Sam. Pufendorfii Dissertationes academicæ selectiores, quibus accessit Caroli Scharschmidi j.u.l. Disquisitio de republica monstrosa eiusque defensio contra Monzambano & Pufendorfium

511쪽

plura arrogavit, nemo est tam imperitus rerum

qui nesciat. Huic enim primum fuit, absolutum sese arbitrium Religionis, , authenticum interpretem divit,aeScripturae ferre,solique sibi potestatem leges circa sacra ferendi asserere et abs quo quicquid est sacerdotum per orbem Christianum dependeret. Ex hoc fonte quid malorum in civiatates Christianas profluxeriti tot seculorum liusto riae loquuntur Inde enim ipsi uirpatum sacris interdicere Regibus & integris civitatibus, easque praedae quorumvis exponere; subditos fide & juramento exibivere, eosque in legitimos Principes a mare, regna tin alios transferre, sicarios Regibus immittere,per sacerdotes Principum destina in o pugnare, omnes dcniq; ad suam libidinem temperare. Et licet hoc seculo multum de antiqua impudentia remisisse videri velit; manet i amen eadem radix, manent eadem sundamenta,& ad eundem sinent licet mediis paulo tectioribus,& modo minus violento tenditur. Ex quibus non postremum est, quod Jesultae, quos recte militiae Papat is triarios dixeris uventutis informationem magna ex parte ad se traxerint; qui id potiti mum negotii

sibi datum judicant, ut studiosa pubes ejusmodi

opinio bus imbuatur, quae maxime ad emolumentum sacrae istius monarchiae faciunt, ac procul ab illis libris arceantur,qui ad intelligendas ejusdem fraudes lucem praeferre postsint. Cui & hoc accedit, quod ex universa juventute disciplinae suae commissa promtisssimus quisque sacramento ipsorum

adigatur,velut supplendis sedis Romanae legionia

512쪽

bus. Ergo Zelotypi sint circa suum imperium qui sapiunt principe quo id ill1batum retineant: non ferant in stra civitate aemulam, aut superiorem sibi testatem ; non foveant in sua civitate, qui ipsorum imperium nolint agnoscere; inulto minus qui extraneo abiblutum obsequium debeant: nec sieni Principis devotissima praesidia in suum te .ritorium recipiant, & oum liberi sint,servituti sese subjicere nolint. Nam valde simplex est, qui credere potest, extraneum principem, quam speciosam larvam pietatis & paternae caritatis sibi 1nduerit, magis utilitatem status alterius,quam propriam opeS curare.Bene Protius erisse. Eo vi misi. re p. noxiis: Imperiis omnisuae maximum per,culum imminet, ieorum Iomne με sibicitur uisus itidem per arma'domin nris externa , Asini res a G. um commodum crahentis potestati: quod malum

maxime sensit Germania, Galba O nnetiae , non nisi e4ersu Hudsopulum siris assesecrationis

g. 12. Est & inter decreta verae politicae,ut quili-het,qui defensione civitatis utitur,pro virili quoque ad ejus conservationem aliquid rei aut operae conferat. Id enim non ilum aequitati naturali congruit; sed etiam, ni probe observetur,adoppres1ionem caeterorum civium tendit. Quod enim . onus, cui serendo omnes pariter connituntur, leve est ; illud, si multi humeros subtrahant, id totum in reliquos devolvant, hosce demum plane affligit. Et quanquam in plerisque civitatibus cemis generi civium a certis oneribus conceditur im-

