장음표시 사용
171쪽
βuHον hae disputatio, quantu natura arte praestet,quod bulas quo
ipsim cultura in his accesserit: in itas tame omnino est euidentioriquiabus nulla diopbna primum contigit,uelut in Caro fuit faciliam, o
in duobus urbis Romae autoribus: quoru exemplis impetus ille ad res praeciale gerentas, admirabili natura artificio per genitores insitus, illustris est maxime. Quae enim hic potuit accedere cultura institutio, ad rerum futurarum actiones, inter homines nil tale erantes uersantibus aut ut1perare potuerint erum tamen omnium imperistos ut necesse' in naturam haec σprima mentis formationem referri, per quam ad res magna3DEIi tales, eaeteris mortalibus a natura ipsapraefectinuisse apparent.Videtur singulare quoddam con-Humbie expedivise natura, ne int eaeteris in rebus sua como prosduxit, hae in parte de si se nobis censeretur. Quod enim absis ciuili societate uitamprorsus iniucundam fore, ais ad hane ipsam e cat
ris animalibus hominem solumfactum fuisse apparebat, quodq; ad
fouendam eam seruandams, tranquillitatesiit opus, quae net a qui dem sine ordine rerum certo legitimes constituto esse poterat:ad consfrmanda igiturpabilienda. haec uniuersa, leges initatui ac mentis bus hom num insculpsit,quibus a turbulentia bae tuti degerent, amabilem tranquillitatem fouerentsed obscuras oe latentes, ut non cuiusuis esset illas explicare,exponeres nepenim id erat necesse, cum inpaucos quosdain referenda potius uidereturbae intopretatio,quicunq; caeterv mortalibu, praeparent. Vniuersis tamen initia baee uelutifomenta legum inseri oportebat, ut ab aliis explicatas propossitasq; sciboet agnosceret uputa cognatinsibi ac ueluti domi suae nastas quisis .Nam abier uix quispiam illis erat obtempe= aturus. Et ad hune modum haee consilia se habuisse, confirmat ea pars iuris quae naturalis diciturin alia itidem gentium ius appellata : quae cum apud omnes sint eadem, naturae potius quam artis esse censentur. Sic enim Aristoteles quoq: uocem ait natura esse, quia apud omnes eadem sit:
sermonem arte, quia is inter nationes uariet. Fortassis autem non in naturam,sed in deos rerum hae eonstitutio uoius referetur: quos iacaetera totius univosi mirabili ordine constanti si massent aesta.
bitas ent is quoq:, quae sub eosultationem nostram essent uentura, proinde uaga incertas Iutura ,suum quos ordinepi bisse par est, ais sudpo lege actitatum fuisse. Caeterum ut illae suos quos hasberent praesides ac tutorcs,quemadmodum uniuersum totum deos habet ipsos,mouentes agitantos, excitum fui se tale quoddam hominu genus quod legibu praefectum, ordinem rerum ciuilium tueretur aestimare quareHeliodus quartum ait essedecie quide ac forma caeterorum
172쪽
Drarum mortalium, augustus tamen magiss diuinum, tantum si tra caeteros,quantum ipsum infra deos,quorum hic uicem geret, beatur. Hos heroas appetiat. Ait autem:
nuntur Ducitur enim uchementer τεροπύ ra uulius hominum, qualia fiunt qua non uidentur rcfensum fugiunt: proinde malo, rem admirationem habent audit dum quae coram videmus sequenter obuersantia, minus mouet. Huic igitur bominc mori poeta aceos modauit hunc lociι, dum ait, ε αιίνοι, παντg φοιτωπεI ἔπ'
oci : caeterum re ipsasignificat, principum magistratuum ordinea speculiariter insitum esse, eamqfunestionem quibusdam solum
