ciceronianis, eo icco obuiis, expotuerimus.
VIII. Denique & eloquutionem auctoris mascula quadam ac decora imitatione essingimus, quoties auctoris cuiusdam characterem 9, aeumina ' , figuras ), ac periodos exprimere stuὸemUS.
Sie si constat characterem dicen di auctoris este sublimem, mihi quo.
e perspectam esse oportet rationum, sublimitatem illam exprimendi. Et ita etiam reliquos characteres imitandi rationem cognitam me habere oportebit. Faciam e. g. periculum, an PLINII ch ra turem in D: sol. I, 3. obuium imitatione quadam virili exprimere liceat: Euid agit Lipsa, riMe mea. qtu deID
pubisae prinatasque y Tenentne te , ac per tacer ad se adsierint An , - Ρ-lent timenes, voluptatis deeeptus illecebris crebris comestionibus indidos i L tenent, ter quaterque, sin nus, ne be
tum quidem dix.T . suis tu , ocea-- es enim, indignam te motiriem a ias relinquis, ct ipse te in illo digno Misis secessu, honesarum artium μιdiis
a lenis. Haee β oecupatio tua, haec remissis et hie labor, haec requies , in histas in his irem noctes transegantur. Col
lige aliquid O reconde, quod μ sempi
ternum. Nam voluptates illae, exactιrpaticis annis , evaneseem , hoc numquam
iucundi seissem esse dolet, si semet coeperit. Non agnoro Pam indolem, quod hor- ων ingenium : tu modo da operam , ut Pantum maris occasione, quantum uti vinter . quum non ampla ιιι uteris. Vale.
Nemo hic piami non agnoscet Ib-lum. Eadem est inuentio, eadem epustolae dispositio, eadem dicendi forma
pressa re acuta, re tamen vix verba quaedam piaNio debeo. Tuntabimus Porro, an eadem ratione etiam C R-TII stilum exprimere possimus. Descri inbit ille Lib. III. e. s. milites de Alexandro aegrotante sollicitos. Nos Suecos, GV TAVI ADOLPHI regis casum lingentes, charactere Curtiano describ.
tio exercιtum inuaserat. Fientes querc-bantur , in tam praecipui victoriarum cursu omnis memoriae sortissimum regem non in acie, non ab hoste, prostratum ,
sed scelere ae inmiis exstinctum , recisses. Imminere Anseriacos, triti Laturos , anteqtiam eon rigens manus. &bi per
easdem terras, quas victoriis illissas ιn suga dilabendum. Omma sia i tua et renda, qui ne periculini a quidem rein formidarim. Tantum iter, etiams nemo impediat, eonfecturis fame ae Ialsitudine pereundum. Quem eum imperio prae se tintiis trepidas ' quem ovsTAVO futti-rum similem l lam vi mare Balthicum fuga attingerent, classem , qua transeant. quem praebiturum sic quoque alia. rates, alia materia , character tam euae stilus idem est. Quoties ergo occurrit acumen aliquod ingeniosius, dispiciendum, qua occasione illud locum inuenire pol sit. Nec hic tamen plagium, sed imitationem requirimus. Non eidem semper rei, sed alii , a tum illud dictum adcommodandum est. E. g. lepide ΜARTIAL. Epigr. II, 3. canit :