장음표시 사용
11쪽
Regem, imoliflem ad rare omnia fervantis Dei 3 . . Hinc Alexat. der Magnus, qui Dario jure victoriae in regno successerat, votuit, more. Persarum Macedonas venerabundos ipsum salutare strosternentes fumi corpora sa) . Eodem quoque ossicii genere Theoge nes Mathematicus Augustum Apolloniae degentem honoravit , teste Suetonio . Genitura enim ab illo in cunctanter edita , exilivit Theogenes , adoravitque eum 9 θ . Quin Plinius de Elephantis data opera , ut mulae in praesentia , ad id institutis: gem adorant, i Mnua submittunt c) . Eam vero, de qua agimus, consuetudinem in Syria etiam, ac Palaestina communiter viguisese, testis est locuples Iosephus Hebraeus, cum is, ut animadver sum a Grotio, de Davide ad Saulem accedente prodiderit liti
ris '. radorat eum in faciem procidens ut moris erat. Quod tamen caput est Omesum, maximeque rem continet, similia veneratio nis exempla passini in divini; libris reperies , quae, ne mihi ma gnopere videar a Grotii . atque Basnagii argumento metuere sego sciens, prudensque, ipsis tacentibus, memorabo . Gen. caP. 37. . I . cum adolescens Iosephiis animo, quo erat, aperto, ac simplici habitum a se somniam Patri , ac fratribus enarrasset , num ego, respondit ille, mater tua , EI' fratres tui adorabimus te super terram 3 Ejusmodi aurem pietatis, summaeque in illum observantiae significationem sosopho fratres dederunt Gen. cap. ψῖ. v. 26. postquam Josephus ipse , Coelitibus bene iuvantibus , ad primarias in AEgypto praefecturas ascenderat: obtuleruntque ei murnera, ica) Curi. lib. 8. i b) In Octav. Aug. mp. sq. ce) Lib. 8. cap. I. In Themist. Addidit paullo post Artabanus , Βασιλω γαρ .ι ἡ προσλωνήσαντες , Regi usitatum non esse euiquam aures praebere ,
quo prius non sit adoratus. Ex his Plutarchi testimoniis Deile prudens Lectois intel liget, liberos populos, ac praesertim Graecos ab humiliori illo inelinandi, vel prosternendi in terram eorporis ossicio maxime abhorruisse. Id , quod exemplo suo luculenter ostendunt apud Herodotum clib. I. pag. 483 Lacedaemoniorum lega, ii Regem Xerxem adeuntes. Nam cum satellites eos juberent, oe euerent , pr cumbentes Regem adorare , negalerunt , is, vel si in caput protruderentur, id esse facturos . Non enim in more sibi esse bominem adorare. Ita quoque se gessit Conon Atheniensis, ut in eius vita Cornelius Nepos testatur . Etenim Artaxersimis Nemnonem maluit per litteraι alloqui , quam coram venerari , quod Φροσκυνεῖν illi voeant, veritus, ait, ne risitati meae sit opprobrio , si eum ex ea sim profesctus , qua caeteris gentibus imperare eo ueverit, potius barbarorum, quam illis more fungar . Plaee eum ita se habeant, mirationem non Leit , si Aristoteles in priori Rhetor. lib. cap. s. de honore differens , postquam eius partes, sacrificia, laudationes, & id genus alia numeraret, adorationes adiungat , veluti ritus, ac caeremonias a barbaris gentibus usurpatast κἀ .m , inquit , οἰον προσων-. Ubi profecto vox προσκυνησιι, adoratio illud ossicii munus significet necesei se est, quo quis humi stratus alium demissius veneratur.
