장음표시 사용
141쪽
i 2 INTRODUCTIO IN EPHEMERIDEs
Siderum Declinationem obser tione colligere.
NUne ad const tuendas denique ex observationibus Siderum positiones accedamus; ac primit in ea ad Equintas talem circulum per declinationes, atque ascensiones, tum ad Eclipticam per longitudines, ac latitudines refici enda sunt. Declinatio Siderum pluribus modis ex observatione deduci potest. Tutissima autem omisnium ratio est per altitudines Meridianas. Observata igitur Meridiana Stellae altitudine, eaque per Praeceptum antecedens ex visa in veram conversa, siabducatur illa ex grad. 9o. , ut habeatur distantia a vertice. Jam haec cum distantia Equatoris a vertice, seu Regionis latitudine comparetur,&siquidem Sidus ad partes verticis, aequatori oppositas in Meridiano spectatum fuerit, fiat samma ex ejus distantia a vertice, & loci latitudine, atque ita habebitur declinatio Sideris, quae cum latitudine Regionis specie consentiet; nisi forte summa haec in adrantem excelserit, quod continget si Astrum in infima Meridiani parte sub Polo observatum fuerit; quo eata residuum summae ejus ad semicirculum erit declinatio, ejusdem pariter denominationis, cujus latitudo est. Si vero Sidus ad ipsas Equatoris partes, respectu ad verticem habito, Meridianum attigerit, compara distantiam ejus a vertice cum latitudine, ac minorem ex majori de me, eritque residuum declitiatioque lita, quae hie et ii u i itit udmis plagim sequetur si distantia a verti. cc latitudine minor fuerit , at si major, speciem latitudini oppositam assumet. Declinatio autem hoc pacto inventa conveniet Sideri ad horam eius transitus per Metidianum , , uae in temporibus p. m. veris exprimenda erit, nisi de Sidere agatur, cujus declinatioensibiliter non mutetur.
Secundo declinationem Astri invenies, si per Praeceptum XII hujus libri disserentiam declinationis inter illud, ac aliud Sidus, cujus declinatio nota sit, Micrometro observaveris; sive id parallelis filis, sive parallelo, atque horario cum obliquis, ut ibi dictu iria est. Praedicta enim disserentia addenda est declinationi noti Sideris si illud, cujus declinatio quaeritur magis ab Equatore distans observetur, subducenda vero, si minus; utrum autem magis distet ex ipsis eorum parallelis perspicuum fiet, ac ex declinationis specie, quae noto Sideri convenerit; si modo memineris Telescopio objecta inverti; ac Stellam quae magis ad Austrum ferri videtur, vere Septentrionaliorem et se, & contra . Neque resert utrum ex Sideribus pi aecedat, anne illud, cujus declinatio datur, an vero cujus quaeritur; quamquam in Luna praestat, ut alibi diximus, notum Sidus praecedere, quod fila Micrometri accuratius ad illud, quam ad Lunam componantur. Declinatio autem hoc pacto inventa conveniet ignoto Sideri ad eam ipsam horam , qua illud per horarium Micrometri filum transisse observabitur . Ubi primo advertendum ejus modi observationes declinationum Micrometro habitas, minime ab errore immunes esse, quoties Sidera partim supra HoriZontem elevantur; refractionum enim inaequalitas declinationum, quin temporum, rationem perturbat, nisi sorte utrumque Sidus in eodem exacte parallelo feratur, aut paucissimis scrupulis alterum ab altero declinatione disserat; quare haec methodus non nisi in majoribus ab Horigonte altitudinibus t to usurpari potest, ubi, tam et sit utrumque Sidus refracte spectatur, utriusque tamen refractio ad sensum aequalis est, ac propterea declinationum disserentiam minime im-
142쪽
Lia ER SECUNDUs. I 2 smutat. Praeterea, si de Luna agatur, hac methodo non elus vera declinatio, sed vici elicietur parallaxi nimirum interveniente neque proclive hic est visam in veram convertere. Haec tamen ipsa visa declinatio tum ad Lunaris parallaxis indaginem, tum ad ipsius Lunae motum expendendum non est inutilis. Denique si Astrum notae declinationis, cum quo aliud comparatur, Planeta fuerit, qui dietim declinatione mutetur, ejus declinatio supputanda erit ad tempus, quo ipsum per filum horarium transivit, ut ex ea alterius Sideris declinatio inveniatur ad horam, qua hoc secundum in eodem filo repertum est; quae subtilitas non contemnenda, quoties Sidera notabili Intervallo distent, Scin lignis interim declinationis variatio contingat. Tertio Stellarum etiam declinationes ex earum observationibus in circulis verticalibus investigantur; Observata enim altitudine, eaque per refractiones, ac, si opus ruerit, etiam per parallaxim correcta, &dato praeterea angulo verticalis illius cum Meristiano, & nota denique loci latitudine, declinatio trigonometrice eruetur. Sed cum vertia calium definitionem lubricam esse alibi dixerimus, huic methodo non immorabimur. Denique cx observata distantia Sideris ab aliis duobus notae positionis, ejus etiam declia natio erui potest. Expedit tamen cumhisce datis statim ad longitudinis, ac latitudinis inquisitionem procedere, trigonometrica supputatione. Sed hanc quoque obse vanda rationem valde incertam, nec nisi aliarum methodorum defectu usurpandam supra diximus.