Domini is demandatam,qui etiam natura instructiores acsupra ea Diras bom ines t.Stabilivit autesuccessionem hane, popetuamq- secit odo,quo in rebus caeteras,eode.Naut istae per ea usuas,per in trasemel constitutassunt durabilis sic hunc oriun uirtute hae per genitores suos ipseratat ubinde derivata incolumem mortabbus seruari,ac perpetuum es iusiit Hanc sequentis aetatu homines nobilitatem uocare eo serunt, ordinem quendam inter mortales satum, res,Grum qui insigni uirtute praediti caeteros antecederent qua
avita esset dest, a maiordu per longam successionem tradita tans quam stabiliore'mior spriore, quae nuper coepisset olore loco saluerunt,tanquam minu bene bibiamsi malam j: quod uirtus siluet habitus sit quis iam, priusqua radices egerit penitus,abostera queat: quae aute multis seculis durant, uelut quae ἐparentibmio posteros desurit Altim fixa sit, aesticius in a Mnes prodiresoleat
Sic qui natura bonus ager est, artis quos cultura felicitcr admittit: qui malus ouus artis ope emendatus nunquamsiugem edit bonam. Haec ego apud tuam magnificentiam propono,no omnino inepte,nec,
173쪽
sitam iee semel oblatam tantum, sediti dies redeo tem, fecit tua magnisicentia apud me frequens memoria qua cum saepe repeterem imiis meras illas uirtutes,quibus irem solum multa aliis aequaresed G too esuperare mihi uidebatur uestra familia ii admirationem ueni mannam quandam,qua prudentia,qiuoue consillio tam resis, tanta uiro uni rei si omnium felicitas eoisti et, tam pulabia bibia firma. ta eset praesiertim cum haud immemor essem io tame nimium ueri nunc. νγ ouerbii. Sed minus istud miril esse erepit postqua aduerti anismum, quod non noua hanc, nec nuper nata, sed a genitore haeredita,rio acceptam rerum omnium beatitudinem, uis tute tamen tua prus
dentia, in eam amplitudine produxisses. Siquidem Ioannem Paulis gariner, genitorem, uirum affirmantprudentissimu nobilistimumsob singularem rerum consilioru cognitionem, a diuo Μaxaemilias m inter consiliarios accersitufuisse. Huius itas felicitas. rc rerumendarsi dexteritas, uelutper manus tibi tradita, si a ipsius quos induistria multo adhue magis inclaruit. Cuius rei tesses sunt, non tota inmmensa rerum omnia ubertas ac beatitudo,honestis is artibus con-sbi j in eam molem a la, ut uel Croesi diuiti's aequari posse uideat
tu, sed liberorum indoles optima,morum eluilitate crvenu omniuprudentia renitorem utrus aptissime resios: ut quemadmodum in parente denuoru sui industria ac uirtus, ita in nepotibus cir paterna Cr auita indoles aegenus, sese ostentent.E' quibu, bini Oaues Antonius, oeconomicen a susὶrates, magna elicitate dexteritate. res omnes 'erali. Et eum in caete=us unanimi consilio Mant omnia in hoe solo certamen intersesuscepisse uidetur, dum studere uidetur uters, ut clementia insubditos beneuolentia in amicos, o aduersus*periores sie,reuerentia obseruantia, alterum superet. Tertius ex bis fater, Ioannes Geor us, post optime institutam iuuentutem, totius Italia
Galliae peregrinatione,sub Rupilio praeceptore suscepta peractati,
ut seupra lateras, mores q os bominύ urbium cognosteri t multas r in hisce rebus omnibus eo q: progressus est,ut domu reuersius unis uersis esset miraculo.Quam existimatione hominum de isto suo quos ealculo deinde firmauit auxit j Rexia male is, dum illum ivprores
νum Dorum ordinem accersit,conditione Cr loco minime inter caelesros poHremo cuius loci dignitatem,affirmant eorte eum ita tueri, ut nescias num i xlocus,au ipse loco suo plus ornamenti concιbet. Quartus e siliis Dauid , pri mum Gains Italia studiorumgratia lustratis,deinde non adeo pridem e Louauio rediens, Gallia repetiit,no inferiore indolis dexteritate felicitate : ut re Te prosedcto malum adhue incrementum huiusce beaιitudinis expedietur, donec illa tandem fas milia,