12쪽
- , tenentes in mauibus suis, adoraverunt pruni In terram; pust humanissime Interrogati, an bona Pater valetudine ute Tetur , adoraverunt eum . Similiter libro Regum tertio cap. I. v. 2I. haec dei Nathane divinus scriptor :troisseε in conspectu Regis , O adorasset eum pronus in terrom :paullstque post de Bethsabee Regina : submissoque Bethsabee εα
terram vultώ adoravit Regem . Denique , ut finis sit , cum Per sarum Rex Assuerus ad amplissimos honorum gradus Amanum in perbissimi ingenii hominem extulisset, Regis , qui iveribus Priarii versabantur, ectebant genua , adorabant eum Esth. cap. g. v. a. Plura afferre .possem, sed nihil necesse est. Hinc enim abunde constat, ex Matthaei verbis divinitatem Christi demonstrari non posse. Magi quippe , etsi prostrati jacuerint, pro
uore, tamen', & consuetudine apud suos recepta, eundem Christoi honorem, & cultum, quem orientis populi suis Regibus, detulerunt, nec liud in puerulo praeter regiam dignitatem specta runt ; summum autem esse Deum plane nesciebant.
6. Sed boni isti viri Simonius, Grotius, Basnagius, etsi in
coelo imperitae multitudinis opinione se statim suturos putaverint, tamen in magno errore Versantur, parumque, ad hanc quaestionem quod attinet, in sacrasum litterarum intelligentia prosecerunt. Ultro illis assentior , verbum hoc adoro ambiguitate suapte origine Iaborare , idemque a profanis , divinisque Scriptoribus se penumero ad observantiam illam designandam transferri, qua vel Reges suos , vel honore, ac dignitate antecedentes vitos orientis praesertim populi reverentur ; ea tamen ambiguitas oppido in controversum Matthaei locum non cadit . Miramini
ὁtqui tale illud est, ut, nisi mens laeva fuisset , Criticos homines
pudere potuerit litem nobis super duabus voculis tam pertinacem' intendere. I. In novo enim, ut loquimur , Testamento nullus, quod sciam, occurrit locus, ubi haec , vel ejus simillima graecorum verborum formula πεσών , procidens adorat, aliud adorationis genus , quam sacrum , Deoque cumprimis dignum fgnificet . Hoc sensu eam formulam usurpavit Matthaeus tunia ei p. q. V. 9. ubi nequam Geniorum Princeps divinos honores Q- perbe appetebat: haec omnia tibi dabo , si eadens adoraveris me ἔtum cap. 26. v. 39. de Christo Patris praesidium implorante commemorans: σ pro essurpuintum procidit in faciem suam orans.
Η κ etiam usurpavit Lucas nunc Petrum reserens Christo ad pedes abitetum re euu ad genua Iesu dicens O e. προσεπεσε τοις γ ἐναπι Γησοῦ λέγων ori cap. 3. v. b., nunc hominem exhibens lepra consectum
13쪽
ubi cap. I . v. I 6. de Samaritano leproso loquitur, qui valetudini restitutiis dedit gloriam Deo, ne ingratus in Medicum tam beneficum videretur , eecidit in faciem ante pedes ejus gratialvent , sed etiam capite Act. Io. v. 21. ubi de Cornelio dimit, qui se humi suppliciter ad Petri pedes prostraverati πιπιοῦν ἐπὶ ποδας προσεκυνησεν , procidens ad pedes ejuι adorsvit . Quem st tim Petrus divinos a se honores , ut par erat , rejiciens merito attolli iussit, hae allata ratione, furge , O' ero Vse homo sum , ratione porro eadem , ac simili , qua cap. Iq. v. 34. Paulus &Barnabas vix Lystrenses deterrere potuerunt , ne sibi coronatos lauros immolarent, divinosque cultus, tanquam Numinibus , adhiberent. νινι, quid dice facitis i Et nοι mortales fumus similet vobis homines, cultus autem eiusmodi, quo nos venerandos putatis, uni praepotenti Deo , qui caelum ac terram condidit ,
tribuendus. rNec Dea sum, dixit, nee fleri r ris honore
manum di nare eaput, ne nescius erres G. 'Ad haec in eandem , qua Matthaeus , & Lucas rationem l quitur Paulus cap. I. prioris epistolata, quae est ad Corinthios v. as cadens in faciem adorabis Deum , πεσών ἐπi προσωπον προσκυνέσεις Dy. Gemina scripserat aceommodate ad rem nostram deliciae Christi Ioannes Apocal. cap. 39. v. A. de senioribus ante divinum s lium in genua provolutis, paucisque interiectis , de se coram Angelo humi strato, . πεσον ἔμπροΘ G πωδῶν αυ, προσκυνῆ ia αυ cecidi ante perii ejus, ut adorsrem eum. Talis enim apparueras
Angelus , interprete docto in primis, & nobili Augustino, si pro Deo posset adorari, o ideo fuerat corrigendus adorator ε . Reliqua praetereo consulto, veritus , ne haec ipsa nimium multa esse
videam ca) SybiI. apud ovid. Metam. lib. I .