Siderum A censionem Rectam observationibus deducere.
UT Sidus ad .Equinoctialem referatur, praeter declinationem requiritur cius rech: Ascensio. Hoc vero Solis Ascensionem praecognosci postulat, quae ipsa quomodo investiganda sit, paullo post explicabimus interim vero eam, tanquam quovis tem
Primiam ergo Ascensio recta Siderum ex tempore eorum transitus per Meridianum hoc pacto colligetur. Quaeratur tempus medium quod lapsum est inter transitum centri S lis, & Sideris per Meridianum; quod ex utroque tempore, Horologio notato, ejusque diurna differentia a die medio deducendum est, ut Praecepto II huius libri diximus. Hoc tempus per Tabulam VII in partes Equatoris convertatur; conversum addatur
Ascensioni rectar, quam Sol habuit Meridie in eo loco, quam Ascensionem in gradibus notam esse oportet. Summa abje his si opus suerit gr. 36o. erit Sideris Asce isio ad
horam ejus transitus per Meridianum, quae hora per verum tempus post meridiem congrue exprimetur. Ascensiones vero talis cum Ephemerides in horis primi mobilis e primant, convertendae erunt illa in gradus non per Tabulam VII, sed per V. Quin etiamsi subtilissime illae quaerantur, cum interdiim in Ephemeridibus unius, vel alterius secundae temporis error subesse possit, investigandae erunt ex data Solis longitudin ad meridiem loci per Tabulam XI, ut Praecepto XLIII primae partis dictum est. Licet etiam hoc pacto reni conficere. Tempus verum post meridiem, quo Sidus per Meridianum transivit, per Tabulam V, in partes circuli converte, juxta atque si illud tem-rus flaret primi mobilis. Ad tempus autem praedictum quaere Solis longitudinem, &ex hac Diqiliaco by Corale
143쪽
326 INTRODUCTIO IN EPREMERIDES Iaac Ascensionem rectam in partibus circuli, cui adde supra inventas circuli partes, adi
lac :ta Sideris Asccnsione na rcffam ad horam citis traniit iis pcr Vcridianum officies. EX. MPLUM. Ego observ. itus ali ipsius Sideris ad Meridianum insone indicante Horologio
hor. II. die T. Aregum I7I7. Meridies autem eodem Horologio jiι erat Eor. o. a. q. DV-jerentia temporis inter ob eretissiones erit ι r. II. q7. Io. Θωd si Horologitim dietim rerardarem; ponamus sec. I 2. a die 1nedia, sars hujus retardationis gro lor. II. 47. erat Ieresec. 6. Quare temptis medium , quod ustixit a Meridie ad transium Sideris fiet hor. II. 47. I 6.ἰ quibras conveni DIIt ex Tab. VII g=. I 77. I 8. 3. Jam ctim ea die longitudo Solis in Meridiano in1 ρο-γie.οῦ ι iothgamr ex Ephemerι δε ινι s 2 q. I9. II., cuius iecta gr. 106. 37. 38. Summa Eujus cum gradibus mox an 'entis, quae est gr. 3 23. 36. I. eris cini m. reffa Sideris ad tem-'tus ejus transsus ρer Meridianrim. Hoc vero tempus , si ponamus inrologii revolutionem a Meridie ad Meridicnr, objervatam Juisse minorem a . secundis quam lora a . qualis etiam absqne cbservatione coligeretur eA nora diurna retardatione sic. I a. res ectu ad tenmus medium ,
ε ex deseelu paritear Jec. I a. diei verae a media , qui datur in II Tabula cum horum am secundorum pars proportiovulis , probos. II. VI. su sc. I 2. fere , additis hipe I 2. ad bor. II. LVI. I o. qιια eli auferentia horarum Horologi ι ιnter Meridiem, O temptis transtius Sideris intenietur hor. II. D. 2 2. Vel alia methodo , cDm tempus p. m. Ter. transistis Sideras per Meridianum inventum fuerit h. II. 47. 2'., boc coit Tertium in partes circuli per Tabulam
