장음표시 사용
541쪽
sis nobis sulciri promoverique potest : inde revera lubrico valde here fundamento ejus salus nititur, qui unice in fide aliorum & pactis adquiescit. Nam 'qui auxilium niihi plomi erat, post .deprehen- dat, salutem suam periclitari, si a me suas rationes, non separavarit, suo sese jure a pacto discedere arbitrabitur. Sin ex levitate animi, aut ampliori s spe lucri fidem exuerit, nihil relictum, quam ut s propriis viribus infidum socium ad pacta servanda compellam, ade .ue pro uno hoste duos acci- piam. Unde revera illud in naturali statu certissimum auxilium, quod quis sibi praestare ipse potest;& tanti quasque est, quantum sine aliorum auxilio ipse valet. g. ia. Quia etiam in statu naturali qui existit, uullius hominis imperio voluntatem suam submisit;inde si quis eo in statu injuriam ab altero ac- '. ceperit,ab solo ipsius judicio,ad legem tamen na-
turalem attemperato, depedet, exequiandi stimu- L lare & digerere eam velit,quanti eam taxare, aut quam ejusdem reparationem,&in futurum cautio-l nem exigere placeat.Sic S. si quid eo in statu ab a tero alicui debeatur,nonnecesium est, ut jus veluti fundatum habere hic censeatur, sententi χm balba cujus judicis antecessisse; sed qui causae suae momenta ad propriae rationis lancem rite exegerit, eandemque secuin sanae rationi liquido adprobarei, potuerit, fatis fundatus in sua intentione esse judicabitur. Ac ubi ab altero, quod debetur, ultro non praestatur, quisque sibi exiecutionem eo, qui
coirimodillimus ipsi videtur, modo potest facere.
542쪽
Ne tamen heic quis judicio per vehementiam a sectuum, aut proprium amorem corrupto in le- gem naturalem impingat;rationis utiq; est,ut ubi ad arma jam fuerit perventum, aut mox ad ea sit decurrendum , non repudientur, si qui alii extra studia partium positi intervenire vesint,&circa honestam ac decenteni litis compositionem operam suam offerant. Sed & ubi in ipsam causam ullum probabile dubium cadat,aut alter testetur, separa- . ltum esse ad faciendum omne Ll,quod justitiae congruat, modo super causa prius liquido constiterit; recusare quis non poterit, quin arbitrorum cognia Itioni causam subjiciat, eo quod isti incorrupte
pronunciaverint sententias. Hac enim via cauta
firmitas clarissime perspicitur, simulque prohibetur, ne per impotentiam animi aut etπλεονεξ ιαν in bella injusta & non necessaria matur. 6.13. Addendum quoque aliquid de ea affectione naturalis status , qua in eo viventium quilibet alteri natura aequalis censetur. De qua aequalitate ut recte intelligatur, sciendum est, illam non ca-
piendam esse de aequali gradu dotium animi, quibus unum hominem ab altero plurimum differre cernimus ; neque etiam praeelse de aequalitate viarium, prout illa capi videtur ab Hobbesso de Osee c. l
. eo argumento. quod utique adultus homo alteri cuicunque mortem possit inserre,maximum . malorum, quo sese invicem homineS mactare Va-
lent. Etsi & hujus aequalitatis consideratio non sit inutilis eum ad finem, ut ne quis robore corporis stolide ferociat, aliisque ideo insultare praesumat. Nam
543쪽
. Nam tantum non est discrimen virium inter civerin ses homines adultoS ,& integritate membrorumi ac valetudinis gaudentes,ut qui uni prae altero adest major gradus virium, supra omnem laesionis aleam eundem constituat. Praesertim cum quod
viribus deest, solertia & dexteritas supplere queat;& quem aperto Marte aggredi quis non audet, insidias eidem struere possit ; denique qui singulos non timet, a multis sibi cavere debeat. Eninavero a*qualitas, quam hoc loco potissimum intendimus, in eo consistit, quod non silum ea obligatio, quae homines ad observandam erga se invicem legem naturalem stringit, aequaliter sese habeat, ita ut nemo ab eadem vel plane sit exemtus , vel laxiusquam alter teneatur; sed & quod quilibet in na-..turali statu positus par jus ac parem potestatem in
