장음표시 사용
51쪽
- DF PRINCIPATV. po irrisit ad haec Paulinus: si isthaec impeccantaxia est,dispere ni qu i nos tam sciolos fecerunt
T H E.O blatteronis stultitiam; qui, sic excusando,acrius hominem incusabat. Hi ST. quo pactoli Hii. Quia haeresis Ost, non imprudentia, turpi ducerς non turpia. P Π i. Atqui illas duas gustandi,coeundique voluptates ideo in s mus supra csteras bapiuntes nostri detestantur, quod cum sino,suae, &reliquis bestijs sunt comunes;ὶ quibus ut vultu & nimo distamus, sic&consuetudine non differre foedissimum,&ab homine omnino alienum arbitrantur. Verum de finibus Principatus, & Tyrannidis nostra nunc contentio eu;quq ut planius dirim tur,diffinitiones,si placet,scrutemur. I V R. O ..peraepretium videtur. P H i. Ab eo ducantur
portet, quod in his potis imum existit, &ab aliorum communione seiunctiam est. I V R.Prorsus. P H i. Verum isthaec inquisitio litigiosa ma gis,qua necessaria videtur. i v R, Quapropter' P H l. Qiasn iam explosa illorum opinio est,co tendentium, Iustum esse quicqVia potentiori
suo Princtili placet, vel utile est, & lia his similia.at nunc,S pictum traditionibus illustrata ac in perspicuo posita,vera non ignoratur dinfinitio: quorum sola auctoritate contenti essς
debemus. t v R, Atqui si singula persequi volumus,&. Sapientibus plane digesta in quaestionem reuocare,multaque,quae supersunt, haud minus Vtilia, excutere, prius nos dies deficiet;
ςl insecta,aut melioribus neglectis, di
52쪽
scedemus. r H E.Im portunum, atque nimi a 'rogitas foret, sapientu auctoritatibus non a quiescere; quorum lucubrationibus tantu debemus, luatum aegri sanitatε,caeci luce restitu- entibus. Omniu bonam artiti ignari in tenebris ambularemus, victuque ferino viveremuS,ni
si tales viri nos praecellissent. quid igitur desinitum sit ab his breuiter explica. P H i. Si patienter auscultabitis, aures & sensus omnes implebo vestros. i v R.Vtinam. Ρ H i .Principatus,omnium consensu, iusta est ad populi utilitatem gubernatio; praua autem gubernatio, Tyrannis. Adeo inter se pugnantia sunt haec duo, ut
unius cognitione alterii non ignoretur.&vorast hoc proloquium de qualibet gubernationaquod aut Principatus sit, aut Tyranis. Tyrannus itaque non alius dimnitur, quam iniustus Princeps:& Princeps, qui iuste regnat. Iustε aure , quod iure Principatu ineat di administreticontra, iniuste si tero de duobus modis, aut Pnon legitim Epri ipatum inierit. THI. Iuxta illud saluatoris nosti , inest non intrat per ostiaum fur est S latro. 901. Aut quodin adminia franda iustitia defieiit. Via ea isto iure qui ractus sit Principatu, nisi iuste K oderetur, det solio Regiae celsitudi nissamosam E. tepidecidat in tyrannidem. i ii s. Verὸ ergo August IIII. Civit. Dei inquit : Remota Iustitia Quid sunt regna,nisi masena latrocinia' Ρ H i. Iusticiam autem Prin ip: us non aliundξ metimur
53쪽
DE PRINCIPIT ' Π,&hic finis optimus,propter quem Principatus est institutus; ut dilucide Socrates apud Platonem primo &secundo de Rop. subtiliteaq; dis, putat. Quam vero necessarium sit studiu ob seruandae religionis, sine qua Deus non propiutiatur, inde liquet,quod sine propitiati Dei auxilio Resp. mald administratur. primo, & quarto De legibus:Sicut pecora, inquit, non a pecoribus, sed alio meliore se genere, ut pastora