ψ Lib. q. quaest. in Gen. quaest. 6I. Duobus Angelus argumentis cultum sibi ab Ioanne adhibendum repudiat. Primum , quod ipillus , idest e semfui sit, quasi dieat i quicumque Deo famulatur , ei eultus divinus deferri non deinhet ; sed ego iuxta , ac tu , etsi excelsiori loco positus sim , Deo famulor, non debes igitur divinum mihi cultum deferre . Equidem Hugo Grotius c in explica meat. ad praecepi. a. 3 docuit, cultum, quem Angelus respuebat, civilem fuisse, eam vero ob caussam repudiatum ab Angelo , quod ambo Christi iam Angelorum capi tis ministri essent, ac pares dignitate ; non soleant autem eollegae his inter sed ossiciis eoiere , ae venerari. Sed labitur Grotius , eum ex verbis Angeli liquidis pateat, id eum vetasse , quod factu nefa erat , nedum indeeorum . Distinguure Mim oportuit inter externum Ioannis offeium , quo se Angelo ad pedes abiis '
14쪽
videantur . Itaque si e constituere possumus , delecta a Matthaeo
verba ad exprimendum Magorum officium , O procidenter adoraverunx eum, abundanter ostendere , hos nostros divinum culinium Iesui Christo impendisse , eundemque idcirco divinitatem illis suam certis documentis patefecisse. Quandoquidem in sacris novi foederis tabulis verba illa, aut eorum simillima ad significandum honorem, pietatisque testimonium , quod uni Deo debetur, constantissime usurpantur. , II. Praeterea quamquam verbum adoro non eandem semper
vim habeat , sed varia, commutabilis , multiplex subjecta verbΘ
rat, & cultum quem erat eidem provolutus in genua praestiturus t eetidi ante pe-
ejus , ut adorarem eum . Quo ex loeo planum est, ae perspicuum , finem in Primis reprehendi in Joanne. ob quem eius ometum . ac Pietas culpa non vacas.set . Neque enim erat illieitum ad Angeli pedes se se prosternere , cum beatae illae mentes, etsi repugnent haeretici, dignae oppido sint, quae ab hominibus pie, religioseque honorentur; sed idcirco monetur , reprehenditurque Ioannes , quod eo consilio se se in terram prostrasset, ut divinos honores Angelo adhiberet. Atἐque hine Angelus non tam reprehendit, quod fecerat, quam prohibet, ne quod erit facturus. Apostolus faciat: ορα μή, vide ne feceris. Nego autem , Angelum cultum illum eo tantum nomine abs se reiecisse , quod Ioannes personam , munusque Apostoli tueretur. Ex alio enim Ap alypsis loco huius simillimo perspicue)liquet, interdictum Angeli ad Omnes universim homines pertinere. Sic quippe cap. 32. v. 9. &e. Joanne ipse commvmorat, recidi, ut adorarem ante pedes ueli, qui mihi hae ostendebat. Et dixit mibi, vide ne feceris i eo ersus enim tuus sum , O fratrum tuorum prophetarum, κώ των τηρῆντων τus σοῦ βιβλίαν. ., est eorum , qui servant veroa propbetis libri hujus. Tφ προσκυνησαν , L eam adora. Quibus