174쪽
milia uestra beatisi a nγria du illas uirorum qui a Iouesummo custodes in peectores opeium mortalium consitutisunt,expleat quorum tandem hominum consilio ope,prisca illa rerum traquillitas integrita Dper uos nunc instauranda,posteras quos hominibus traodantur seruenturq;. Caeterum haec uniuersa, aequat clementia lingus Iaris tua γ Meralita3,quam in omnespudiosos bbenter exercer os Ps.No enim de me nunc dicit,nes enim una epistola idposse sed σbbro γ historia uiae tota, enumeraturus scilicet benescia quibus me honestauit tua magniscentia, alumnum domus uestra, iugγmnasiis
Italiae uestro sumptu uestrosfauore Meralissime habitu ais educa,tu. Ecquu unquam studiosoru hominum,a conspecitu uestro sine ma'
guo munere discessit' Et mus1: progressa es haec liberalitas, ut ignostos etiam homines ultro ibi objicijs ac donis adsciseerestuderet. Naut parente quos olim meu, inprimis D. Erasmum Rotstudio ac beneuoletia singulari devinxitsibi, Cr donis insuper auxit: ita hodie quos nouos sibι amicos parare non desinit, quoscunq; eruditione σuitae integritate commendari a caterv cognouem. Sie D.Bonifaςiu
Amerba tum, clari finitim Iureconsultύ, lite ruscriptis ad amicistiam cotrahendam ultro prouocauit nuper. Egi egiuspro se Io antonius, uiro heroe dignisumus, nsolbudere bonus ut sit,sed Crbon si celebrisiuirorum amicitiamfamiliaritatems sectetur, O quaerere cupia ut noua in dies materiam suae magni retiae ac bberalitati babo epsit. Caeretia abj pro suo modo quises, agnoscere Ricissim demereri aliquid apud tuam magnificentiam conabsitur. οὐ quod pridem apud me constitueram,uuncprimu acere possum, ut sigilsi abquod mesi uelut monumentiaostenderem caeterridiu a
uobis praestitae in me, parentems meum, liberalitatis clementiae,
qiuodscio patie, si licuisset,succursifuisse, libita hunc ad arum uestrao sero,munus mole quidem exiguGed rerum tamen quae illic docentur tractantvrs, dignitate Er amplitudine longe maximώ. Est enim Re Oserumsngularasit iber is tum aeditus antea, in quo plerΠs ura, tu,simul Cr muni ius exponsitur, quae has len'obscura admodu, G proinde inter nostros multύcotrouersa e ueterum sententiis βωrunt.Hunc magnificetia tua uultu alacri Ascipiens, animum addet mihi, ne reliquos parentis labores,qui superesse deprehedentur inter ire patiar, quicunq; publicastudia, quae uos vestra ope or cosilio pro. mouere recta pergitis , suo quos modo iuuare augereposse uideo huntur.Maguimentiae tuae mesupplex commendo, praefatus in primis is hanc Deus os t.max. quam diutissime superi litem ac sorentem ςo seruet. Friburgi Brasgoiae, Cale d. Ianuar. anno ab orbe resumpto
175쪽
Memorabilia in cap I. seruanda.
I Naritalis exceptio super competentia uiuendi in judicio reiecta, post sententiam opponipotes,contradi. Doetan LNesennius. de re iud gularitet per Zasium. Exceptione rei iudicata Iubmoueda, in iudicium non reuocantur.3 Intellectio Lex diuerso u g . . serui. mare. 4 Mariti priuilegium iudex non debet in iudicio supplere quo Ua
e Iuris executio iniuriam non habet.
r Iuris executio iniunam non Daberi
Pactsi coli priuile si maritale δ' eotra bonos mores.eod. m. 6 Maritosuo priuilegio in iudicio resedis, doli exceptioesubuenitur.