grad. r76. so. 3o. longitudo Solis ad hanc loram styone est D 24. q7. 38., eis que . c. recta Irad. 347. 3. 29. Summa hujus cum grod. IT6. o. 3 C. grad. 323. IS. I9. , ViX duabus secundis circulι discrepaus ab ea, qua prima mι thodo es intenta. Secundo Stesiae cujuslibet Asectasio recta definitur ex differentia inter ejus, atque alterius Sideris Ascensionem rc istam, Micrometro Oi,serv.ita, ua Praecepto XII dictum est, dummodo alicrius illius ascei: sio nota sit. Di flerentia enim temporis Horologii inter transitum duorum Siderum per filum horarium Micrometri, ex pra habita Horologii- cuin die media comparatione, convcrtenda erit in tempus medium per Praec. II. Deinde hoc in partes circuli per Talmiam VII reducetur, atque arcus resultans, ascenso ni noti Sideris additus, si hoc in filo horario praecesset it, ablatus vero si subscquatur, quae. sitam ascensionem ostendet ad tempus transitus per illum horarium, quod tempus redigendum erit in horas a Nicridie numeratas, t. vero. Hac autem in re eadem cave nia.
da erunt, quae superiore capite diximus, cum de declinationibus Micromctro desiniendis agercinus . Scilicet, ut observatio fiat longe ab Horizonte . ne ab ina quali duorum Siderum refractione perturbetur, nisi ea soric per cundem parallelum serantur, aut in inlinii in quidppiam dissent: Ut in Lunae observationibus Ascensio ejus recta, hoc
pacto elicita, qtiae visa tantum cst, cum vera non confundatur, quae per reductionem .
aliquam supputanda foret; ex parallacticis praesertim Cassini Tabulis, de quibus, brevitatis studio, non agam: Ut denique si notum Sidus, quod ad asconsone in alterius eruendam usurpatur, Ascensionem rectam sens biliter mutet, supputetur ea ad horam illius transitus per filum horarium, ut exinde cliciatur Ascensio recta alterius, ad ii ram , qua secundum hoc idem illum attigit. Fixarum ascensiones quod attinet, praestat differentiam temporariam transitus pcr Meridianum inter una in aliquam earum, caeterasque omnes, in tempus medium. Horologii
coricctione , conversam, iterati. Observationibus dennire. Dcinde Fixae illius Ascensiore ista Dissiliam by Corale
144쪽
Lin ER SECUNDUS. I 2Irecta per Solem quaereiula erit, qua die Solis iplius Ascenti. , tutissime constituta uiui It qiiod Solstitialibus praesertim Observationibus iciat an dato foret, ut in fia dicemus accx ca per dis ferentias praedictas, ope Tabulae VII in f lita totis pirtes conversas, Umnium ascensiones habebuntur . Hae tamen progi essu temporis variantur, nec Omni Umvariatio aequalis est ; quare praedictae disserentiae tempoiariae post aliquot annos iteritin expendendae erunt; praeterquam quod irregularcs etiam motus in Fixis observantur, quod alibi indicavimus. Deniquae Ascensones rectae , iuxta atque Declinationes Siderum, ex verticalium circuli rum, unaque altitudinum observatione, a refractionibus, & parallaxibus emendata, nota loci latitudine, ac diei hora; pariterque ex distantia a duobus Sideribus aliis notae positionis, erui poterunt trigonometrice, nisi tutius alterutra ex methodis hactenus traditis definiri possint.
Longitudinem, ac rectam Ascensionem Solis ex ejus Declinatione colligere.