verbis non solum prophetae, sed reliqui etiam religiosi, inctique moribus homines. qui Deo obtemperant, designantur, quemadmodum ipse Crullius Grotio amieissimus explicavit . Eth. Christ. lib.3. cap. 6. At Grotiua graein eorum codi eum posthabita fide , immo ratione etiam reclamante, particulam , O , in extrema orationis parte audacter sustulit , genio ut suo indulgeret . Primum igitur Angeli argumentum , quod scilicet eanservus esset Ioannis , evidenter , ut opinor, ostendit, eultum Dei peculiarem, & proprium nisi e sibi Apostolum de- Iaturum. Alterum petitur ex verbis illis , - θεῶ προσηύροσεν, De m adora , quae ex divino praeeepto solius Dei latriae eultu adorandi desumpta sunt, atque hane is, Iectam habent sententiana reultus eiusmodi, quo me veneraturus es , uni Deo a hiberi debet; vide igitur, ne in famulum transferas . Et sane nisi verba hune in modum aecipias, nemo non perspicit, in ratione, quam ille protulit , nihil ponderis inesse posse. Manet ergo, ratumque est , in Joannis testimonio, quod Grotius exagitavit, supremum honoris genus, quod summo Deo tribuimus, designa.
ei. Atque hine foetnianos illos reselles, qui Christo humani generis Servatori di vinos cultus adhibendos esse confirmant, sempiternam tamen originνm , atque dis vinitatem parum sibi eonstantes eripiunt . Ut merito Leibnitius in epist. 2I3. ad Croaium c Tom. I. episti ad divers. editi Lips r 73 seripserit, prudentius hacis parte Mahum medis , quam Meini assestas faeere . Nihil enim musae est , cur 1em creatam cultu, qui Deum deceat , venerandam tibi, ct colendam existisne a
15쪽
sit notio, consentiente tamen Simon a ψ cum ad Deum transe sertur, adorationem vere, proprieque dietam significat ; .constat' autem , testimonium Matthaei referri ad Christum arque' hunc Dei esse Filium, atque natura Deum; accipiatur igitur, necesse est, de cultu illo, non quo interdum homo hominem veneratur sed quem optimo, Maximoque Deo religionis caussa tribuimus . . Argumentationem hanc nobilissimo, & sobrio tamen i Critico IJ
norato a S. Maria, quem honoris gratia nomino , acceptam . refero, Videturque primo adspeehu firmissima ; sed ne distinctionum
illa calliditate, quae sibi familiarissima, elabatur Simonius, novis a me praesidiis diligentius munienda est s . Principio quis nesciat, in novi Testamenti libris tertio quoque sere versu haec verba te
gentibus objici, adorent eum , adoraverunt eum , adoravit eum 'S id generis plurima, neque tamen ad Christum veluti Regem,
vel hominem, sed tanquam Deum reserri r Sed haec omittamus, . atque ad alia se se convertat oratio, nominatimque ad celeber irimum Davidis oraculum, quod Pal. 7 I. in haec verba editum iIegimus. Coram illo procident AEthiopes Reges Arabum in .
