장음표시 사용
201쪽
. pro debito ad diem non soluto, per magistrata capi, 3d ad circeres publicos duci possit. Haec conclusio probatur emdcrati ratione. Nam carcerari aliquem pro debito per magistratiam, non est amis illicitus: a iure enim permittitur, ut notatur in I. j.in fin. C. qui bon. ced. po T.& est apertus toxt.in I nemo carcerem. C.de cxact. trib. lib. x. ubi si debitor per contumaciam .non soluat,est coniiciendus in carcerem publicum, &subinde eius bona distrahenda.fa l. non est singulis ff. de reg. iur. .Cum igitur talis actus illicitus non sit, in pactum uenire potest: quia pacta seruabo, ait praetor.Et huic adlertioni subscribit consuetudo plurium nationum ubi per magistratum debi . tores cx pacto capiuntur. Nee obstat quod a quibusdam ina' ni praeteditur prolixitate, ordine iuris executionem fieri de-' bere, &c. quia tali ordini pacto renuciari potest. per tex. not. in l. iij .C.de pign. Fallit dicta conclusio, si debitor obiiceret aliquam exceptioncm: haec enim audienda est cum desen-Α sio sit iuris natunalis . Fallit, si carcer sit horridus,ex quo imminet periculum .arg. l. liber homo .ad l.Aquit.& ia. l. j. post ' prin. C.decust . reor.& dicta l.nemo carcerem. Fallit, si de bitor capturae fi ctar se subiiciat, id est,promitteret se nolle loco recedere donec soluat: quia talis cum sit species capturae,arg. l. ij. F.de lib. hom. exhib. permissa est consuetudinc .arg. ad hoc in cap .ex diuerso .de iureiur. Spec.intit.de renunc. si j .uorb.item quod beneficium.
memorinilia in Cap. IX. aduertenda.
a Sorer in dote r iituenda in tantum tenetur, quatenso commode
facere potest.cum suis ampl. a Socer uxoris dotem recipiens,etiam si sciat se luendo non essese iobilominus gaudet beneficio deducendi.
ς 3 Socer mariti constante matrimonio dotu eausa eonumtus,beneo . scio dia Bonu utetur,eum limitationibus. 4 Socer uxori parentis loco.
x Dosa socero amplior quam ut luendo sit, marito promissa bisto matrimonio quid iuris, dubi ho per Lusium. ε Intellesias lueauiit. le tui .dotier Zasium.
soceri an Cr quomodo habeant priuilegium in
VBITATVR super hoc puncto per Doctores,&Alexander satis anxie laborat in i .rei iudicatae .s.s
202쪽
cero .F.solui. mare.Tu breuissimh dicito duo puncta. Prim: Sicut maritus non cogitur restituere dotem nisi quatenus fa-t cere commode potest, ita & pater eius hoc priuilegio defendit .dicta l. rei iudicatae. g. socero. Extende hoc uerum esse
non solum in restituenda doto, sed etiam in caeteris cotractibus constante matrimonio celebratis .l. no tantum.cum l. seq.ffide re iudic. ubi est tex. secundo extende, uerum esse, etiam
si pater mariti, dum recepit dotem a nuru sua, a principio sciuit se non esse soluendo nihilominus utitur beneficio deducendi. pcrdict. l. non tantum. cum l. seq. quae indistincte loquuntum.&hoc tenet Alexand. indicta l. rei iudicatae .in iiij. col. uersic. secundus est casus. portationes ut ibi. Licet enim a principio no sit soluedo, potest tamen dote conseruare, & sic dolus in eo no praesumitur.Praetcrea potest effici diues. arg.