F Aelle ex Solis declinatione observata, longitudo ejus supputatur , modo notus sit Eclipticae cum Equinoctiali angulus, seu illius obliquitas ; id quod fiet vel per trigonometricam supputationem, vel per Tabulas peculiares, praesertim vero per Tabulam expansam , quae XV est hujus Voluminis, exacti limh a nobis supputatam ad obliquitatem Eclipticae 2 3. 28. 3s., quantam & nos Bononiae, Ic plurimi Astronomi alibi hoctem p re observant. In ea enim gradus declinationis in fronte quaeritur, eius vero scrupula in sinistro latere haec vero interdu m ad fingula minuta, interdum ad tricenas, vel denas, interdum etiam ad singulas secundas expansia sunt, ubi scilicet partium propo tionalium usus, propter inaequalem longitudinum progressum, miniis securus fuisset)atque in area communi habetur arcus Eclipticae, quo Sol a viciniori Equinoctio distat. Si ergo declinatio crescat, hic arcus ex initio Arietis numerandus, existente illa Septemtrionali, vel ex initio Librae, existente Australi, atque in signa, ut vocant, physica convertendus. Si porro ea decrescat, subducendus erit ex grad. I 8 o. , quoties ea Septentrionalis existit, vel ex 36o. quoties Meridionalis, ac residuuin pariter in signa physica conversum, longitudinem Solis ostendet.
EXEMPLUM I. Esto declinatio Solis σr. a 3. a i. I a. Meridumalis ascendens. In Tabula ergo XV, elicietur arcus Ecliptica ab .AEquinoctio viciniori, bula declinationi conisniens, gr. 8 II. q.; qui dem us m gr. 36o. relinquit glia 273. 42.6., qtia sunt si Pia 9. s. qa. 6. Erit itaque oh gr. S. 62.6. EXEMPLUM II. Sit declinatio Solis Meridionalis cressens gr. 14. Ist. go. Illi ex Tabstea debetur graus gr. 38. 2 . I 3., quo Sol ab . Equinoctis antecedente, nempe a viciniori distabit in Ecliptica ; hoc vero propter Solis declinationem Meridionalem fuit Libra Equinostium; quare num ratis ab initio Δ gr. 38. 24. I 3. H gr. longitudinis a Id. a . I 3. , quή suiu Agna 7. 8. q. 13.
145쪽
INTRODUC TIO IN EPHEMERIDE sar 8Si tamen obliquitatem Eclipticae hactenus recepta gr. 23. 29. uti malis, poteris ex Tab. XIII Solis longitudinem inquirere, ex aleali declinationis numero longitudinem inlatcre excerpens. Sed partis proportionalis usus circa Solstitia partim tutus est, quare trigonomettica supputatione longitudinem inquit cie praestabit. Ubi adverte exiguos declinationis Solaris in observando errores, in longitudinis inquisitione augeri, ut prope Κ quinoctia quidem duplo, aut triplo majores fiant. ac deinceps majores etiam, donec circa Solstitia intolerabiles evadant. Ita si in declinationes terroi sec. f., circa Equin Ctia et rabitur in longitudine definienda sec. I a. , veli 3.ς in sc xtantibus, seu in primo puncto Ir, ara, peccabitur jam sec. aq.; sed prope Solstitia error ultra dimi. dium gradum longitudinis ascendet. Quare circa ea tempora lubricum est Solis longitudinem ex declinatione inquirere.
Notandum etiam si quis longitudinem Solis observatam, cum ea, quae in Ephemeridibus
traditur, conferre velit, ut dissensum, aut consensum agnoscat, opus fore ut obscrvatae longitudini subtrahat particulam Solaris motus convenientem aequationi temporis, si haec additiva fuerit, addat autem si subtractiva. Ascensionem rceiam quod attinet, poterant construi Tabulae, quibus illa declinationi bus alligaretur; sed harum desectu , collige, ut antea ex declinatione longitudinem; cum qua deinde Ascensionem re stam , vel ex Tab. XI in partibus circuli, vel ex XII in temporibus primi mobilis elicies. Quod si eam in temporibus mediis Optas, reducte in-pora primi mobilis per I ab. XII inventa, in tempora media, subducendo illis disterentiam, quae ex Tabula IV cruitur.
quinoctiorum , ac Solstitiomm tempora observare.