blaritum priuilexio suo nec tacite nec expresse renunciareposse. η sententia quasi contrabitur,eas propter uim pacti habet. Donator cuius priuile tu in iudicio reiectu,nisi appelle non habet exceptionem doli contra sententiam singulariterper Tasium. io Donator priuilegio suo renuntiare potest. M Donato1ipinguius marito subuenitur. H Exceptis inuetariiseopost sentena no copet i singulariteri Zasi, Restulis communibu pandum. a Argisi priuilegio mariti, donatoris, militis, adiuuentarii benepoeium, uanum fingulariter per Zμ ors priuilegia mariti,mibtis, donatori patroni, oci , exceptione per emptoriam nonpariunt. xs Iuventarii exceptio omnino peremptoria. nuar. per tot. xν Haeres a iudice in solidum condemnatur, non ex iudicionaesum pto defuncti singulariter per Zasium. is Testator nonpraesumitur quicquam contra ius disponere uelle. is Elares mero iure in solidum nulli creditorum obligatursingularister per Tasium. . I Iuuentarii
176쪽
ao Inuentarii beneficium remedium lexis upriuilegium. M Exceptio inuentariisententiam impugnat. Exceptiones peremptoria non alligatam iudicio, nunquam imiputnantsententiam, Sententias dupliciter impugnari. Exceptionis propria natura ut impugnet excludat xr Reprebe is Doct. ru,quor ludium aliud, luam elechos legumis Zasii modus atro studium.
iniones commune pleruns falsa.
De exceptione priuilegij mariti, uper co-- petentia uiuendi, post sententiam opis
E R. manus traditur,eam quae marito compstit exceptionem super competentia uiuendi.
etiam post sententia opponi posse. ita est lex.ini. ex diuerso. s.fi. T1ol. matri Hanc doctrilimitat gl .in l. Nesennius . in s.ff. de re iud ut non procedat. si in iudicio ea exceptio allegata,&per sententiam reiecta sit.allegati. duobus. F.dccxcep. rei iud. cum simit .concord .&hoe Doct. communiter scaliud tur. Ego. si liccat contra tot doctos uiros sentire, credo hanς η ocin exceptione maritalis beneficii procedere non posse. 'um quia adsertio glo. nullo iure roboratur: leges enim per aeam agaoctae loquuntur de excep. non priuilegiatis, quae re-pςlluntur ex communibus regalis, quibus dicitur, non licere in iudicium reuocare, quod exceptione rei iudicatae submo- .ueri potest: quae communes regulae nostrae exceptioni priui- legiatae non obstant, utpote quod iudicata cis non noccat. tum etiam quod expressus tex.ind. l.ex diuerso. s. sin. disponat contra praedictam gi. Nam ibi dicitur, si iudex ignoratia ;iuris lapsus,in solidum maritu condonauerit,doli excepioni tutum fore maritum. Qui tex.nullo alio casu intelligi po est, quam cum maritus suum beneficium in iudicio allegauit, &iudex hoc non sequutus eum in solidum codemnauit. quod ita probo Si enim maritus tale beneficium no allegasi et me: .rito & eum in solidum condemnasset iudex, quia iuxta libellum uxoris ciusq; petitione pronuncias et,&sic nulla fuisset Iapius iuris ignorantia, imo ex peritia iuris processisset neq; 'enim tenebatur iudex supplere pro marito, ut plene notatu i . I rei
177쪽