& hon. Quibus consequens est, quod si qui teneant patrem
mariti,id est, socerum uxoris, si cum soluendo non sit,dotem recipiat, hoc priuilegium perdero,crrant & nullo iure muniti, cadem leuitate confutantur, qua adstruunt. Secundum pundium: Pater uxoris, id est, socer mariti, promittendo do
tem si conueniatur constante matrimonio non condemnabitur, nisi in quantu comodo fieri potest,&sic utetur priuilegio competentiae . ita cst lex expressiis in d. l. sicuti. in h.iuncta l. seq.de re iud. Fallit in aliis contractibus celebratis constante matrimonio, in quibus pater uxoris nullum habet priuilagium, per iura iupra allegata Et licet Alcae. uideatur hic contrarium sentire, liccns quod tex.in d. l. sicut. cum l.seq. excplificatiue loquatur, nihil tamcn urget: nam text. expresse a
diat se ibidem ad patrem uxoris, no quod cxemplum ponat. sed quod disponat. Praeterea idem Alex. quasi recedendo ab ea adfortione, postea in aliam partem inclinare uidetur, v delicet quod aliud sit in patre mariti, quam in patre uxoris. Adducit carionem diuersitatis. Nam pater mariti ctia in per- .sona uxoris loco parentis habetur. l. quia. sol. mair. quod in patre mulieris dici non possit, ut ipse sit loco pare is erga maritum. & hoc puto uerum. Fallit in casu soluti matrimonii, quia tunc in patre uxoris qui dotem promiserat, cum a prin- νcipio sciret se non esse soluendo distinguitur. Aut enim hoc
fecit ut generum deciperet, eiq; insidiaretur, ct tunc quia est in dolo,nullo beneficio gaudet. log. pen. in D. de iur. dot. Aut
203쪽
Aut illum dolum non commisit,si tamen pater ampliore do tem promisi stet,quia confidebat forte se futurum 1bluendo. g. d.I. si defunctus. C. arb. tui.tali casu dictus pater uxoris, priuilegium non perdit,id quod apote probat tex. in d.l. pC. in fi. dummodo tota ratio finisq; eiusdem l . in eo ponatur, quod insidiari pater uxoris genero uolebat '. quae ratio cum cessat, certe & effectus cessabit. Ex quo insero, quod Bar. in I .alia. g. cloganteriinfi. E. QI .mat malo sensit,dum uoluita quod debitor si sciat se a principio non esse soluendo,& cointrahat, perdat priuilegium cessionis bonorum, allegando d. I. pen. quia illa I. loquitur de eo qui dolose agit, ut iam dictitest. sed euidentia facti constat, quod debitor potest esse nosoluendo,& tamen bona fide contrahere, sperans per sua industriam futurum ut emciatur diues, id quod ego in multis spectabilibus personis uidi. & est ad hoc elegans tex. Instit. quibus ex caus. ma. s. in fraudem. Dicta igitur I.penula non fundat se praecipue super eo,quod pater uxoris promittes dotem non ut soluendo:sed in eo stat finis l.quod promittat animo circumuentedi generit. Unde non ociose dicit ibi text. cx causa & persona id coniiciendum esse, uidelicet si eausa sieturpis propositi uel si persona sit suspecta de dolo. Et ille est
memorabilia in Capta. seruanda
x Dominii utilis quo ad utile dis ii quo ad dirediamus idem x Vs uectuarius, sudatarius, emp teuta, res amissa petunt reaia adtione. 3 Dominium utile aut directo opponitur,aut eipubalternum es. Propositi inproposito eadem natura quae oppositi in opposito. ς Species quo addeciem hoc ius habet quod genuo in genere. ε Iure non fundata ressuenda. γ Pugnantia sunt etitio inassitionis γ dominum esse. a Ius cum rem pro tradita habet agitur Publiciana.s Petitionem rei meae, duplicem seram intella tum, gulariter per Zasium. N
An re quae iure pleni dominiij mea est, ex utili domi'
praeterea &Bart. in l. certi cond. adfin. prin. F. si cert. pet. uoluere, quod licet re,quq iure pleni dominii mea est,
204쪽
est,codicere no possim,tanae ex utili dominio possim allinatur per Bari.l.j .s.lescit. re in fi fide don. Ia in I. certi caxi I. col. reprobata dicta opinione dicit, quod si quis in re aliqua dominium habeat siue directum siue. utile, non tamen per actus iuris gentium,scd per actus ciuiles, is rem suam condicere possit Unde licet rei lcgatae dominium recta traseat, I.a Titio .st .de iuri . tamen quia istud dominium no peractus
iuris gentium acquisitum sit, sed sit dominium ciuile actione personali petet . arg. l. si quis in bello. g. ab hostibus. de
cap. M postlim. reueri. Ex quo inscrt, quod & legatarius Scdonatarius causa mortis condicere possint ad cosequendam traditionem. Ego, sicuti puto gi.& Bart.in superiori dicto , non bene sensisteria eo, quod distinguunt causam dominii utillis a directo,ita etiam dictum Iasnon recipio. Contra xl.