Qui noctia contingunt quo rempore Centrum Solis injEquatore versatur, nempei , declinationem nullam habet . Itaque prope illud tempus, nempe ad unum , vel alteium diem, ante vel post quae dies utcumque praenoscitur observata Solis declinatione, ita Equinoctii tempus assequeris. Si de Equinoctio Verno agatur, fac ut mina a 3. I. , seu sec. I 42 i. qui est motus Solis diurnus artate nostra in declinationem, circa Verni .Equinoctii tempus) ad declinationem Solis observatam, ita horas et . ad quartum, quod erit tempus i a terceptum intcr observationem declinationis, &Equinoctii instans; ad deiidum quidem tempori observationis, si declinatio adhuc Meridi natis fuerit, demendum vero ii Septentrionalis. Si vero de Autumnali Equinoctio quaestio sit, fac ut min. a 3. 28. , seu sec. I o8. mutatio scilicet diurna declinationis Solis, prope Autumni Equino stum, nostro suo ad declinationem observatam, italao r. a . ad quartum ς quod pariter erit tempus inter observationis, atque .Equinoctii horam, addondum hie, si observata declinatio Borealis fuerit, demendiim si Meridio
146쪽
LIBER SECUNDUS. I 29E JIPLUM. Esto observata declinatio o, Meridie diei, Septembris , quovis anno, grad.
o. 6. 3o. , βιι sec. 39o. Meridionalis . Ut ergo I o8. Iec. ad sec. 39O.; ita bora a q. ad ho. . 6. 39. cnrciter . sitiare cum declinatio Solis iam Meridionalis existat , Dinoctium praecessis Meridiem diei 23. , invento tempore, atque ita consui3 die a a. b. II. a I. p. m. aqualitem
Sol stitiorum a litem observationem quod attinet, maximi plane usus in Astronomia reteorum tempora accurate definire. Sed obstat minima, ac seie insens bilis Solaris declinationis mutatio, quae circa Tropicas conversones obsci vatur; in qua, si vel unica secunda erratum sit, plurium horarum tempore ambigua fiet Solstitit inquistio . Omit sta igitur declinationis observatione, tentandum potius ut maximae declinationis tempta, quantacumque illa dcnique fuerit reperiatur; quod quidem sequenti praesertim methodo conari poteris. Telescopium praelongum in Meridiani plano, aut non longe ab eo , juxta parietem ita sta-rue, ut ad eam plagam dirigatur, quam Sol ra. , aut I s. ante, &post Solstitium , praesertim fistivum, diebus percurrit. Huic Telescopio objectivam tantum lentem aptari opportunius crediderim; nam tametsi, oculari adjecto , Solis species major, ejusque motus scilli bilior evadit, terminus tamen ipse speciei fit subdubius, ac definitu ambiguus; objectivo autem solo adhibito, praecisus, ac circinatus, praesertim si illud umbraculo atri coloris obtegatur, quod angusto tantum soramine circa medium patear. Observationis autem certitudo ex eo praesertim ponder, ut Telescopium iii missum sir, atque ita parieti colligatum, ut ne minimo quidem motu nutare possit. Quare potius est rem absque tubo conficere, obscuro in loco, objectivo tantum ad parietem consolidato, latoque obtegumento circumliosito, quo species in opacum incidat. Ad hanc vero cxcipiendam , pro charta utere lamina aerea, albo pigmento inducta, ac probe Levigata, quam ipsi pavimento, aut quadrato marmori bene firmo, cochleis adstrin. ges; idque in componendo objinivo curabis , ut lamina Solis speciem in ipsb foco, aut prope eum, excipiat; neque refert an illam directe, an aliquantulum oblique: Directuccrtior speciei terminus, oblique evidentior spatii distinctio habebitur; sed primum sati iis existimaverim; quare laminae facies nonnihil ad pavimentum inclinanda. Haec vero facies tenuissimis aliquot lineis invicem parallelis, ac pari intervallo sejunctis, stylo leviter distinguenda, in quas omnes transversa linea orthogonaliter incidat. Curandum etiam ut lamina nullo pacto deinceps moveri queat, quin & ipsum pavimentuir minime subsultans , aut tremulum, sed firmissimum csse oportet, qualiarunt, quae fornicibus superstruuntur. Antea tamen quam Telescopium, ac laminam immobilem statuas, cavendum ut alteruter Solis limbus & circa medium spatii, tubo conspicui transeat, & lineis in lamina descriptis parallelus incedat, quod exigua laminae rotatione assequeris.