513쪽

munitas : id tamen ideo factum, quod ab istis ii

signis quaepiam opera, & quae caeterorum oneri

bus prostabilior sit, rempublicam proficiscatur, aut proficisci judicetur. de caetero autem homines reipublicae inutiles immunitatibus donare parem aequitatem habet, ac si quis ignavos & validos nebulωnes industriis civibus gratis alendos obtrudere velit. Hac in parte quantopere impingat religio Pontificia, manifestum est. Quaesiice dotibus& monachis quidem immunitatem aboaneribus reip. tribuit,aut si omnino urgente neces sitate & ipsi in partem onerum vocentur, id tamen precario aRege facrificulo obtineri vult.Et tam etisine fine & modo opes illis undequaque corradere

permittit,& gravissime indignatur, si quis eoruilia, aritiae limites ponere velit.Sicuti paulo post initium hujus seculi Respublica Feneta experta est. Atqui hac rrtione lenta velut tabe consumi retia quos cives, & plane pessundari in aperto est. g. I3. Illud etiam verae politicae congruit, ut excivitate otium & ignavia proscribatur ; ut omnes cives assuefiant ita se pneparare, quo reipublicae utilem operam exhibere possint ; ut non fovean- tur, qui velut ignavum fuci tecus alieni laboris fructus gratis devorent ; ut qui laborare cum pos-

sint,non volunt,ne comedant.Hac in parte qua

topere impegerit religio Pontificia quis non videt Quae cum variis modis libertatem hominum in sui incrementu accendisset, quo non deessent , qui tantis opibus liguriendis sitfficerent, praeter complures inutilium sacerdotum classes, varios X 6 quo-

514쪽

Dp CONCORD. POL.

quoque gregeS monachorum, est commenta genus otio devotum , & non nisi fruges consti ere natum,praeter paucos aliquos,qui in literis nonnihil praestiterunc. Quorum otium tamen & voracitas uti civitatibus magno oneri fuit: ita domina- s

tionem pontificiam non parum istorum nominum opera sublevari indicio est, quod unice ab ipsoPontifice dependeant, Episcoporum jurisdictioni exemti,suo,q: Generales perpetuo Romae residentes habeant. Sic ut non solum plebs istorum fucata pietate devincta teneatur, sed&ipsi Episcopi, ne. sorte in senatum Romanam insurgere queant,per eosdem coerceantur: si nempe contendere velint, non minus sibi jure divino injunctum greges si os pascere, quam Episcopo Romano, eoque sele disevinitus inm uetos omni ea potestate, quae ad hunc finem, acit, nec ut demum eandem Roma petant,

necessu meo c.

g. a 4.Nec minus verae politicae scitis continetur, operam dare, ut opes civitatiS conserventur, & lucitis mediis augeantur. Cui repugnat eas vanis alit non necessarii Scausis ad exteros transferri, illosque nostra pecunia adversus noS iplbs armari; aut saltem sudore nostro voluptatem & delicias suas inseruere. Atqu d ura religio Pontificia sedem regni sa rorum liomae collocavit, coia stat, quam immen:aaini vis explerisq; Europae piovinciis eo confluxerit, obtentu beReficiorum Ecclesiastico .. rum,a Pontifice conserendorum, aut confirmandorum,an natarum, dispensationum, indulgentiarii,

di similium pecuniae aucupiorum,quae quo lautus

515쪽

arriserunt,eo majorem Italis praebuerunt occas nem Transalpinorumsimpli itatem irridendi.Neq; Vero credendum cst, alio fine matrimonium inter sacramenta; elatum, quam ut suo jure ad Ecclesiasticum forum Pontifex posset trahere causas matri moniales, lucrosistimas lime ob tot prohibitos gradus jure canonico additos,&maximi alias mome-ti,quippe abs quibus i itimi natales,lia reditatos,

ac jura successionum tam in privatorum bonis, quam integris regnis S statibus dependent. f. 11'. Isthoc quoque dogma vera politica, tanquam ad finem civitatum cumprimis faciens, insigniter commendat,ut civibus quam maxime cordist,ob reverentiam divini Numinis recta & ad jus

naturalς quadrantia opera lacere,atq; e de adve sentia facinora fugere .Eo meliores enim cives h bendi,quo major iis ad legem naturalem sese componendi solicitudo fuerit. Ubi itidem impingit religio Pontificia,dum bona ostera, quibus vim me rendi aeternam salutem adici ibit, definit non tam Observatione eorum, quae lege naturali & decalogo praescribuntur , quam praestatione rerum inanium, aut lucro sacerdotibuS cedentium, puta ab stinentia certorum ciborum, jejuniis, ciebro iteratis recitationibus salutationis angelicae, peregrinationibus ad loca sistra,largitionibus in monaste- ria,& superflua templorum donaria. Quae omnia eo tendunt,ut cives velut leve quid habeant vitam ad legeS componere, modo sacerdotes sibi habeant propitioS. Ex altera parte quam faciles ea persuatio homines ad quaevis scelera perpetranda facit, si