homine, reguntur:sic homines ab homine, sine duce Deo, male gubernantur. ubi non Deus, sed mortalis aliquis dominatur, nulla Vnqua maloru laborumq; futura est quies. TH E. Non, Platonica , sed Dauidica ligc mihi videntur. quid enim ab illo discrepant' Nisi dominus aiadificauerit domum,in vanu laborauerunt quipedificant eam: nisi Dominus custodierit,ciui tale,frustra vigilat, qui custodit ea. PHI. Quod aut iustum a communi pedeat utilitate, Aristi III. Politic. In cunctis scientijs & artibus si . nis est bonum;ciuile autem bonum,id est,communis utilitas. Et quale erga Remp. Principis officiu esse debeat, Plato primo de rep. describit verbis his: Neque alius ullus in aliquo Principatu & facultate imperas, quatenus Princeps
est, quod sibi conserat, cogitat aut precipit, sed quod subiectis conducat;&quae dicit, quaeque sacit, cucta ad illius utilitate & decore dicit ac facit. quod elegantius in Officiis transtu lit Cicero :Vt enim tutela,inquit, sic procuratio Re-
54쪽
te haec Imperatoris Iustiniani verba: Imperia..tis,inq risibeneuolentiae hoc esse iudicantes, ut omni tempore subiectorum comoda taminues figare, quam eis mςderi procuremus. quae omnia per quam breuissime ac dogmatice co-plexus est noster Baldu I, .dicens: Principatus, sicut Iustitia, ad alium est.Ρ H i. Quoniam Principatuum, ac Tyrannidum plures sunt species, in quibus falli verecundum ac detestabile est, igitur Aristotelem, si placet, more suo dilucude ac subtiliter distinguetem audiamus: Qua do unus,inquit, vel pauci, vel multi communem utilitatem in gubernatione sequutur, has esse rectas Rerumpub.species necesse est.quando autςm ad propriam utilitatem, vel unius, vel paucorum, vel multitudinis gubernatur,
transgressiones sunt & labes.Vocare autem e5suevimus,cum Vnus, ad utilitatem commvn ς
respiciens,gubernat Regiam potestatem.cum vero pauci optimatum; vel quia optimi sunt, vel quia ad optimum statum Ciuitatis sube nantaum autem multitudo gubernat ad communem utilitatem,Resp. comuni nomine V eatur. Labuntur autem & transgrediuntur huiusmodi species, ex Regia in Tyrannidem, ex Optimatibus in Paucorum potetiam, ex Rep. in Popularem statum. Tyrannidem dicimus dominatum unius, tantum ad proprium commodum intςndentis:Paucorum potentiam,adoρ Mentorum commodum subernantem:P
55쪽
DE PRINCIPATV. opularem statum , ad commodum egenorum. narum enim nulla ad communem utilitatem
respicit. H i s et . Aristotelicis verbis pallam fit, quat is sit ventosus illorum status, in quo solis quibusdam familiis reliquus sine honore se uit eopulus. quae quidem Tyrannis eo perni ciosior est, quo intolerabilius est a Tyrannis pluribus, quam uno, premi. P H i. Manifestum itaque est, Principis proprium esse undequaq; communi utilitati intendere; &idipsum, ut summum bonum, appetere; hoc est, non solusollicitari ad finem dirigentibus, sed a fine ab ducentibus, id est, publicae utilitati summop xe procurare & facere;& ab his, quq Populo nocitura sunt, praecauere; nihilque ipsi comm nitati noxium statuere. i