Hisce paratis, sequenti die, si iam Solaris species e lamina se subduxerit, aut biduo etiam , vel triduo post plu ibus enim diebus consequentibus per Telescopii aperturam idei Solis limbus transibit diligentissime punishum in transversali linea cultro notabis, quod Solis margo attingit, dum species ab ea linea bissecta cernitur; atque idem ad subsequentes dies aliquot lacies, observationibus singulis suam diem adscribens, atque una Horologio horam notans, quac bservatio habita fuerit. Elapso autem Solstitii lcm p re, cum iterum post dies aliquot limbi ejusdem species ad Telescopii aperturam redi
rit, tribus aut quatuor diebus observationem eandem iterabis.
147쪽
I ἰD INTRO DICTIO IN EΡΗ EMERIDE spii nilio alio ante Solstitium observato collacidere, inquirendum erit tempus, quo lim-bus Solis ad paralellu in aliquem ex iis, qui ante Solstitium notati fuerant, reversum sit. Hoc vel x diurno punctorum, quae notata suerint, progressu, circini ope comperieS. Si enim horas et . ea ratione diviseris, qua punctum aliquod ante Solstitium observat una dividit rectam inter duo observationum, post Solstitium habitarum, puncta interceptam, tempus post Meridiem primae ex hisce diebus assequeris, quo Solis limbus ad parallelum puncti, ante Solstitium nesati, pervenerit. Ubi tamen aliqua etiam rationa-henda est inaequalis progressus, qui in diurna parallelorum mutatione observatur, cujuSinaequalitatis considerandae ratio aliqua a praeclaro Astronom , Edmundo Hallaejo tradita est. Si tamen punctum aliquod ex his, quae ante Solstitiu nobservata sunt, non longe ab observatione alterius puncti post Solstitium inciderit, inaequalitas illa parum tem- potis determinationi ossiciet; ac praeterea cum hic tria, aut quatuor puncta ante, ac totidem post Solstitium observata habeantur, plures ejusmodi comparationes facere licebit, quo altera, ope alterius confirmetur . Postquam igitur tempus inveneris, quo Solis limbus ad eundem parallelum rediit, quem in aliqua ex observationibus ante Soliastitium percurrere visus fuerat, Intervallum inter haec tempora bifariam divisum, temporique observationis ante Solstitium additum, nondum Solstitit horam accurate indiacabit , quemadmodum Hirius observat, propter Solaris celeritatis inaequalitatein , quae tamen stitis, quoad hunc usum, ex Astronomicis Tabulis praenoscitur . Itaque supputetur ex Ephemeride locus Solis ad haec tria tempora: nimirum ad tempus observati iris ante Solstitium, ad tempus quo Sol, post Solstitium ad illius observationis parallelum rediit, ac denique ad tempus intermedium , sive horam Solstitit, utcumque inven-ram . Locorum vero Solis extremorum semidifferentia minori addatur, ut habeatur locus Solis ex comparatione extremorum, qui collatus cum loco ejusdem ex supputatione ad tempus intermedium, utriusque disterentiam ostendet; atque huic differentiae Correspondens tempus inveniendum erit in ratione motus diurni Sohs qui in Solstitio tuo est min. 37. Io. , in Hiberno gr. I. I. Io. Si ergo locus ex computo minor sit I CO eri comparatione eXtremorum, addatur hoc tempus invento tempori Solstitit, fi minor dematur, ut denique Solstitiale tempus , qua nilim observatione assi qui licet, se tilissimc definiatur. Quod si plura Solstitia consequentibus annis hoc pacto observaveris, licebit etiam, omnium collatione, tempora accuratilis const tuere.
Quo autem dissiciliores sunt Solstitiorum observationes, eo major ex illis fructus percipiatur . Nam neque in illis, hac methodo definiendis Eclipticae obliquitatem, neque Poli altitudinem, neque refractiones, aut Solis parallaxes praenosci neces Ie est. Sane maj rem Solaris longitudinis certitudinem ex una Solstitii observatione, accurate factata, quam e sexcentis alio tempore habitis, nancisci possumus.
Solis Ascensionem rectam, ex ea Longitudinem Horologio Oscillatorio dierim internoscere.