516쪽

credant,quorumvis sese facinorum veniam in tri- 'bunali divino obtinere posse, si modo sacerdotibus,' qui ad ea tacenda rigidissime obligantur,) eadem ingenue consessi fuerint, & quam ipsi injungunt 'fatisfactionem, expleverint. Quo ipsis revera sacerdotibus nundinatio quaedam scelerum indulgetur. Ex hisce satis puto adparere, quantopere sibi etiam propter rationes politicas gratulari debeant civitates, quae jugum Pontificis Romani excusserunt,& quam diligenter ipsis prospiciendum sit,ue eidem denuo subjiciantur. g. 16. Videamus paucis, quid dogmatum verae politicae repugnantium aliae quoque inter Christianos errantium sectie foveant. Sunt igitur inter instrumenta civitati servandae utillissima legeς, quibus hominum malitila utcunque fraematur, ut secure inter se habitare possint. Frustra autem leges istae civiles seruntur,& inique poena ob easde violatas exigitur,nisi penes cives sit eas observare aut violare. Huic dogmati adversantur, qui actiones

humanas, super quibus in foro civili ratio solet exigi,fatali cuipiam necessitati, & Quae usum liberi arbitrii in hujusmodi rebus plane extinguit,su i - ciunt. Quod dogma Calvinianiis quibusdam tribuitur: ac Reip. lane es perniciosissimum. Nani eo non potest non omne studium praeclaras actiones

suscipiendi, & pravas fugiendi extingui, quippe

quod inutile esse creditur,si ad istas libertas hominis nihil confert. Ac inprimis homines desperati, melancholici, ac rationis parum sanar, ubi semel facinoris quid animo conceperunt, pertinaciter id

517쪽

persequuntur, quod fatali necessitate ad idem rapi sese arbitrentur, ac dem lin non citra horrendam blasphemiam causam peccati in Deum referunt,&se non nisi nuda instrumenta, quibus nihil imputari possit, jactant.. 9.I7.Cum etiam haec boni civis virtus a vera politica commendetur,ut praesentem Reipublicae statum amet,& a rebus novandis abhorreat: hac quo que in parte non parum labis adhaerere multis Calvinianorum judicatur, dum in democratiam nimio amore propendent, & contra monarchias aversantur,ad easque convellendas sint proclives, Mus rei caula quidem peritis rerum non obscura est. Qui enim per Galliam, Helvetiam atque Bel,-gium simul cum Pontificia religione autoritatem Pontificiorum Episcoporum furaverant,cum nomvam Ecclesiae administrationem instituerent,in democraticam regiminis sormam consensierunt, in qua & ministri omnes inter se essent aequales,& ad conventus Ecclesiasticos seniores quoque & diaconi e plebe adsciscerentur. Cum autem semel in rebus sacris plebs ad suffragium admitteretur; proximum fuit, ut crederent, iniquum esse totam civitatem unius hominis voluntate regi. Accedebat quod Helvetii quidem , democratiis innati, non polient non illum statnm magni facere;Galli autem & Belgae, qui a Principibus injustam sese persecutionem pati clamitabant, tum Sin hos&in quosvis alios Monai chas conciperent. Uti solitum est hominibus,odi1Ιe,a quibus laesus fuisti, o diumque unius in totum genus diffundere. Ac