Saba dona adducent, di adorabunt eum omnes Reges term , omnes'
gentes ferv ent ei. Nostis, tacente me , loqui hic Auctorem de exteris gentibus , barbararumque nationum Regibus ad Christi cultum, religionemque adiungendis, ac verba procident, adora sunt eum, de Christo tanquam Deo esse accipienda. Quanto igitur magis exagitatum Matthaei locum his conjunctim verbis, pro- cidenter adoraverunt eum , expositum de Christo ut Deo intelli- .gamus necesse est Z Loca enim similia , & in quibus praesertim is xes eadem agitur, nisi si quid aperte obstet , & impediat , inis, eandem debemus interpretari sententiam . Adde , quod etsi re-'
Etsi enim eoneedet Simonius, Mattheti verba ad Christum reserri, eumque Dei esse ab infinito tempore Filium, respondere tamen poterit, incertum esse, at que in controversia positum, an id Magi didicerint; quς tamen cognitio necessaria est, ut illorum cultus ad divinum assurgat . Operam igitur , atque oleum perdidit Honoratu3, qui tam multia in eo argumento versando ingenii vires Uxe cuit. L .cit. art. F. tot. s. a. Ηuie simile est alterum , quod infra g. q. num, I. ini
hane rationem Proposuit, dc in quo maximum aliunde , atque firmissimum ruet eaus pNsidium colloc Vit. Seriptura dioisa, inquit, fideserue nos docent , R I et Melpom per Tropbetas Padaeis promissum .erum Filium Dei fuisse ἔ ος , qui perbi et x eμm, quem in Praesepi Magi adorarunt, quique adorationi est sum termissui Diis eμηdem fuisse, ae Regem , et Messium peν prophetσε ρομή se. promissum φρηsequens igitur est, infantem . eorum quo Mugi prociderussi, et in quem adoratio 3itorum ferebatur, , serum Dise Filiana. Rectissime conci . sum est. Sed qui non videat, argumento eiusmodi Simonium non confutari, nec
premi. Neque enim noster de Filii divinitate altercatur .
16쪽
I giam Magis dignitatem abjudices, dissileri tamen non potes, Ma gos gentium esse primitias, adeoque oraculum ex parte saltem in illis exitum habuisse . Quare eum. quos David praenunciat, ad 'raturos Christum, ii sine dubio tanquam Deum essent adoraturi, relinquitur, multo verius Magos primitias gentium eodem ritu, ac studio Christum puerulum adorasse . Atque argumentum ad
obtinendae caussae spem plus adhuc habiturum est auctoritatis, &ponderis, si Magos, duce praesertim Barcinio , regia dignitate floruisse existimemus; id quod , etsi plures repugnent Theologis
ad veri tamen similitudinem proxime accedere arbitror. Sic enim divino spiritu concitus , ac plenis magnificentiae verbis vaticinatus, est Isaias: ambulabu, genies in lumine tuo , G Reger splendore ortus tui sa).' In hoc , & superiori Davidis oraculo, ut apposite pererudito Berti observatum b , tria praedicuntur, lumen , ac splendor ortus, munera afferenda , regia dignitas , ac potestas. Priori oraculo complementum stella attulit , quae in
. Oriente a Magis conspecta , alteri ipsi Magi sua divino puerulo
munera liberaliter offerentes; cur & tertium completum non sui si se censebimus , nec regium Magis a fudicabimus principatum Tunc autem fateri ob hanc etiam caussam cogetur Simonius , beatissimos illos Reges Christum veluti Deum veneratos fuisse , ne-rue in alium sensum Matthaei testimonium posse a se commode e torqueri. Certe quin Davidis oraculum in Magorum ad Christum adventu exitum satis selicem habuerit , adduci in qu stio nem non posse, diserte , atque id pluribus docuit religionis defensor , propugnatorque plane magnanimus Echius c . Sed nescio, quo me animi impetus, & nimius disserendi ardor abripuit. Nam imprudens controversiam inii de Magorum dignitate, & ego non consuevi datam semel fidem rescindere . Mihi ergo benevolus L ctor ignoscet, quando, ut quaestionem illam ingrederer, non viau tas secit, sed ratio visputationis vel invitum coegit.