tem.s de dam .irile. Et fortius dico, quod si iudex marito noallegati tabuenisset eo beneficio, cotra petitione uxoris euidenti ignorantia iuris laberetur, quia suppleuisset pro adue sario deniq; & sententia non cotormem libello tullisset, co-tra iura uulg. Praeterea, quia d. s. fi dicit maritum exceptione
doli defendi. certe si ipse tali casu dictum silii priuilegiu non allegasset impossibile esset quod aliqua doli exceptione i
uarctur,cu nullus dolus interuenisset: na in iudice no fuit dolus, qui fecit quod iuris erat . neq; enim debebat attendere priuilegiu no alleSatu ut supra probauimus: quin potius si attedisset,in dolo fuisset,& parti de eo teneretur,arg. eoru qua traduntur in t j. g. sed nonnullos. infin. F. de tui.&rat. distr. Nec etia cotra uxore dolus prae tendi potest, quae ex mictia, seth lata nititur unde nihil doli facit. Nemini enim iniuriam facit, qui suo iure utitur, cu iuris executio iniuria no habeat. l.iniuriarum .in prin. ff. de inivr.Vnde cocludo,quod d. s .fi. necesiario intelligatur de marito qui post allegatum priuile pium, in solidii codenatus est: tunc enim & iudex iuris ignorantia lapsus censetur, & uxor dolo facit iniustae innites sententiae. Di ita igitur si . tanquam inaniscsto iuri contraria, uel omnibus doctis distentientibus, eliminanda est, nisi apertarueritati praeualeat opiniona nugameta. Vnde maritus, si etiao suum priuilegiu mectu fuisset,&cotra eum iudicatu , exceptione doli aduersus talem sentetia opposita se tutabitur, per d. egregium & singularem tex.in i, ex diuerso. s.f. Et pro ea asIntione euides tacit ratio. Certum cnim est, quod maritus' nullo nec expresso, nec tacito cotractu uel co uentione, huic priuilegio renunciare potest.l. alia. . T. sol .ma. & quod ibi Do est. Scimus aute quod per lententia quasi cotrahitur. Unde' si sententia a qua non fuit appellatu, eum ligaret, censeretur quasi contraxit te cu uxore de non utendo priuilegio at talis
conentio sicut expressa no ualeret, ita iacς tacita: utetur ergo priuilegio etia prius allegato, dum cx sentcntia conuenitur.
Deniq; si pactum cotra hoc priuilegiu maritale, est contra
bonos mores, & no ligat, quin no obstante pacto possit hoc priuilegiu allegari iuxta tex in d. l. alia = .j. sol. mat. ergo sentetia quq reiecit hac exceptione ,est cotra bonos mores, no impediet maritu allegare sua ope uolente: quia se intentia,
178쪽
F. de uerb.obli.&ibi dixi. Praeterea si coueniret ex turpi promissione, quia promisi pecunia ut aliquis occidatur,ego auteallegare exceptione turpitudinis,& quod haec promissio me
non ligaret, iudex uero hanc exceptione reiiceret, &me condemnarct, quetro an haec sententia cotta bonos mores, me liget, uel an dabitur mihi executio etia post sententia. Credo quod hoc non sis negaturus: Igitur, S c. Quid aute in dona , tore,an dc ipse possit nac exceptione doli detendi, si cotra priuilegium suu in iudicio allegatu, pro solido proniicietur ξ Et certe uideri posset quod sic,per tex. in d. l. Nesennius. s.fin.