518쪽

judicant prudentes, ad turbas istas, quae duperioria bus annis Angliam iniserrime exercuerunt, non

parum contulis e dogmata Genevensia, quae juventus Anglicana ibidem studiis operata, aut excorum seriptis hauserat, & in patriam dissemina-Verat.Tanti refert, quibus principiis politicis adolescentes imbuantur. Tradit etiam nonnulla in- signiter huc facientia Iacobi Mn. Magna Er sanaria Γε'x an dono suo regio lib.a. g. i8. Habet denique hoc in universiam tota Fa naticorum natio, ut non minoribus in religione, quam vera in politica erroribus teneantur. Eorum

aliqui omnem magistratum civilem abolendum jactarunt, & novum aliquod Christi regnum in hi ce terris, cujus scilicet ipsi columina forent, erigendum Ibmniarunt. Alii certas actiones ad civi- statum conservationem, posita malitia hominum, , necessarias improbarunt ; puta, capitali supplicio in sonteS animadvertere , aut militare. Imo ad 'ipsum vitae genus damnandum processerunt ; ut qui negarunt, Christianum bona cum conscien- tia posse magistratum gerere. Alii divinos quo dam instinctus captarunt, ac quicquid vel morbo lassecta mens, vel stupida ignorantia, vel composita in ecstasin nequitia sucgessit, pro oraculis &vivendi regulis sibi suique similibus venditarunt. Omnes religionis pariter ac reipublicae pestes, procul a civitatibus arcendi, quae tranquillitatem internam amanti Ouos & isti non levi cognatione

contingunt,quibus imperantium praecepta & juς-sa, quae circa res direetioni ipsorum subjectas

519쪽

edunt, familiare est conscientiae suae qualitercu que inlaximatae opponere;quique adeo omnes suas actiones, civili imperio obnoxias,non legibus, sed proprio judicio, ispe immane quantum distorto, metiri pertendunt. Quos in pari cum Regibus fastigio collocari,iisdemque non nisi precario parere Velle manifestum est. Verum isthaec omnia prolixius deducere instituti nostri ratio non fert. Nos in hoc voto ii nimus,ut in regno: hoc Vera religio,Ver que politica perpetuo concordeS floreant, & SERENISSIMUS REX NOSTER C ROLUS XI. per omnia pietatis, civilisque virtutis specimina coruscans, Deo bonisque omnibus probatum regimen ad seros annOS perducat.

g. I. OVi eire corporum naturalium constitutionem in aestigandam soliciti fuerunt, non satis habuere, faciem eorum exlcrior & quae primo statim obtutu in oculos incurrunt, adipexisse ; sed & eadem penitius rimari, R in partes , eX quibus componuntur, resolucre praecipuus labor fuit. ain & demum quicquid est corporum ad primam quandam materiam reducere Visum , quae ab Omnibus particularibus formis abstracta conciperetur ; ad quam

520쪽

ubi perventum fuit, ulterius quo progrederentur non habuerunt. Eandem viam institet e,queis in- ' 'dolem nobilissimi corporis moralis, civitatis ni- ..inisum, curatius perscrutari cordi fuit; quibus Eon externam tantum ejusdem administrationem, ac magistratuum varietatem, ac vocabula Uasses- lque populi evolvere suffecit ; sed & intrinseca ve- slut ipsius dispositio, ex potestate ac jure imperantium, & obligatione civium resultans, perspecta Inec minus partes, ex quibus vastum illud corpus componitur, accurate discret. e. Quin ad distiplia inae illius persectionem insigniter facere judica- itum, omnes societates velut Uanssicendere,&mente concipere conditionem atque statum hominum , qualis ille extra societatem, & ab omnibus artibus inuitutis humanis vacuus intelligi potest. Inde enim liquido demum cernere licet, quae necessitas ac ratio suerit societatum civilium combinandarum, quid potestatis aut obligationis

eX earundem natura promanet, quid commoditatis deniq; ac peculiaris habitudinis inter homines ex iisdem proveniat. Unde isthaec doctrina suo sibi jure principem in politica architectonica vindicat locum ; sic ut gravi desectu laborare judicandi sint ἐlibelli politici, qui istam ne summis quidem digitis attigerunt. Quae & ipsa ratio nos movet, ut materiant isthanc de statu hominum naturali incudi subjicere jam aggrediamur, quo illa tracta- ltione velut splendescat, simul simpliciorum quoq; palato fiat accommodatior,omnisq; cavillandi anseimperitis aut malevolis praeripiatur. i