ΙΙΙ. Nos autem, ut coepimus, persequamur , & postquamis ex ipsis Matthaei verbis adversariorum errorem diligenter refellimus, nunc ex adjunctis , vel ex sacra Magorum historia caussam hanc transigamus. Duo: Simonius, Grotius, atque. Ba agius , an-
ticipata opinione seposta, animadvertant , rogo , stellam, quae viam nostris ad Christi incunabula aperuit, 3c quo tandem in statu venerandam a se Regem repererint. Deus igitur prodigio se ne nobilissimo Magos accivit, jubens , ut nova in Coelo stella magistra , & dux itineris oriretur. Est ne credibile, tantum a Deo '
17쪽
8 allatum fuisse prodigium eo demum consilio , uti Magi civilem
nescioquani venerationem infanti Filio exhiberent, eidemque huius rei gratia ex tam dissitis regionibus in viam se darent Sciant adversarii , sorte si nesciunt, cum miraculis utitur, rationes habere Deum gravissimas , atque ex miraculorum praestantia divinorum consiliorum magnitudinem, ut ita dicam, & excellentiam esse aestimandam. At quis non statim intelligat, divinae sapientiae longe magis consentaneum fore nostros illos idcirco' lucidissimo sidere ab ipso usque: oriente accersivisse, ut divinos divino Filio
debitos honores tribuerent, eundemque veluti Deum ex animo revererentur , bc colerent Z Alioquin cui bono, amabo vos , tantus miraculorum apparatus, vel saltem tam illustre, tam stabile, tamdiu eontinuatum prodigium , si unum Judaeorum Regem, nihil praeterea aliud , erant Magi agnituri Prosecho sacrorum librorum testimonia passim loquuntur, Christum jam natu grandem eo in primis consilio tam splendida edidisse prodigia , ut suae Iudaeis
divinitatis , ac numinis cognitionem in gigneret. Qua dε caussata Lagarum, delicias , & amores suos, mori consulto voluit, etsi commodum de aegra illius valetudine admonitus, ut inde re v eandi ad vitam hominis occasionem arriperet, & amplissima in Deum gloria redundaret sa). Peropportune eam in rem Augusti nus. Ipse morI non erat ad mortem sed potius ad miraeulum, guo facto erederent homines in Christum, o vitarent veram mortem. Consedio tandem itinere, Magi quaesitum abs se se Regem reperiunt. Quo tandem in loco, quo statu Obscuro, humilique in loco reperiunt, ad extremam redactum inopiam , rudibus vestibus squallentem potius, quam amietum, servis, cohortibus, re ibus omnibus destitutum , talein, ut verbo dicam, in quo ne tenue quidem regiae maiestatis indicium . - Nihil tamen animo conbis ut ad illius se pedes demisissime abiiciunt, nec venerantur s Ium, sed amplissimis etiam ornant muneribus . Quis autem sibi inducat in animum, ad haec se Magos officia tam alacriter demisi Atros fuisse, nisi interiori quodam lumine illustrati in ea pueruli specie, qui tan, afflicta esset conditione , summum latere Deum , unigenamque Dei Filium intellexissent, dignum idcirco , quem studiosissime colerent, cuius opem, patrociniumque implorarent, erta quem & prece, & obsecratione humili , ae supplici uterentur Apage ergo conjecturas. Apage ineptias . At persuasi erant,
inquis , de regali pueri dignitate. Hic vero tu inihi facis delicias. Nam quid, per fortunas , attinebat ad Magos, atque hos, nisi
18쪽
I9Re es, viros certe quidem amplissinios Iudaeorum Regi se se ad pedes provolvere, & de quo nihil essent Iudaei solliciti , hunc
tanto dolore capitis quaerere , canino ritu adorare , puerulum