v R. Quid si statuat,iubeatu e ' PH1. Impune non obtemperabitur. THE. Haec est Aurelij Augustini sententia lib. Consess.dicentis:Regi,si non est contra societatem Civitatis, obtemperatur. P H I. Ex quibus plane conficitur, illis omnibus Principem ligari legibus, quibus communis utilitas continetur.quae lex quam latissimE pateat, quamque arctius obstringat, casuum varietates consideranti cuique facile succurret. Hinc etiam efficitur,Principe omnibus suis legibus teneri di hoc amplius in arbitrio eius non esse , leges recte po sitas sine iustiori causa abrogare. I V R. Deliras,aut iocaris. P HI. Serio, &plusquam serio loquor. t v R.Inaudita dicis. P HI. Atqui
yς Mima;ae probatissima. i v R. Aperi nobis
56쪽
obsecro isthaec miracula. P H i.Dic amice, quas
leges serre debet Princeps' iv R. Varii varia seriserunt. quidam, quas volet: alij, sibi utiles, id est,ad regni stabilitatem conducibiles: alij,c
munem utilitatem respicientes; hocque iuro utimur, recepta Isidori dςfinitione, cuius verba sunt haec:Erit autem lex honesta, iusta, ponsibilis, sucundum naturam, & secundum consuetudinem patriae, loco temporique couen ens,necessaria, Z Vtilis, manifesta quoque, ne liquid per obscuritatem incautum captionet continens, nullo priuato commodo, sed pro communi ciuiu in utilitate conscripta. P H i.Primi duae opiniones tyrannicae sunt. nam Verui Princens Principatu ponit, quoties communi tali viderit expedire. THE. Nedu Principatu, Verum etiam anima ponere, id est,uitam, Sau
uator docet. P H I. Tertia Vero, omnibus ena
ratis partibus, plena descriptio est, quamuis nico Iusti verbo haec omnia contineqntur. non enim iusta lex es et,si non honesta, si ipsi naturae moribusque ciuitatis incogrua, inutilis, ca- ptiosa, priuati comodi, siue Principis siue ite rius, non autem uniuςrsorum Ciuium gratia. praeclare iccirco Plato: Neq; censemus, ait, re ctas essς eas leges, quae non sunt comuniter totius ciuitatis gratia positae. THE. Eodem modo
defendit Aquinas noster, dices: Ini usta lex est, quando Princeps in sua, non in communem fert utilitate. item,quando no distribuit aequξunc p. ci h000rcs 44 bon Rc mune PHI. Au
57쪽
dacter itaque, Vir sapietissime, cocludamus oportet, siquidem iustae fiant leges, que communitati prospiciunt, & alias qua iustas Princeps
scribere non potest, alias ergo, qu m communitati utiles, ferre non posse: &, sicut comunis utilitas serendarum legum causa est,tollenda rum similiter diuersa non sit causa,est neccile. desereret enim communem utilitatem Princeps;quod contrariti esse in Officijs exclamat Cicero, abrogado Reip. leges utiles vel nece sarias. quo fit, tales leges tollere, nisi aliud iustious eX poscat, no possit Princeps. ivsi. Hoc idein nostris legibus ex sententia Vlpiani cautum nunc intelligo, De constitutionibus Principudicens: In rebus nouis costituendis cui des uti litas esse debet, ut recedatur ab eo iure, quod diu aequii visum fuit. THE. Aquinas, Hoc solii, inquit, esse debet in mutandis legibus, ut maxime euidetistima utilitas ex nouo statuto proveniat. P HI. Sic illis, iisdemque se is arctissim Z. Fari lςgibus ratio humanitatis. T H E.