se habeat ad se conservandum , siasque actiones ad proprium arbitrium, praelucente sana ratione, dirigendas. Ex quo consequitur , quantacunque i homo quis bona prae altero homine forte possiideat, aeque tamen ossicia legis naturalis adversus alios eidem esse exercenda, ac ipse ab illis exspectat; nec per ea cuiquam plus licentiae dari aliis insultandi: adeoq; quod quis sibi non vult fieri, nec alteri esse faciendum. Sicuti nec vice versa si parcior in aliquem natura videatur fuisse, non ideo per se condemnatus statim est, ut circa sulti inem juris communis sit deterioris conditionis, aut ut saa sa-i Ius minus ipsi cordi esse debeat,quam aliis.Sed quet unus ab altero expectat, eadem caeteris paribus abs eodem alter quoque expectare potest ; & quod
544쪽
juris quis in alium statuit , eo & ipsum uti convenit. Nec minus ex hoc adparet , neminem 1ibi pe- lculiare jus fingere debere adversus alios valiturum, quod non aliis vicissin pari in castu exercen dum competat ac neminem indignari debere, si alius citra cujusquam injuriam suo agit arbitrio , sibiq; conservandi omnia media licita adhibeat ς , laut sibi ejusmodi eminentiam arrogare , ut nullo a antegreIlb idoneo facto alios sibi obnoxios postu- 4 lare velit. Sic v. g. valde improbum foret, si quis religioni sibi non duceret aliis sua eripere, taliter que erepta juste sibi adquisita duceret; & tamen . praetenderet, semel sibi utcunque adquisita nullo modo alienari posse. Hoc enim pacto tale jus in alios statuit, quo alius adversius ipsum uti recusat. Sic &intolerandae damnandi sunt insistentia si qui dogma illud Graecanicum de servis natura ita e plicarunt ; quasi caeteris jus esset per modum venationis istos subigere, aut eo sisto nomine, quod
barbarorum ignominiosb vocabulo notarenrur, invitos in servitium abstrahere. Contra, si vessi c. rum ferociam removeas astute naturalem aequalitatem aestimabat Ariovistus,dum Caesiari reponit: lsiquidi a sere opus esset,sese H - msi se 'id iste se Qeor, Eum adsie Qea ire
oportere. Si ipse populo Romano non prasi νberce, quemadmodum suojure teretor, non oporrerina populo Romano in suo jure impediri,
g. I . Probe tamen heic observandum, etsi jus, quod naturalem statum comitatur, aequaliter vi- l
545쪽
l deatur competere quibusvis,qui in eo statu degere dicuntur: id tamen longe . dispari sese velut facie exserere in si1igulis hominibus, aut segregibus patribusfamilias& integris civitatibus , prout quisque a viribus naturalibus est instructus. Quae enim libertas naturalis in civitatibus integris ψl didissimum ac nobilissimum jus habetur: ea
ipsa si in singulis, & qui sibi solis relicti sunt homi
nibus conc1piatEr, usque adeo adpetenda non est,
ut potius quantocyus cum subjei tione civili siepermutanda, generis humani multiplicatione posita. Scilicet quia in plurimis mortalium proclivitas deprehenditur alios opprimendi , rebusque sitis exiboliandi; inde parum alicui prodest sui esse arbitrii, ni talibus sit succinctus viribus, ut set contra aliorum violentam invasionem tuori que
at. 'Inde & rationis est, ut qui virium suarum imbecillitatem sentit, libertatem & aequalitatem suam adversus validiorcs intempestive ne jactitet, nec eatri emictim nimis depereat; sed potiorem salutis conservationem habeat quatenus sibis soli relictus aliis praedae futurus erat, a subjectione, potenti stris praesidium sibi, quam mollissimis podi P est conditionibus , conciliet. f. I s. Superest ut videamus, quam habitudinem, status naturalis, in respectu ad alios homines consideratus, obtineat ; seu quod eodem redit, an qui. yn statu naturali vi ni,se invicem amicos an vero hostes habere debeant. Ubi quid pronuncian- . . dum sit, mea sententia optime inveniet,qui peri, ius expenderit, tum quae hominum sit eo in sta-