praesertim , a quo nihil sibi, rebusque suis metuere potuissent, qtiocum nullum illis negotium Z Deum, mihi crede, Deum, non solum Iudaeorum Regem spectarunt . Numquid enim de potesta te mentis existi Z Nam si Craeeis res erat odiosissima sic seipsos abjicere, atque prosternere, ut ne adduci quidem possent, cum Reges imperii gloria potentissimos convenirent Not.I. , quantos quanto aequius Magi praestare puero id ossicii detrectassent, puero, inquam , despicatissimo , eidemque non Regi suo , immo qui ab
omnibus imparatus esset fortunae praesidiis, tantum abest , ut re gio cultu, atque apparatu nitesceret Z Nonne statim ac Magis tam miserabilis rerum facies ante oculos obversata est , se insigniter ludificatos putassent , quacumque tandem via natum esse
Iudaeorum Regem didicerint, nisi si vidissent animo , quod non cernerent oculi si Divine igitur Ioannes Chrysostomus hom. 8. in Matthaeum . Bid illud est, quod Magis puerum adorare persus, ferit Z Nam neque I a Virgo erat nobilis, nec domus, in qua ha-isitabat , illustris, nec uidquam ex his omnibus , ρuae videbantur , o misi erat, quod Magit admirationem faceret , e que ad puerum alliceret adorandum . At vero illi non modo 'adorant, sed etiam , apertis thesauris fuis , osserunt munera, ct munera certe Deo, quam Bomine digniora. Thus siquidem , σ Uri ha i potissimum eongruebant. Buidnam igitur Illud es, quod eis , domo, CP patria relim, tanta itineris spatia transire persuaserit Z Iuod proeul dubio fecit sella, quam siderant , σ a Deo donain a lux, quae illorum mentibur quasi aliud quoddam sidus erisserat, e que paullatim ad perfectiorem scientiam provehebat. Cum enim essent cuncta alia vilia , nisi isad eorum animos Meit et , numqucm profecto tantum illi honoris parvula detulissent. Ideireo n
hil ibi de sensibillhus isti grande cons ieitur , sed angaseum tugurium , ac viis praefestum, ae inop/ Mater , ut melius nuda Magorum philosophia Haresceret OV ut discas, quia non tanquam homini tantum , sed etiam tanquam Deo auctori omnium fumi
carint bonorum. His gravissimis argumentis rationes a me pro- duetas aureum tandens orationis flumen Chrysostomus 'roboravit.
Quamobrem sive ipsa in se Matthaei verba consideres, sive cum aliis divinorum voluminum testimoniis conseras, sive denique rei adjuncta , vel totam Magorum historiam attente recogites ,
vides mehercule, piissimos Magos religioso ritu , & cultu pue-C a rutum
19쪽
rulum Christum veneratos suisse , neque adeo Deum esse optimum Maximum ignorasse. Eo igitur significatio verbi, quod in
controversia positum , trahenda est .
7. Post haec autem , quos in graecis litteris progressus secerimus, nihil attinet dicere , nec , si secissemus , diceremus tamen. Nam cum omnis arrogantia odiosa est, tum illa ingenii,& doctrinae multo molestissima, decetque homunciones non ample , nec elate de se, sed humiliter, demisseque sentire . Divina isthaec est Christi optimi lex , cui utinam , ut saepe multis in ore est, sic diligenter servirenti Uerum, quod olim de Atheniensibus Cicero io, nos saepissime quae recta sunt , praeclare vide
mus, facere nolumus. Tantum a verbis facta distant . Hoc unum igitur scio, me neque Horatianum illud praeceptum: I exemplaris graecomesurna versate monu , veyste diurna υν ,