Iustis proculdubio legibus ligari Reges Aquinas detendit ex illo, Per me legum conditores iusta decernut. PHi. Patere legem, ille ait, qua ipse tu teris. T H F.Et diuina vox in Evangelior Quaecunque vultis, sectant homines vobis, eadem & vos faciatis. Ministri enim Dei sunt in bonum,ad Romanos scribit Apostolus.&, illo iudicio, tuo iudicatis, iudicabimini. &, Q agmensura dimensi eritis, cadem remetietur VO-b s. edixit, Quod quisque iuris
58쪽
si lium statuerit, ipse eode iure Vxatur Par Suadetptiam aequalitas societatis ciuilis,ut setis abunde mox disseruimus.T M E. Considera, ne his obstet ill d Apostoli: Omnis potestas a Deo est. His i. Impςrium Romanum nimiru Deo est; quoniam non unius ciuitatis, sed V niuersi orbis fuit Resp. Nec propterea Princeps Romanus a Deto ςst,quoa Imperium Romanum a Deo suerit; alioquin omnes Princupes optimi suissent. sed, Populo Rom poc6stitutus no ignoratur. ν H i.Siue a Deo, siue ah hominibus Romanus sit Princeps, nolite eae stimarea Dco crpatum mundum, in eo homines, Ut Principum seruirent emolumentis
absurdum qui de suprasuam dici potest, pro pter Principes factos homines opinari nam ita
heros, atque aequ*les nos Deus genuit;Princia pes solum ad commoda populorum,quo facilius humanam atque ciuilem soMet tem innocenter Istodirent, mutuis inter se beneficiis iuuantes. Supi autem nonnulli patura subditi rid est, quibus utile est, ut imp retur; uti liberini pare tibus, tutionibus a senioribus , stultis aprudentioribus, ignubilibus generosis;&his, non seruitutis ivso , sed charitatis comploxu, i quamdiu ipsis conducere intellige returi Vtipis , qui propter aetates, vel quid aliud, rebus. suis se peresse n on possunt, velut prodigi, men Ie capti,&similes. THi .Hunc locum perput chre tractat Aurelius A ugust. I VIII. Ciu itatis Dqj,ς -0nis. P H i.. Hic incidit haud
59쪽
illepida inquisitio. i v K. Quaenam PHL Quo usque silicet communem utilitatem procu i tu russit Princeps. & haec sit alias multas diuidituri quas vereor ne fastidiosum sit prosequi a V R. J, lihi σύ alijs, ni fallor, plusquam gratio
uim non dubites. r H i .Non falleris res sunt auditione dignae. Prii. Primum diuiditur in eas quaestiones : Vtrum ita comm tinem sicquatur Vtil itatem, ut suae anteponat, etiam ingruenti bus utranque necessitatibus. item : Aneadens
sit causa damni & lucri : Quid in pari, suid int lis pari; puta si parum publice interesset, &Principis priuatim multum. iv K. Quae tande
decisioli Hi. Quod omnibus prodest vel no icet omnicatu praeserendum ab co qui sese se sua omnia cudiis discriminibus obiectare pri communitate paratus ese debet. nam nulla laeexigua communis utilitas, quae maior non siequacunque maxima priuata. non est pro potatio eius commodi vel incommodi, quod pruuatis parietibus coercetur, ad id, quod in mu L tos distenditur. quo latius diffunditum bonMeo melius; &matu, deterius. accedit, eo, q lcommuniter omia tum interest, Principis quo que negocium contineri; ex contrario vero se cus. ceros otest autem quod in utile Reipuo
blicae sit, id cuiquam Ciui utile esse In compa usitani quae potior sit hinenda i
Cicero, i auctoritate Platon docet his ver
60쪽
gunt,ad eam reserant,obliti commMorti su riim.Idem tertio de Finibus:Virboniis,&sapiaens,& ciuilis officij no ignarus utilitati omni um, plus quam Vnius alicuius aut suae,cosulit. nec magis vituperandus est proditor patriae, quam communis utilitatis & salutis desertor propter suam utilitatem aut salutem. ex quo Iauciandus sit is,qui mortem appetat pro I publica,quod docet Cicero,chariorem esie patriam, quam nosmetipsi s. 1 v R. Audite ad haesentetiam aurea Imperatoris Iustiniani verba: Quod communiter omnibus prodest, hoc priuatae nostrae utilitati praeserendum esse cens rhus:nostrum esse proprium,subiectorum cc modum imperialiter existimantes. Hac enim constitutione ciuium commodis restituit c duo, di pro non scripta omnia fisco vendicari solita.Alia item lege,Iudicibus ex publico conis ituta stipe,suffragia Iitigantibus onerosa , regrauia populo, singuIorum praeseriptione su-ΠuIit; suo sic quaestu non modicὸ diminutor quae si non discessi sient ex aula , non sic in Enunc exigerentur,quai popinas vocant,quarii
libidine tribunalia publica subhasta veneunt.
H I s a .Videmus enim Scribarum, Quaestorum ac Magistratuum concussiones in maximis redditibus computari, &noua Veteribus P aut ra pendi vectigalia. Dirus, non diuus Mero, misertus onerum popularium,vectigalia,quae non aboleuit,imminuit.Diuus Augustus.