enim & Bart. facit, quod idem est iuris in utili dominio quoad dominiti utile, quod est in directo quo ad directum. hoc
probatur mi j. f. si ag.uectu. uelcmphyt. pct. Probatur etia, a quia usufructuarius, qui habet utile dominium, item nudatarius,emphytcota, si pro re amista est ent acturi, nulla cossi ctione, scd reali acta one ageret .d. l. j. Praeterea utile dominita .
aut est oppositum directo, aut ei subalternum. Si primum, tunc Nocedit argumentum quo dicitur, quicquid cst oppo-hum opposito, hoc est propositi in proposito. Si secundum, tunc succedit, quicquid iuris est generi uel toti ad totum, hoe speciei uel parti est quo ad speciem. Sicq; nec uel gi. uel Bar.
defendere queo. Nec etiam ut dixi Iacplacet aesertio. Pri- .mo, quia nulla lege fundatur. Sccundo in hunc modii Quaero enim abs te frater Ias. dominium iuris ciuilis, εstne disectum,an utile,an separatum ab his3Si prius illud dederis, iam supra ad loruimus nullam esse inter utraq; differentiam. Si posterius receperis,at hoc nullo iure probatur, & tanquam a ne caninc relatum, respuendum est .arg. l. j . in s.ff. de senat. PLeterea d.l. a Titio .huic distinctioni refragatur, quae non facit differentiam quo ad actionem furti inter hunc legatarium &alios dominos. Iam uero quod dicit, condici posse ut consequamur traditionem, prorsus ineptum est: pugnant enim inter se , traditionem petere, & esse dominum rei. Porro cum Vatis habeat rem pro tradita, dabitur P ubliciana in istis, etiam a nulla sequuta corporali traditione. l. sunt & aliae. &ibi glos anag.de public. Et quod ius habeat in istis causis rem pro traditas
205쪽
dita est opt. argin d. l . a Titio . Deniq; in l. j. C. de don.quar sub mod .fuit coninacius iuris gentium , & fuit resoluta donatio sub modo tacta, tanquam sub conditione. d. l. j. E. dedon. ac si nunquam es et donatici iam: & se non iure ciuili, sed iure contractus rediit dominium ad donantem, tamen, condicit. Vnde ego ita dicerem: Rem mcam polle petere, intelligitur dupliciter: Aut quia nullus contractus uel quasi praecesserat,aut praecesserat. Primo casu non possum, nisi a fure, sed uendico . Ratio, quia possessor in nullo est mihi obligatus super quo condictio aliqua radicari possit. Secundo casu possum, quia tunc condictio habet super quo r dicetur , cum possessor sit obligatus non solum propter possessionem rei, sed propter contractum uel quasi, qui praecessit.ita intellige l. j. C.de don. quae sub mod .l.j. F. de don .l.
cum ueterum. C. de don. an. nup. l.ij .C.de .ll. cum similibus.
dc n. ad id quod not. But .int. 1ed & si me pute. s .cum. iter. vers. declaro. Tcond. indeb. memorabilia in cap. X I. obseruanda. x Testifcaripatrem contra Dum, econtrapolyseper Osium. a Cause duae cur patris Croj testimonia contra se inuicem probia
Consentire nemo in euidenssuum detrimentum praesumitur.