SI semel radix aliqua, sive Epocha longitudinis Solis, eiusque Ascensionis rectae, quae
ex longiaudiae datur, constitui possit, non dissicile erit ejus motum ad plurimos dies, Per
148쪽
LiHER SE J NDUS . . III per Ascensonum restarum Incremetria cx; lotate, quae indago longξ accuratior erit, ilium quae per dcclinationes vulgo haberi solet. itaque eligenda est Equinod ii, vel potitis Solstitii obseivatio, accuratissime h. cibita , in qua cuin constet Solis longitudinem esse primum punctum , vel , erit clus Ascensio recta grad. 9o. , vel 27o. praecise; aut certe aliqua alia praenoscenda longitudo, &exea Ascensio recta, in partibus circuli. Quod si hujus longitudinis hora in ipsum Meridiem non incidat, facile tamen ad duos, tresve dies Meridiana longitudo, atque ascensio inde supputabitur. Eiecto igitur Meridie, quo Solaris ascensio hoc p.iclo constitiata fuerit, observetur Horologio transitus Solis per Meridianum. Sequenti nocte una, pli tresve Fixae in Mciidiano pariter Observentur, ac per P ccptum XVlli earum Ascensiones rectae eliciantur. Deinceps vero, quoties libuerit, ex Intervallo temporis medii inter trantitum unius ex hisce
Sideribus, & Solis , deduci d:etim poterit Solis ascensio ; addendo nimirum ascensioni ejus Fixae Arcum squaloris, qui ex Tabula VII praedicto tempori medio debetur, ut fiat ascenso Solis Meridie sequenti, aut demendo, ut antecedenti. Ex ascensione vero Solis hoc pacto definita, dabitur, per Tabulam XI converse, eliis longitudo. Ubi tamen notandum Fixae Ascensionem lapsu temporis nonnihil augeri, quare Incrementi hujus ratio habenda erit. Ejus porro quantitas, pro Fixis insigniolibus, ex earum Catalogo colligetur. Huic amnis est methodus, quam liuinuat Celebris Astronosnus David Gregorius, Horo-gio scilicet ad diem Sidercum temperato. Quin & haec observandi ratio pluribus modis variari potest; ut si Meridies quotidie Horologio notetur, nunquam interrupto Pjus motu, ipsum vero Horologium quotidie ad Fixas expendatur, iit constet differentia ejus a die media; ipsa enim diei hora, cum radice comparata, dabit Solis ascensionem, convertendo scilicet dies medios elapsos, praeter horas, & scrupula, in partes squato: is, ope Tabulae VII, ubi notantur partes aequinoctialis circuli, quae unius, pluriumve dicrum mediorum spatio, praeter int grum circulum per Metidianum transeunto Quin etiam tamets Fixa extra Meridianum certo semper Coeli lcco obstructur, ex comparatione ejus cuin Sole, hujus Ascensio recta diei im haberi poterit. Sed haec brevitatis gratia omittamys. Unum est, quod in hac methodo, a Iias acci iratissima, scrupulum aliquem iniiciat, exiguae scilicet, atque irregulares variationes, quae in Fixis obses vanitur, atque ascensiones S lis inde collectas, exactas esse non sinunt; nis sorte & hae aliquando ad certam regulam
Data Sideris Declinatione, V Ascensione recta , Longiturdinem ejus , ac Latitudinem supputare.
P Raecipuum hoc est omnium serE Astronomicarum observationum intentum, ut Astro. rum loca ad Eclipticam per longitndines , ac latitudines reserantur; quod in Sole ex alterutro tantum cognito, Declinatione scilicet, vel si scensione recta obtineri osten-
149쪽
i 32 INTRODUCTIO IN EPHEMERIDE sdimus; ita reliquis vero Sideribus, quae ab Ecliptica evagantur, nonnisi hac turaque data, inveniri potest. Res ergo trigonometrica supputatione absolvitur. Sed cum ea nonnihil prolixa sit , ut subsidium aliquod afferremus , magnam Tabulam diligentis si inead secunda usque scrupula supputari curavimus , ex qua longitudines, ac latitudines Siderum nullo nemtio ex illis datis inveniantur ; dummodo Sidus intra Zodiaci latitudinem versetur, scilicet non ultra grad. 9. ab Ecliptica distet, quo isatio&Planetae ann-nes, & plurimae etiam insignes Fixae continentur; an vero Sidus observatum intra hosce terminos incidat, ex ipsis Ascensionis, & Declinationis datis per hanc Tabulam colligetur; Si enim constet illud extra Zodiacum versarii tunc trigonometrica supputati ne opus erit, cujus me thodus pervulgata est. Data igitur Ascensione recta , ac Declinatione Sideris, confer re ad hunc Canonein . , quem inter Tabulas hujusce Voluminis XX loco reperies, ad obliquitatem Eclipticae grad. 23. 29. , communius receptam, supputatum. Haec Tabula paginis, seu faciebus 36. continetur, quae singulae in partes duas distinguuntur, superior quae longitudinem, inserior quae latitudinem ostendit; utriusque columnis ita altera sub altera constitutis, ut frontales numeri, qui Ascentionum iectarum gradus ostendunt, tam ad longitudinis, quini ad latitudinis Tabulam pertineant. Hi porro Ascensionum gradus gemini
cuique colua nae sunt, quorum alter atramento, alter minio distinguitur. Declinationis vero gradus tam in longitudinis, quam in latitudinis Tabula in sinistro latere describuntur, ac titulus, seu species declinationis ad laevam apponitur, ubique duplex, Septentrionalis scilicet, ac Meridionalis: alter ni ro, alter rubro colore notatus. Qii in
Sc quibusdam locis quadruplex est appositus titulus, binis, ac binis juxta se positis, qui
semper invicem discolores sunt; tum v ci o duae transversae lineae ducuntur e RegionGarad. o. declinationis, ut constet quinam declinationis gradus ad primam, qui vero ad secundam titulorum bigam pertineant; atque haec dispositio in utraque ejusdem faciei arte, superi sic scilicet, quae longitudini, & inferiore, quae latitudini dicatur, cade vi. .