546쪽
tu, conjlinctio, tum quae mutuaevi ipsorum im clinationes. Conjunctio illa absolvitur partim naturae similitudine, partim Crcatoris O. M. per legem naturalem dicitato. Similitudinem naturae iii. universe genere humano etiam illi agnoscunt, qui ex uno pari conjugum quidquid est mortaliaum ortum traxisse ignorant. Etsi enim mira -va; rietas & in externa corporum habitudine, ac in a - 4nimis deprehendaturi ea tamen tanta non est,quo lminus dici queat,unum aeque esse hominem qua lalterum. Eam autem naturae similitudinem in lquoVis animantium genere ad conjunctionem lnon parum conferre, perque eandem ista inter se conciliari tralatilium est. Ipsa autem lex naturaliS utique dictitat,nefas esse cuivis homini,etiam qui in naturali statu nobiscum vivit, nocere, aut peTludibrium insultare: sed contra ossicia humanita
tis erga quosvis exercere 3 pacta conventa, cum
quibuslibet inita servare praecipit Quam legem si quis dolo malo violaverit, etiam sela ratio sume rit, id ipsum impune non laturum. Accedit, quod' lhomini perpetua solitudine nihil tristius; conve fatione autem nihil sit jucundius. Sic ut monstro similis sit futurus, si quis omnes in universum homines aversetur. Igitur id selum necessum est, lut quibusdam hominibus sit conciliatus homoA &
amicum sese adversus eosdem gerat, nempe illos, quos sua conversatione complecti cupit.Deniq; csi , . manifestum sit, plurima commoda, nec pauciora L
niala ab aliis hominibu sin hominem redundare posse,
547쪽
23 l posse,prout benevolo aut infenso in ipsum animo i fuerint ; necessum est ei, qui salutem suam amat, i tum ne alios per injurias in se irridet,tu ut saltem is adversus illos amicii se serat,quorii ope ad necessi- tates aut incommoditates suas carere non potest. g. ι6. Ex adversb constat, homini amorem proprium suamque utilitatem dc gloriam sere interstima haberi. Eoq; istius, ex quo nihil aut parum in nos proficisci videtur posse, exigua sere habetur ratio. Nam quae nuda , eaque undiquaque sterili
benevolentia continentur amicitiae, inter mort les oppido quam rarae sunt. Enimvero per istum morem sui non rite temperatum, non tantum benevolentia adversus alios homines valde retundi
tur ; sed & ispe talis in homine paritur inclinatio,
ut aliis ultro noxam inferre cupiat..Cui enim ignotum est, quam sepe propriae cura utilitatis,adrectam rationem non probe exacta ,homines stibia gat,non modo aliorum hominum commoda susq; deq; habere, sed & eadem directe impugnare,& ex aliorum incommodis suum emolumentum quaerere, lege naturali nequidquam divertum ingerente. . Cum autem aliis sua utilitas aeque cordi sit, noni possunt non frequentissime hac ex causa homines
inter se committis Sic quid vulgatius est in genere
humano,quam ut quis ad proprias opes cumulandas alterum sortunis evertere aggrediatur: ut ad
potentiam & gloriam sibi parandam multa hominum millia perdere egregium facinus ducat : denique pex ingenii malignitatem aliis insultare pro delectamento habeat,& ex aliorum dolore VO-
548쪽
luptatem sibi queerat)Quaesti parit,quod per eandem et geniis , & qui alias libenter sivis rebus contenti
aliena non adpeterent, Sc quieti luce incumbentes 'aliis nihil negotii facesserent,tantum non necessse ta3 adferatur pacem abrumpendi,& quibuscunque mediis contra istam sese muniendi. Semel autern icommisso bello non isti solum, quos inter rixa lptiinuin conflata su it,ad mutuum exitium connituntur: sed & vicini non parum inquietantur, ac Iispe praeter votum bello involvuntur. Sicut unius turbulentia multos etiam modestos perpetuis li-- ltibus exercitos tenet e possit. Praeterea & in ple-- lrisque mortalium ea est ingenii pervicacia,ut non