Parentes crflij an mutuo contra se inuicem testiis
GL O s S A in i parentes. C. de testibus tenet, quod patres & filii testificari cotra se mutuo no possint etiam si is contra quem testimonium tendit, consentiret . per, l. quos prohibet .st. deIostui. Ego in puncto ueritatis cro, derem contradici poste. Cum enim duabus maxime de causis istae personae arceantur, scilicet luspicione affectus, & nexu reuerentiae ,ut per Salic. in d. l. parentes. neutra illarum obstat in casu nostro. Is enim qui filii testimonio utitur uel patris, renunciat suspicioni affecitonis, quod potest .arg.eius quod notat alia gi in l. ij . C. de testibus. At uero cum uel pater coni sentit uel filius,reuerentiae nexus non uiolatur, cum consentienti no fiat iniuria, & maxime cum consentire nemo prae tamitur in causis in quibus uel honoris uel grandis iactura b norii immineret: na & ego talem co sensum, si extaret, respuere, utpote quod ex hoc potius inlania quam rationis usus de-
206쪽
prehenderetur.l. ouida in suo. T. de cond. inst. Et per hoc n5 obstat l . alia. j.st. l. mat. in fin. Nec nos reciperemus,si corra bonos mores, quibus pictas filii pessu haberetur, eo sensus praestaretur. In aliis leuioribus causis, si uel pater,uel filius fauori suo renuciaret, hic nihil discordiar timeo, super quod s. se fundat,utpote quod corum nexus naturalibus septus est firmametis: quod no est in marito & uxore, nihil enim in eis naturali uinculo conectitur, sed omnia ad praesente sunt uel amore uel utilitate coluncta, ut circa cos cautius fuerit prouidendii. Nec obstat d. l. quos prohibet. de postul. quia ibi postulatio in poena prohibetur, quae cosensu priuatorii tolli nci poterat, utpote ad publicam uindicta pertinens. Nec obstat quod dicitur, filium parte esse paterni corporis,& uox patris vox filii,&e. illa enim fictione iuris ultra expressos casus no
Memorabilia in Cap.X II. aduertenda.
a Caesar immerentibus libertatem adimere nonpotes,nisi cosentians Status liberorum exsectoparentum non laeditur.
An cosuetudo Germaniae,quae habet, quὀd si homo Iiber in territorio nobilis,uel alterius haboetis hoc priuilegium,remerit,efficiatur proprius,
fit probabilis. C A P. X I I. CONSULTUS sum: Nobilis priuilegium se a C sare
habere diccbat, ut quicunq; in territorio suo resideret, situs homo proprius esset: an si liber illic resideat, sit proprius ipsius' Prae tendebatur quod non, cum Caesar ex libero boini ne seruum facere non possit, per iura uulg. nisi se te ex delicto libertas perderetur, ut notum cst. Sed respondi contrarium quia cum lex positiva, ex libero, qui se ad precisi x participandum uenderet, senium faceret, etiam Caesarem iii
Iosse, qui supra legem sit: ita tamen quod libero homini de
oc priuilegio constet, cum subterram nobilis traducere sericlit: tunc enim accedit eonsensus, & quasi participatio pre- cii uidetur. At uero si ignarus priuilegii illuc demigror, non credo ei tu libertate praeiudicari. Proli etiam & filiis factum parentum non praeiudicabit, nisi ipsi adulti de nouo consentiant . n. leg. i. ij.& iij. V. de lib. caus. l. transactione. C. de transact.Hocce autem priuilςgio non extante, si liber homo
207쪽
in terram nobilis seu monasterii demigret, & seruilia ministeria praestet, utpote quod pullum censuale pendit,operas prς- stat personales,item iura decessoria & successoria uulgo factiind DT soluat, quemadmodum defuncto homine proprio,
per hae redes soluuntur,an hoc posteritati praeiudicetZEt ce te iuxta consuetudinem Germaniae ita usurpatur, at in puncto ueritatis contrarium stridetur,per not. texi .& ad hoc si Eularem,atq; paucis consideratum,in l .adprobatione ii E. de probat. ita ut hanc obseruationem, iniustam esse usurpationem merito dici posset. Quoniam autem hic casus est cxaliqua parte odiosus, plura super eo scribere ullum non cit.
memorabilia in Cap.XIII. seruanda.
3 Contractum do ut des,non solum expresse oriri,sed etiam tacite. Contradius uiuominatus ingenere iusi: actio infaetum.
De casu illo,cum dicitu Tolle pecuniam,nec appa
reat alia coniectura. C A P. X III. HA B E S in i naturalis. g.at si do. F.de priscript. uerb.