di lute negligere , & ex ipsa graecorum verborum formula, quam Matthaeus delegit, planissime confirmasse, prostratos in terram Magos Christo honores Deo debitos detulisse. Sed quorsum haec ξ Ut intelligatis nimirum, esse a me Simonii occupatum pe sugium, qui non raro, nec satis modeste contendit, neminem unum de sacrarum litterarum locis rite serre posse iudicium, nisi linguas exoticas egregie calleat . Quamquam , etsi linguarum scientiam jure, ac merito in Interpretibus commendemuS, cer-lum est tamen, quod recte ait Bossuetius se , religionis dogmata ab exquisita quadam linguarum notitia non pendere, nec eadem loquacibus permittenda esse Grammaticis, sed ad constantem Ecclesiae Traditionem, purioresque Theologiae sentes , tanquam ad judices , reserenda. Sed ego ut Simonio singularem exoticarum linguarum cognitionem , & peracre ingenium libenter concesserim, sic rerum divinarum scientiam, quam Theologiam dicimus, magnopere non inviderim. 8. Samuelem vero Balaagium est hic, cur aliis quoque nominibus refellendum existimem . Satis enim secum hominis non cohaeret oratio, qui Christum a Magis tanquam Regem coelestem ab initio agnitum dixerit , nec eorum tamen venerationem , &cultum ad divinitatem assurrexisse consentiat. Etenim coelestem Regem non alium possis cogitatione informare, nisi qui in coelum imperium habeat , Deum , nullusque ex hominum genere, qui buicumque tandem divinis muneribus assiuat, coelestis Rex haberis
20쪽
ri , dicique potest . In sacris vero libris Deo id nominis saepissime attributum agnoscimus. Quocirca si Magi de Ba agit sententia vagientem in cunis Christum veluti coelestem Regem coluerunt , consequens illud est, ut etiam tanquam Deum caste, integreque coluerint .
9. Sed hae enus sacrarum litterarum auctoritate pugnavi mus ; nunc ex doctrina , quam Majores nobis nostri per manus tradiderunt, argumentationem inibimus Nam cum illi uno ore, ac voce in hanc conspirent sententiam , a Magis divinos Christo honores religiosissime fui se habitos, mirus eorundem inter se ab omni antiquitate consensus gravissima nobis ad coarguendos ad versarios adjumenta , atque praesidia subministrat . Quoniam Vero Simonius ductum hinc argumentum varia ratione , & via conatur eludere , Traditionemque hanc firmam , certam , constantem senuspiam deprehendere passim pronunciat , necesse est , ut rem quasi oculis accuratione summa subjiciam, quo demum lumen ilii elarissimum in tantis erroris , & inscientiae tenebris praeseratur Abest verbis injuria , ita enim de se noster hic confitetur . Video igitur , me paullo longiorem suturum , sed orationis , ut spero, longitudinem ipsa rerum varietas , R delectus , ipsa argumenti nobilitas suis distincta sententiarum luminibus eum foeno
I. ordiar autem a Patribus , qui secundo saeculo florue runt, Iustino, atque Irenaeo. Nam Justinus in Dialogo cum Tryphone Iudaeo Ephesi habito conceptis verbis Osrmat , ut scribit
Honoratus a S. Maria , Magos adprime e accedentes e tenebris Idololatriae in veri Dei lucem vocatos sui . ,, Ad veri Dei cognitionem pervenerunt ,, . Verum candide fatendum est , nihil eruditum illum Scriptorem afferre , cum haec verba , quorum alioquin magna esset auctoritas , nusquam in Iustino compareant. Sic
ergo egregius Philosophus in loco , ad quem virum doctissimum digitum suspicor intendisse . Nais G quod dicit Maias , aeeipiet virtutem Damasci , spolia Samariae significabat nefarii D monii , qui Damasi habitabar , potesatem a Chrso , statim a que natur esset , vinum iri ; quod quidem factum esse demon a-tur . Magi enim , qui ut spolia rapti fuerant ad malas qua us .
actiones , ad quas eos ille Daemon impellebat , ἐλθόντες, προσκυ-
ἐκώδης , ubi Christum adoratum venerunt, defecere, ut manifesum est, ab ea, quae illos ut spolia rapuerat potesate . N. 78. edit. Mauri n. Cur autem , Iustino judice , Magi a nequam Genio defecerunt, nisi γ