stium quam ipsi undecunque trauserunt opinionem pro vera habeant ,& ab omnibus pro tali a gnosci cupiant; sed etiam diversa sentientes eo I, llo nomine oderint,& gravissimis malis mactare laborent,quod ab ipsis dissentiant. Denique & hoc lfrequenter contingit ; ut plurium utilitates velut lcollidi videantur, & ad eandem rem plures .ani, , lnium adjiciant, quam neque communiter posit- ldere velint aut possint,nec unus eandem alteri lu- lbens concedere dignetur. Quae pestilentissimum ilEridos pomum repraesentare iuevit. Inde est,quoi linter eos,qui in naturali statu invice vivunt,pra
sertim si per opportunitatem situs nocendi fit vicein facultas,tantum non perpetuae vigeant su- l*iciones,ae mutua diffidentia. In multis quoque' deprehendatur cupiditas aliorum vires silbruendi, i& incrementa praepediendi ex aliorum ruina vires
549쪽
l suas augendi,data denique occasione alios praeve nielidi & opprimendi. i g. 17. Haec omnia igitur qui curatius expende- l . xit, sane fatebitur, in unum quidem extremorum impingere, qui nimis crude ingerunt: nullum homine este animal mansuetius; eoque vel sodam re t Verentiam legis naturalis, quae nefas esse dictitat . hominem homini nocere,vel etiam pacta, fideiquei datam incolumitatem & securitatem hominum sal tis munire.Cum utique constet, long e maximami partem malorum & molestiarum, quae hominem l in isthac mortalitate premunt, ab aliis hominibus proVenire. Ex adyerso autem non paulo nocentius iiii pingunt,qui statum naturalem bellum este pro nunciant, & quidem omnium in omnes, seu quo- rumlibet in quoslibet, qui in eo statu invicem vi- vunt. Sane enim bellum involvit profestum ani- 'num alteri quocunque modo nocendi, simulque adoneum adparatum hostilitati exserendae. Atquit multis nunquam fuit aut est animus aliis nocendi; l puta, qui longissimis locorum intervallis disjunias guntur, aut qui per modestiam,vel quia rebus suis id conducere non arbitrantur,aliorum rebus non imminent. Sunt etiam,qui pacatum in nos ani- , mum verbis fideque data contestantur, & adpa- xatum, quo nobis nocere poterant, dissolvunt, ac Bona fide ad quietem sese componunt. TaleS quola colore inter hostes nostroS numerabimus p Iinopicum nullus homo aliorum hominum auxilio ca- rere queat, quod nequidquam speraverit, si erga
t istos hosteni se eoibuerit ; ipsa propriae conse
550쪽
vationis ratio prohibet, ne quis omnes hominesqpro hostibus tractare possit aut velit.Et quanquam insita mortalibus malitia, quae sese quam maxime clin noxam aliorum effundere .gaudet , nunquam
penitus heic exuatur & corrigatur;tamen quia illamon quavis occasione sese vult expromere, tapeetiam volentem facultas destituit, non adparet, lquare propter eam solam, nondum in aliquos ho- lstilitatis actus erumpentem, quis statim pro hoste ihaberi possit. Adeoq; cum causae, quae homines in- lvicem collidere idoneae sunt, vel universales non sint, vel non perpetuo in actus hostiles erumpere lPleant: sane eaedem non lassicere judicandae sunt, lut ita simpliciter status naturalis pro . statu hostili declarari queat. Ex quibus & hoc patet,salso a non nemine tradi ; injustitiae in statu naturali nullum esse locum, ubi nulla pacta intervenerunt. Equiadem circa hostes,in quos nobis justa bellandi ca sa est, obtinet illud Poetae: Doluo an seirtus, qu si in hoste requirat Z Et, Arma tenenti Omnia dae, qtiijusta negat. Sed cum ostensum sit, nequis quam hominem eo selo, quod in statu naturali v vit, alteri cuicunq; hostem esse ex adverse comstet, hominibus illa, quae ab aliis violari netas sit, non ex Elis pactis esse quaesta, sed non palica ab ipsa natura esse data : quis negabit, injustitiae locum esse,si in eo, quicum in naturali statu vivitur, id violetur, quod sisti naturae in acceptis referturi
Sic nec illi sunt serendi, qui ita crude jactant ; qui