duod si do tibi librum ut tu craterem mihi des, ex eo oriatur actio praescript. uerbis. Gl. in l. ij. mprin. n. si cert. petat. singulariter extendit hunc casum,ut si cnam eadem re reddatur quae accepta est, dummodo in accipiendo fuerit inan statum dominium, & in reddendo transferatur. de huo casu etiam aliqua per Bart.&Doct. In l. si tibi pccuniam. tit. si cert.pet.Tu uide an alium etiam casam huc accommodes.quem ponit Bart. in i .cum quid .eod.tIt.11 cert. pet. 1cIlI-eet si dicat Titius Tolle pecuniam, nec appareat aliqua coniectura, de quibus ibidem habetur. Cum enim Bart.illic ueluquod in dubio prae sumatur illam pecuniam datam esse a vmo repctendi, tamen non aperit qualis sit iste contractus. quamuis glossi ibidem existiinet si quantitas sit magna praesumi depositum,uel mutuum, quod ego non credo: ambo elaim illi coninactus, depositi & mutui, suos habent fines quibus' continentur hic ue o confusus actus scilicet, Accipe pecuniam , nullis finibus circunfepitur, sed in incertum effunditur. Vnde quia etiam donum esse non potest, quod in dbio, ubi alia est coniectura, praesumitur. L si cum aurumi aede sol. & Bar. dicat quod haec pecunia pessit repcti, uide
tur dici & recipi po si quod per utilem actionem prae scriptu
208쪽
uerbis repeteretur,tanquam sit contractus innominatus, scilicet do ut des in his enim uerbis, accipe pecuniam, tacite intellisi scilicet ut restituas uel des: sitq; haec clausula , ut des, tacite intellecta,de natura illius illimitati contractus. Quae si uera sunt, habes nouum eas iam, ut cotractus,do ut des,non 3 solum ueniat cum expresse hoc agitur, sed etiam si ex natura conuentionis tacite illud agatur. Ego Udalrichus Tasius in primo anno Doctoratus mei similem casum in persona mea
habui. Nam nobilis quaedam uidua mihi nihil uel poscenti
uel speranti bina uice x x.aureos obtulit,dicens, Accipe hane pecuniam, scio enim quod ea indiges. Ego pecuniam accepi, incertus quo animo:euenit ut post mortem eiusde dominae, haeredes nanc pecuniam a me postularent, inscripserat enim in calendaria sua, quod nescieram. Ego cum me opponerem, res tandem inter nosmetipsos sedata est, Hic poterat dubitari,cuius naturae is fuerit contractus. Animum enim repetendi
in dicta domina fuissς ex eo ostenditur, quod in libria rationum inscripserat . arg.l. Nesennius T. de neg.gest. Posset ex
prae dictis dici, non alium contractum fuisse quam in nominatum,do ut des,ita quod natura cotractus tacite in se haberet quod accepta restituerentur. sed huic dicto & superiori obstat doctrina gi.& Bar. ubi supra, qua dicitur, si ab uno tantum agitur,tunc subintellectio tacita locum no habet. l. si repetendi. C . de condi. ob caus. Vnde uerius puto hic & in superiori casu, quod sit cotractus innominatus in genere, ex quo ioriatur actio in factum. per t. i. cum trib. legibus sequent. Ede praescript uerb.&hoc erit magis probabile.
Vinum quod dicatur nouam vel uetus,contra
num eius sit naturς, qudd non ultra annum duret per fectum, tunc simulatq; clarum ac lucida fiat, uetus dici. Hoc non est uerum,&est contra tex .ini. si quis uinum.infin. cum l. seq. T deuin. trit. &ol .leg. ubi uinum uetus dic tur quod praeterito anno creuit. Praeterea plus uel minus durare,no assiuit uetus uel nouit uinu, sed lepus ipsum quo creuit, ut per sensum apparet. Denta; illud uere & recth, porro& Latine dicitur notiti uinu, post quod nullum recentius creuit.& ita orbis usus habet .arg. l.ex duobus.Tde uulg.&pup. n subit.
209쪽
substi. Insuper uiri principes linguae Latinae , Varro, Festus,
P orphyrio, A cron, noua uina horna nominant, & Horat.d est,Horna dulci prome uina dolio. Idem alibi, hornam frugem, &c. Sic Columella, sic Plinius, quibus certe plus quam Bart. hisce praesertim in robus, credi conueniet.