Ergo ad longitudinem indagandam in glessus est faciendus in superiorem Tabulae partem cum gradu Ascensionis rectae in fronte, cujus color statiin Observandus, ac videndum an in sinistro latere datae Declinationis titulus eodem colore distinctus reperiatur; si enim hoc non contingat, indicio erit Sidus propositum cxtra Zofliaci latitudinem evagari. Sed si titulus Declinationis gradui Ascensionis concolor in sinistro latere extet, adve tendum an juxta eum titulum gradus etiam Declinationis propositus descriptus sit, quod nili accidat, concludendum pariter Sidus ultra Zodiaci limites constitutum esse. Quod si denique, & dcclinationis titulus Ascensioni concolor, & juxta eum datus declina tionis gradus existat, tum ad areales numeros excerpendos, e regione ejus gradus declinationis, sub datae Ascensionis columna descriptos, progrediendum; nisi mrte incommuni area numerus omnis deficiat, quod iterum ostenderet de Sidere, extra Zodia cum posito qui stionem esse. Denique arealis numerus, ope driplicis partis proportiona- Iis, tam pro Ascensionis, quam pro Declinationis scrupulis inventus, gradus, sti upu - la, ac secunda longitudinis demonstrabit. Longitudinis vero Signum quod attinet, cum duplex ejusmodi Signum omnibus arealibus numeris conveniat, e duobus illud eligendum, quod cum Ascensionis gradu, ac Declinationis titulo, colore consenserit. Latitudinis autem investigatio, quae per inferiorem Tabulae partem habetur, nihil ni ino ab hac priore distere, nisi quod hic pro Signo Zodiaci arcalibus numeris literae M S, speciei latitudinis indices, ubique geminae, ac discolorcs apponuntur quarum illa in dc finienda latitudinis specie sumenda est, quae Ascensionis, ac tituli Declinationis colorem eundem praesciet. EXE M-
150쪽
LIBER SECUNDUS. III EXEMPLUM. Detur cum . censemue redi. gr. 34 . qi. 38. Occisi uio Meridionalis g . 7. 39. Io. Susputatio sic procedet. Pro Longitud1ne Declinatio data gr. 7. 39. IO. M. censeo'gr. 3qq. ει. 38. Diffetentia no grad. r. Deci , decreticentes Pars pro . pro scr. GH. 39. Io. subtri exprima longit. 1 Residuum Residuum col. primae Iubtr. ex regiae colum. siccunda Di Ferentia pro gradu I. ascensionis, crescens Pars prost. Pro scrDE. I. 38. addenda residuo columnaeprimae λ quaesitat . sp etyio recta
ia 37 30 Pro Latitudine. Declinatio data gr. 7. 39. IO. M. Ascensio data gr. 3 4. 4I. 38. Disterentia Wo gradu I. Decl. crescentes Pors pros. ρro sicr. decl. 39. Io. adae prima latitudinii Summa infiduum columnae prima subtr. ex rem. col. 2. Disseremia pro gradu I. sita recta cresicens P rs prost. Pro Dr. . . I. 38. addenda residiis columna Prima Latitudo quaesita