ubi uidetur noe expressum. Sed uide ne contrariti sit uerum. Cum enim donator suo priuilegio possit rensiciare, per t. pe. 3
C .de pact. & pcrgi in d. l. alia. A. l .cosequens est uicti in iudicio allegauit priuilegiu quod per sententiam reiicitur, nisi
appellet,non possit hanere exceptione contra sententia cui acquieuiti. sic enim per quasi contractu censetur huic priuile gio renuciasse:& hoc puto uerit,& in hoc casu gl. in d. l. Nc-sennius . in fi . procedere posse affirmo. Nec obstat tex. in d. I. Nesennius.infi. quiano facit mentione deca condonatio-iine, quae contra allegatu priuilegium facta sit. Nec obstat
Iia oppositio, scilicet quod donatori pinguius subueniatur
quia hoc veru cst quo ad casum deducendi aeris alieni, no autem quo ad alia,cum maritus pacisci cotra suum priuilesium non possit:& sic no procedit saec argumentatio, qua a tortiori arguitur,cum no militet utrobiq; cade ratio maioris uel minoris fauoris. An aute exceptio inuentarii facti possit post ' sententia opponi, ita ut cum talis exceptio in iudicio allegata no fuit,& propterea haeres in solidii condenatus, post sentetia possit obiici beneficiu in uetarii ZDoct. nostri usq; adeo disceptant,& inter sese dissident,ut Nili fontes citius, quam eius disceptationis exitu invenias. Ego sine dubio puto dicendu quod talis exceptio post sententia non copetat, porgeneralem regula l. peremptorias.C.sen. refc. non post . quae in uerbis, in me te & natione usqueadeo generalis est, ut omnes peremptorias coplectatur, sicut cita minor aetas hanc gcneralitate effugere no possit,nisi spemii in integrii restitutionis
iure adiuuetur. Praeterea standu est regulis comunibus, nisi 'in casus excipiatur aliquo iure,luel euideli ratione. l. j. s. naue. U.de exercitor.l.praeses.sside ossi. praesi.j. g. i .F. de bo .poss. I , contra
179쪽
contra tab.At is casus quo dicitur exceptione inuentarii post sententia opponi posse, nec iure nec ratione aliqua euidenti fundatur: ergo,&c. Na nullus est tex. iuris qui huc casum excipiat. Denique nulla natio militat. Qu9d enim a priuilegio
mariti donatoris militis,&c. ad benenciu inuentarii arguitur uana est,cum nulla sit alterius ad alterii relatio,&ex separatis nihil inseratur. periura uulg.l. si maritus. C. de don. Int. uir &uxo .cusimi. Tande priuilegia seu beneficia mariti,militis,donatoris, patroni, socii,&c. no partui exceptione pen1ras peremptoria: obligatio enim per huiusmodi beneficia notolliturinam a personis prae dictis,si in posterum ad uberiore
fortuna peruenirent, posset in solidum exigi. De marito elino.tex. in l. j. s. cum aute. C.de rei uxo .a h. qui tex .ex parita γ te rationis etia ad alias personas exteditur. Sed exceptio inuentarii est omnino peremptoria: nam extinguit perpetuo omne obligatione creditorii,quae sit supra uel ultra patrimonii uires: unde de illis casibus ita separatis,non est alterius ad alterii sumenda argumentatio. Videamus ergo qualiter ad
- rationes Doct.contraria sentientiu respodeatur. Non cnim
obstat quod praetenditur, quod haeres in solidum codemnatus sit ex iudicio praesumpto defuncti codemnatus, qui intrituendo eum haeredς,praesumitur uoluisse, quod & debita in
solidum soluat,&c. Nam hoc non est uerum : cum iure nostro testator sciat beneficiu inuentarii, unde non prae sumitur quicquam cotra ius disponere uelle. l. nemo. de leg. j . Praetereanae rodes qui ab intestato decedui, iure suo recipuit haereditate no ex iudicio defuncti,&e. Nec etia veru cst, quod in puncto iuris uel mero iure haeres omnibus creditoribus sit obligatus in solidum. sed per benefici inuetarii subleuetur: quia imo constitutio principis, quae per modum legis, no per modum priuilegii procedit, tantum operatur, quod haeres Iacto inuetario, nullo iure sit obligatus in plus, quam uires haereditariae patiuntur. Patet igitur beneficiu inuentarii esse re φ medium legis, & non priuilegium, sicut multa sunt remedia legis, non autem priuilegia: ut sunt omnes codictiones ex lege, sicuti. si quis argonium.&c.&aliae li. Sic epistola D. Hadriani. Sic beneficium excuoionis,& similia. Vnde error est,
sentire, quod haeres sit in soIidii obligatus ipso iure, licet per
' beneficium defendatur. Nec uerum est quod adseritur, excentione inuentarii non impugnari sententiam,&c. quia hoc
180쪽
auditor meus, adolescens doctu, & a ui RVm 'i' fuit. Nam dicebat sente iam Atini: .' μ. y βψNUngelus, oppon o intrinsece lita