An praerogatiua paucis concessu,qui successu temoporis in magmini excrescant multitudine,t domum minui posit. C A P. X v. DAsAT miles nobili cuidam hanc praerogatiuam,ut
homo eiusdem nobilis , Titius cum sua familia, immunis sederet in uilla illius militis. Crevit familia Titii per quinquaginta annos, sic ut quasi dimidiu uillae obtinerent: quaesitum fuit, an omnes immanes cssent. Fecerat
dubium, quia quo tempore Titius cum familia immunitatem accepit,vix quinq; capita habuit. Respondi, omnes esse immunes, per casum singularem in l. damni. F. si is qui uuas.in s.ff. de dam. infe . iuxta communςm lecturam. Facit ad alium casum mihi propositum. Oppidum uicinii Neapolis in Bri pota nostra, permisit uillae uicinae ut lignis ex sy lua lignere uteretur ad comburendum: co tompore uilla fuerat exigua, uix quadraginta inliabitata rusticis, nunc est amplificata, ut duplo uel triplo plures extent ibidem. Nesabat oppidum I etna tantae multitudini: quςsitum est an possit. Respondi ego per hunc eundem text. non posse. sic ctiam propositum est mihi eum Ludovico de Psri,uiro nobili cuius uilla ante aliquot annos exigna existens & tenuis inhabitatoribus, iure conuentionis per superiores fa ctae, certam acceptauit colle ctam de inhabitatoribus, x v. scilicet libras argenti nunc uirula est aucta, ut duplo plures rustici ibi commorei tur, uoluit augeri collestam, negaui eum poste, hocq; pertex. sapra allogatum qui est singularis ad huiuimodi calus igitur notadus.
Memorabilia in Cap .X V Lobseruanda.
x Mulier non tradita dote, sine tamen interpellatione utiri, in morin re ipsa constitui nonpotes3. nume. sequentibus fallent. x Doli, stutius ex sola aequitate maritus aeqvirit. 3 Naritus dotem non exigens ab uxore,praesumitur seu Im ei
Μatrimonium dotis gratia non contrahi.
210쪽
s Dos concomitantia matrimonii. 4 Dotu omisiis,tacita conditio.
Conditis tacita suspendit obligationem.
An mulier contracto matrimonio no tradicta dote, re ipsa in mora constituatur,cum interpel lata ἀ
PO S T. A ccursum Bar. & Doctor. tenent in hoc puncto
affirmative, argumento sumpto a contractu emptio nis .l. curabit .F. de act. empl. cum similibus allegatispergi .in l.de diuis.F. sol u.matri. Prisci aliqui Doctores adse- 'ruerunt negative, mulierem in mora re ipsa constitui neutiquam,h6cque nobis placci & sequimur,idq; per dictum tex. in i .de diuit ubi maritus licet sustineat onera matrimonii, tamen non facit fructus suos, nisi eum dotalis fundus est inadi- , tus.Vnde si inulieresset re ipsa in mora, maritus utique post illam moram fructus 1 uos faceret, etiam fundo non tradito, cum dotis actio sit bonae fidei .Et certe mirum est huiusmodi nugosas astertiones, cotra tex.tam manifestos, tamq; expressos,induci, cum nullum ius his subscribat. Nec enim obstat quod de contra diu cmpl. & uenditionis dicitur hoc enim resoluit non inerudite post Alex .ipse IasEt quod nihil ad propositum illi contractus faciant manifeste ex eo constat. Nam emptio & uenditio sunt duo relativa, quorum unum sine ait ro per naturam esse non potest. Α i dos cum oneribus no ita: potest enim alterum esse sine altero. Praeterea hos cotractus ultro & citro obligatorios, rigor iuris uinculo obligationis nectit. Sed in dote&oneribus diuersum est, cum sola a quitas uelit, quod maritus fructus suos faciat, quia sustinet onera. l. dotis fructus.& ibi expressus tex.ff. de iur. dot. Nec potest iniquitas praetendi,mulierem scilicet dote filii, & a marito nihilominus ali.Cum enim maritus uxorem facile interpol stare,& dotem exigere possit,praesumitur donare fruetus do tem non exigens,ipsaq; onera sustinens.fa.l. quod in uxorem. C. de neg. est. uolentiq; , ut dicitur,non fit iniuria: iuribus uulg. Porro non obstat quod dicitur, donationem non praesumi,cum sit prohibita, &c. Nam cum illa donatio non consideretur constante matrimonio, sed eo soluto, quando